هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی ڕێكلام
هاوڵاتی

کێکەکەی بەغدا لێرەوە رەنگ دەکرێت

ئارا ئیبراهیم ئەگەرچی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان پۆستە سیادییەکەی کورد لە بەغدا بەپشکی خۆی دەزانێت، بەڵام پارتی و گۆڕان و هاوپەیمانی دەڵێن ئیتر ئەو پۆستە ئەنجامی هەڵبژاردن بۆ براوە یەکلایی دەکاتەوە. بەڵام یەکیتی نیشتیمانی کوردستان سوورە لەسەر ئەوەی کە پۆستی سەرۆک کۆماری عێراق بۆ ئەوان یەکلایی دەبێتەوە، ئەمەش دوای ئەوە دێت کە بەرهەم ساڵح پۆستی سەرۆکی قەوارەی «نیشتیمان»ی وەرگرت کە لەنێوان (گۆڕان، کۆمەڵ، هاوپەیمانی بۆ دیموکراسی و دادپەروەری) پێکهێنراوە. وەرگرتنی ئەو پۆستە لەلایەن بەرهەم ساڵحەوە، وەکو چانسێک سەیردەکرێت بۆ ئەوەی پشکی داهاتووی کورد لە عێراق بەر ناوبراو بکەوێت، کە لە ئێستادا پۆستی سەرۆک کۆمار لای کوردەو فوئاد مەعسوم لەسەر پشکی یەکێتی وەریگرتووە. سه‌عدى ئه‌حمه‌د پیره‌، وته‌بێژى مه‌کته‌بى سیاسى یه‌کێتى له‌سه‌ره‌تاى ئه‌م هه‌فته‌یه‌دا له‌ کۆنگره‌یه‌کى رۆژنامه‌نوسیدا رایگه‌یاند، پۆستى سه‌رۆک کۆمار ئیستحقاقى کورده‌و له‌ناو کوردیشدا ئیستحقاقى یه‌کێتییه‌. یەکێتی ئەو پۆستە بەهی خۆی دەزانێت دوای ئەوەی رێککەوتنێکی لەگەڵ پارتى دیموکراتى کوردستان واژۆکرد بۆ دابەشکردنی پۆستەکان لە نێوانیاندا، بە جۆرێک پۆستی سەرۆکی هەرێم بۆ پارتی یەکلایی کرایەوەو پۆستی سەرۆک کۆماریش بۆ یەکێتی، بەڵام ئێستا پارتی بە جۆرێکی تر لە مەسەلەکە دەروانێت دوای ئەوەی پۆستی سەرۆکی هەرێمی لە دەستدا، بەڵام یەکێتی سوورە لەسەر ئەوەی سیادەیەکەی بەغدا بۆ ئەو دەبێت. له‌تیف شێخ عومه‌ر، ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى، له‌لێدوانێکدا بە هاوڵاتی وت ‌«گرنگه‌ ئه‌مجاره‌ رێکبکه‌وین چ سه‌رۆکى په‌رله‌مان  یان سه‌رۆک کۆمار بێت بۆ کورد بێت، ئه‌و پۆسته‌ بۆ یه‌کێتى نیشتمانى کوردستانه‌و یه‌کێتى که‌سێک بۆ ئه‌و پۆسته‌ ته‌رخان ده‌کات». بەڵام پارتی بەجۆرێکی تر بیر لە مەسەلەکە دەکاتەوەو پێیوایە ئەو رێککەوتنە کۆتایی هاتوەو دەڵێت هەڵبژاردن دیاری دەکات کە بۆ کێ دەبێت. پارتی وایداناوە لە هێزە کوردییەکانی تر دەنگی زیاتر بێنێت و ئەمجارە پۆستەکەی بەغدا وەربگرێت، هەروەها زیاتر مەیلی بۆ لای سەرۆکی پەرلەمانە. تارق گه‌ردى، ئه‌ندامى فراکسیۆنى پارتى له‌ ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق بە هاوڵاتی وت «ئه‌و رێککه‌وتنه‌ له‌نێوان پارتى و یه‌کێتى کراوه‌ له‌سه‌ر پۆستى سه‌رۆک کۆمار و سه‌رۆکى هه‌رێم به‌حزورى جه‌نابى کۆچکردوو مام جه‌لال بووه‌و مه‌سعود بارزانى ته‌ڕشیحى کردووه‌، ده‌رئه‌نجامى ئه‌مجاره‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کان، حوکم ده‌دات کێ ئه‌و پۆسته‌ وه‌رده‌گرێت و ئه‌نجامه‌کان ده‌گۆڕێت و موفاجه‌ئات له‌پێشه‌وه‌یه‌«. تارق گه‌ردى ئاماژە بەوەدەکات کە له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانى ئه‌مجاره‌ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق، ته‌رازووى هێز گۆڕانکاری بەسەردا دێت بەهۆی دەرکەوتنی هێزە نوێیەکانەوە. ئەو پێیەی وایە یەکێتی کورسیەکانی جارانی ناهێنێتەوەو ناتوانێ وەکو پێشوو داوای پۆستە سیادەکەی کورد بکات لە بەغدا. تارق گه‌ردى وتی «هاوکێشه‌ى سیاسى ده‌گۆڕێت و هەر لیستێک زۆرینه‌ى هێنا ئه‌و پۆستە ئیستحقاقى ئه‌و لایه‌نه‌ ده‌بێت». هەروەها پۆستى سه‌رۆکى په‌رله‌مانی بە باشتر زانی بۆ کورد بەراورد بە سه‌رۆکى کۆمار. ئەو پێیوابوو سوننه‌کان بۆیە پۆستی سەرۆکی په‌رله‌مانیان هه‌ڵبژاردووه‌ لەبەئەوەی لە پۆستی سەرکۆمار گرنگترە. وتیشی «ئه‌گه‌ر کورد پۆستى سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق وه‌ربگرێت، گۆڕانکارییه‌کى زۆر باش ده‌بێت و گرنگ ده‌بێت». پۆستی سەرۆک کۆمار لە عێراقدا زیاتر پۆستێکی پرۆتۆکۆلی و تەشریفاتیە، بەڵام پۆستی سەرۆکی پەرلەمان کە سەرچاوەی یاسادانانە، سەرۆکایەتیەکەی رۆڵ دەبینیت لە دەرچواندنی یاساکاندا. به‌رپرسێکى هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسى و دادپه‌روه‌رى ده‌ڵێت بۆ دابه‌شکارى پشک و پشکداریى نه‌هاتونه‌ته‌ ناو هه‌ڵبژاردنه‌کان و پۆستى سه‌رۆک کۆمار شتێکى لاوه‌کیه‌. لیستى هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسی و دادپه‌روه‌ریی، که‌ به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆکایه‌تى ده‌کات و بۆ یه‌که‌مجار له‌  هه‌ڵبژاردنه‌کانى 12ى ئایارى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق به‌شدارى ده‌کات، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ ئه‌وان بۆ ئه‌وه‌ هاتوونه‌ مه‌یدان، تا رێگرى له‌و دیارده‌ سیاسییه‌ بگرن که‌ برابه‌شانه‌ پۆسته‌کانى له‌ کوردستانه‌وه‌ بۆ عێراق دابه‌شکردووه‌. سلێمان عه‌بدوڵا یونس، به‌رپرسى میدیاى هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسیى و دادپه‌روه‌رى، له‌ لێدوانێکدا به‌ وت»باوه‌ڕمان به‌ پشک و دابه‌شکارى پۆسته‌کان نییه‌ پێش هه‌ڵبژاردن، ئێمه‌ هاتوینه‌ته‌ مه‌یدان بۆ ئه‌وه‌ى رێ له‌و دیارده‌ سیاسییه‌ بگرین که‌ برابه‌شانه‌ پۆسته‌کانى له‌ کوردستانه‌وه‌ بۆ عێراق دابه‌شکردووه‌، له‌وه‌ش زیاتر و خه‌ریکه‌ ئه‌م پۆستانه‌ به‌ ئه‌زه‌لى ده‌بن به‌ پۆستى ئه‌م حزب و ئه‌و حزب». ناوبراو ده‌ڵێت نابنه‌ به‌شێک له‌و شه‌ڕه‌ى بۆ دابه‌شکاریى پۆسته‌کان هه‌یه‌ وتیشی «شه‌ڕ له‌سه‌ر ئیستحقاقی هه‌ڵبژاردن ده‌که‌ین، به‌لامانه‌وه‌ گرنگه‌ پێگه‌ى کورد له‌به‌غدا گرنگى هه‌بێت». سلێمان عه‌بدوڵا یونس هەروەها وتی «پۆستی زۆر گه‌وره‌ له‌به‌غدا به‌ده‌ست کورده‌وه‌ بووه‌، به‌ڵام هیچکام له‌ پۆسته‌کان فریاى کورد نه‌که‌وت، به‌و عه‌قڵییه‌ته‌ى سه‌رکرده‌ کلاسیکه‌کانى یه‌کێتى و پارتى ده‌یکه‌ن کوردستان ئیستحقاقاتى خۆى بهدەستناهێنێت، هه‌ر پۆستێک کۆده‌نگى کوردستانى له‌سه‌ر بێت، ئه‌و پۆسته‌ گرنگه‌ له‌هه‌ر ناونیشانێکى سیاسیى هه‌بێت». لە چەند رۆژی رابردوودا بەرهەم ساڵح سەرۆکی هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسیى و دادپه‌روه‌رى پۆستی سەرۆکی قەوارەی «نیشتیمان»ی وەرگرت کە ئەو قەوارەیە لە نێوان سێ لایەندا پێکهاتووە، پێشتر ئەو پۆستە کە لەسەر پشکی گۆڕان درا بوو بە یوسف محەمەد، ئەمەش وەکو هەوڵێکی هاوپەیمانی سەیرکرا کە ئامادەکاری دەکات بۆ پۆستە سیادییەکەی بەغدا لە بەرژەوەندی بەرهەم ساڵح. ساڵی ٢٠١٤ بەرهەم ساڵح لەسەر پشکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لەگەڵ هەریەکە لە فوئاد مەعسوم و نەجمەدین کەریم چوونە پێشبڕکێی وەرگرتنی پۆستی سەرۆک کۆمار، بەڵام بەرهەم ساڵح لەو کێبڕکێیەدا نەیتوانی پۆستەکە وەرگرێت کە لەناو حزبەکەی لە بەرژەوەندی فوئاد مەعسوم یەکلایی کرایەوە. بەرهەم ساڵح لە دوو کابینەی پێشتری حکومەتی عێراقدا جارێک پۆستی وەزیری پلاندان و جارێکیش پۆستی جێگری سەرۆکی حکومەتی وەرگرتوە، لە ئێستاشدا سەرۆکی هاوپەیمانێتی نێوان ئەو سێ لایەنەیە کە خۆیان وەکو بەدیلی دەسەڵاتدارانی ئێستای هەرێمی کوردستان دەناسێنن. هه‌ریه‌که‌ له‌ بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان و هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسى ‌و دادپه‌روه‌رى و کۆمه‌ڵى ئیسلامى، له‌ناوچه‌ جێناکۆکه‌کان هاوپه‌یمانێتییه‌کیان راگه‌یاندووه‌ به‌ناوى (نیشتمان)، که‌ له‌پارێزگاکانى که‌رکوک، نه‌ینه‌وا، دیاله‌، لیستیان هه‌یه‌. به‌پێى ڕێککه‌وتنى نێوانیان، له‌ پارێزگاى که‌رکوک سه‌رۆکى لیست بۆ گۆڕان و له‌ دیاله‌ بۆ هاوپه‌یمانى و له‌ نه‌ینه‌وا بۆ کۆمه‌ڵ یه‌کلابۆته‌وه‌. ساماڵ‌ عه‌بدوڵا، ئه‌ندامى جڤاتى نیشتمانى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان به ‌‌هاوڵاتی وت»مه‌سه‌له‌ى ئیستحقاق بۆته‌ شتێکى کلاسیک، پۆستى سه‌رۆک کۆمار یان هه‌ر پۆستێکى ترى له‌به‌غدا کە ده‌بێته‌ پشکى کورد، ده‌بێت به‌ته‌وافوقات له‌نێوان لایه‌نه‌کاندا رێککه‌وتنى له‌سه‌ر بکرێت، تاپۆ نه‌کراوه‌ له‌سه‌ر هیچ لایه‌نێک». وتیشی «پاش هه‌ڵبژاردنه‌کان گفتوگۆ له‌نێوان لایه‌نه‌کانى کورد و سوننه‌و شیعه‌ ده‌ست پێده‌کات، ئه‌وکات «ده‌بێت هه‌موو لایه‌نه‌کان به‌پێى سه‌نگ و به‌ده‌ستهێنانى کوردسیه‌کان له‌ ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق ئیستحقاقى خۆیان وه‌ربگرن تاپۆسته‌کان بکه‌ینه‌ خزمه‌تى به‌رگرى کردن له‌مافه‌کانى گه‌لى کورد». وتیشی «پۆستى سه‌رۆک کۆمار ڕاسته‌ پۆستێکى ڕه‌مزییه‌، به‌ڵام ئه‌و پۆسته‌ى بۆ کورد گرنگە».


هاوڵاتی

لایەنە ناکۆکەکان: رێز لە ئیرادەی دەنگدەر دەگرین

ئارا ئیبراهیم لایه‌نه‌ ئۆپۆزسیۆنه‌کانى کوردستان بانگه‌شه‌ى ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ ده‌سه‌ڵات له‌ لایه‌نه‌کانى حوکمڕان وه‌رده‌گرنه‌وه‌ ئه‌گه‌ر هاتوو کورسی زیاتر به‌ده‌ستبهێنن، له‌به‌رامبه‌ردا ده‌سه‌ڵاتداران ده‌ڵێن رێز له‌ ئیراده‌ى ده‌نگده‌ران ده‌گرن، ئه‌گه‌رچی پێیانوایه‌ ئۆپۆزسیۆن ده‌نگ له‌وان زیاتر ناهێنێت. ئه‌م مشتومڕه‌ش دواى ئه‌وه‌ سه‌ری هه‌ڵدا کاتێک لایه‌نگرانى گۆڕان پرسیاری ئه‌وه‌یان ئاڕاسته‌ى به‌رپرسانى حزبه‌که‌یان کرد که‌ ئایا ده‌توانن ده‌سه‌ڵات وه‌ربگرنه‌وه‌؟ له‌به‌رامبه‌ردا به‌پرسانی گۆڕان وتیان به‌ڵێ ئه‌گه‌ر کورسی زیاتر به‌ده‌ستبهێنن. سه‌رپه‌رشتیارى که‌مپه‌ینى هه‌ڵبژاردنى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان رایگه‌یاند، ئه‌گه‌ر یه‌ک کورسى زیاتر له‌پارتىو یه‌کێتى بهێننن، له‌ماوه‌ى که‌متر له‌هه‌فته‌یه‌کدا ده‌سه‌ڵاتیان لێوه‌رده‌گرنه‌وه‌، پارتى و یه‌کێتیش ده‌ڵێن ئه‌نجامه‌کان تاڵ بێت یان شیرین قبوڵى ده‌که‌ن. بڕیاره‌ هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى عێراق له‌ 12ى ئایارى ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت و چه‌ندین قه‌واره‌و لیستى جیاواز له‌هه‌رێمى کوردستان ململانێ له‌سه‌ر 46 کورسى پارێزگاکانى سلێمانى و هه‌ولێر و دهۆک ده‌که‌ن. ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ ناوچه‌ کوردستانیه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى ئیداره‌ى هه‌رێمى کوردستان. قادر حاجى عه‌لى، سه‌رپه‌رشتیارى که‌مپه‌ینى هه‌ڵبژاردنى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان هه‌فته‌ى رابردوو له‌میانى کۆبونه‌وه‌یه‌کدا له‌گه‌ڵ لایه‌نگرانى حزبه‌که‌ى له‌سنورى راپه‌ڕین (رانیه‌) وتى «ئه‌وانه‌ى ده‌ڵێن یه‌ک کورسیش بهێنین ده‌سه‌ڵات راده‌ست ناکه‌ین، به‌ڵام ئێوه ‌هه‌وڵ بده‌ن و کاربکه‌ن بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان یه‌ک کورسى زیاتر له‌پارتى و یه‌کێتى بهێنێت، له‌ماوه‌ى که‌متر له‌ هه‌فته‌یه‌ک ده‌سه‌ڵاتیان لێوه‌رده‌گرینه‌وه‌«. هه‌روه‌ها باسى له‌وه‌شکرد، هه‌ڵبژاردنى داهاتوو گرنگى تایبه‌تى بۆ بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان ده‌بێت، چونکه ‌یه‌که‌م هه‌ڵبژاردنه ‌که ‌دواى کۆچى دوایى نه‌وشیروان مسته‌فا رێکخه‌رى پێشووى گشتى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان ئه‌نجامده‌درێت. بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌خولى سێیه‌مى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقدا خاوه‌نى نۆ کورسییه‌، نه‌وشیروان مسته‌فا، رێکخه‌رى گشتى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌ 19/5/2017 کۆچى دواى کردووه‌ و ئه‌مه‌ یه‌که‌م هه‌ڵبژاردنه‌ دواى کۆچى ناوبراو گۆڕان ده‌چێته‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانه‌وه‌. وته‌بێژى ئه‌نجومه‌نى سه‌رکردایه‌تى پارتى له‌ پارێزگاى سلێمانى و هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌ڵێت ئیراده‌ى خه‌ڵک دیزاینى سیاسى دیارى ده‌کات و »گۆران کورسى له‌ پارتى و یه‌کێتى زیاتر ناهێنێت». عه‌تا شێخ حه‌سه‌ن، وته‌بێژى ئه‌نجومه‌نى سه‌رکردایه‌تى پارتى له‌ پارێزگاى سلێمانى و هه‌ڵه‌بجه‌ له‌لێدوانێکدا به‌‌ وت »ئێمه‌ به‌ته‌حه‌دییه‌وه‌ ئیش ناکه‌ین، ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ بۆ ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق بۆ کورد زۆر گرنگه‌ ده‌مانه‌وێت زۆرترینى هاوڵاتیان به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌کان بکات، بۆ ئه‌وه‌ى کورد له‌ پڕۆسه‌ی سیاسى به‌شداربێت له‌به‌غدا». له‌ خولى سێیه‌مى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق پارتى خاوه‌نى 25 کورسیه‌، به‌ڵام ئه‌مجاره‌ له ‌پارێزگاى که‌رکوک به‌شدارى ناکات که‌ پێشتر دوو ئه‌ندامى له‌و پارێزگایه‌ به‌ده‌ست هێنابوو. هه‌روه‌ها وتیشى »ئیراده‌ى خه‌ڵک دیزاینى سیاسى دیارى ده‌کات، گۆڕان کورسى له‌ پارتى و یه‌کێتى زیاتر ناهێنێت و پارتى وه‌ک هێزى یه‌که‌م ده‌مێنێته‌وه‌ له‌ هه‌رێمى کوردستاندا». له‌به‌رانبه‌ردا، ئه‌ندامێکى جڤاتى نیشتمانى هێماى بۆ ئه‌وه‌کرد، له‌دواى 16ى  ئۆکتۆبه‌ر و دواى ریفراندۆمه‌وه‌ له‌ئه‌رزى واقعدا پێش ریفراندۆم نییه‌ و پارتیش له‌وه‌ تێگه‌شتووه‌. ئاسۆ مه‌حمود، ئه‌ندامى جڤاتى نیشتمانى گۆڕان له‌لێدوانێکدا به‌‌ وت »پارتى هێشتا له‌و عه‌قڵیه‌تى خێڵه‌کییه‌ ده‌رنه‌چووه‌، له‌ناوه‌ڕۆکدا بڕواى به‌ دیموکراسى نییه‌ و قه‌ناعه‌تیشى پێ نه‌بووه‌، له‌دواى 16ى ئۆکتۆبه‌ر و دواى ریفراندۆم واقع گۆڕاوه‌، ئێستا پێش ریفراندۆم نییه‌ پارتیش باش له‌وه‌ تێگه‌شتووه‌«. ناوبراو روونکرده‌وه‌ى له‌سه‌ر قسه‌کانى قادر حاجى عه‌لى داو باسى له‌وه‌کرد به‌غدا به‌دواى به‌دیلدا ده‌گه‌ڕێت هه‌رکات به‌دیل دروست بوو به‌غدا مامه‌ڵه‌ى زیاترى له‌گه‌ڵ ده‌کات. وتیشى »هه‌ر هێزێک له‌ په‌رله‌مانى کوردستان زۆرینه‌ پێکبهێنێت، ده‌توانێت ده‌سه‌ڵاتیان لێوه‌ربگرێته‌وه‌«. ئه‌ندامێکى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى ئه‌وه‌ى خسته‌ڕوو هه‌ڵبژاردنه‌کانى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق هه‌ر ئه‌نجامێکى تاڵ یان شیرینى هه‌بێت ده‌بێت لایه‌نه‌کان قبوڵى بکه‌ن. له‌تیف عومه‌ر، ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى له‌لێدوانێکدا به‌‌ وت »هه‌ڵبژاردن بۆ ئه‌وه‌یه‌ موشاره‌که‌ له‌ده‌سه‌ڵات بکرێت به‌پێى کورسییه‌کان، گۆڕان و هه‌موو لایه‌نه‌کانى تر به‌پێى ئیستحقاقى هه‌ڵبژاردنه‌کان پێویسته‌ به‌شدارى له‌به‌ڕێوه‌بردنى وڵاتدا بکه‌ن». یه‌کێتى نیشتمانى کوردستان له‌ ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقدا له‌م خوله‌دا خاوه‌نى 21 کورسییه‌. ئه‌و ئه‌ندامه‌ى سه‌رکردایه‌تى یه‌کێتى ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد، ئه‌و ئه‌نجامانه‌ى له‌هه‌ڵبژاردنه‌کاندا یه‌کلاده‌کرێته‌وه‌ پێویسته‌ هه‌موو لایه‌ک قبوڵى بکه‌ن »مادام بڕوامان به‌هه‌ڵبژاردنه‌کان هه‌یه‌، ده‌بێت هه‌مووان ته‌حه‌مولى ئه‌نجامه‌کانى بکه‌ین تاڵ بێت یان شیرین».


هاوڵاتی

حزبه‌کان بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانیان له‌ دڵى پارتیه‌وه‌ ده‌ستپێکردو پارتیش ده‌ڵێت هه‌ر یه‌که‌مین

نەجات ئەحمەد حزبه‌ به‌شداربووه‌کان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق له‌ پارێزگاى هه‌ولێر، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌که‌ن، هه‌ولێر  ده‌که‌ن به‌ چه‌قى گۆڕانکارییه‌کان و باڵانسى هێز له‌و پارێزگایه‌ ده‌گۆڕن، ز‌وربه‌ى لایه‌نه‌ سه‌ره‌کییه‌کانى هه‌ولێریش، بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنیان له‌و شاره‌ ده‌ستپێکرد. هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق که‌ 12ى ئایار ئه‌نجام ده‌درێت،  25 قه‌واره‌ى سیاسى له‌ هه‌رێمى کوردستان له‌ 19 حزب و چوار هاوپه‌یمانى و دوو کاندیدى سه‌ربه‌خۆ له‌ سێ پارێزگاکه‌ى هه‌رێمى کوردستان و پارێزگاى که‌رکوک، کێبڕکێ له‌سه‌ر  46 کورسى ده‌که‌ن. به‌پێى ئاماره‌کانى ده‌سته‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى هه‌رێم، له‌سه‌ر ئاستى هه‌رێمى کوردستان 503 پاڵێوراو کێ بڕکى ده‌که‌ن بۆ 46 کورسى بۆ پارێزگاکانى هه‌رێم که‌ 357 پاڵێوراویان له‌ ره‌گه‌زى نێرن و 146 دیکه‌یان له‌ ره‌گه‌زى مێن.  له‌ کۆى ئه‌و ژماره‌ کورسییه‌ى که‌ له‌ هه‌رێمى کوردستان بۆ په‌رله‌مانى عێراق دابینکراوه‌، 16 کورسى به‌ر پارێزگاى هه‌ولێر ده‌که‌وێت و زۆربه‌ى حزبه‌کانیش گره‌و له‌سه‌ر ئه‌و پارێزگایه‌ ده‌که‌ن. له‌ هه‌ڵبژاردنى پێشووى پارێزگاى هه‌ولێر پارتى دیموکراتى کوردستانى 7 کورسى به‌ ده‌ستهێنا، ئێستاش ده‌یه‌وێت یه‌که‌م بێت، هه‌روه‌ها یه‌کێتى نیشتیمانى کوردستان 4 کورسى و هه‌ریه‌که‌ له‌ بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان و کۆمه‌ڵى ئیسلامى 2 کورسییان به‌ده‌ستهێنابوو، یه‌کگرتووى ئیسلامى کوردستانیش هیچ کورسییه‌کى به‌ده‌ستنه‌هێنابوو. نێچیرڤان بارزانى جێگرى سه‌رۆکى پارتى دیموکراتى کوردستان له‌ مه‌راسیمى ده‌ستپێکردنى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى عێراق بۆ حزبه‌که‌ی، دووشه‌مه‌ى رابردوو وتى «پارتى بۆ ده‌ستکه‌وته‌کانى کوردستان دامه‌زراوه‌، پارتى پارێزگارى له‌خاکى کوردستان کردووه‌ و پێکهاته‌یه‌کى گرنگى کوردستانه‌ و هه‌رواش به‌گرنگى ده‌مێنێته‌وه‌«.  هه‌روه‌ها وتى «پارتى هێزى یه‌که‌مى کوردستانه‌، هه‌ر به‌و هێزه‌ یه‌که‌مه‌ش ده‌مێنێته‌وه‌، به‌کوێرایى ناحه‌زانى پارتى ئێمه‌ هه‌ر به‌ یه‌کگرتووى ده‌مێنینه‌وه‌ به‌ یه‌که‌مى کوردستان». جێگرى سه‌رۆکى پارتى ڕاشیگه‌یاند یه‌ک ده‌نگیش بۆ پارتى گرنگه‌، ده‌بێت هه‌موومان ڕۆژى هه‌ڵبژاردن بچینه‌ سه‌ر سندوقى ده‌نگدان» ئه‌م وتانه‌ى نێچیرڤان بارزانى له‌ کاتێکدایه‌ که‌ چه‌ند هێزێکى نوێ دروستبوون و هه‌ندێک له‌وانیش بانگه‌شه‌کانیان له‌ هه‌ولێره‌وه‌ ده‌ستپێکرد. لیستى هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسى و دادپه‌روه‌رى، که‌ به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆکایه‌تى ده‌کات و بۆ یه‌که‌مجاره‌ به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌کان ده‌کات، ده‌یه‌وێت یه‌که‌م ئه‌زموونى خۆى له‌ هه‌ڵبژاردنه‌که‌ى 12ى ئایاردا تاقیبکاته‌وه‌و وه‌ک ئاماژه‌یه‌کیش بۆ ئه‌و ململانێیه‌ى که‌ له‌و شاره‌دا هه‌یه‌، بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنى خۆى له‌ هه‌ولێر ده‌ستى پێکرد. عه‌لى که‌ریم، کاندید و  ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى  هاوپه‌یمانى بۆ دیموکراسى و دادپه‌روه‌رى له‌ هه‌ولێر وتى «کاتێک له‌ هه‌ولێر ده‌ستمان به‌ بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن کرد، ئه‌وه‌مان له‌به‌ر چاو گرت که‌ هه‌ولێر چه‌قى گۆرانکارییه‌کانه‌ و ده‌مانه‌وێت لێره‌وه‌ گۆڕانکارییه‌کان وا درووستبکه‌ین که‌ دیموکراسى تێدا سه‌روه‌ربێت» عه‌لى که‌ریم، سه‌باره‌ت به‌ ده‌ستپێکردنى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن له‌ هه‌ولێره‌وه‌ رایگه‌یاند «ویستمان ئه‌وه‌ بڵێین که‌ کوردستان یه‌ک پارچه‌یه‌و ئه‌وانه‌ى که‌ کوردستان کرده‌ دوو پارچه‌، ده‌بێت له‌وه‌ تێبگه‌ن که‌ سیاسه‌ت و تێڕوانیى ئێمه‌ جیاوازه‌، وه‌ک چۆن گرنگى به‌ سلێمانى ده‌ده‌ین ئه‌وهاش هه‌ولێرو دهۆک بۆمان گرنگه‌« ئه‌و کاندیده‌ى هاوپه‌یمانى ئه‌وه‌شى روونکرده‌وه‌ «هه‌ولێر پایه‌ته‌ختى کۆکه‌ره‌وه‌ى وڵاته‌ و ده‌بێت ئاواش بمێنێته‌وه‌«  ئه‌گه‌رچی یه‌کگرتووى ئیسلامی له‌ هه‌ڵبژاردنى پێشوودا له‌ هه‌ولێر کورسی به‌ده‌ستنه‌هێنا، به‌ڵام که‌ژاڵ هادى فه‌قێ، کاندیدى یه‌کگرتووى ئیسلامى کوردستان له‌ هه‌ولێر، له‌ باره‌ى تواناى یه‌کگرتوو بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کان و تواناى ئه‌و حیزبه‌ بۆ ململانێ له‌و شاره‌ دا وتى «وه‌ک یه‌کگرتوو له‌ماوه‌ى رابردوودا، توانیمان جووڵه‌یه‌کى مه‌ده‌نى له‌ هه‌ولێرو دهۆکه‌وه‌ ده‌ستپێبکه‌ین و ئه‌نجامه‌که‌شمان بینى که‌ چه‌نده‌ کاریگه‌ریى له‌سه‌ر بڕیاره‌کان هه‌بوو». وتیشى «هه‌ولێر پایته‌ختى هه‌رێمى  کوردستانه‌ و زۆربه‌ى حزبه‌کانیش  له‌ هه‌ولێر بوونیان هه‌یه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ململانێکان له‌و شاره‌ جیاواز ده‌بێت و هاتنه‌ پێشه‌وه‌ى حیزبى تازه‌ش له‌م هه‌ڵبژاردنه‌، ململانێکان جیاوازتر ده‌کات» که‌ژاڵ هادى، گه‌شبینى خۆى نه‌شارده‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌وه‌ى بتوانن ئه‌مجاره‌ کورسییه‌ک له‌شارى هه‌ولێر به‌ده‌ستبهێنن و وتى «ئه‌مجاره‌ گه‌شبینین و ئومێدمان هه‌یه‌ وه‌کو یه‌کگرتوو ده‌نگى پێویست بهێنین». بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌ هه‌ڵبژاردنى رابردوو (30ى نیسانى 2014) دا له‌سه‌ر ئاستى سێ پارێزگاکه‌ى هه‌رێمى کوردستان به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌کانى کردوو نۆ کورسى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقى به‌ده‌ستهێناوه‌وه‌ له‌و نۆ کورسیه‌ دوو کورسى له‌ پارێزگاى هه‌ولێر بووه‌. بۆ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ش ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌که‌ن چاویان له‌وه‌یه‌ له‌ هێزى دووه‌مه‌وه‌ ببنه‌ هێزى یه‌که‌م. هێڤى هه‌یاڤ کاندیدى بزووتنه‌وه‌ى گۆڕان له‌ پارێزگارى هه‌ولێر به‌ هاوڵاتى وت « هه‌ولێر ئه‌و شوێنه‌یه‌ که‌ ده‌مانه‌وێت گۆڕانکاریى سه‌ره‌کى تێدا بکرێت و هه‌ولێر هى هه‌موومانه‌، ته‌نیا موڵکى چه‌ند که‌سێک نیه‌ که‌ ده‌ستیان به‌سه‌رداگرتووه‌ و بریارى ئه‌وه‌مان داوه‌ که‌ به‌ شۆڕشێکى مه‌ده‌نى گۆڕانکاریى گه‌وره‌ بکه‌ین» به‌ بڕواى ئه‌و کاندیدى بزوتنه‌وه‌ى گۆڕان، له‌ماوه‌ى رابردوودا، حیزبه‌کان «هه‌ڵه‌«ى زۆریان کردووه‌و ئێستاش ئه‌وان ده‌یانه‌وێت ئه‌و هه‌ڵانه‌ راستبکه‌نه‌وه‌. هێڤى وتیشى «پێمانوایه‌ ئه‌و هه‌ڵبژارنه‌ى ئه‌مجاره‌ یه‌کلاکه‌روه‌یه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ى زۆر گۆرانکاڕى روویانداوه‌ به‌ تایبه‌ت ئه‌و حزبانه‌ى له‌و کاره‌ساتانه‌ى که‌ به‌سه‌ر میلله‌تى کورد دا هێناوه‌، به‌هۆى دارایى سه‌ربه‌خۆ که‌ هه‌ڵه‌ى گه‌وره‌یان کردو دواتر له‌ 51%  خاکى کوردستانیان له‌ناو برد، بۆیه‌ خه‌ڵک بڕیارى خۆى ده‌دات و ئه‌و حزبانه‌ سزا ده‌دات». به‌ بڕواى نه‌وزاد ره‌سوڵیش که‌ کاندیدى یه‌کێتییه‌ له‌ هه‌ولێر، هه‌ڵبژاردن به‌ کاتێکى دژواردا تێده‌په‌رێت به‌ هۆى ئه‌و گۆانکاڕییانه‌ى روویانداوه‌ و خه‌ڵکى کوردستان هیلاک بووه‌، بۆیه‌ هه‌ولێر ده‌بێته‌ سه‌نگى مه‌حه‌ک. نه‌وزاد ره‌سوڵ له‌ لێدوانێکی دا بۆ هاوڵاتى وتى «له‌ماوه‌ى  رابردوودا به‌هۆى بڕینى مووچه‌و قووتى هاوڵاتیان، زیاتر بارگرانى خسته‌ سه‌ر شانیان و  به‌هۆى ململانێ سیاسییه‌ ناته‌ندروسته‌ى نێوان هێزه‌ سیاسه‌کان هه‌بوو، ده‌روونى هاوڵاتیانى زیاتر ماندوو کردووه‌ به‌ تایبه‌ت دواى ریفراندۆم، بۆیه‌ ئه‌و پرۆسه‌یه‌ قورس ده‌بێت». ئه‌وه‌ کاندیده‌ى یه‌کێتى له‌ هه‌ولێر ئه‌وه‌شى نه‌شارده‌وه‌ که‌ «هه‌ولێر سه‌نگى مه‌حه‌ک و یه‌کلاکه‌ره‌وه‌یه‌ و ئه‌وه‌ى له‌و شاره‌ پێگه‌ى هه‌بێت و کاریگه‌ر بێت ئه‌وا ده‌توانێت له‌سه‌ر ئاستى حکومڕانى عێراق و هه‌رێمیش ده‌ورى زیاتر ده‌بێت». نه‌وزاد ره‌سوڵ راشیگه‌یاند «وه‌کو یه‌کێتى هه‌ولێر به‌ شارى خۆمان ده‌زانین و هه‌رچه‌نده‌ دواى 31ى ئاب کاتێ لایه‌نێک هات و هه‌یمه‌نى خۆى زاڵکرد له‌سه‌ر ئه‌م شاره‌، به‌ڵام ئه‌و شاره‌ هه‌ر وه‌ک یه‌کێتى مایه‌وه‌«. پارێزگاى هه‌ولێر به‌لاى کۆمه‌ڵى ئیسلامى یه‌وه‌ گرنگه‌، ئه‌و حیزبه‌ له‌ کۆى سێ کورسى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق، دوو کورسى له‌و پارێزگایه‌ به‌ده‌ستهێناوه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌مجاره‌ ژماره‌ى کورسییه‌کانى له‌ دووانه‌وه‌ بکات به‌سێ. ئه‌گه‌رچى ئه‌م هێزه‌ هه‌ڵوێستى توندى به‌رامبه‌ر حکومه‌ت هه‌بووه‌، به‌ڵام تا دوا ساته‌کان له‌ناو حکومه‌تدا نه‌هاته‌ ده‌ره‌وه‌و له‌ چرکه‌کانى کۆتایی بانگه‌شه‌ى ریفراندۆمیشدا دواى له‌ئه‌ندامان و لایه‌نگرانى کرد، به‌شدارى ریفراندۆم بکه‌ن، که‌ به‌لاى خه‌ڵکى کوردستانه‌وه‌، ریفراندۆم هۆکارى نه‌هامه‌تییه‌کان بوو که‌ به‌سه‌ر هه‌رێمى کوردستان دا هات. زانا رۆستایى کاندیدى کۆمه‌ڵى ئیسلامى له‌ هه‌ولێر به‌ هاوڵاتى وت «ئه‌مجاره‌ چه‌قى گۆڕانکارییه‌کان له‌ هه‌ولێره‌وه‌ ده‌بێت و کێشه‌که‌ له‌ هه‌ولێره‌،  بۆیه‌ ده‌بێت گۆڕانکارییه‌کان له‌هه‌ولێره‌وه‌ بێت» ئه‌و کاندیده‌ى کۆمه‌ڵى ئیسلامى  وتى «تا هه‌ولێر که‌ له‌ ژێر هه‌ڕەشه‌و تۆقاندابێت، گۆڕانکارییه‌وکان به‌ قۆناغ دێته‌ کایه‌وه‌، بۆیه‌ دڵنیان ئه‌مجاره‌ ده‌سه‌ڵات له‌ هه‌ولێر ژماره‌ى کورسییه‌کان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن». رۆستایی، که‌ ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراقه‌و پێشتر له‌ پارێزگاى هه‌ولێر خۆى پاڵاوتووه‌و ده‌رچووه‌، جه‌ختى کرده‌وه‌«گۆڕانکارییه‌کان به‌ بێ هه‌ولێر به‌دى نایه‌ت « وتیشى « له‌ هه‌ڵبژاردنى پێشوو، دوو کورسیمان هه‌بوو هه‌وڵ ده‌ده‌ین بگه‌ینه‌ کورسى سێیه‌میش». نێچیرڤان بارزانى جێگرى سه‌رۆکى پارتى دیموکراتى کوردستان له‌ مه‌راسیمى ده‌ستپێکردنى بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى عێراق بۆ حزبه‌که‌ی، وتى « تا پارتى به‌هێز بێت کوردستان به‌هێز ده‌بێت».  


هاوڵاتی ڕێكلام