داریاس و لاشه‌کان هه‌وڵێک بۆ نووسینه‌وه‌ی مێژووی وه‌هم

2019-03-18 09:02:35



سواره‌ نه‌جمه‌دین

هه‌ندێ کات تاکی کورد له‌گه‌ڵ لاشه‌دا چ جیاوازییه‌کی هه‌یه‌؟ ژیانی ئێمه‌ به‌ به‌راورد به‌ مردن ژیانه‌، ئه‌گه‌رنا ڕه‌نگه‌ به‌مه‌ نه‌وترێت ژیان، به‌ختیار عه‌لی له‌ ڕۆمانی (داریاس و لاشه‌کان)دا ده‌یه‌وێت پێمان بڵێت هه‌ندێک مرۆڤی مردوو لاشه‌کان کۆده‌که‌نه‌وه،‌ هه‌ندێک لاشه‌ لاشه‌ی دیکه‌ ده‌پارێزن، ده‌یه‌وێت رووبه‌رووی وه‌همێکی ترسناکمان بکاته‌وه‌، وه‌همێکی ون له‌ دنیای ده‌ره‌وه‌، وه‌همێک له‌ په‌نجه‌ره‌یه‌که‌وه‌ ته‌ڵه‌که‌یه‌ و له‌ په‌نجه‌ره‌یه‌کی تره‌وه‌ گه‌مژه‌یی، ئێمه‌ له‌ وه‌همدا ده‌ژین، وه‌همی شۆڕش، وه‌همی سه‌رکرده‌، وه‌همی گۆڕانکاری، وه‌همی مانه‌وه‌، هه‌موو ئه‌مانه‌ مێژووی وه‌هم دروست ده‌که‌ن. لێ ئه‌وه‌ی لێره‌ روو ئه‌دات مێژوو نییه‌، به‌ڵکو ئێستایه‌، ئه‌م ساته‌یه‌ که‌ تیایدا ده‌ژین.

به‌ختیار ده‌یه‌وێت پێمان بڵێت ئێمه‌ له‌ بازنه‌یه‌کی داخراودا ده‌خولێینه‌وه‌، ئێمه‌ به‌و ڕێگه‌یه‌ی بته‌کان ده‌شکێنین له‌ دوای خۆمانه‌وه‌ بتی تر دروست ده‌که‌ین، ده‌یه‌وێت پێمان بڵێت گوناهای ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ ناسره‌وین تاکو خودای دیکه‌ بۆ خۆمان دروست نه‌که‌ین و نه‌که‌وینه‌ په‌رستنی، هه‌میشه‌ ده‌بێت که‌سێک هه‌بێت له‌ دوایه‌وه‌ بڕۆین، نه‌ک رێگای نوێ بدۆزینه‌وه‌. داریاس شکستی کۆمه‌ڵگایه‌ له‌ نووسینه‌وه‌ی رابردوو، داریاس ده‌یه‌وێت مێژوو بنووسێته‌وه‌ که‌چی خۆی ده‌کوژێته‌وه‌، خۆی کۆتایی پێدێت، هه‌ڵبه‌ت کۆتاییه‌کی جه‌سته‌یی نا، به‌ڵکو کۆتایی ونبوون، ونبوون له‌ نێوان هه‌قیقه‌ت و وه‌همدا، ونبوون له‌نێوان سیاسه‌ت و مێژوودا، ونبوون له‌نێوان بێده‌نگبوون و ده‌نگهه‌ڵبڕینێکی بێسوود د.

داریاس و لاشه‌کان زیاتر له‌ ڕۆمانێکه‌، جوانترین خاڵی ئه‌م ده‌قه‌‌ ئه‌وه‌یه‌ کورت نابێته‌وه‌، ناتوانیت بڵێت باسی شۆڕش ده‌کات، نا باسی سیاسه‌ت، نا باسی مێژوو ده‌کات، ره‌نگه‌ باسی یه‌کتر شکاندنی په‌نجه‌کان بکات، یان باسی ئه‌و پره‌نسیپه‌ ئه‌خلاقیانه‌ی له‌ ڕۆژهه‌ڵات جێگای ئازادی و هونه‌ر و هه‌موو شتێکیان گرتۆته‌وه‌..

قسه‌کردن له‌سه‌ر ناوه‌ڕۆک له‌م ڕۆمانه‌دا بۆ هه‌ر کام له‌ چه‌مکه‌کانی شۆرش، سه‌رکرده‌، سیاسه‌ت، مێژوو، جه‌نگ،... ناکۆتا درێژ ده‌بێته‌وه‌، به‌شێوه‌یه‌ک هه‌ریه‌ک له‌م باسانه هه‌ڵگری ڕه‌هه‌ندی کۆمه‌ڵایه‌تی سیاسی ئابورین و ده‌کرێت له‌ هه‌ر ره‌هه‌ندێکه‌وه‌ قسه‌یان له‌باره‌وه‌ بکرێت. ئه‌م بابه‌تانه‌ ده‌رفه‌تێکی باشی بۆ ره‌خنه‌گران ره‌خساندووه‌ تاکو له‌باره‌ی ئه‌م رۆمانه‌وه‌ توێژینه‌وه‌ بکه‌ن و له‌وێوه‌ داخلی مێژووی وه‌هم بن. ‌چۆن ئه‌م ڕۆمانه‌ به‌ ناڕاسته‌وخۆ باس له‌ شۆڕشێکی هه‌ڵنه‌گیرساو ده‌کات، باس له‌ کاریزمای وشک ده‌کات و ده‌یه‌وێت پێمان بڵێت مێژووی شۆرش له‌م ناوچانه‌دا به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ ته‌مه‌نی سه‌رکرده‌وه‌، ئه‌م ڕۆمانه‌ به‌ ناڕاسته‌وخۆ باس له‌ کاریگه‌رییه‌کانی سه‌رکرده‌ ده‌کات به‌سه‌ر جوڵانه‌وه‌وه‌. 

دوو هۆکار هه‌ن بۆ هه‌ڵگیرسانی شۆڕش، یان به‌ واتایه‌کی تر دوو جۆر شۆرش هه‌یه‌، شۆرشێکی ئایدۆلۆژی که‌ ده‌بێت شۆڕشه‌که‌ هه‌ڵگری ئایدۆلۆژیاییه‌کی روون بێت و لایه‌نگرانی دوای بکه‌ون، که‌ له‌ ئێستادا سه‌رده‌می ئه‌م جۆره‌ ئایدۆلۆژییانه‌ نه‌ماوه‌ که‌ هاوڵاتی به‌شێوه‌ک دوای بکه‌وێ بیه‌وێت قوربانی له‌ پێناودا بدات، ره‌نگه‌ دین بتوانێت له‌ هه‌ندێک وڵاتدا ئه‌و جێگایه‌ بگرێته‌وه‌. هۆکارێکی دیکه‌ی به‌رده‌وامی شۆڕش بوونی کاریزمایه‌، ئه‌گه‌ر هۆکارێکی زۆر به‌هێزیش بۆ شۆڕش نه‌بێت و ئایدۆلۆژیاییه‌که‌ش له‌ ئارادا نه‌بێت، به‌ڵام بوونی سه‌رکرده‌یه‌کی کاریزما ده‌توانێت شۆڕش هه‌ڵگیرسێنێت، واته‌ بۆ هه‌ڵگیرسان و به‌رده‌وامی شۆڕش یه‌ک له‌ دوانی (ئایدۆلۆژیا، کاریزما) پێویسته‌، هه‌ڵبه‌ت به‌ چاوپۆشین له‌ هه‌ندێک ورده‌کاری دیکه‌، که‌ ده‌کرێت ئه‌و بۆچوونه‌ ره‌ت بکاته‌وه‌، داریاس و لاشه‌کان پێمان ده‌ڵێت ئه‌و شۆرشه‌ی که‌ که‌س له‌م هه‌رێمه‌دا نه‌یبینی و له‌ تاریکیدا روویدا هیچ پاڵپشتێکی ئایدۆلۆژی نه‌بوو، بگره‌ زیاتریش هیچ په‌ره‌نسیپ و رێکخراوه‌یه‌ک له‌ ئارادا نییه‌ و ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ جۆرێکه‌ له‌ ناڕه‌زایه‌تی نارێکخراو، جۆرێکه‌ له‌ که‌ف و کوڵی توێژێکی ناڕازی.. ئه‌وه‌ی روویداو هێشتا سێبه‌رێک له‌ درێژه‌ی هه‌یه‌، بوونی کاریزمایه‌، کاریزمایه‌ک ده‌یه‌وێت له‌ رێگه‌ی وه‌همه‌وه‌ درێژه‌ بدات به‌ شۆڕشه‌که‌ی، ئه‌و شۆڕشانه‌ی له‌ رێگه‌ی کاریزماوه‌ هه‌ڵده‌گیرسێن به‌ مردنی کاریزماکه‌ کۆتاییان پێدێت، به‌ڵام کاریزمای ناو داریاس و لاشه‌کان ده‌یه‌وێت له‌ ڕێگه‌ی وه‌همبوونه‌وه‌‌ که‌ به‌شێکه‌ له‌ هه‌قیقه‌ت تا ماوه‌یه‌ک درێژه‌ بدات به‌ رۆڵگێڕانی خۆی. 

به‌ بۆچوونی من ئه‌م ڕۆمانه‌ له‌رووی ته‌کنیکه‌وه‌ زۆر له‌ پێش کاره‌کانی دیکه‌ی نووسه‌ره‌وه‌یه‌، ئه‌و گه‌مه‌یه‌ی له‌ رێگه‌ی دوانه‌یه‌کی لێکدابڕاوه‌وه‌ ده‌یکات به‌ ته‌کنیک تێکه‌ڵکردنی بابه‌ته‌ له‌گه‌ڵ ته‌کنیکدا، وه‌کو ئه‌و شێوه‌کاره‌ی فڵچه‌که‌ی و به‌شێک له‌ ده‌سته‌کانی بکات به‌ به‌شێک له‌ تابلۆکه‌. به‌ بۆچوونی من ئه‌وه‌ی خاڵی نه‌رێنییه‌ له‌م به‌رهه‌مه‌دا ناهه‌وسه‌نگی جێنده‌رییه‌، به‌جۆرێک له‌ کۆتایی رۆمانه‌که‌دا زۆر به‌ کاڵی کارئه‌کته‌ری ژن ده‌رده‌که‌وێت و به‌ درێژایی دوو سه‌د لاپه‌ڕه‌ ژن به‌ زۆرێک له‌ جۆره‌کانییه‌وه‌ تیایدا ده‌رناکه‌ون، هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ که‌م و کورتی نییه‌، به‌ڵکو جۆرێکه‌ له‌ زینه‌ت بۆ رۆمان که‌ شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌ که‌ تێکه‌ڵیه‌کی جێنده‌ری هه‌بێت تاکو باڵانسی خوێنه‌ر و بڕیاردانیش رابگیرێت، دڵنیام ئه‌مه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ره‌وتی ڕۆمانه‌که‌وه‌ هه‌یه‌ و په‌یوه‌ندی به‌وه‌وه‌ نییه‌ نووسه‌ر له‌و باوه‌ڕه‌دا بێت شۆرش و سیاسه‌ت له‌ دونیایی ژنانه‌وه‌ دوورن.

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار