مژده‌ عه‌لى
مێژوو وەک چەکێکی بەهێزی ناسنامە
(ئەم هێمایە کە لە شێوەی خۆرێکی پرشنگداردایە، گەواهیدەری مێژوویەکی چەند هەزار ساڵەیە. ئەمە تەنها نەخشێک نییە، بەڵکو ناسنامەی گەلانی نیشتەجێی چیاکانی زاگرۆس و دەوروبەرییەتی کە لە سەردەمی میتانییەکان، خورییەکان و لۆلۆییەکانەوە وەک پیرۆزییەک و نیشانەی هێز و ژیان سەیر کراوە).

هەندێک هێما هەن تەنها وێنە نین، بەڵکو گەنجینەیەک لە یادەوەریی بەکۆمەڵی نەتەوەیەکن. ئەو لۆگۆ و نیشانەیەی ئەمڕۆ لایەنە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان وەک هێمای هاوپەیمانی و یەکگرتوویی خۆیان هەڵیانبژاردووە، گەڕانەوەیەکی هوشیارانەیە بۆ قووڵایی مێژوو. ئەمە تەنها هەڵبژاردنێکی گرافیکی نییە، بەڵکو ڕاگەیاندنی پێوەندییەکی پچڕان‌نەبووە لەگەڵ ڕەگ و ڕیشەی شارستانییەتە دێرینەکانی زاگرۆس؛ بەتایبەت میراتی مەزنی میتانییەکان.

١. میتانی و خوری: ئەندازیارانی یەکەمی تیشک
زیاتر لە ٣٥٠٠ ساڵ لەمەوبەر، لەو کاتەی زۆربەی گەلانی جیهان لە تاریکیی سەرەتاییدا بوون، باپیرە دێرینەکانی کورد (میتانی و خورییەکان) لە ناوچەی سەرێ کانی و بناری چیاکانی زاگرۆس، ئیمپراتۆرییەتێکیان بونیاد نا کە "خۆر" ناوەندی باوەڕ و دەسەڵاتی بوو.
پاشاکانی میتانی وەک "شوتارنا" و "توشراتا"، هێمای دیسکی خۆریان وەک نیشانەی چاودێری خودایی و ڕاستگۆیی شاهانە بەکاردەهێنا. ئەو خۆرەی لەسەر مۆرە لولەییەکان و تاشەبەردەکانی "تەل حەلەف" نەخشێنراوە، ڕێک هەمان ئەو چەقە و هەمان ئەو تیشکانەیە کە ئەمڕۆ لە لۆگۆی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتدا دەبریسکێتەوە. ئەمە پەیامێکی ڕوونە: "ئێمە لێرە بووین، لێرەین و لێرە دەمێنینەوە".

٢. فەلسەفەی تیشکەکان.. یەکێتی لە فرەییدا
ئەم لۆگۆیە لەڕووی فیکرییەوە چەند ڕەهەندێکی گرنگ لەخۆ دەگرێت کە بۆ قۆناغی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان بڕیاردەرن:
• ناوەندی یەکگرتوو: بازنەی ناوەڕاستی خۆرەکە هێمای "خاک" و "نیشتمانە". وەک چۆن هەموو تیشکەکان لەو چەقەوە سەرچاوە دەگرن، هەموو ئایدیۆلۆژیا و ڕێبازە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتیش دەبێت لە دەوری یەک چەق کە ئەویش "بەرژەوەندی نەتەوەییە" کۆببنەوە.
• تیشکە بڵاوەکان: ئەمە نیشانەی "فرەیی"یە. کورد گەلێکی فرەدەنگ و فرەڕەنگە، بەڵام هەموو ئەم ڕەنگانە پێکەوە "ڕووناکی" بەرهەم دەهێنن. هاوپەیمانیی حیزبەکان بەم لۆگۆیەوە دەڵێت: "فرەیی ئێمە هێزی ئێمەیە، نەک هۆکاری لاوازیمان".
• تێپەڕاندنی سنوورە دەستکردەکان: ئەم هێمایە پێش دروستبوونی سنوورە سیاسییەکانی ئێستا هەبووە. بەکارهێنانەوەی، جۆرێکە لە یاخیبوون دژی ئەو دابەشکارییانەی کە نەتەوەکەمانیان لەتلەت کردووە.

٣. پەیامی سیاسی بۆ داگیرکەران
کاتێک حیزبەکانی ڕۆژهەڵات مێژووی میتانی و زاگرۆس دەکەنە ناسنامەی خۆیان، وەڵامێکی توند دەدەنەوە بەو دەسەڵاتە داگیرکەرانەی کە دەیانەوێت کورد وەک "کۆچەری" یان "بێ ناسنامە" بناسێنن.
• ئەم لۆگۆیە دەڵێت: پێش ئەوەی ئێوە بێنە ناو مێژووەوە، ئێمە لێرە ئیمپراتۆرییەتمان هەبووە.
• ئەم خۆرە نیشانەی "دادپەروەری"یە؛ واتە ئەو تاریکییەی کە ستەمکاران بەسەر ڕۆژهەڵاتیاندا هێناوە، بە تیشکی ئیرادەی نەوەکانی زاگرۆس تێکدەشکێت.

 کەواتەخۆرێک کە هەرگیز ئاوا نابێت
ئەمڕۆ، لۆگۆی هاوپەیمانیی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات تەنها واژۆیەک نییە لەژێر ڕێککەوتننامەیەکدا؛ بەڵکو پەیماننامەیەکی مێژووییە لەگەڵ خاکی زاگرۆس. ئەم خۆرە کە لە مۆرە کۆنەکانی میتانییەوە گەشتووەتە سەر ئاڵاکانی ئەمڕۆ، گەواهیدەری ئەوەیە کە نەتەوەی کورد وەک خۆر، پڕۆسەیەکی بەردەوامە.
تاریکی هەرچەندە قورس و گران بێت، ناتوانێت ڕێگری لە هەڵاتنی خۆر بکات. ئێمەی کورد میراتگری تیشکین، و تیشکیش کۆتایی بە هەموو سێبەرە ستەمکارەکان دەهێنێت ئەمڕۆ یان سبەی…!