رێبەری دروزەکانی ئیسرائیل: خوشک و براکانمان لە سوریا گەمارۆدراون

هەرچەندە فەرشی ئێران لەسەر ئاستی جیهان خاوەن ناوبانگێکی گەورەیە، بەڵام بەهۆی خراپی بازاڕەکەیەوە، شەپۆلێکی فراوانی کۆچ، لەفەرشچنان یاخوود پیشەسازی رستن و چنین لەو وڵاتەوە دەستی پێکردووە بەرەو هەرێمی کوردستان و تورکیا، هاوتەریب لەگەڵ گواستنەوەی ئەو پیشەسازییەدا ژمارەیەکی زۆر لە دەست رەنگینانی تەبرێز و شارەکانی تر بەرەو هەولێر کۆچ دەکەن، ئەمەش وایکردووە یەکێک لە پیشەسازییە مێژوویی و دیارەکانی ئێران لەبەردەم هەڕەشەی لەناوچووندا بێت، ئەوەش بەهۆی ئەو دۆخە خراپەی ئابووری رووی لەو وڵاتە کردووە. لێپرسراوانی کەرتی پیشەسازی شاری تەبرێز ئاشکرایان کردووە، شەپۆلێکی کۆچی فراوان لە دەست رەنگینان و فەرش چنانی ناوچەکانی ئازەربایجانی رۆژئاوا بەرەو هەرێمی کوردستان و بەدیارکراویش بۆ هەولێری پایەتەخت دەستی پێکردووە، ئەوەش بەهیوای دۆزینەوەی هەلی کارو دەستبەرکردنى ژیانێکی باش بۆ خۆیان و خێزانەکانیان، لێپرسراوانی ئەو کەرتە هۆشداری دەدەن لە لێکەوتە خراپەکانی ئەو کۆچە، بەو پێیەی دەبێتە هۆی پاشەکشەی کەرتی رستن و چنین و فەرشی دەستی لە ئێران. ئەیوب بەشیری، جێگری سەرۆکی لیژنەی فەرش و گەشتیاریی ئێران بە ئاژانسی فارس نیوزی وتووە، ئێستا شاری هەولێر لە هەرێمی کوردستان و تورکیا بوونەتە دوو جێگەی دیار بۆ کۆچکردنی فەرشچنانی پارێزگا سنوورییەکانی ئێران، ئەو لێپرسراوەی ئێران، ئەم دیاردەی کۆچکردنەی بە "زەنگێکی مەترسیدار " ناوبردوو جەختی کردەوە، ئەمە هەڕەشەیەکە بۆ چۆڵ بوونی ناوچەکە لە کەسانی دەست رەنگین ، کە خاوەن توانایەکی بەرزى مرۆین، نەشی شاردەوە کە گرنگی نەدان بە ژیان و گوزەرانی دەست رەنگیان و فەرشچنانی ناوچەکە، هۆکاری سەرەکیی بووە لە پشت ئەم کۆچەوە بەرەو بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان، تاوەکو لەوێ ژینگەیەکی نوێ و سەقامیگر بۆ کارەکەیان بدۆزنەوە. جێگری سەرۆکی لیژنەی فەرش و گەشتیاریی ئێران، روونیکردەوە، پیشەسازی فەرش تەنها پیشەیەکی دەستی نییە، بەڵکو "زنجیرەیەکی ژیانە" بۆ پاراستنی گوزەرانی هەزاران خێزان، بەشێوەیەک بەرهەمهێنانی یەک فەرش دەبێتە هۆی دابینکردنی بژێوی 15 خاوەنکاری جیاواز، وەک دیزاینەر، بۆیاخچی، فەرشچن، کرێکاری گواستنەوە و هەناردەکارو چەندین کەسی تر بەراستەو خۆ و ناڕاستەوخۆ.

ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا بەفەرمی سوپای پاسدارانی خستە لیستی رێکخراوە تیرۆریستیەکانەوە، بەوەش سەرجەم پارەکانیان لە یەکێتیەکە بلۆک دەکرێت و رێگری دەکرێت لەوەی لە وڵاتانی ئەوروپا پارە بۆ ئەو رێکخراوە بڕوات. ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا لەبەیاننامەیەکدا رایگەیاند، ئەو بڕیارە دوای ئەوە دێت ئەنجومەنەکەیان لە رۆژی 29ی کانوونی یەکەمی ئەمساڵ رەزامەندی نیشاندا بەپێی یاساکانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، سوپای پاسدارانی ئێران بخرێتە لیستی رێکخراوە تیرۆریستییەکانەوە. بەپێی ئەو بریارە، هەموو چالاکییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران لە وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا قەدەغە دەکرێت و سەرجەم پارەو  سەرمایەکانی ئەو هێزە لە یەکێتیەکە بلۆک دەکرێن، هەروەها چوونە ناو خاکی ئەوروپا لە ئەندامانی قەدەغە دەکرێت و هەر جۆرە مامەڵەیەکی بازرگانی لەگەڵ کۆمپانیاکانی سەر بە سوپای پاسداران بە "تاوانی تیرۆریستی" هەژمار دەکرێت.  ئەنجومەنکە ئاماژەی بەوەداوە، ئێستا 13 کەسایەتی و 23 گرووپی سوپای پاسدارانی ئێران لەلیستی تیرۆردان و هەموو ئەو رێوشوێنانەیان بەرامبەر دەگیرێتەبەر کە لەیاسای بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا دیاریکراون. رۆژی پێنجشەممە 29-01-2026 کایا کالاس، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا لە هەژماری خۆی لە ئێکس نووسی: سەرکوتکاری ناتوانێ بێ وەڵام بمێنێتەوە، وەزیرانی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا ئێستا هەنگاوێکی یەکلاییکەرەوەیان نا، بە ناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی.  بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەوروپا هۆشدارییەکی تووندیشی دایە بەرپرسانی باڵای تاران و رایگەیاند: هەر رژێمێک هەزاران کەس لە گەلی خۆی بکوژێ، کار بۆ لەنێوچوونی خۆی دەکات.

ئێران لە پەیامێکدا بۆ ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشداری دەدات، لەوەی ئەگەر هێرشی سەربازی بکرێتە سەر تاران، تۆڵەی خۆی دەکاتەوە و ڕایگەیاندووە : "هەموو بنکە و کارگە و سەروەت و سامانی ئەو هێزە دوژمنکارە لە ناوچەکەدا ئامانجی شەرعی ئێمەن". نوێنەری ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت: لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ "هۆشدارییەکی راستەقیینەن بۆ ئەگەری هێرشی سەربازی دوژمنکاریانە". جەختیشی لەوە کردەوە کە تاران شەڕی ناوێت، بەڵام ئەگەر هێرش بکرێتە سەری "بە توندی وەڵام دەداتەوە". ئەو پەیامە لە کاتێکدایە کە زمانی دیپلۆماسی لە نێوان واشنتۆن و تاران پاش دوو خول لە دانوستانەکان، بەرەوە پاشەکشە هەنگاو دەنێت و لەبەرامبەر هەردوولا هەڕەشەکانی کردەی سەربازی دەکەن، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا، ئاماژەی بەوە کردووە کە گفتوگۆ ناراستەوخۆکانی ئەم دواییەی جنێف بێ ئەنجام بوون و ئێران هێشتا داواکارییە سەرەکییەکانی ئەمریکا پشتگوێ دەخات. پێشتریش دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە کۆبوونەوەی "بۆردی ئاشتی" کە رۆژی 19ی شوباتی 2026 بەڕێوەچوو، رایگەیاند، بڕیاری کۆتایی سەبارەت بە ئەنجامدانی هێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران لە ماوەی 10 رۆژی داهاتوودا دەدرێت.  ئەم هۆشدارییە لە کاتێکدایە کە ئەمریکا هێزێکی زۆری سەربازیی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کۆکردووەتەوە و دانوستانە ئەتۆمییەکانیش گەیشتوونەتە قۆناغێکی هەستیارو بەرپرسانی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا بە ترەمپیان راگەیاندووە کە سوپا ئامادەیە بۆ وەشاندنی گورزی سەربازی.  

هەوڵەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی بۆ یەکلاکردنەوەی کاندیدکردنی نوری مالیکی، یاخوود پەشیمان کردنەوەی هیچ دەرئەنجامێکی نەبووەو بگرە دۆخەکە هێندەی تر ئاڵۆزی پێوەدیارە، بەتایبەتی دوای ناردنی "پەیامی هەڕەشەی ئەمریکا" بۆ سزادانی کەرتە ئابوورییە هەستیارەکانی عیراق، وەک نەوت و بانکی ناوەندی و دەستگرتن بەسەر ئەو پارانەی عیراق کە لەئەمریکایە، ئەگەر بێت و جارێکیتر مالیکی بێتەوە بەسەرۆک وەزیران. هۆشیار زێباری ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لەمیانی چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی دیجلە رایگەیاند، چوارچێوەی هەماهەنگی لەرێگەی کەناڵی پەیوەندی خۆیانەوە بەشێوەیەکی فەرمی داوای رونکردنەوەیان لەواشنتۆن کردوە سەبارەت بەهەڵوێستی ئەمریکا بەرامبەر بەکاندیکردنی نوری مالیکی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق، بەڵام هەمان وەڵامی پێشویان وەرگرتوەتەوە. زێباری ئەوەشی خستەڕوو، ئەمریکیەکان کێشەی (شەخسی)یان لەگەڵ مالیکی نییە، ئەوان دەیانەوێت دەستی ئێران دووربێت لەحکومەتی عێراقی و نایانەوێت حکومەتی داهاتوو کەسانێکی نێو گرووپە چەکدارەکانی تێدابێت کە لەلایەن ئەمریکاوە سزایان بەسەردا سەپێندرابێت، بەپێچەوانەوە هەڕەشەی سەپاندنی سزای توند بەسەر عێراقدا دەکەن، قورستر لەسزاکانی ساڵی 1991، وەک سزادانی کۆمپانیای سۆمۆ و بانکی ناوەندی عێراق. عیسام فەیلی شرۆڤەكاری سیاسی دەڵێت، لایەنە سیاسییەکان شکستیان هێناوە لەوەی بڕوا بەمالیکی بهێنن کە بکشێتەوە، هاوکات شکستیان هێناوە لەوەی کەسێکی جێگرەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی داهاتووی عیراق بدۆزنەوە، ئەوەش وایکردووە پرۆسەی سیاسی وڵات پەکی بکەوێت. فەیلی دەشڵێت، ئێستا کورد مەترسیی ئەوەی هەیە قەیرانەکە زیاتر قوڵبێتەوە، چونکە بەپێی زانیارییەکان، ئەمریکا هۆشداری داوە لەوەی ئەگەربێت و مالیکی بێتەوە بەسەرۆک وەزیران، سزا بەسەر بانکی ناوەندی و کۆمپانیای سۆمۆ دەسەپێنێت و چیتر ناهێڵیت دۆلار رەوانەی عێراق بکرێت، ئەمەش وڵات بەرەو کێشەیەکی ئاڵۆز دەبات. ئەو شرۆڤەكارە پێی وایە، کۆنەبوونەوەی پەرلەمان بۆ دیاریکردنی سەرۆک کۆمار هێندەی تر دۆخەکەی ئاڵۆزکردووە، چونکە لایەنە کوردییەکان دەرفەتیان بە هێزە شیعەکان داوە بۆ یەکلاکردنەوەی سەرۆک وەزیران ، تاوەکو چوارچێوەی هەماهەنگی نەکەوێتە دۆخێکی نەخوازراوەوە، چونکە بەدیاریکردنی سەرۆک کۆمار دەبێت راستەوخۆ مالیکی راسپێردرێت بۆ پێکهێنانی حکومەت. لەبەرامبەردا هۆشیار زێیاری دەڵێت، ئەگەر سەرۆک کۆماریی داهاتووش دەستنیشیان بکرێت ئیتر پارتی بێت یان یەکێتی، ئەستەمە بەڕێز نوری مالیکی راسپێردرێت بۆ پێکهێنانی حکومەت، چونکە هەردوو پەیامەکەی ئەمریکا روونە بۆ چوارچێوەی هەماهەنگی، ئەویش رەتکردنەوەی کاندیدکردنی مالیکیە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی داهاتوو. رۆژی 24ی کانوونی دووەمی 2026 چوارچێوەی هەماهەنگی "بە زۆرینەی دەنگ" بڕیاری دا نوری مالیکی وەک کاندیدی گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمانی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران دیاری بکات، سێ رۆژ دواتر دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دژی گەڕانەوەی مالیکی بۆ ئەو پۆستە هۆشداری دا و وتی: "ئەگەر مالیکی هەڵبژێردرێتەوە، ئەوا ئەمریکا چی دیکە یارمەتیی عێراق نادات." بەوتەی شارەزایان ئێستا ئەمریکا تۆپەکەی هەڵداوەتەگۆڕەپانی لایەنەکانی ناو چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە بۆ بڕیاردان لە چارەنووسی ئابووری عێراق ئایا لەسایەی کابینەی مالیکیدا ئابووری وڵات توشی داڕمان دەکەن و کارێک دەکەن ئەمریکا دەست بەسەر نەوت و پارەی عیراق لەبانکی فیدراڵی بگرێت و هاوڵاتیان بەگشتی و مووچەخۆران بەتایبەتی ببنە قوربانی، هاوکات لایەنی کوردی و عەرەبی سوننە بەشی پێویست بەرپرسیارەتیان بەرامبەر چارەنووسی ئابووری و ژیانی خەڵک لەسەرەو ناکرێت تەماشاکەربن چونکە سزاکان تەنها بۆ شیعە نییە، بەڵکو بۆ تەواوی گەلانی عێراقەوە هەموان پێکەوە دەسوتێین.

سەرۆکى ولایەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا دەڵێت: ئێران چەكی ئەتۆمی هەبێت ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدی نایەت، ێشتا هەندێک کارمان لەگەڵ ئێران هەیە كە تەواوی بكەین. کەمێک لەمەوبەر دۆناڵد ترەمپ لە پەراوێزی سەرۆكایەتیكردنی یەكەم كۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاشتی تایبەت بە غەززە وتى: *كۆتایمان بە هەشت جەنگ هێناو لەو باوەڕەدام جەنگی حەوتەم لەرێگادایە بۆ چارەسەر، كە ئەمە سەختترینیانە.  *ئەنجومەنی ئاشتی لە گرنگترین ئەو دەستپێشخەرییانەیە كە بەشدارین تێیدا.  *دۆخی غەززە ئاڵۆزە و هێشتا هەندێک شتمان ماوە بیکەین. *کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆ گرنگترین کۆبوونەوەیەو زۆربەی سەرکردەکانی جیهانیش ڕەزامەندییان دەربڕیوە بۆ ئەوەی بچنە ناو ئەنجومەنی ئاشتیەوە. هەندێک سەرکردە هەن کە ئێمە نامانەوێت بەشدار بن.  *کاردەکەین بۆ دەستەبەرکردنی ئایندەیەکی باشتر بۆ خەڵکی غەززە و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هەموو جیهان. *تێچووی شەڕەکان سەدان هێندەی ئاشتی زیاترە. هیچ شتێك لە ئاشتی گرنگتر نییە. *دوای ئەوەی شەڕی نێوان هیندو پاكستانم راگرت، ژیانی 25 ملیۆن كەسم رزگار كرد.  *دەبێت لەگەڵ ئێران بگەینە ڕێککەوتنێکی بەرهەمدار، ئەگینا شتی خراپ ڕوودەدات. *دەبینین شتەکان لە نێوان ئیسرائیل و ئێران بەرەو کوێ دەڕۆن؟ *فڕۆکە بۆمب هاوێژەکانی بی 2 بەتەواوی توانا ئەتۆمییەکانی ئێرانیان لەناوبرد، دواتریش ئاشتیمان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدەستهێنا. *حەماس چەکەکانی خۆی رادەستدەکات وەک بەڵێن دراوە، یان ڕووبەڕووی دەرئەنجامی سەخت دەبێتەوە و ئەوان ئەوەیان ناوێت. *لە ماوەی 10 ڕۆژی داهاتوودا دەزانین لەگەڵ ئێران دەگەینە ڕێککەوتن یان نا. *ئێران چەكی ئەتۆمی هەبێت ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدی نایەت.  *هێشتا هەندێک کارمان لەگەڵ ئێران هەیە كە تەواوی بكەین.

ئەنجومەنی باڵای فەتوای یەکێتیی زانایانی ئایینی ئیسلامی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا، رێژەی زەکاتی پارە، سەرفیترە، فیدیە، زێڕ، زیو و خشڵی ئافرەتی بۆ ئەمساڵ دیاریکرد. بەگوێرەی راگەیەندراوەکەی ئەنجومەنی باڵای فەتوا، رێژەکان بەمشێوەیەن: - رێژەی زەکاتی پارە بۆ ئەمساڵ بریتییە لە سێ ملیۆن دینار، هەر موسڵمانێک ئەو بڕە پارەی هەبوو، ساڵیشی بەسەردا تێپەڕی، دەبێت زەکاتی 2.5 % لێ بدات، واتە لە یەک ملیۆن، 25 هەزار دینار، لە یەک دەفتەر دۆلار، 250 دۆلار. - رێژەی زەکاتی زیو بریتییە لە 200 درهەم، کە دەکاتە 140 مسقاڵ، هەر موسڵمانێک ئەو بڕە زیوەی هەبوو، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە 2.5% زەکاتی لێ بدات. - رێژەی زەکاتی زێڕ بریتییە لە 20 مسقاڵ، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە نیو مسقاڵی لێ بدرێت، ئەگەر 40 مسقاڵ بوو، یەک مسقاڵ واجبە. - رێژەی زەکاتی خشڵی حەڵاڵی ئافرەتان کە بۆ خۆیان بەکاریبهێنن و بازرگانیی پێوەنەکەن بریتییە 200 مسقاڵ زێڕ، ئەگەر ساڵی بەسەردا تێپەڕی، واجبە 2.5% لێ بدات. - زەکاتی سەرفیترە بۆ ئەمساڵ، ئەگەر بە پارە بوو، بریتییە لە سێ هەزار دیناری عێراقی.  - فیدیەی بەڕۆژوو نەبوون بۆ ئەمساڵ، بۆ ئەوانەی عوزری شەرعییان هەیە، ئەگەر بە پارە بوو، بریتییە لە سێ هەزار دیناری عێراقی.

لەگەڵ دەستپێکردنى مانگی ڕەمەزانی پیرۆز، هاوڵاتیان بەشێوەیەکى زۆر زیاتر لەمانگەکانى تر، ڕوو لەبازاڕەکان دەکەن و بەکاربردنى کاڵاو شمەکیش دەگاتە لوتکە، ئەمەش لەکاتێکدایە، نرخی بەشێک لەماددە خۆراکیەکان لە نێوان 15% بۆ 25% بەراورد بەهەمان ماوەی ساڵی ڕابردوو زیادیکردووە، بەپێی خەمڵاندنی پسپۆڕان و چاودێرانی بازاڕ، لە مانگی ڕەمەزاندا خواست لەسەر خۆراک بە ڕێژەی 20% زیاد دەکات، بەتایبەتى لە وڵاتێکى وەک عێراقدا کە خێزانە کەم دەرامەتەکان نزیکەی نیوەی داهاتی مانگانەیان بۆ خۆراک خەرج دەکەن. ژووری بازرگانی بەغدا پێیوایە، بەرزبوونەوەی باج و ڕەسمی گومرگی، یەکێکە لە دیارترین هۆکارەکانی سستی ئابووری و بەرزبوونەوەی نرخ بەر لەمانگی ڕەمەزان، دەشڵێت، ئەگەر نرخی کاڵایەک یەك ملیۆن دینار بێت و ١٠٪ سوودی بخرێتە سەر، دەبێتە یەك ملیۆن و ١٠٠ هەزار، بەڵام کاتێک باجی گومرگیی ٣٠٪ی دەخرێتە سەر (کە لە سەرەتای ئەمساڵەوە دەستی پێکردووە)، نرخەکەی دەبێتە یەك ملیۆن و ٣٠٠ هەزار، کاتێکیش ١٠٪ سوودی بازرگانیی بخرێتە سەر، دەبێتە یەك ملیۆن و ٤٠٠ هەزار دینار، کەواتە ئەم بەرزبوونەوەیە ڕاستەوخۆ کار دەکاتە سەر گیرفانى هاوڵاتى و خواستی کڕیار لاواز دەکات، ئاماژە بەوەشدەکات، ئەم دیاردەیە پێچەوانەی ئەزموونی وڵاتانی دراوسێیە کە لە ڕەمەزاندا نرخەکان دادەبەزێنن، تا ئاسانکاری بۆ هاووڵاتیان بکەن لە کڕینی پێداویستییەكانیان. بەپێى ئەو سیستمە نوێیەى بۆ وەرگرتنى باج و رسومات و گومرگ دانراوەو لەسەرەتاى ئەمساڵەوە خراوەتە بوارى جێبەجێکردنەوە، بەرێژەی 1% تا 30% باج و رسومات لەسەر هەموو جۆرە کاڵاو شمەکێک زیادیکردووە، بەنمونە هه‌ر كیلۆیه‌ك میوه‌ 100 دینارو سه‌وزه‌ 50 دینار باج لەسەریان زیادیکردووە، گومرگى هەر تۆنێک ئاژەڵی هاوردە لە 120 دۆلارەوە بۆ 600 دۆلار زیادیکردووە، ئەوەش وایکردووە نرخی کیلۆیەک گۆشتی سوور 2 تا 4 هەزار دینار لەبازاڕەکانى هەرێمى کوردستان و عیراق بەرزبنەوە. هاوکات وەزارەتى بازرگانى عێراق دڵنیایى دەدات لەوەى بازاڕەکان سەقامیگرن لەرووى نرخەوە و رۆژانە بەدوادچوون بۆ جوڵەى بازاڕ و نرخ و ئاستى خستنەڕووى کاڵا دەکەن، جگەلەوەش خۆراکى پێویست لەبازاڕەکان بوونى هەیەو لەبەشێک لە دەروازە سنوورییەکانەوە کاڵاو شمەک بەنرخێکى هەرزان دێتەوە وڵاتەوە. بەوتەى ئەسیر غەریرى، وەزیرى بازرگانى عیراق، جێبەجێکردنى سیستمى ئەسیکۆدا ، بۆ رێکخستنى دەروازە سنوورییەکان و پارێزگاریکردن لە دراوى نیشتمانیی و رێگریکردنە لەبردنە دەرەوەى بە قاچاخ، ئەو بڕە پارەیەش کە بەهۆى ئەو سیستمەوە زیادیکردووە ناگاتە سەدا پێنج، ئەو رێژەیەش کارناکاتە سەر زیادبوونى نرخەکان. هەر لەو چوارچێوەیەدا مەزهەر محەمەد ساڵح راوێژکارى دارایى سەرۆک وەزیرانى عێراق رایگەیاندووە، دروستکردنى مەترسى لەسەر بەرزبوونەوەى نرخى خۆراک لە مانگى رەمەزاندا زیادەڕۆیى تێدا کراوە،  چونکە بازاڕەکانى عێراق سەقامگیرەو گۆرانى نرخ بەشێوەکى دیار تێیدارونادات. لاى خۆیەوە کەریم حلو، پسپۆڕی ئابوورى پێیى وایە، ئەو دۆخەى کە لە بازاڕەکان ڕوودەدات پێش مانگى رەمەزان، نا هاوسەنگیە لەنێوان خواست خستنەڕوودا، کێشەى بەرزبوونەوەى نرخەکانیش بەتەنها  لە رسومات و گومرگدا نییە، بەڵکو بەشێکى زۆرى پەیوەندى بە زنجیرەکانى گەیاندنى کاڵاکەوە هەیە، ئەوەش وادەکات بەنرخێکى گران بگاتە دەستى بەکارهێنەرى کۆتایى. ئەو پسپۆڕە ئابورییە دەڵێت، خێزانەکانى عێراق کە داهاتیان سنووردارە، نزیکەى نیوەى داهاتى مانگانەیان بۆ خۆراک خەرج دەکەن، بۆیە هەر بەرزبوونەوەیەکى نرخەکان، راستەوخۆ فشار لەسەر هێزى کڕینیان دروستدەکات و کورتهێان لە خەرجیەکانیان دروستدەبێت، بۆیە چارەسەرکردنى ئەم دۆخە پێویستى بەچاودێریەکى زۆر توندە، لەسەر نرخەکان لەگەڵ چاوخشاندنەوە بەرسوماتەکان بەتایبەتى لەو  وەرزانەى بەکاربردن زۆر دەبێت.

شا چارڵزی سێیەم پاشای بەریتانیا، لەیەکەم لێدوانیدا لەبارەى دەستگیرکردنى براکەى رایگەیاند: "پێویستە دادپەروەرى رێڕەوەى خۆى بگرێت" پاشای بەریتانیا دەشڵێـت، دەمەوێت بە ڕوونی جەخت لەوە بکەمەوە کە پێویستە یاسا ڕێڕەوی خۆی بگرێتەبەر، لە کاتێکدا  رێوشوێنەکان  بەردەوامن، گونجاو نابێت بۆ من لێدوانی زیاتر لەسەر ئەم بابەتە بدەم، لەم نێوەندەدا من و خێزانەکەم بەردەوام دەبین لە جێبەجێکردنی ئەرکی خۆمان و خزمەتکردنی هەمووتان". ئەمرۆ پێنجشەممە، 19ـی شوباتی 2026، کە هاوکاتە لەگەڵ یادی 66 ساڵەی لەدایکبوونی شازادە ئەندرو، پۆلیسی "تەیمز ڤالی" رایگەیاند، پیاوێکیان لە ناوچەی نۆرفۆلک دەستگیرکردووە، کە لە 60ـەکانی تەمەنی دایە. هەرچەندە پۆلیس بەپێی یاسا ناوی تۆمەتبارەکەی ئاشکرا نەکردووە، بەڵام میدیاکانی بەریتانیا پشتڕاستیان کردەوە، ئەو کەسە شازادە ئەندرویە. ئەم رووداوە دوای ئەوە دێت، هەفتەی رابردوو بەڵگەنامەی نوێ ئاشکرا بوون، گوایە ئەندرو لە کاتی کارکردنی وەک نێردەی بازرگانیی بەریتانیا، زانیاری و بەڵگەنامەی نهێنی بۆ جێفری ئێپستین ناردووە.    لە ئیمەیڵێکی ساڵی 2010دا، ئەندرو راپۆرتی نهێنی دەربارەی ڤێتنام، هۆنگ کۆنگ و سەنگاپوور بۆ ئێپستین ناردووە. هەروەها تۆمەتبارە بەوەی زانیاری دەربارەی هەلی وەبەرهێنان و وردەکاری گەشتە فەرمییەکانی بۆ ئەو بازرگانە ئەمریکییە گواستووەتەوە.  شا چارلزی سێیەم "نیگەرانی" خۆی بەرامبەر کارەکانی براکەی دەربڕیوە. هەفتەی رابردووش کۆشکی بەکینگهام رایگەیاند، ئەوان "ئامادەن هاوکاری پۆلیس بکەن" لە لێکۆڵینەوەکانیاندا. بەگوێرەی زانیارییەکان، شازادە ئەندرو پێشتر لە هەموو نازناو و ئیمتیازاتە شاهانەییەکانی بێبەشکراوە. ئەو هەنگاوەش دوای بڵاوبوونەوەی چەندین بەڵگەنامەی نوێ دێت لەلایەن حکومەتی ئەمریکاوە، کە تیایدا دەردەکەوێت ناوبراو تۆمەتبارە بە دەستدرێژی سێکسی و بازرگانی بە مرۆڤ و چەندین بابەتی دیکەی نایاسایی.

حکومەتی عێراق هەوڵەکانی چرکردۆتەوە بۆ چارەسەرکردنی ئەو قەیرانەی لەدابینکردنی مووچەی فەرمانبەران بۆی دروست بووە، بەو پێیەی رێژەی 90%ی کۆی گشتی بودجە بۆ مووچە دەڕوات، بەگوێرەی ئامارەکانیش زیاتر لە 4 ملیۆن و 500 هەزار فەرمانبەر لەعێراق هەن، ئەمە جگە لەوەی لەشکرێکی گەورە خانەنشین و سوودمەندان لەچاودێری کۆمەڵایەتی مانگانە مووچە لەدەوڵەت وەردەگرن. شارەزایانی دارایی و ئابووری چەند ساڵێکە هۆشداری دەدەنە حکومەت، کەپرسی مووچە قەیرانی گەورە بۆ عیراق دروستدەکات، مانگی رابردووش ئەو قەیرانە بەدیکرا، بەگوێرەی دەرئەنجامەکانیش مووچه‌ی مانگی شوباتیش له‌كاتی خۆیدا دابه‌ش ناكرێ و دواده‌كه‌وێ، به‌ هۆی نه‌بوونی پاره‌ی كاش و نه‌ختینه‌ له‌بانكه‌كان، چونكه‌ لایه‌نە په‌یوه‌ندارەکان پاره‌ی پێویستیان بۆ دابین ناکرێت. بەگوێرەی میدیاکان، ئەمیندارێتی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، لەڕێگەی گشتاندنێکی نوێوە، بڕیاری ژمارە (770)ی ساڵی 1987ی “ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی هەڵوەشاوە”ی کاراکردەوە، ئەم هەنگاوەش بەئامانجی کەمکردنەوەی فشاری دارایی سەر حکومەت و چارەسەرکردنی کێشەی “فەرمانبەرانی زیادە” دێت، لەکاتێکدا کەهەموارکردنەوەی یاساکانی خزمەت و خانەنشینی لەپەرلەمان دواکەوتووە. ناوەڕۆکی بڕیارەکە ئەوەیە ڕێگە بەدامەزراوەکانی دەوڵەت دەدات ئەو فەرمانبەرانەی وەک “زیادە” (فائچ) پۆلێن دەکرێن، بخرێنە دۆخێکی هاوشێوەی “خانەنشینی کاتی”. ئەمەش وادەکات تێچووی مووچەکانیان لەسەر میلاکی کارا کەم ببێتەوە، بەبێ ئەوەی بە فەرمی دەستکاری یاساکانی ئێستای خانەنشینی بکرێت.  ئەم گشتاندنە نوێیە ترسی لای فەرمانبەران دروستکردووە، زۆرێک نیگەرانن لەوەی ئەمە ببێتە هۆی لەدەستدانی کارەکەیان و گۆڕینی فەرمانبەر بۆ خانەنشینێکی کاتی ڕەنگە هەرگیز نەگەڕێتەوە سەر کارەکەی، هەروەها گومان هەیە کە ئەم میکانیزمە وەک “کاڵایەکی هەڵبژاردن” یان بۆ مەرامی سیاسی و حزبی بەکاربهێندرێت و تەنها ئەو کەسانە بگەڕێنەوە سەر کار کە پشتگیریی سیاسییان هەیە. عەلی هادی شەریفی، شارەزای کاروباری سیاسی و یاسایی، دەڵێـت: پەنابردنی حکومەت بۆ ئەم دەقە کۆنانە، بەهۆی بوونی بۆشاییەکی گەورەی یاسایی و کێشە لەیاسای خانەنشینی یەکگرتووی ژمارە 9ی ساڵی 2014دا وەیە. ئەو شارەزایە پێی وایە پێویستە ئەم بڕیارە کەرتی سەربازی (بەرگری و ناوخۆ) بگرێتەوە تا یاسایەکی نوێ دەردەچێت. هاوکات نەبیل مەرسومی، مامۆستای ئابووری لەزانکۆی بەسرە، دان بەگرنگی چاکسازییە ئابوورییەکان دەنێت و دەڵێت "دواکەوتنیی تێچووی ئابووری و کۆمەڵایەتی زیاد دەکات، بەڵام پێی وایە چینی سیاسی نایەوێت چاکسازی بکرێت چونکە زیان بە بەرژەوەندییەکانی دەگەیەنێت، بەڵکو چاکسازییەکی دەوێت کە زیان بەخەڵک بگەیەنێت، وەک لێبڕینی مووچەو زیادکردنی باجی گومرگی. لەلایەکی ترەوە لێپرسراوێکی چوارچێوەی هەماهەنگی بەرۆژنامەی شەرق ئەوسەتی وتووە، چوارچێوەی هەماهەنگی دووساڵە دژی سیاسەتی دامەزراندنەو محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیرانیشی لەو پرسە ئاگاداركردۆتەوە، بەڵام ناوبراو راشکاوانە وتوویەتی، یان دەبێت خەڵک لەکەرتی گشتی دابمەزرێنین یان دژی ناڕەزایەتییەکانی خەڵک بینەوە کە داوای هەلی کار دەکەن. ئەو لێپرسراوەی چوارچێوەی هەماهەنگی کەنەیویستووە ناوەکەی ئاشکرابکرێت، تەئکیدیکردۆتەوە، حزب و لایەنە سیاسییەکان هۆکاری سەرەکی بوون بۆ تێکچوونی دۆخی ئابووری، چ لەڕێگەی دامەزراندنی ملیۆنان کەس، تاوەکوە هاوسۆزی سیاسیان هەبێت بۆیان، یان لەڕێگەی سێکتەرە ئابوورییەکانیانی خۆیانەوە کە سامانی گشتی بۆ خۆیان دەبەن، سەرەڕای ئەوانەش ئێستا ئامادەنین سنوورێك بۆ گەندەڵی دابنێین كە هەموو جومگەكانی وڵاتی گرتۆتەوە.

تۆڕی "فۆکس نیوز"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کرد، ئەمریکا لە رێگەی ئۆپەراسیۆنێکی هەواڵگری و سەربازیی نهێنییەوە، رێگری لە هەوڵێکی گەورەی هەڵاتنی نزیکەی شەش هەزار چەکداری مەترسیداری داعش لە زیندانەکانی سووریا کردووە. بەپێی زانیارییەکانی بەرپرسێکی باڵای هەواڵگری ئەمریکا، واشنتن توانیویەتی لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا ئەو دەستگیرکراوانە لە سووریاوە بگوازێتەوە بۆ دامەزراوەیەکی ئەمنی پارێزراو لە نزیک فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا، ئەم هەنگاوەش دوای ئەوە هات شەڕ و پێکدادانەکان لە نێوان هەسەدە و سوپای سووریا روویدا. بەرپرسە ئەمریکییەکە ئەم هەوڵی هەڵاتنەی بە نیمچە کارەساتبار ناوبرد و رایگەیاند، "ئەگەر ئەم چەکدارانە کە بە خراپترینی نێو داعش دادەنرێن هەڵاتنایە، دۆخی ناوچەکە و جیهانیان لە شەو و رۆژێکدا دەگۆڕی"، هەروەها ئاماژەی بەوەشکردووە، حکوومەتی عێراق بە هەستیارییەوە مامەڵەی لەگەڵ دۆسێیەکە کردووە بۆ رێگری لە دووبارەبوونەوەی هەڕەشەکانی داعش لەسەر خاکەکەی. لە راپۆرتەکەی فۆکس نیوزدا هاتووە، کەمپی هۆل کە ئێستا لەژێر کۆنتڕۆڵی حکوومەتی سووریادایە، بەرپرسانی رۆژئاوا نیگەرانی خۆیان دەربڕیوە لەوەی دیمەشق خەریکی چۆڵکردنی کەمپەکەیە و ئەگەری ئازادکردنی خێزانەکانی داعش هەیە، ئەمەش وەک هەڕەشەیەکی جیدی بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە هەژمار دەکرێت. فۆکس نیوز ئەوەشی ئاشکرا کردووە، چارەنووسی ئەم خێزانانە یەکێکە لە ئاڵۆزترین دۆسێیەکانی سیستەمی دەستبەسەرکردنی داعش، چونکە زۆرێک لە منداڵان لە کەمپەکاندا گەورە بوون و هەندێکیان ئێستا لە تەمەنی شەڕکردن نزیک دەبنەوە، ئەمەش مەترسیی توندڕەوی و چەکدارکردنیان زیاد دەکات.

وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان چاوەڕێی ڕەزامەندی کۆتایی بانکی ناوەندی دەکات بۆ دەستبەکاربوونی بانکی نیشتمان لە هەرێمی کوردستان، ناوی ئەندامانی ئەنجوومەن ڕەوانە کراون، بۆ وەرگرتنی ڕەزامەندی و پێدانی مۆڵەتی کارکردن. حکومەتی هەرێمی کوردستان لە قۆناغەکانی کۆتایی دامەزراندنی بانکی نیشتماندایە، کە پرۆژەیەکی ستراتیژییە بۆ نوێکردنەوە و ڕێکخستنەوەی کەرتی بانکی لە هەرێمی کوردستان، بڕیارە لەماوەی داهاتوو جێبەجێ بکرێت. د. هاوڕی کەمال، ڕاوێژکاری یاسایی وەزارەتی دارایی و ئابووری رایگەیاندوە،باڵەخانە دابینکراوەو شاندی بانکی ناوەندیش بینیویانەو ڕەزامەندیان لەسەرداوە، ناوی ئەندامانی ئەنجوومەنی کارگێڕی هەڵبژێردراون و ڕەوانەی بانکی ناوەندی کراون، دوای ڕەزامەندی لەسەر ناوەکان و پێدانی مۆڵەتی کۆتایی کارکردن لەلایەن بانکی ناوەندی، بانکی نیشتمان دەست بە کارەکانی دەکات. بانکی نیشتمان، چەند جۆر قەرزو سولفەیەک بەفەرمانبەران و هاووڵاتییان دەدات، ئەم خزمەتگوزاریانە بوارەکانی کڕینی خانووبەرە (عەقارات)، ئۆتۆمبێل، پڕۆژەی کشتوکاڵی، پیشەسازی و قەرزی بچووک دەگرێتەوە، بڕ و جۆری قەرزەکان بەپێی توانای دارایی بانکەکە دیاری دەکرێن.

فەرمانگەی تەکنۆلۆژیای زانیاریی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیاند، تیمەکانیان توانیویانە هێرشێکی ئەلیکترۆنیی گەورەو هاوئاهەنگیکراوی جۆری (DDoS) بۆ سەر پۆرتالی خزمەتگوزاریی رووناکی پووچەڵ بکەنەوە، کە لە رۆژانی 15 و 16ی شوباتدا کراوە. بەپێی زانیارییەکان، هێرشەکە پێکهاتبوو لە نزیكەی 10 شەپۆلی یەک لەدوای یەک، کە هەر شەپۆلێک قەبارەی داتاکەی گەیشتووەتە نزیكەی 180 گێگابایت لە چرکەیەکدا. ئەم هێرشە لە رێگەی هەزاران ئایپی (IP)ی جیاواز لە سەرانسەری جیهاندا و ملیۆنان داواکاریی ئۆتۆماتیکییەوە (Automated Requests) کراوە.  کاردانەوەی خێرا و بەرگریی فرەچین فەرمانگەکە ئاماژەی بەوە کردووە دەستبەجێ سیستمی وەڵامدانەوەی رووداوەکانیان (Incident Response) کارا کردووە و بەرگرییەکی "فرەچین"یان جێبەجێ کردووە، کە پێکهاتبوو لە:  دەستنیشانکردن و پاڵاوتنی هێرشەکان بە شێوەی راستەوخۆ. سنووردارکردنی رێژەی داواکارییەکان. کۆنترۆڵکردنی جوگرافیی سەرچاوەی هێرشەکان. هاوئاهەنگی لەگەڵ دابینکەرانی ئینتەرنێت (ISP) بۆ بلۆککردنی هێرشەکان لە سەرچاوەوە. گواستنەوەی خزمەتگوزارییەکە بۆ پارێزەری هەوری (Cloud DDoS Protection) و گۆڕینی ئایپیی گشتی.  فەرمانگەی تەکنۆلۆژیای زانیاری دڵنیایی داوە کە بەهۆی ئەم رێوشوێنانەوە، پۆرتالی رووناکی لە کار نەکەوتووە و خزمەتگوزارییەکانی بەردەوام بوون.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ راپۆرتێکی بڵاو کردووەتەوە و تێیدا ئاماژەی داوە، ئیدارەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پرۆسەی کشانەوەی تەواوەتی هێزەکانی لە سووریا دەستپێکردووە، کە ژمارەیان نزیکەی 1,000 سەربازە. ئەم هەنگاوە بە کۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی دە ساڵە دادەنرێت کە لە خاکی سووریادا بەڕێوەدەچوو. چوارشەممە 18ـی شوباتی 2026، وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری سێ بەرپرسی باڵای ئەمریکی بڵاوی کردووەتەوە، هێزەکانی ئەو وڵاتە لە ماوەی رابردوودا بنکەی تەنەفیان چۆڵ کردووە، کە پێگەیەکی ستراتیژی گرنگ بوو لەسەر سێگۆشەی سنووری نێوان سووریا، ئوردن و عێراق. هەروەها کشانەوە لە بنکەی شەددادی لە باکووری رۆژهەڵاتی سووریا کۆتایی هاتووە. بڕیار وایە لە ماوەی دوو مانگی داهاتوودا، تەواوی هێزە ئەمریکییەکان لەو شوێنانەی تریش کە ماونەتەوە، بکشێننەوە. بەرپرسانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکەن، ئەم بڕیارەی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ دوای گۆڕانکارییە گەورەکانی ناوخۆی سووریا دێت. دوای ئەوەی لە کۆتایی ساڵی 2024دا رژێمی بەشار ئەسەد لەلایەن ئەحمەد شەرعەوە رووخێنرا، دۆخەکە گۆڕانکاری بەسەردا هات و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) رێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ دیمەشق واژۆ کرد و رازی بن بە تێکەڵبوونیان لەناو سوپای نیشتمانی سووریادا. سەرەڕای بڕیاری کشانەوەکە، نیگەرانییەکی زۆر لای هەندێک لە بەرپرسانی ئەمریکی و نێودەوڵەتی هەیە. ترسی ئەوە دەکرێت کە چۆڵکردنی سووریا ببێتە هۆی سەرهەڵدانەوەی رێکخراوی داعش یان شکانی رێککەوتنی نێوان دیمەشق و کوردەکان. هەروەها راپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە سوپای نوێی سووریا کەسانی توندڕەو و لایەنگری قاعیدە و داعشی تێدایە، ئەمەش مەترسی بۆ سەر سەربازانی ئەمریکی دروست کردبوو؛ بەتایبەت دوای ئەوەی لە مانگی کانوونی یەکەمدا دوو سەرباز و وەرگێڕێکی ئەمریکی لەلایەن ئەندامێکی هێزە ئەمنییەکانی سووریاوە کوژران. بەرپرسانی واشنتن جەختیان کردووەتەوە، ئەم کشانەوەیە هیچ پەیوەندییەکی بە ئامادەکارییەکانی ئەمریکا بۆ هێرشی ئەگەری سەر ئێران نییە. ئێستا ئەمریکا هێزێکی دەریایی و ئاسمانی گەورەی لە ناوچەکە کۆکردووەتەوە، لەوانە کەشتیی فڕۆکەهەڵگری جێراڵد فۆرد، وەک ئامادەکارییەک بۆ ئەگەر شکستهێنانی گفتوگۆ ئەتۆمییەکان لەگەڵ تاران. ئەمە یەکەمجار نییە ترەمپ بڕیاری کشانەوە لە سووریا دەدات. لە ساڵی 2018شدا هەمان بڕیاری دا، کە بووە هۆی دەستلەکارکێشانەوەی جێمس ماتیس، وەزیری بەرگری ئەو کاتە. بەڵام دواتر بەشێک لە هێزەکان بۆ پاراستنی کێڵگە نەوتییەکان مانەوە. ئێستا وادیارە واشنتن بە تەواوی لاپەڕەی ئامادەیی سەربازی لە سووریا دادەخات، بەڵام پرسیارە گەورەکە ئەوەیە: ئایا حکوومەتی نوێی سووریا دەتوانێت سەقامگیری بپارێزێت، یان ناوچەکە جارێکی تر دەکەوێتەوە دەست گروپە توندڕەوەکان؟

کامەران عوسمان لەرێکخراوى سى پى تى:لە هێرشێکی درۆنیدا، کەسێک گیانی لەدەستدا و کەسێکی تریش بە سەختی برینداربوو.  لە کاتژمێر ٧:٤٠ خولەکی سەر لە ئێوارەی ئەمڕۆدا، ئۆتۆمبێلێکی جۆری (لاندکرۆزەر - ژمارە سلێمانی - گوللە نەبڕ) لەسەر ڕێگای نێوان دوکان بۆ سلێمانی، بەرامبەر گوندی حەسەن تەپە لەلایەن درۆنێکی نەناسراوەوە بە ئامانجگیرا. بەوتەى کامەران عوسمان لە ئەنجامی ئەو هێرشەدا، کەسێک گیانی سپارد و کەسێکی تریش بە سەختی برینداربوو. قوربانییەکان هەڵگری ناسنامەی ئێرانین. لەبارەی ئەو ئۆتۆمبێلەی لە سنووری سلێمانی تەقییەوە؛ لاند کروزەرێکی گولەنەبڕ بووە، لەدواى ئەو ڕووداوەشەوە، رێگای دوکان - سلێمانی بە هەردوو ئاڕاستە داخراوەو قەرەباڵغیەکى زۆر دروستبووە. لەلایەکى دیکەوە  سیروان سەرحەد، قائیمقامی دوكان لەبارەی گڕگرتنی ئۆتۆمبێلەکەی کەڵەوانان وتى: ئۆتۆمبێلەکە چەک و تەقەمەنی تێدابووە، بەڵام تائێستا دیارنییە بە ئامانج گیراوە یان خۆی ئاگری گرتووە. سەرچاوەیەک لە کۆمیتەی ناوەندی کۆمەڵەی شۆڕشگێڕى کوردستان، وتى: ئەو ئۆتۆمبێلەی بە ئامانج گیراوە هی عومەری ئیلخانیزادەیە، بەڵام خۆی تێدا  نەبووە بەڵام پێشمەرگەیەک شەهید بووە. کەمێک لەمەوبەر دووەم سەرنشینی ئۆتۆمبێلە بە ئامانجگیراوەکەی کەڵەوانان کە برینداربوو بوو گیانی لەدەستدا. ئەو دوو پێشمەرگەیەی کۆمەڵە کەبەهۆی هێرشی درۆنی ئێرانەوە و لەرێگەی نێوان سلێمانی و قەزای دوکان، گیانیان لەدەستدا، ناویان "هێرش رەنجبەر" و "ئارام بەهرامی".  

ئه‌گه‌رچى هێشتا ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر ده‌نگى ره‌تكردنه‌وه‌ى ناسنامه‌ و پێگه‌ى كورد له‌ توركیا و سوریا به‌ بڵندى ده‌بیسترا، به‌ڵام رووداوه‌كانى كه‌متر له‌ یه‌ك ساڵى رابردوو نیشانیدا كه‌ چیتر كورد له‌ قۆناغى نكۆڵیكردندا نه‌ماوه‌ته‌وه‌ و له‌ هه‌ردوو به‌شى باكوور و رۆژئاواى نیشتمانه‌ داگیركراوه‌كه‌یدا هێزى خۆى بۆ جێگیركردنى پێگه‌كه‌ى ده‌ستپێكردووه‌. له‌ باكوورى كوردستان و توركیا 16 مانگه‌ هه‌نگاوه‌كان بۆ ئاساییكردنه‌وه‌ى په‌یوه‌ندییه‌كان له‌گه‌ڵ كورد و داننان به‌ مافه‌كانیدا ده‌ستیپێكردووه‌ كه‌ له‌لایه‌ن عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان، سه‌رۆكى زیندانیكراوى پارتى كرێكارانى كوردستانه‌وه‌ به‌ قۆناغى "بانگى ئاشتى و جڤاكى دیموكراتى" ناونراوه‌ و، بۆ جێبه‌جێبوونى پرۆسه‌كه‌ش په‌كه‌كه‌ له‌ماوه‌ى رابردوودا چه‌ند هه‌نگاوێكى گرته‌به‌ر كه‌ دیارترینیان بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی رێکخراوەیی و تێکۆشانی چەکداری بوو و، به‌ وته‌ى ئۆجه‌لان له‌ ئێستادا قۆناغى یه‌كه‌مى پرۆسه‌كه‌ كۆتایى هاتووه‌ و قۆناغی "یەکگرتنەوەی دیموکراسی" دەستیپێکردووە. له‌گه‌ڵ به‌رده‌وامیی سه‌ردانه‌كان بۆ ئیمراڵى و كار و كۆبوونه‌وه‌كانى لیژنه‌ى تایبه‌ت به‌ ئاساییكردنه‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانى توركیاوه‌ پێكهێنراوه‌. دوێنێ كۆبوونه‌وه‌ى شه‌شه‌مى تیمى نووسینى راپۆرتى هاوبه‌ش ده‌رباره‌ى پرسى كورد له‌ توركیا له‌ ئه‌نقه‌ره‌ى پایته‌خت به‌ڕێوه‌چوو. له‌ هه‌مان ئه‌و رۆژه‌ى شاندى ئیمراڵى سه‌ردانى ئۆجه‌لانیان كرد. راپۆرته‌كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌ندامانى ئه‌و لیژنه‌یه‌وه‌ ده‌نووسرێته‌وه‌ كه‌ له‌لایه‌ن په‌رله‌مانى توركیاوه‌ بۆ تاوتوێكردنى پرسى كورد پێكهێنراوه‌ و له‌باره‌وه‌ موراد ئه‌میر، جێگرى سه‌رۆكى فراكسیۆنى پارتى گه‌لى كۆمارى له‌ وه‌ڵامى رۆژنامه‌نووساندا ئاشكرایكرد كه‌ له‌ كاركردن تیایدا به‌رده‌وام ده‌بن.   به‌ وته‌ى فه‌تى یه‌ڵدز-ى په‌رله‌مانتار له‌ پارتى بزوتنه‌وه‌ى نه‌ته‌وه‌ییش "به‌منزیكانه‌" كاره‌كانیان ته‌واوده‌كه‌ن. وته‌ى ئه‌و په‌رله‌مانتارانه‌ى، پارته‌كانیان ته‌نها زیاتر له‌ ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر پرسى كورد و ته‌نانه‌ت هه‌ندێك جاریش بوونى كوردیان له‌ وڵاته‌كه‌یان ره‌تده‌كرده‌وه‌. له‌باره‌ى دیداره‌كه‌ى ئیمراڵیشه‌وه‌ میدحەت سانجار، ئەندامی شاندی ئیمراڵیی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی) له‌ زارى ئۆجه‌لان-ه‌وه‌ رایگه‌یاند، له‌ قۆناغی دووەم كه‌ ئێستا ده‌ستیپێكردووه‌، تێیدا جەخت لەسەر "رەهەندی یەکگرتنەوە" دەکرێتەوە و گفتوگۆ لەسەر ئەو رێگەیانە دەکرێت کە پێویستە لەمەودوا بگیرێنەبەر. هه‌رچى سه‌باره‌ت به‌ به‌شى رۆژئاواى كوردستانه‌ له‌ هه‌مان ئه‌و رۆژانه‌دا، مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هەسەدە و ئیلهام ئەحمەد، به‌رپرسى په‌یوه‌ندییه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى ئیداره‌ى خۆسه‌ر به‌شدارییان له‌ چالاكییه‌كانى كۆنگره‌ى ئاسایشى میونشن كرد، له‌و باره‌یه‌وه‌ سانجار وتی، "ئامادەبوونی کورد وەک ئەکتەرێکی هاوبەش لەگەڵ شاندی سوریا لەو كۆنگره‌یه‌دا، نیشانەی ئەوەیە کە کورد پێگەی خۆی لە داهاتووی سوریادا جێگیر دەکات". میدحەت سانجار ئاماژەی بەوەش کرد، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دوای 110 ساڵ لە سایکس-بیکۆ سەرلەنوێ دروستدەکرێتەوە و وتی: "ئەو وێنەیەی لە میونشن دەرکەوت، بۆ کردنەوەی رێگەیەک بوو کە تێیدا دان بە ماف و پێگەی کورددا بنرێت. وتارەکەی مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە كۆنگره‌كه‌دا نیشانەی زۆر روونی تێدایە کە واشنتن چۆن سەیری داهاتووی ناوچەکە دەکات."   ئه‌ندامه‌كه‌ى شاندى ئیمڕاڵى جەختیشیکردەوە کە دەرکەوتنی کورد وەک ئەکتەرێکی دیپلۆماسیی کاریگەر لە جیهاندا، بۆ رێگریکردن لە دروستبوونی هەر سیستەمێکی نوێ کە کورد تێیدا پشتگوێ بخرێت، گرنگییەکی "ژیانی و مێژوویی" هەیە.