ئەردۆغان: چەسپاندنی ئاشتی لە باکووری سوریا جێگای بایەخی راستەوخۆیەی ئێمە

مەسرور بارزانی دەڵێت، تا ئێستا پارتی و یەکێتی لەبارەی پرسی سەرۆککۆمار نەگەیشتوونەتە رێککەوتن. لەبارەی رۆژئاوای کوردستانیش، جەخت دەکاتەوە، "سەرۆک بارزانی ڕۆڵی سەرەکی هەبووە لە ڕاگرتنی شەڕ و رێککەوتنی نێوان هەسەدە و دیمەشق." بەیانیی ئەمڕۆ یەکشەممە، 01ـی شوباتی 2026،  بە ئامادەبوونی مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، رێوڕەسمی ساڵیادی 'شەهیدانی یەکی شوبات' لە هەولێر بەڕێوەچوو.  لە رێوڕەسمەکەدا، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، تاجەگوڵینەی رێز و وەفای لەسەر مۆنۆمێنتی شەهیدانی یەکی شوبات دانا. دوای تەواوبوونی ڕێوڕەسمەکە، سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا وەڵامی ژمارەیەک پرسیاری رۆژنامەنووسانی دایەوە و باسی لە پێکهێنانی حکوومەتی نوێی هەرێمی کوردستان، هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق، دۆخی رۆژئاوای کوردستان و چەند پرسێکی دیکەی کرد.  سەرۆکوەزیران مەسرور بارزانی دووپاتی کردەوە، گفتوگۆکانی هەردوو شاندی دانوستانکاری پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەبارەی پێکهێنانی حکوومەتی نوێی هەرێمی کوردستان و هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری عێراق بەردەوامن، بەڵام وەک خۆی گوتی "تا ئێستا نەگەیشتوونەتە رێککەوتن".  مەسرور بارزانی دووپاتی کردەوە، پێکهێنانی کابینەی دەیەم و هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار "دوو پرسی جیاوازن و پێموایە نابێت تێکەڵ بکرێن." گوتیشی "هەڵبژاردنی کوردستان لێرە کراوە و هەڵبژاردنێکی تریش لە سەرتاسەری عێراق کراوە دوو پرسی جیاوازن و پێموا نییە تێکەڵ بکرێن یان هیچ لە بابەتەکان بگۆڕێت، بۆیە ئێمە بە دوو پرسی جیاواز تەماشای هەردوو لایان دەکەین." هەر لەبارەی پێکهێنانی حکوومەت، مەسرور بارزانی گوتی "ئێمە هەر دوای هەڵبژاردنی کوردستان کە ساڵێک زیاتری بەسەردا چووە، گوتوومانە پێویستە رێز لە دەنگی خەڵکی کوردستان بگیرێت و رێز لە ئەنجامەکانی هەڵبژاردن بگیرێت. ئێمە هەر لەسەر ئەو بیرۆکەی خۆمان بەردەوامین، ئەمە بیروبۆچوونی پارتییە کە ئەنجامەکانی هەڵبژاردن دەبن بە رێگە بۆ دروستکردنی کابینەی حکوومەت." لەبارەی سەردانەکەی شاندی چوارچێوەی هەماهەنگی کە بڕیارە ئەمڕۆ یەکشەممە، لەگەڵ سەرۆک بارزانی کۆببێتەوە، سەرۆکی حکوومەت ئەوەی خستەڕوو، چاوەڕێی ئەنجامی کۆبوونەوەکەی نێوان شاندەکە و سەرۆک بارزانی دەکەن و دواتر بە رەچاوکردنی بەرژەوەندییە باڵاکانی گەلی کورد، بڕیاری کۆتایی لەبارەی پرسەکان دەدەن.  سەرۆکی حکوومەت لە 22ـەمین ساڵیادی شەهیدانی یەکی شوباتدا، رایگەیاند "هیوادارین ئەم نەهامەتانە چیتر بەسەر گەلی کورددا نەهێن، بەداخەوە ئەمە ساڵڕۆژی شەهیدبوونی کۆمەڵێک سەرکردە و خەڵکی کوردستانە کە بەداخەوە لە کردەوەیەکی تیرۆریستیدا هەموویان شەهید بوون. ئەمڕۆ یادکردنەوەی ئەو شەهیدانە و هەموو شەهیدانی ڕزگاریخوازی کوردستان." مەسرور بارزانی لەم بۆنەیدا جەختی یەکڕیزی و یەکگرتوویی گەلی کورد کردەوە و گوتی، "دەبێت (رووداوە تیرۆریستییەکە) ئەو پەیامەمان پێ بدات کە دەبێت ئێمە یەکگرتوو بین، خاوەن هەڵوێست بین و لەسەر مافە رەواکانی گەلەکەمان بەردەوام بین و رێگەی ئەو شەهیدانە ئینشائەڵڵا بەرنەدەین تا دەگەین بە ئامانجی کۆتایی گەلەکەمان."  

مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتی هیزەکانی سووریای دیموکرات، لە گفتوگۆیەکی تایبەتدا ناوەرۆکی کۆبوونەوەکەی خۆیی و ئەحمەد شەرع و ڕێککەوتنەکەی بۆ ئاشکرا کردوون. دەقی قسەکانی دیکەی مەزڵووم عەبدی بۆ ئاڤا: ٠ بەپێی ڕێککەوتنەکەمان لەگەڵ ئەحمەد شەرع، کورد چوار لیوای دەبێت لەنێو سوپای سووریادا، سیانیان هەسەدەن لەپارێزگای حەسەکە، لیوایەکیش لە کۆبانێ بەناوی هێزەکانی کۆبانێ. ٠ هێزەکانی ئاسایشی هەسەدە، وەکو خۆیان دەمێننەوە، ئاسایشی سەر بە حکومەتی سووریایش، لەنێوان شارە کوردییەکاندا هیچ بازگەیەکیان نابێت. ٠ چەندین جار داوایان لێکردووم پۆست وەربگرم، وەکو جێگری وەزیری بەرگری سووریاو چەندین پۆستی دیکەیش، بەڵام من ڕەتمکردووەتەوەو وتوومە لەناو خەڵک و شەرڤانان دەمێنمەوەو پۆستم ناوێت. ٠ ڕێککەوتنەکەمان لەگەڵ ئەحمەد شەرع ئۆنلاین بووە، پرۆسەی جێبەجێکردنیشی کاتی دەوێت، لەماوەی ئەم شەڕەیشدا چوار جار ئەحمەد شەرعم بینیوە. ٠ هێزەکانی یەپەژەیش وەکو خۆیان دەمێننەوە هەتا میکانیزمێکیان بۆ دەدۆزرێتەوە. ٠ ئەگەر شەڕ نەما، ئەندامەکانی هەسەدە کە خەڵکی رۆژئاوای کوردستان نین دەگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان،  ئەگەریش حەز بکەن، دەتوانن لە رۆژئاوای کوردستان نیشتەجێ بن وەکو هاوڵاتییەکی ئاسایی. ٠ بەڕاستی سەرکردایەتی کورد لە هەرێمی کوردستان، ڕۆڵێکی زۆر کاریگەرییان هەبووە، رۆژانە پەیوەندییان هەبووە، بەردەوام ئاگاداری دۆخەکە بوون و لەگەڵ ئێمە بوون، لەمەودوا خۆم کار بۆ یەک دەنگی و یەکخستنی کورد لە رۆژئاوای کوردستان دەکەم، بۆ ئەوەی وەکو یەک بەرەی کوردی مامەڵە لەسەر هەر پرسێک بکەین، کاری سەرەکی من لەمەودوا ئەوە دەبێت. ٠ خۆپیشاندانەکان و یەک دەنگی کورد کاریگەری هەبووە و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هێنایە سەر هێڵ. ٠ ترەمپ پەیامی بە شەرع داوە کە نابێ کۆمەڵکوژی دژی کورد هەبێت. ٠ ماکرۆن زۆرترین هەڵوێستی هەبووە، ڕۆڵێکی گرنگی گێڕاوە لەوەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بێتە سەر هێڵ.

ساڵح موسلیم، ئەندامى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە سوپاسى خەڵکى سلێمانى دەکات و دەڵێت، خۆمان بە قەرزارى خەڵکى شارى سلێمانى دەزانین، وەکخۆی دەڵێت، بە سەدان هەزار کەس بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکان بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاواى کوردستان کردووە و گەنجەکان چوونەتە ڕۆژئاواى کوردستان بۆ بەرگریکردن و بەرخۆدان. ئەو ئەندامەى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە گوتیشى، هاونیشتمانییان لە باشوورى کوردستان و لایەنە سیاسییەکانیش، هەڵوێستەکانیان جوامێرانە بووە. ساڵح موسلیم گوتیشى، هەوڵدراوە شەڕ لەنێوان کورد و عەرەب هەلبگیرسێنرێت و دەڵێت، لە ئەگەرى سەرگرتنى ئەو پیلانەى کە لە دژى کورد ئامادەکرابوو، مەترسى لەسەر باشوورى کوردستانیش دروستدەبوو. ئەندامى دەستەى سەرۆکایەتیى پەیەدە گوتیشى، ئەم ڕێککەوتنەى کە هەیە، بووە بەربەست لەبەردەم ئەو هەوڵ و پیلانگێڕیانەى لە ئارادابوون بۆ فراوانکردنى شەڕ و ئاڵۆزییەکان. لەبارەی بەڕێوەبردنی فەرمانگەکان لە ناوچە کوردییەکان جەختی لەوە کردەوە، بەشێک لە فەرمانگە شارستانییەکان لە ناوچە کوردییەکان وەک خۆیان دەمێننەوە. ساڵح موسلیم، دەشڵێت، بەڵام بەشێکیان وەک ڕەگەزنامە و بارى شارستانى و پاسپۆرت، بەهاوبەشى بەڕێوەدەبرێن و دەبەسترێنەوە بە فەرمانگە ناوەندییەکان لە دیمەشق.

ئیلهام ئەحمەد، هاوسەرۆکی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەریی خۆسەر، رێککەوتنی نێوان هەسەدە و دیمەشق بە "هەنگاوێکی گرنگ" بۆ سەقامگیری وەسف دەکات و داوا لە ئەمریکا و فەرەنسا دەکات رۆڵی زامنکار بگێڕن لە جێبەجێکردنی خاڵەکانی رێککەوتنەکەدا.  لە راگەیێندراوێکدا ئیلهام ئەحمەد سوپاسی هەوڵەکانی واشنتن و پاریسی کرد بۆ گەیشتن بەم لێکتێگەیشتنە. ئەو جەختی لەوە کردەوە کە هاتنی هێزە ئەمنییەکان بۆ ناوەندی شارەکان، پرۆسەیەکی "بەرپرسیارانە و قۆناخ بە قۆناخە" و ئامانجی پاراستنی کەرامەتی هەموو پێکهاتەکان و زامنکردنی هاوبەشیی راستەقینەیە. دەشڵێت: "ئەم رێککەوتنە رێ خۆش دەکات بۆ گەشەپێدانێکی دادپەروەرانە و گەڕانەوەی بەکەرامەتی ئاوارەکانی عەفرین و سەرێکانی بۆ زێدی خۆیان." بەگوێرەی ناوەڕۆکی رێککەوتنەکە کە رۆژی هەینی، 30ی کانوونی دووەمی 2026 بڵاوکرایەوە، هەردوولا لەسەر راگرتنی شەڕ و کشانەوەی هێزەکان لە هێڵەکانی بەریەککەوتن رێککەوتوون. بڕیارە فیرقەیەکی سەربازی پێکبهێنرێت کە سێ لیوای لە هێزەکانی هەسەدە بێت، لەگەڵ پێکهێنانی لیوایەکی تایبەت بە کۆبانی لە چوارچێوەی سوپای سووریا لە پارێزگای حەلەب. لە لایەکی دیکەوە، دامەزراوەکانی بەڕێوەبەریی خۆسەر تێکەڵ بە دامەزراوەکانی دەوڵەت دەکرێن و فەرمانبەرانی مەدەنی لە شوێنەکانی خۆیان جێگیر دەکرێن. رێککەوتنەکە بەڵێنی یەکلاکردنەوەی مافە مەدەنی و پەروەردەییەکانی گەلی کورد دەدات، وەک هەنگاوێک بۆ یەکخستنی خاکی سووریا و بونیاتنانەوەی وڵات.

هاكان فیدان، وەزیری دەرەوەی توركیا، لە چاوپێكەوتنێكدا بۆ كەناڵی الجزیرة: رێککەوتنی ئەم دواییەی حکومەتی سوریاو هێزەکانی سوریای دیموکرات زۆر گرنگە. *تورکیا پشتگیری لە هەر ڕێککەوتنێک دەکات، بەبێ گوێدانە لایەنە پەیوەندیدارەکان، لەگەڵ ئەوەشدا سەبارەت بە بەرژەوەندییەكانی ئاسایشی نەتەوەیی تورکیا، مەترسی تایبەت و هێڵی سوری خۆمان هەیە. *لەگەڵ ئەوەشدا کاتێک حکومەتی دیمەشق رێککەوتن لەگەڵ هێزەکانی سوریای دیموکرات دەکات، بەزۆری ئەم رەچاوکردنانە لەبەرچاو دەگیرێن. *ئاگربەستەکە هێشتا پیادە دەكرێت، ئەوەش ڕێگە بە هێزەکانی ئەمریکا دەدات دەستگیرکراوەکانی داعش لە سوریاوە بگوازنەوە بۆ عێراق. *ئەمە بە پێشهاتێکی گرنگ دەبینم، باوەڕم وایە پێویستە هەموو لایەک لەم ڕووەوە هاوکار بن، ئێمە لە تورکیا هەموو هەوڵێک دەدەین لەگەڵ ئەمریکییەکان کاربکەین بۆ ئاسانکاری بۆ ئەم کارە. *لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەوەی کە ئایا تورکیا هەر پێکهاتەیەکی پۆلیسی بە سەرکردایەتی کورد قبوڵ دەکات یان نا، وتی، لە بنەڕەتدا هەسەدە درێژکراوەی ڕێکخراوی "تیرۆریستی پەکەکە"یە  لە سوریا. *پەکەکە چوار لقی لە چوار وڵاتدا هەیە کە بریتین لە سوریا، عێراق، ئێران، تورکیا، واتە ئامانجی پەیوەندیدار بەو وڵاتانەوە هەیە. *تورکیا گرنگییەکی ڕاستەقینە بە کوردەکانی سوریا دەدات و دەبێت دادپەروەرانە مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت. *رێکخراوی "تیرۆریستی پەکەکە" پێشتر سەدان کەسی كۆ کردۆتەوەو ناردویەتی بۆ خزمەتکردن لە چوارچێوەی ریزەکانی (هەسەدە) لە سوریا. *ئەمانە سوری نین، ئێستا لە سوریان، تاکە ئامانجیشیان زیانگەیاندنە بە بە ئاسایشی نەتەوەیی تورکیا، دەمانەوێت ئەم دۆخە کۆتایی پێبێت. *نزیکەی ٣٠٠ چەکداری سەر بە ڕێکخراوە چەپەکانی تورکیاشیان داڵدە داوە کە تاکە ئەرکیان گەڕانە بەدوای دەرفەت بۆ هێرشکردنە سەر سەرباز و هێزە ئەمنییەکانی تورکیا. *هەموویان دەناسین، ئەوانیش دەزانن، ئێمەش دەمانەوێت ئەم دۆخە بە کۆتایی پێبێت، ئەو پرسانەی کە ماونەتەوە دەبێت لە چوارچێوەی بنەماکانی دەوڵەتێکی خاوەن سەروەرى و یەکگرتوودا چارەسەر بکرێن.  *لە دەوڵەتێکی یەکگرتوو و سەروەردا دوو سوپات ناوێت، پێویستە تەنها یەک سوپای هەبێت، لەژێر فەرماندەیی یەک دەسەڵاتدا. * دروستكردنی هێزی پۆلیس و بابەتەکانی تر دەتوانرێت لە نێوان دیمەشق و هەسەدەدا رێكبخرێن. *نامانەوێت بە وردەکارییەكانەوە سەرقاڵ بین، ئێمە بە تەواوی ئاگاداری هەستیارییەکانمانین،  پێمان وایە ئەوەی داوای دەکەین لە هێزەکانی هەسەدە  و لایەنەکانی دیکە بە تەواوی شیاوی جێبەجێ كردنن.  🔹هێزەکانی سوریای دیموکرات هەندێک جار ناکۆکی لە نێوان ئەمریکا و سوریادا دروستکردووە، ئەنكەرەو واشنتۆن و دیمەشق راوێژی هەمەلایەنە ئەنجام دەدەن بۆ چارەسەرکردنی ئەم پرسانە بە شێوەیەکی ڕێک و پێک.  

موستەفا قەرەسوو ڕایگەیاند، هێرشەکانی سەر ڕۆژئاوای کوردستان، بۆ تێکدان و ڕێگریکردنە لە پڕۆسەی ئاشتیی، ئەم هێرشە بۆ سەر هەموو گەلی کورد و دەستکەوتەکانییەتی و نایانەوێت کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا ستاتۆیەکی هەبێت، پرۆژەیەکی وەها هەیە و تورکیاش بەشێکە لەمە دەشڵێت: گەل یەکێتی خۆی هێناوەتەدی، بەرپرسیارێتیی هەموو هێزە سیاسییەکان ئەوەیە، کە ئەو یەکێتییە نەتەوەییە لە ڕووی سیاسییەوە جێبەجێ بکەن. ئەندامی کۆنسەی بەڕێوەبەریی کەجەکە موستەفا قەرەسوو، لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامەیەکی تایبەتی تەلەفزیۆنی (مەدیا خەبەر)ـدا قسەی کرد و سەبارەت بە دۆخی ئێستای ڕۆژئاوای کوردستان و پڕۆسەی ئاشتیی و چەندین بابەتی دیکەی گرنگ هەڵسەنگاندی کرد، ڕۆژنیوز بەشێک لە چاوپێکەوتنەکەی بڵاو دەکاتەوە. بەشێک لە هەڵسەنگاندنەکانی موستەفا قەرەسوو بەم شێوەیەیە: هێشتا هەلومەرجی کارکردنی ئازاد بۆ ڕێبەری گەلان عەبدوڵا ئۆجالان نەڕەخساوە، هەروەها لە چوارچێوەی ‘مافی هیوا’ـدا هیچ هەنگاوێک بۆ ئازادی جەستەیی ئەو نەنراوە، هەروەها بوون و نەبوونی کۆمیسیۆنەکەی پەرلەمان نادیارە، ئەم دۆخە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟ موستەفا قەرەسوو: یانزە مانگ بەسەر بانگەوازەکەی ڕێبەر ئاپۆ بۆ ‘ئاشتی و کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک’ لە ٢٧ـی شوباتی ٢٠٢٥ تێپەڕیوە، ماوەیەکی کەم نییە، هەروەها پێش ئەوە شتی تر هەبوو، پێش ئەوە، باخچەلی بانگەوازی کرد، پاشان ڕێبەر ئاپۆ ڕایگەیاند کە دەتوانێت پڕۆسەی شەڕی ٥٠ ساڵە و ١٠٠ ساڵە بگوازێتەوە بۆ زەمینەیەکی یاسایی و سیاسی، بەڕاستی هەنگاوی ڕادیکاڵی لەم بابەتەدا ناوە، ئێمەش بەگوێرەی بانگەوازی ڕێبەر ئاپۆ بڕیاری گرنگمان دا، هەنگاوی گرنگمان ناوە. پەکەکە هەموو کار و چالاکییەکی لەژێر ناوی خۆیدا کۆتایی پێهێنا، تێکۆشانی چەکداریمان لەدژی تورکیا ڕاگرت، هەوڵماندا کێشەکان لەگەڵ تورکیا بە ڕێگەی ماقووڵ چارەسەر بکەین، گەلی ئێمەش پشتیوانی ئەم بانگەوازەیان کرد، هەروەها وەڵامی ئەرێنیمان دایەوە بۆ سەرکەوتنی ئەم بانگەوازە، چ لە ڕووی دروستکردنی ڕای گشتی کوردەوە و چ بە هەڵوێست و ڕوانگەی خۆمان، پاشان چەکەکان سووتێنران و هەڤاڵان لە باکوور کشانەوە، ئەوانیش ڕاگەیاندراویان هەبوو، بەم جۆرە، تا ئاستێکی بەرز بەرپرسیارێتیی خۆمان جێبەجێ کرد. لە شوێنەکانی تری جیهاندا هەنگاوی لەو شێوەیە ئاسان نەبوو، هیچ ڕێکخستنێک هەنگاوی لەو شێوەیەی نەناوە، بەڵام ڕێبەرێتی ئیرادەی نیشاندا، بارودۆخی تورکیا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ڕەچاوکرد، چونکە دەوڵەت باخچەلیش بەم شێوەیە بانگەوازی کردبوو و هەنگاوێکی لەو شێوەیە نرا، ١١ مانگە، لەوەش زیاترە، ڕێبەر ئاپۆ بە سەبرەوە ئەم پڕۆسەیە بەڕێوەدەبات، پێشەنگایەتی پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک دەکات، ئەگەر بە وردی لێکۆڵینەوە بکرێت لە هەر وشەیەک، هەر ڕستەیەکی بانگەوازی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیکی ٢٧ـی شوباتی ٢٠٢٥، ئەوە دەبینرێت کە ڕێبەرێتی بانگەوازەکەی بۆ ئەوەیە کە پرسی کورد، هەموو کێشەکانی تورکیا، چارەسەر بکرێت و تورکیا دیموکراتیک ببێت، بەرنامەیەکی خستەڕوو، هەڵوێستێکی ماقووڵی نیشان دا.  بەڵام دەوڵەتی تورک هەڵوێستی چی بوو؟ هەندێک کۆبوونەوە ئەنجامدرا، بۆ ئەوەی پەیامەکانمان بگات بە ڕێبەرێتی، پەیامەکانی ڕێبەریش بگاتە ئێمە، گۆشەگیری تا ئاستێک هەڵگیرا، پارێزەران جارێک چوونە ئیمراڵی، بنەماڵە چوون، بەتایبەت شاندەکان چوون؛ بەڵام ئەم هاتوچۆیە ئەنجامێ ئەوتۆی لێ نەکەوتەوە. لە کۆتاییدا کۆمیسیۆنەکە پێکهێنرا، ئێمە ساڵانێکە ئەمەمان دەوێت، ڕێبەرێتی ساڵانێکە دەیەوێت پەرلەمان دەستوەردان بکات، جەهەپە کە پارتی سەرەکی ئۆپۆزسیۆنە، ویستی پەرلەمان دەستوەردان بکات، لەم چوارچێوەیەدا کۆمیسیۆنێک پێکهێنرا، پەرلەمان بەم شێوەیە دەستوەردانی کرد، بۆیە گرنگ بوو، ئەرێنی بوو. پەرلەمان بانگەشەی ئەوە دەکات کە نوێنەرایەتی ئیرادەی کۆمەڵگای تورکیا دەکات و بە ناوی کۆمەڵگا بڕیار دەدات و یاسا دادەڕێژێت و دەستور دەنووسێتەوە، دەستێوەردانی کۆمیسیۆنی پەرلەمان لە پرسی کورددا گرنگ بوو، بەڵام هیچ ئەنجامێک لەوەش نەهاتە ئاراوە، ڕێبازی ئەو کۆمیسیۆنە ئەوە نەبوو کە ڕای گشتی پێکبهێنێت و پێشنیارەکان بخاتەڕوو.  لە کۆتاییدا دیدارێکیان لەگەڵ ڕێبەرێتی ئەنجامدا، کۆنووسەکانی ئەو کۆبوونەوەیە بە تەواوی بڵاو نەکرانەوە، سەرەتا ٤ لاپەڕە بڵاوکرایەوە، پاشان ١٦ لاپەڕە، چەند بەشێکیان بڵاوکردەوە، بەڵام کۆبوونەوەکە یەک پارچەیە، ناوەڕۆکەکەیان شێواندووە و بەو شێوەیە خستیانە بەردەم ڕای گشتی، بەڵام ئەرکی کۆمیسیۆن ئەوە بوو کە لە ئەنجامی کۆبوونەوەکاندا هەندێک پێشنیار بخاتەڕوو بۆ چارەسەری پرسی کورد و دیموکراتیزەکردن، بەڵام کات دەکوژن، ماوەی کارکردنی تا کۆتایی مانگی شوبات درێژ کرایەوە، بەحیساب ئەم کۆمیسیۆنە ناوی کۆمیسیۆنی دیموکراسی و خوشک-برایەتی و یەکێتیی نەتەوەییە، بەڵام لە ئاست ناوەکەی و چاوەڕوانییەکاندا نەبوو، ئەمە گرنگە. گەر هێشتا لە کۆمەڵگادا نیگەرانی لەبارەی پڕۆسەکە هەیە، هۆکارەکەی دەگەڕێتەوە بۆ مامەڵەی حکومەت و کۆمیسیۆن کە بەرپرسیارێتی خۆی بەجێ نەگەیاندووە، مامەڵەی کۆمیسیۆن و حکومەت و دەوڵەت بەجۆرێکە، وەکبڵێی مامەڵە لەگەڵ پرسێکی جددییدا ناکەن، هەندێ لێدوان دەدەن و قسە دەکەن، کەچی هەنگاونانێن، گرنگترین شت، هێشتا ڕەوشی ڕێبەر ئاپۆ نەگۆڕاوە، تا ئێستاش لە ئیمراڵی لە گۆشەگیریدایە، جگە لە کۆبوونەوەی ناوبەناو لەگەڵ شاندەکە، هیچ دەرفەتێک بۆ ڕێبەر ئاپۆ نەبووە کە بۆچوونی خۆی بۆ ڕای گشتی بڵاو بکاتەوە، بۆ ئەوەی لەگەڵ لایەنی جیاوازدا کۆببێتەوە. لەبەرئەوەی ڕێبەرێتی ڕای گشتیی دیموکراتیک، کۆمەڵگەی کوردی، هەمووان بۆ ئەم پڕۆسەیە ئامادە دەکات، دەبوو ڕۆڵێکی زۆر گرنگی پێ بدەن لە ئامادەکاری بۆ ئەم پڕۆسەیە، بەڵام دەرفەتی پێ نەدرا، ئەمە مانای چییە؟ بەو مانایەیە کە هەڵوێستێکی درووست بۆ بەرەوپێشبردنی پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک نیشان نەدراوە. ئێستا، هێرش دەکرێتە سەر ڕۆژئاوا، هێرش بۆ سەر شێخ مەقسوود دەستی پێ کرد، پاشان بۆ سەر باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، ئێستاش بۆ سەر هەموو هەرێمە کوردنشینەکان، ئەمەش خۆی لە خۆیدا هەڵوێستێکی ناجدییە بەرانبەر پڕۆسەکە، تێکدان و ڕێگریکردنە لە پڕۆسەکە، بەم واتایە دێت، هەمووان دەڵێن؛ چۆن ئاشتی لە ناوخۆی سووریا بە دوژمنایەتی بەرامبەر کورد بەدی دێت؟ بۆیە ئەو مامەڵەیە لە ڕۆژئاوا نیگەرانی دروست دەکات کە لەمەودوا پڕۆسەکە چۆن دەبێت. ئێمە دەزانین کە ڕێبەر ئاپۆ دوو جار پەیامێکی بۆ ڕۆژئاوا و ئیدارەی ئەوێ ناردووە، ئەو پەیامی “ڕووبکەنە ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک”ـی بۆ ئەوان نارد، واتە ویستی ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک لەوێش بێتەدی، وەک چۆن باکوور و لە تورکیادا داوای ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک دەکات، لە سووریاشدا هەمان شتی دەوێت. بەڵام ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک، سەپاندن نییە، بە واتایەکی تر ڕوانگەیەکی یەکگرتوو دەگرێتەخۆ بۆ دیموکراتیکبوون، بەڵام بە هێرشەکە وەڵامی بانگەوازی ڕێبەرێتی درایەوە، بانگەوازەکانی ڕێبەرێتی لەبەرچاو نەگیرا، باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا و قەسەدە و ئیدارەی ئەوێ بانگەوازی ڕێبەرێتییان لەبەرچاوگرت، ئەگەر ڕێگەیان بە ڕێبەرێتی بدایە، دەیتوانی کێشەکان بەشێوەیەکی ماقووڵ و دوور لە شەڕ چارەسەر بکات. ڕێبەرێتی هۆشداریدا، مەکەونە نێو شەڕەوە و با شەڕ نەگاتە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، بەڵام دەوڵەتی تورک ئەم هەڵوێستانەی ڕێبەرێتی لەبەرچاو نەگرت، ئەمەش گرنگە، دەوڵەت دەزانێت هەڵوێستی ڕێبەرێتی چییە، ڕێبەرێتی چ جۆرە چارەسەرێکی دەوێت بۆ سووریا، چ جۆرە ئینتیگراسیۆنێکی دیموکراتیکی دەوێت، واتە ڕێوشوێنێکی ماقووڵ بۆ چارەسەر، بەڵام لە ڕێگەی گفتوگۆوە، لە ڕێگەی دیالۆگەوەم سەرەڕای ئەمەش ئەمە لەبەرچاو نەگیرا، بەپێچەوانەوە هێرش بۆ سەر ڕۆژئاوا بە هاندان و دەستوەردانی دەوڵەتی تورک دەستی پێ کرد. هێرش بۆ سەر ڕۆژئاوا بەدیوێکدا هێرشە بۆ سەر پڕۆسەکە، شێواندنی پڕۆسەکەیە، چۆن ڕوودەدات؟ ئێوە پڕۆسەیەک ئەنجام دەدەن، لەگەڵ ئیمراڵی پڕۆسەیەک ئەنجام دەدەن، بێگومان ئێمەش لەنێو ئەم کارەداین، وەک تەڤگەر ئێمەش لەنێو ئەم پڕۆسەیەداین، کار و چالاکییەکانمان لەژێر ناوی پەکەکەدا کۆتایی پێ هێنا، تێکۆشانی چەکداریمان ڕاگرت، ئەوەندە هەنگاومان ناوە، گەریلاکانمان لە ناوخۆی تورکیا کشاندەوە، بەڵام دەوڵەتی تورک هەڵوێستێکی ئەرێنی لەم ڕووەوە نیشان نەدا. لە لایەکی تریشەوە هەم هێرشی کردە سەر ڕۆژئاوا و هەم هێرشی سەر ڕۆژئاوای گۆڕی بۆ هێرشێکی ڕاستەوخۆ دژی ئێمە، لە هەموو هێرشێکدا ئێمەیان خستە ڕۆژەڤەوە، کاتێک هەموو هێرشێک هەڵدەسەنگێنن، ئێمە دەخەنە ڕۆژەڤەوە و دەمانکەنە ئامانج. پڕۆسەیەک هەیە، ئێمەش لەنێو پڕۆسەکەداین، ئەمەش هەم تێکدانی هەوڵەکانی ڕێبەرێتییە و هەم تێکدانی هەوڵەکانمانە بۆ ئاسانکاری، بۆیە ئێمەش بیر لەوە دەکەینەوە؛ لەمەودوا پڕۆسەکە چۆن بەرەوپێش دەچێت؟ ئایا بەم شێوەیە بەرەوپێش دەچێت؟ ڕێبەرێتی و ئێمە بە سەبرەوە ئەمەمان گەیاندە ئەم ئاستە، بەڵام ئەگەر مامەڵەیەکی جیاواز نیشان نەدرێت، واتە ئەگەر هەڵوێستەکانی ئێستا نەگۆڕێن، ئەم پڕۆسەیە چۆن بەرەوپێش دەچێت؟ زەحمەتە، دەکرێت بڵێین ئێستا بنبەستێک هەیە، هەمووان هەمان هەڵسەنگاندن و بیر و بۆچوونیان هەیە، دوای هێرش بۆ سەر ڕۆژئاوا کێ دەتوانێ بڵێت پڕۆسەکە بە ئاسانی بەرەوپێش دەچێت؟ گەلی کوردستان و تەواوی جیهان سەرنجیان لەسەر ڕۆژئاوایە، ئەو هێرشە دڕندانەیە کە لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسوود و ئەشرەفییە لە شاری حەلەب بە هاوکاری دەوڵەتی تورک و داعش و هەتەشە دەستی پێکرد، لە سەرانسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریادا بڵاوبووەتەوە، چی دەڵێن لەسەر ئەم هێرشانە؟ موستەفا قەرەسوو: سەرەتا بە ڕێز و سوپاسەوە زیاد حەلەب و دەنیز چیا بیردەهێنمەوە کە لە شێخ مەقسوود شەهید بوون، هەروەها یازدەهەمین ساڵیادی بەرخۆدانی ڕۆژئاوایە، بە ڕێز و سوپاسەوە هەڤاڵ گەلهات و ئارین میرکان کە لەوێ شەهید بوون، بیردەهێنمەوە، بێگومان ئەم شەهادەتە ڕێبازی ئێمە نیشان دەدات، تیشک دەخاتە سەر پێویستی تێکۆشان و ڕێبازمان، بێ ئاوڕدانەوە لە هەڵوێستی شەهیدان، بێ هەڵسەنگاندن بۆ هەڵوێستی شەهیدان، ناتوانین هەنگاوێک بنێین، ناتوانین سیاسەتدا بکەین، ئەوان هێڵی ئێمە، هێڵی تێکۆشانمان پێناسە دەکەن، چونکە ئەوان لە پێناو دۆزێکدا شەهید بوون، بۆ ئەو ئامانجە شەهید بوون، بۆیە هەرچی پێویست بێت بۆ سەرخستنی ئەو دۆزە دەیکەین. ڕووداوی شێخ مەقسوود هێرشێکی ئاسایی نییە بۆ سەر شارێک، لە ڕاستیدا پیلانگێڕییەکی نێونەتەوەیی هەیە، لە ٤ـی کانوونی دووەم بۆ کۆبوونەوەیەک چوونە دیمەشق، خەریک بوو ڕێککەوتن بکرێت، ڕوانگەی ڕێبەرێتیش لەسەر ڕۆژئاوا هەبوو، ڕێککەوتنێک کرابوو، لێدوانێک دەدرا، وەزیری دەرەوەی سووریا دەستوەردان دەکات، دەڵێت ‘با لێدوان نەدەین، دەتوانین دواتر کۆببینەوە’.

فەرهاد شامی، بەرپرسی ڕاگەیاندنی قەسەدە ڕایگەیاند، گەر هەوڵە دیپلۆماسییەکان شکستیان هێنا ئەوا یەک هەنگاو پاشەکشە ناکەین و لە ئەگەری هەر هێرشێکی تر بەرەنگار دەبینەوە و پێشڕەوی دەکەین، داوا لە گەلیش دەکات لە گۆڕەپانەکاندا بمێننەوە و هەڵوێستەکانیان ڕێڕەوی ئەم قۆناغە دەگۆڕێت. لە بەشدارییەکی لە گەشتی هەواڵەکانی ڕۆناهی تیڤی، فەرهاد شامی، بەرپرسی بەشی ڕاگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکراتیک (قەسەدە)، دواین پێشهاتەکان دەخاتەڕوو. فەرهاد شامی سەبارەت بە پشتیوانییەکانی گەلی کورد لە هەر چوار بەشی کوردستان و دەرەوەی وڵات ڕایگەیاند، هەڵوێستی گەلی کورد لە ڕۆژئاوا و کوردستان و ئەورووپا ڕێڕەوی ئەم قۆناغە و ئەم سیاسەتانە دەگۆڕێت و ڕێگەمان پێدەدات بە سەلامەتی بەرەو قۆناغی داهاتوو هەنگاو بنێین، داوایان لێ دەکەین کە لە گۆڕەپانەکاندا بمێننەوە و پشتیوانی لە بەرخۆدانمان بکەن. ئاماژەی بە دانووستانەکان کرد و وتی: دانووستانەکانی دیمەشق لەژێر چاودێری نێودەوڵەتیدایە، بەمزووانە ئەنجامەکانی بۆ گەلەکەمان ڕادەگەیەنین، ئەگەر دیپلۆماسی شکستی هێنا، یەک هەنگاو پاشەکشە ناکەین. وتیشی: ئەگەر دوژمن جارێکی تر هێرش بکاتەوە، بەرەنگاریان دەبینەوە و هەنگاوی بەرچاو بۆ پێشەوە دەنێین. فەرهاد شامی لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا وتیشی: ئەم تێکۆشانە بە دەگاتە لوتکەی سەرکەوتن و گەلەکەمان دەبێت باوەڕی بەو شتە هەبێت و بانگەوازیی لە گەلەکەمان دەکەین کە نەبنە یاریپێکەری دەستی دوژمن و میدیاکانی و سیاسەتەکانیان.

ژنە سیاسەتمەداری کورد گوڵتان کشاناک ڕایگەیاند، هێرشەکانی سەر ڕۆژئاوا تەنها لە دژی بوونی گەلی کورد نیی، هاوکات ئامانجە بۆ لەناوبردنی ژیانی هاوبەشی گەلان و گوتی: "ئەم هێرشانە بۆ گەلی کورد بابەتی مان و نەمانە." کشاناک ڕایگەیاند، ئەم هێرشانە ئەو مۆدێلی ژیانە هاوبەشە دیموکراتیک، فرەناسنامە و ئازادیخوازە دەکاتە ئامانج کە لە ڕۆژئاوا هاتووەتە بوون. گوتیشی ئەم مۆدێلە نەک تەنها بۆ کورد، بۆ هەموو گەلانی سووریا هیوا و ئەلتەرناتیڤێک بنیاتدەنێت. 'دیمەشق درێژکراوەی زیهنییەتی داعشە' کشاناک ئاماژەی بەوە کرد کە دووبارە زیهنییەتی داعش هاتووەتەوە گۆڕێی و تاوانەکانی شەڕ ئەنجامدەدات و گوتی: "لە ئێستادا ڕێکخراوێکی تیرۆریستیی توندڕەو لەژێر ناوی دەسەڵاتی دیمەشق هەڵسوکەوت دەکات. کە هەڵگری زیهنییەتی داعشە." 'دووبارەبوونەوەی کارەساتی شەنگالە' کشاناک ڕایگەیاند کە ئەم هێرشانە نوێ نین و گوتی: "ئێمە ئەم تاوانانەی جەنگ بە تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دەزانین. ئەمە هاوشێوە و درێژکراوەی هێرشکردنە سەر شەنگالە لە ساڵی ٢٠١٤. لەم زیهنییەتەدا هیچ شێوەیەک دان بە هەبوونی ژندان نانرێت و  ژن تەنها دەکرێتە کۆیلە." 'پەرە بە تێکۆشانی هاوبەشی ژنان دەدەین' لە بارەی تێکۆشانی ژنانەوە کشاناک ئاماژەی بەوە کرد کە پێویستە ژنان لە ڕێی ڕێکخراوکردنی خۆیانەوە هەڵوێستێکی بەهێزتر بگرنە بەر و گوتی: "پێویستە بانگەواز بۆ جوڵانەوەی ژنان لە جیهان بکرێت و تێکۆشانێکی هاوبەشیان لەگەڵدا ئەنجام بدرێت. ئێمە هەوڵدەدەین ئەمە بکەین، پێویستە بیکەین؛ باشتری دەکەین و پێویستە ئەم هێرشانە ڕابگرین." 'پێویستە گوشار لە تورکیا بکەین بۆ کردنەوەی دەروازەکان' گوڵتان کشاناک کۆتایی قسەکانی بە سەرنج خستنەسەر هێرشکانی سەر ڕۆژئاوای کوردستان دەربڕی و گوتی: "لە ئێستادا لە ڕۆژئاوا کارەساتێکی مرۆیی زۆر گەورە ڕوودەدات. گەمارۆ هەیە، سەرەکیترین پێداویستییەکان دابین ناکرێن. شەپۆڵێکی گەورەی کۆچبەری جارێکی تر ڕوودەدات. بەم زستانە کۆچبەرەکان لە دۆخێکی زۆر زەحمەتدا دەژین. منداڵان لە سەرمادا گیان لەدەستدەدەن. هەربۆیە پێویستە هەموومان دەستبەجێ پشتیوانییەکی گەورەی ڕێکخراو بکەین و پێویستە وەکو داخوازییەکی کۆمەڵایەتی داوا لە تورکیا بکرێت کە دەروازە سنوورییەکان بکاتەوە. پێویستە گەمارۆی ئەوێ بشکێنرێت و تراژیدیای مرۆیی ڕێگری لێ بکرێت."

🔴 سۆران مەڵکەندی، ئەو پیاوەی خەڵکی سلێمانی کە بە خۆبەخش چووەتە رۆژاڤا، باسی دۆخی شەڕ و ئەو گەنجانەی کوردستان دەکات کە بۆ شەڕ لە بەرەکانی پێشەوەی جەنگن. 🔻 سۆران مەڵکەندی بۆ هاوڵاتی: ♦️ ئێمە رێگەمان پێنادرێت پێشڕەوی بکەین، لە سەرکردایەتی هەسەدەوە ئاگادارکراوینەتەوە پێشڕەوی نەکەین. ♦️ ئێستا کەشوهەوا ساردە و چەکدارانی دیمەشق ناتوانن بە پیادە پێشڕەوی بکەن. ♦️ بەهیچ شێوەیەک ناهێڵین چەکدارانی سوریا پێشڕەوی بکەن. ♦️ ئەو چەکدارانە جێی متمانە نین، ئاگربەست پێشێل دەکەن و لە هەر ساتێکدا هێرش دەکەن. ♦️ نزیکەی دوو هەزار گەنجی باشووری کوردستان لێرەن. ♦️ لێرە بە ویستی خۆتە بچیتە بەرەکانی پێشەوە یان وەک هێزی پشتیوانی بیت. ♦️ ئەوانەی لە باشوور و پارچەکانی دیکەوە هاتوون هیچیان ئامادە نین بگەڕێنەوە و دەیانەوێت گیانی خۆیان بەخت بکەن. ♦️ ئەگەر بڕیار بێت بمرین با لە پێشەوە بمرین نەک لە دواوە چاوەڕێی مردن بکەین. ♦️ بۆیە ئەوانەی هاتوون هیچیان ئامادە نەبوون لەدواوە بمێننەوە. ♦️ زۆربەی ئەوانەی هاتوون شەڕیان بینیوە پێشتر، ئەوانەشی شەڕیان نەدیووە بەغیرەتن. ♦️ ئەمەی دەیبینم لە رۆژاڤا زۆر سەیرە! ئەو کاتەی هێرش دەکرێتە سەرمان شەڕڤانان پێدەکەنن چونکە دەڵێن فرمێسک مۆراڵ و رقمان بەرامبەر دوژمن کەمدەکاتەوە. ♦️ هەست دەکەیت لەگەڵ مرۆڤی باڵادایت کاتێک دێیتە ناو شەڕڤانان، وەک بڵێی مرۆڤی سەر زەوی نین و مرۆڤی ئاسامانن. ♦️ دەمەوێت لەگەڵ ئەو مرۆڤانەی ئاسمان شە‌هیدبم، ئامادە نیم بگەڕێمەوە و لەگەڵ شەڕڤانان دەبم.

 فواد حسێن، کاندیدی پارتی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار، ڕایدەگەیەنێت رەنگە دانیشتنی پەرلەمان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار بۆ رۆژی یەکشەممە دوابخرێت. ♦️ پێموانییە هیچ کاندیدێک لە گەڕی یەکەمی هەڵبژاردن سەربکەوێت. ♦️ رەنگە لەگەڵ یەکێتی رێکبکەوین کاندیدێکی هاوبەشمان هەبێت بۆ پۆستی سەرۆککۆمار. ♦️ پارتی ئامادەیە ئەو پۆستانەی هەیەتی لە بەغدا پێشکەشی یەکێتی بکات. ♦️ ئەگەر لەگەڵ یەکێتی رێکبکەوین من کاندیدی هاوبەش دەبم. ♦️ جێگری سەرۆکوەزیران، جێگری پەرلەمان، وەزیری دەرەوە و وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە دەدەین بە یەکێتی لەبەرامبەر پۆستی سەرۆککۆمار.

موراد قەرەیلان، فەرماندەی هێزەکانی پاراستنی گەل (هەپەگە) لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ کەناڵی "ستێرک تیڤی" سەبارەت بە هێرشی گروپە چەكدارەكانی حکومەتی کاتی سوریا بۆ سەر باکور و رۆژهەڵاتی سوریا راگەیاند، ئەو هێرشانەی لە 6ی 1ی بەکرێگیراوانی دەستەی تەحریر شام و دەوڵەتی تورکیا لە حەلەبەوە دەستیپێکرد، شتێکی ئاسایی نین، روونە کە ئەمە پیلان و پلانێکی گەورەیە. قەرەیلان وتیشی: ئەوان دەیانویست بە پێی رێککەوتنی سایکس پیکۆ نەخشەی ناوچەکە بکێشنەوە، ئێستاش دەستیان کردووەتەوە بە دووبارە کێشانەوەی نەخشەکە، ئەمجارەیان لە ناوخۆی سوریاوە، نەخشە نوێیەکە هیچ شوێنێک بۆ کورد ناهێڵێتەوە، هێرشەکانی سەر رۆژئاواش ئامانجیان دروستکردنی مەهابادی دووەمە. قەرەیلان دووپاتی کردەوە، ئەم هێرشانە رەزامەندی وڵاتانی هەرێمایەتی و هێزە نێودەوڵەتییەكانی هەیە، ئەم پلانە لەلایەن دەوڵەتانی ناوچەیی وەک تورکیا و سعودیە و قەتەر و تەنانەت ئوردنیشەوە پاڵپشتیكراوە، جگە لە زلهێزە نێودەوڵەتییەکانی وەک ئەمریکا، بەریتانیا، ئەڵمانیا و فەرەنسا. ئاماژەی بە بانگەوازەکەی عەبدوڵان ئۆجەلانیش كرد لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥ کرد و وتی: ئامانجی بنەڕەتی ئەم بانگەوازە برایەتی نێوان گەلانە، لە کاتێکدا ئەم پیلانگێڕییە هەوڵی چاندنی دوژمنایەتییە لە نێوانیاندا. پەیامێکی روونیشی ئاڕاستەی دەوڵەتی تورکیا کردو رایگەیاند، پێویستە سەرۆک ئەردۆغان و دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی پارتی بزوتنەوەی ناسیۆنالیستی لەوە تێبگەن، ئاشتی لەگەڵ کورد لەسەر جەستەی کوردانی رۆژئاوای کوردستان بەدی نایەت.

تولا هاتیمۆغوڵڵاری و تونجەر باکرهان، هاوسەرۆکانی گشتیی دەم پارتی، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا باسی دوایین پێشهاتەکانی سووریا و ڕۆژئاوای کوردستانیان کرد و هۆشدارییان دا لەوەی "ئامانج لە هێرشکردنە سەر هەدەسە بۆ نەهێشتنی کوردە لە سووریا، بەڵام ئەمە تەنیا خۆفریوودانە." تولای هاتیمۆغوڵڵاری، لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: سوپای عەرەبیی سووریا کە گرووپی تەحریرولشام پێکهێنەری سەرەکییەتی، ئاگربەستەکە پێشێل دەکات و ئامانجی سەرەکیی ئەم هێرشانە، نانەوەی شەڕ و پێکدادانە لە نێوان کورد و عەرەب. هاتیمۆغوڵڵاری، دەڵێت: هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) بۆ ڕێگریکردن لە کوشتاری خەڵکی مەدەنی، لە ڕەقە و دێرەزوور کشاونەتەوە، دڵنیاییشی دا لەوەی بە هەر نرخێک بێت ناوچە کوردییەکان دەپارێزرێن. ٠ لە کۆبانێ، کارەبا، ئاو و ئینتەرنێت بڕراوە، ئەمە کارەساتێکی مرۆیی گەورەیە. ٠ چەکدارەکانی دیمەشق، تەنانەت بەرگەی بینینی کەزی قژی ژنانیش ناگرن و دەیانەوێت کوردانی ئەو ناوچانە ناچار بە کۆچکردن بکەن. تونجەر باکرهان، هاوسەرۆکی دەم پارتی، وتی: "کورد نایەوێت سەدەیەکی دیکەش بەبێ قەوارە و بێ زمان بژی." باکرهان داوای لە تورکیا کرد لەبری پشتگیریکردنی گرووپە چەکدارەکان، ڕۆڵی ئاشتی بگێڕێت و دەڵێت: "لەو شوێنانەی هەسەدە لێیان کشاوەتەوە، ئاڵای داعش هەڵدراوە." تونجەر باکرهان، داوا لە هێزە دیموکراتەکان و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات، بێدەنگ نەبن و پشتیوانی لە گەلی ڕۆژئاوا بکەن بۆ تێپەڕاندنی ئەم قەیرانە و ئەو شەڕەی بەسەریاندا سەپێنراوە بەگوتەی باکرهان، "حکوومەتی سووریا بەرەنگاری داعش نابێتەوە، تەنیا شەڕ دەکات بۆ نەهێشتنی کورد بەڵام خەیاڵیان خاوە." 

ماڵپەڕی فەرمی پەرلەمانی تورکیا کۆنووسی تەواوی ئەو دیدارەی بڵاوکردەوە کە ئەندامانی کۆمسیۆنەکەی پەرلەمان لە 24-11-2025 لەگەڵ رێبەر ئۆجەلان لە دورگەی ئیمڕاڵی بەستیان: بەگوێرەی کۆنووسەکە، رێبەر ئۆجەلان سەربارەت بە سوریا دەڵێت: نابێت کورد ببێتە داردەستی ئیسرائیل یان وڵاتانی دیکە بۆ دروستکردنی دەوڵەتی سەربەخۆ. رێبەر ئۆجەلان پێشنیازی کردووە، کورد لەگەڵ دەوڵەتی سوریا رێکبکەوێت، بە مەرجی ئەوەی "دیموکراسی خۆجێی" هەبێت، ئەمەش مانای ئەوەیە ئیدارەی هەر ناوچەیەک و شارەوانییەک بەدەست خەڵک خۆیان بێت. لەبارەی دۆخی کورد لە تورکیا، رێبەر ئۆجەلان دەڵێت: کورد و تورک هەزار ساڵە پێکەوەن، نە تورک بەبێ کورد دەبێت نە بە پێچەوانەشەوە، دەوڵەتی سەربەجۆم ناوێت، بەڵکو "کۆماری دیموکراسی"ـم دەوێت کە تێیدا کورد مافی هەبێت. کۆنووسی تەواوی دیداری ئەندامانی کۆمیسیۆنەکەی پەرلەمان لە 24ی تشرینی دووەمی 2025 لەگەڵ عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دوورگەی ئیمرالی، دوای دوو مانگ لە دیدارەکە لە ماڵپەڕی فەرمیی پەرلەمانی تورکیا بڵاوکرایەوە. 1- دیداری مێژوویی: لە 24ی تشرینی دووەمی 2025، شاندێکی پەرلەمان (پێکهاتوو لە نوێنەرانی مەهەپە، ئاکپارتی و دەم پارتی) سەردانی عەبدوڵڵا ئۆجەلانیان کرد لە ئیمڕاڵی. 2. پەیامی ئۆجەلان بۆ دەوڵەت: • سوپاسگوزاری: ئۆجەلان سوپاسی رەجەب تەیب ئەردۆغان و دەوڵەت باخچەلی دەکات و دەڵێت، "باخچەلی ئازایەتییەکی مێژوویی نواندووە." • یەکێتیی تورک و کورد: دەڵێت، کورد و تورک 1000 ساڵە پێکەوەن، نە تورک بەبێ کورد دەبێت و نە کورد بەبێ تورک. • دژی جیابوونەوەیە: دەڵێت، دەوڵەتی سەربەخۆم ناوێت، بەڵکو "کۆماری دیموکراسی"م دەوێت، کە کورد تێیدا مافی هەبێت. 3. سەبارەت بە سووریا و رۆژئاوای کوردستان: • رەخنەگرتن لە پلانی دەرەکی: ئۆجەلان دەڵێت، نابێت کورد لە سووریا ببێتە داردەستی ئیسرائیل یان وڵاتانی دیکە بۆ دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆ. • چارەسەر: پێشنیاز دەکات کورد لەگەڵ دەوڵەتی سووریا رێکبکەوێت، بەڵام بە مەرجی "دیموکراسیی خۆجێیی" (واتە دەسەڵاتی شارەوانی و ئیدارەی ناوچەکان بەدەستی خەڵک خۆیان بێت). • دەڵێت، دەتوانێت قسە لەگەڵ مەزڵووم عەبدی بکات، بۆئەوەی بچنە ژێر باڵی ئەم چارەسەرە. 4. چەکدانان و پەکەکە: • ئۆجەلان دەڵێت، ساڵی 2025 داوای لێکردوون چەک دابنێن و تاوەکو 70% گوێیان لێ گرتووە. • بەڵام بۆئەوەی بە تەواوی کۆنترۆڵی دۆخەکە بکات و هەموویان رازی بکات، دەڵێت، پێویستە "کەناڵی پەیوەندی"ی بۆ بکرێتەوە و بتوانێت قسە لەگەڵ دەرەوە بکات (ئاماژە بە مافی هیوا دەکات). 5. پەیامی شاندی پەرلەمان: • پێیان گوتووە کە دەوڵەت و خەڵک چاوەڕێی هەنگاوی کردەیین. • دەبێت پەکەکە نەک تەنیا لە تورکیا، بەڵکو لە سووریاش چەک دابنێت و کۆتایی بە شەڕ بێت. • هۆشدارییان داوە کە ئەگەر ئەم هەلە لەدەست بچێت، دۆخەکە زۆر خراپ دەبێت. بە کورتی: ئۆجەلان ئامادەیی نیشانداوە بۆ چارەسەر و دەڵێت، دەتوانێت پەکەکە و دۆخی سووریاش کۆنترۆڵ بکات، بە مەرجێک دەرفەتی قسەکردن و دیداری پێ بدەن و هەنگاو بۆ ئازادبوونی بنێن (مافی هیوا). شاندەکەش جەختیان کردووەتەوە، دەوڵەت جیدییە و دەبێت چەک بە یەکجاری دابنرێت. دەقی تەواوی ئەو کۆنووسەی لە ماڵپەڕی فەرمیی پەرلەمان بڵاوکراوەتەوە، بەم شێوەیەی خوارەوەیە: بابەت: ئەو لێدوانانەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە دیداری رێککەوتی 24/11/2025 لەگەڵ ئەندامانی لیژنەکە داویەتی. عەبدوڵڵا ئۆجەلان: سەرەتا ئاماژەی بەوە کرد کە پرسی کورد پرسێکی هەزار ساڵەیە و ئەم پرسە سێ قۆناخی هەیە، لەم چوارچێوەیەشدا دەبێت رەچاوی دۆخی هەنووکەیی بکرێت. ئۆجەلان ویستی ئەو هەڵە گەورەیەی لە مێژوودا کراوە، بە لەبەرچاوگرتنی ئایدۆلۆجیای فەتی (یڵدز) بەگ [یاریدەدەری سەرۆکی مەهەپە و ئەندامی کۆمسیۆن کە لەو دیدارەدا ئامادە بوو] روون بکاتەوە. [ئۆجەلان] ئاماژەی بەوە کرد کە یەکەم کۆمەڵە لە ئەنقەرە سەردانی کردبێت "ئولکو ئۆجاق" (Ülkü Ocağı) بووە و سیاسەتی لەوێوە دەستپێکردووە. ئەوەشی خستەڕوو کە پرسی کورد لە ئاستی دەوڵەتەوە بۆ ئاستی سیاسی گوێزراوەتەوە، ئێستا ئەم پرسە جیدییە لەگەڵ سیاسەتڤاناندا تاوتوێ دەکات و ئەمەش بەلایەوە زۆر گرنگە. عەبدوڵڵا ئۆجەلان سەرەتا ویستی سوپاسی بەڕێز سەرۆککۆمار و بەڕێز دەوڵەت باخچەلی بکات، بەتایبەتی ئاماژەی بەوە کرد کە بەڕێز دەوڵەت باخچەلی ئازایەتییەکی دەگمەنی لە مێژووی کۆماردا نواندووە و لەم رووەوە سوپاسگوزاری خۆی بۆ ئەو دەربڕی. جەختی لەوە کردەوە کە لە پشت هەموو قسەکانی خۆیەتی و ئەگەر هەلومەرج رێگە بدات، توانای تیۆری و پراکتیکیی هەیە بۆ جێبەجێکردنیان. رایگەیاند کە بەڕێز باخچەلی بە لێدوانەکانی، بەشدارییەکی گەورەی لە سیستماتیکی پەیوەندیی سەد ساڵەی تورک-کورد کردووە. ئاماژەی بەوە کرد کە ئەوان (عەبدوڵڵا ئۆجەلان و پەکەکە) لە سەردەمی تورگوت ئۆزالەوە، واتە لە ساڵی 1992ـەوە تاوەکو ئێستا، بەدوای یەک لە سەردەمی ئەردال ئینۆنو و سولەیمان دەمیرەلدا پەیوەندی و دیالۆگیان لەگەڵ دەوڵەت دامەزراندووە. باسی لەوە کرد کە دەستێک لەناو دەوڵەتدا نەیویستووە پرسی کورد لەگەڵ ئەوان (عەبدوڵڵا ئۆجەلان و پەکەکە) چارەسەر بکرێت و هەر جارێک میکانیزمی کودەتا کەوتووەتە کار. (دوای ئەوەی حوسێن یایمان ئاماژەی بەوە کرد کە بە هەستکردن بە دۆخی خانەوادەی شەهیدانەوە هاتوون)، ئۆجەلان گوتی: هەر گیانلەدەستدانێکی سەربازێک بۆ ئەو تراژیدیایە و هەرگیز دڵخۆش نابێت پێی، نابێت ئەو گەنجانە بەو شێوەیە بمرن. رایگەیاند کە ئەگەر لە تورکیا و ناوچەکەدا بە دڵنیاییەوە بگەنە چارەسەر و لە شوێنی دروستەوە دەرگاکە بکەنەوە، ئەوا دەرگایەکی بەختی گەورە دەکرێتەوە و ناوچەکەش دووبارە دادەڕێژێتەوە. هۆشداری دا لەوەی ئەگەر سەرکەوتوو نەبن، میکانیزمی کودەتا دەتوانێت کار بکات، بەتایبەتی دژی بەڕێز دەوڵەت باخچەلی و بەڕێز سەرۆککۆمار، وەک چۆن بەڕێز دەوڵەت باخچەلیش لە لێدوانەکانیدا ئاماژەی پێداوە. ئۆجەلان باسی لەوە کرد کە محەممەد عەلی بیراند لە ساڵی 1988 بەبێ مۆڵەت چاوپێکەوتنی لەگەڵدا (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) کردووە، (تورگوت) ئۆزال پەیوەندی پێوە کردووە و پێی گوتووە 'چی دەکەیت محەممەد عەلی، منت سوتاند'، کاتێک ویستوویەتی کە دەگەڕێتەوە ئەنقەرە بە هەموو هێزیەوە کار بۆ چارەسەرکردنی ئەم پرسە بکات، 4 رۆژ دوای بڵاوبوونەوەی چاوپێکەوتنەکە لە رۆژنامەی میللیەت، هەوڵی تیرۆرکردنی دراوە. هەروەها لە 17ـی نیساندا کاتێک بڕیار بوو لەگەڵ کایا تۆپەری، بەڕێوەبەری نووسینگەی تایبەتی ئۆزال کۆببێتەوە، ئۆزال لەناکاو مردووە و ئەم تیرۆرەش پەردەپۆش کراوە. گومانی لە مردنەکەی هەیە و ئەگەر سەرکەوتوو نەبن، نەک تەنیا بەڕێز دەوڵەت باخچەلی، بەڵکو بارەکە دەخەنە سەر هەموو مەهەپە، وەک چۆن دەزانێت چۆن بارەکەیان خستە سەر ئەردۆغان (بەڕێز سەرۆککۆمار). گوتیشی لایەنەکان ئاگادارن کە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) چۆن کراوەتە قوربانی، ئەو هێرشانەی دەکرێنە سەری هێرشن بۆ سەر ئاشتی و یاسای برایەتی، هەندێک کەس 'سیخوڕی کاریگەرین' و بە ئەنقەست ئەم کارانە دەکەن. ئاماژەی بە قسەی بەڕێز دەوڵەت باخچەلی کرد کە گوتبووی 'ئەگەر ئەم پرسە چارەسەر نەبێت، نە لە ئەنادۆڵ و نە لە تورکایەتی هیچ نامێنێتەوە'. باسی لەوە کرد کە مستەفا کەمال (ئەتاتورک) لە چاناککالە شەڕێکی گەورەی کردووە و بە ئەنزاکەکانی گوتووە 'شەهیدانی ئێوە شەهیدی ئێمەشن'، داوای کرد خانەوادەی شەهیدانیش ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) بەو شێوەیە پێناسە بکەن، ئەویش بە رێزەوە سەیری خانەوادەی شەهیدان دەکات و دەزانێت ئازارەکانیان چەندە گەورەیە. ئۆجەلان ئەوەی وەبیر هێنایەوە کە لە رابردوودا بە سەرۆکی "ژیتەم"ی گوتووە 'ئێوە ئەم کێشەیەتان گەیاندە ئەم دۆخە و خستتانە باوەشی من، هەموو تاوانەکە هی من نییە'، چوار فەرماندەی هێزەکان پێیان گوتووە ئەگەر ئەنجامێکی ئەرێنی دەرنەچێت سزای لەسێدارەدانەکەی پەسەند دەکرێت، ئەویش (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) گوتوویەتی 'بۆ من جگە لە چارەسەری دیموکراتیک هیچ چارەسەرێکی دیکە نییە'. ئاماژەی بەوە کرد کە ئەمریکا و بنیامین نەتەنیاهوو سیستمێکی نوێی رێککەوتنیان هەیە کە پێی دەگوترێت "رێککەوتنەکانی ئەبراهەم" و پرۆژەیەکی لەو شێوەیە لە ئارادایە، ئێران پرۆژەی شیعەی هەیە و هەرچەندە ئێستا کەمێک پاشەکشەی کردووە بەڵام بانگەشەکانی بەردەوامن. گوتی پرۆسەی چارەسەر هەرچەندە گرژ بێت یان رووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی گەورە بووبێتەوە، بەڵام لانیکەم لەو خاڵەی پێی گەیشتوون 'نەک تەنیا لە رووی نیازپاکییەوە، بەڵکو دەرگایەک دەکەنەوە کە شێوەی 1000 ساڵی داهاتوو دیار دەکات نەک 100 ساڵی داهاتوو، دەرگای برایەتی/چارەسەری هەزار ساڵە و سەد ساڵە و ئێستا دەکەنەوە.   سەرەڕای لێدوانە سەیرەکانی میدیا، تورکیا کێشەیەکی لەو شێوەیەی هەیە و لە دۆخێکدایە کە ناکرێت دوا بخرێت، ئەوانیش چارەسەری یەکجارییان دەوێت.   ئاماژەی بەوە کرد کە بۆ ئەو دەستەی بەڕێز (دەوڵەت) باخچەلی درێژی کردووە، بەڕێز سەرۆککۆماریش لە مەلازگرت گوتارێکی هەبوو سەبارەت بە بەهێزکردنی بەرەی ناوخۆ، لەسەر ئەو بنەمایە بەڕێز باخچەلی وەک بەشدارییەک گوتی 'دەستم درێژ دەکەم'، بەڵام رێکخراو [پەکەکە] لە قەندیلەوە دەنگی جیاوازی دەرکرد، تەنانەت چالاکیی ئەنجام دا، و گوتی بە چالاکییەکەی "توساش" زۆر دڵگران بووە.   وەبیرهێنانەوەی قسەکانی بەڕێز باخچەلی کە گوتبووی 'ئەگەر دەرفەت بڕەخسێت من ئامادەم خزمەتی دەوڵەت بکەم' و پێی بڵێت 'فەرموو'، تەنانەت داوای لێ بکات لە کۆبوونەوەی فراکسیۆنی "دەم پارتی" قسە بکات بە لەبەرچاوگرتنی "مافی هیوا"، بە مێژوویی وەسف کرد.   [ئۆجەلان] دووپاتی کردەوە کە لەسەر قسەی خۆیەتی و ئەگەر هەلومەرج رێگە بدات، توانای تیۆری و پراکتیکیی هەیە بۆ جێبەجێکردنی.   ئاشکرای کرد کە لەنێو رێکخراوەکەدا [پەکەکە] تورکیش هەن و سەرکردایەتییەکەیان لەلایەن "دوران کاڵکان"ـەوە دەکرێت کە ئەندامێکی تورکی رێکخراوەکەیە، هەمیشە گرووپێکی بە رەچەڵەک تورک لەنێو رێکخراوەکەدا هەبووە و هەر لە سەرەتاوە نەریتێکی وا هەبووە، کاتێک بیرۆکەکەی گەیشتووەتە قەندیل، ئاگربەستی یەکلایەنەیان کردووە و پابەند بوون پێوەی.   ئاماژەی بە بەیاننامەی 27ـی شوبات کرد و گوتی دەبێت ئەوە وەبیر بهێنێتەوە و بەتایبەتی ئاماژەی پێ بدات، هەر رستەیەک تایبەتمەندییەکی بەرنامەیی هەیە و هەر رستەیەک بەرنامەیەکە. (لەسەر ئەمە فەتی یڵدز وەڵامی دایەوە: ئاگادارین).   لەو بانگەوازەدا روونی کردووەتەوە کە پرسی کورد چۆن چارەسەر دەکرێت، قەندیل پیت بە پیت پابەندی ئەم بەیاننامەیە بووە و (پەکەکە) خۆی هەڵوەشاندووەتەوە، دوای ئەوە بە سەرکردایەتی بەسێ (هولیا ئۆران) چالاکیی سووتاندنی چەک ئەنجام دراوە و بەسێ بەرپرسیارێتی نیشان داوە، بەمەش بە بڕوای ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) 70٪ی ئەوەی پێویست بووە کراوە، دوای ئەم پێشهاتە بە سەرکردایەتی سەبری (ئۆک) ئەندامانی رێکخراوەکە لە تورکیاوە کشاونەتەوە.   ئەو ساڵەی لە پرۆسەکە تێپەڕیوە بە سەرکەوتوو دەزانێت، لەم ماوەیەدا هیچ شەهیدێک نەدراوە و شەڕ رووی نەداوە، هەروەها کرانەوەیەکی سیاسیی گەورە بەدەست هاتووە و پشتیوانیی رای گشتی زیادی کردووە، پێیوایە لە پرۆسەی داهاتوودا پرسیارەکانی رای گشتیش وەڵام دەدرێنەوە.   وەک چۆن (بەڕێز دەوڵەت) باخچەلی گوتوویەتی، دەبێت کەناڵەکانی پەیوەندی بۆ ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) بکرێنەوە.   ئاماژەی بەوە کرد کە لە رابردوودا س. دەمیرەل لە مێردین گوتبووی 'ڕاستینەی کورد دەناسم'، هەروەها لەو سەردەمەدا ئەحمەد تورک و سڕڕی ساکک-ی ناردبووە لای ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لە حەلەب و پێی وتبوون 'با ئێمە دان بە ناسنامەی کورددا بنێین، ئێوەش چەک دابنێن'، ئەو کاتە ئەو دەرفەتەی لەدەست داوە، بەڵام س. دەمیرەل زۆر کاری کردووە بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە.   لە ساڵی 1997 (نەجمەدین) ئەربەکان هەوڵێکی داوە، حافز ئەسەد و عەبدولحەلیم خەددام ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان)یان بانگ کردووە و 3 نامەیان نیشان داوە، بەدوایدا 28ـی شوبات روویداوە، نامەکان پوختەیەک بوون لە بابەتەکانی وەک لێخۆشبوونی 5 ساڵە و بێبەشکردن لە مافی سیاسی، بەڵام دەرفەت نەدرا.   ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەیی پەیوەندی بە سەبری (ئۆک)ـەوە کردووە و لە ساڵی 1997 ناوی نراوە 'پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگە'، بەڵام دواتر بنبەست بووە و پێی وایە دەستێوەردانی دەرەکی هەبووە.   لە کیلیس فەرماندەی هێزی وشکانی "ئاتیلا ئاتێش" لێدوانی داوە کە 'ئەگەر دەرنەچێت لە ماوەی 2 رۆژدا سووریا داگیر دەکەین'، پەیوەندییەکی چڕ هەبووە کە دەزانێت لە رێگەی مۆسادەوە بووە، رێگایەک کە عەرەفاتیان تێوەگلاند، پێیان گوتووە 'یان ستۆکهۆڵم یان باکووری عێراق، بەدەر لەمانە شوێنێک بۆ پێداگرتن لەم جیهانە بۆ تۆ نەماوە'، بۆ پووچەڵکردنەوەی ئەمە کاتێک لە باکووری عێراق چاوەڕێی دەکرد بە شێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لە ئەسینا دەرچووە، لەوێ ستاڤراکیس بەرپرسی گشتیی هەواڵگریی یۆنان پێی گوتووە 'جگە لە ئۆسلۆ ناتوانیت لێرە دەربچیت، رێگە بە رۆیشتنت بۆ هیچ شوێنێک تەنانەت وڵاتەکەی خۆت نادەین'، ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) تووشی سەرسوڕمان بووە، بە شێوەیەک کە هەرگیز لە بەرنامەدا نەبووە چووەتە مۆسکۆ، جوولەکەیەک بە ناوی ژیرینۆڤسکی (ڤلادیمیر) پێشوازی لێکردووە و پێیان گوتووە 'دەتوانین لە ماڵێکدا بتشارینەوە جگە لەمە هیچ دەرفەتێکی دیکە نییە'، ئەویش (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) گوتوویەتی 'ئەمانە پارتی فەرمین چۆن لە مۆسکۆ دەمشارنەوە' و بەلایەوە سەیر بووە، دواتر پەیامەکە ئەوە بووە کە 'لە جیهاندا جگە لە مۆساد هیچ شوێنێکت نییە پەنای بۆ بەریت'.   تا دوشەنبە براوە و لە کەشوهەوای سارددا 3-4 کاتژمێر راگیراوە، باوەڕ ناکرێت مۆسکۆی سۆسیالیست-کۆمۆنیست چۆن گەیشتووەتە ئەم دۆخە، دواتر چووەتە رۆما، ئەمجارە پێیان گوتووە 'CIA و MOSSAD رێگە بە فڕینی باڵندەش نادەن'، دووبارە ئەسینایان تاقی کردووەتەوە و ئەمجارە لە فڕۆکەخانەی مینسک پێیان گوتووە 'دەتوانیت وەک بێ وڵات بمێنیتەوە'، ئایا جووڵەی لەمە نزمتر دەبێت، دواتر بۆ نایرۆبی براوە و لەوێ چیرۆکەکە بە تەواوی لە کۆنترۆڵی ئەوان دەرچووە، باڵیۆزێک کە پێی وابووە سیخوڕی بەریتانییە دەمانچەیەکی پێداوە و پێیان گوتووە تەنیا پاسەوانی ئەو دەبێت و لەگەڵیدا بێت، دواتر ژیتەم بە (عەبدوڵڵا ئۆجەلان)ی گوتووە 'ئەگەر ئەو چەکەت بەکاربهێنایە بە دڵنیاییەوە لەوێ دەتانکوژراین'، ئەمە بۆیە دەگێڕێتەوە کە پەیوەندییەکی نزیکی بە (بەڕێز دەوڵەت) باخچەلییەوە هەیە.   ئاماژەی بەوە کرد کە ئەگەر خۆی تێوە نەگلێنێت، شەڕی 100 ساڵەی تورک و کورد حەتمی دەبێت و ئەمەش زۆر گرنگە.   گوتی 'تورکی بێ کورد و کوردی بێ تورک' نابێت، بەڕێز (دەوڵەت) باخچەلی زۆر پابەندە بەمەوە، ئەمە ئایدۆلۆژیای کۆمارە و پەیوەندی بە پۆزەتیڤیزمەوە هەیە کە پاکتاوکردنی کوردی دەوێت، ئەمە تورکمانەکانیش دەگرێتەوە کە ئەوانیش تواندراونەتەوە، بۆیە دەیگێڕێتەوە تا روونی بکاتەوە 'برینەکان چۆن گەشەیان کرد و چی بووە هۆی راپەڕین'.   بۆیە ئەم ئایدۆلۆژیایە لە تورکیا کەمێک کاریگەرە و ئەمە (لایەنەکان) باش دەزانن، هۆکاری هەموو جۆرە راپەڕینێکیش هەر ئەمەیە.   سەبارەت بە راپەڕینی شێخ سەعید، گوتی ئایدۆلۆژیای شەڕی رزگاری بە تێگەیشتنی ئوممەتی ئیسلامی دابین کراوە، دواتر کە لەم تێگەیشتنە جیا بوونەوە کاردانەوەی لێکەوتووەتەوە و ئەو کاردانەوەیەش بووەتە هۆی راپەڕین. (فەتی یڵدز گوتی: بە هەموویان گوتراوە راپەڕین بەڵام راپەڕین نەبوون، بەڵکو زۆربەیان جووڵەی تیرۆریستی بوون).   رایگەیاند ناوی راپەڕینە کوردییەکان راپەڕینی کوردایەتی بووە، هی ئەویش لە راستیدا راپەڕین بووە، هەرچەندە گوتبێتیان 'شەڕی رزگاریی مۆدێرن و گەریلا'، بەڵام لە راپەڕینی کوردی زیاتر نەبووە و تێنەپەڕیوە، دۆخێکی تراژیدی وەرگرتووە، ویستوویەتی لە 1993 کۆتایی پێ بهێنێت، ئۆزال لە رێگەی تاڵەبانییەوە پەیامی بۆ ناردوون.   ئۆزال پێی گوتوون 'هەموو کارەکانت هەڵە نین، رۆڵت بینی لە ناساندنی ناسنامەی کورد، ئەگەر بەردەوام بیت لە خەباتی چەکداری هەموو هەوڵەکانت بەفیڕۆ دەچن'، ئەویش بیری کردووەتەوە بەڵام دواکەوتووە، ئەوان مافی خۆیان بووە، ئەو کاتە گەنج بووە، لە ساتێکی مێژووییدا ئۆزال کۆچی دوایی کردووە.   شایەتیی ئەوان (ئەندامانی لیژنە)ی بە گرنگ زانی، کە شایەتی زانستین، دەبێت بڵێن 'لە دەرەوە زانست ئەمە دەڵێت'، چەواشەکارییەکان زۆر ترسناکن.   لە نامەیەکدا کە لە زیندانەوە هاتووە نووسراوە 'پرۆسەی رووخانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بە دەستپێکردنی راپەڕینی کورد دەستی پێکردووە'، عەبدولحەمید رێوشوێنی گرتووەتە بەر و قوتابخانەکانی حەمیدییەی دامەزراندووە، ئەم رێوشوێنە زۆر جیدی بووە، عەبدولحەمید درکی بەوە کردووە کە راپەڕینی کورد بووەتە هۆی رووخانی عوسمانی.   سوڵتان عەبدولمەجید هەوڵی داوە چارەسەرێکی دۆستانە لەگەڵ میرنشینە کوردییەکان پەرە پێ بدات، لەو سەردەمەدا رووسیای قەیسەری و فەرەنسا کاریان دەکرد بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی سریانی لە سووریا و دەوڵەتێکی ئەرمەنی لە باکوور (ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ).   لێدوانەکانی بەڕێز باخچەلی (بەڕێز دەوڵەت باخچەلی) سەبارەت بە قودس و سەلاحەدینی ئەیوبی بە زۆر گرنگ دەزانێت، پێیوایە دابینکردنی یەکێتیی تورک و کورد لەلایەن سەلاحەدینی ئەیوبییەوە کاریگەریی زۆری هەبووە لە فەتحکردنی قودسدا.   داپیرەی بە رەچەڵەک تورکمان بووە، سوڵتان سەنجەری سەلجوقی شاری هەمەدانی کردووەتە پایتەخت کە پایتەختی کۆنی دەوڵەتی ماد بووە، لەم جوگرافیایەدا تێگەیشتووە کە 'کوردی بێ تورک و تورکی بێ کورد ناژین'.   سەرکەوتنی سوڵتان ئاڵپئەرسلان لە مەلازگرت بەهۆی رێککەوتنی بووە لەگەڵ میرنشینی مەروانی لە سیلڤان و میرنشینی کورد لە ئەخڵات و وەرگرتنی پشتیوانی لێیان، ئەمەی لە کتێبی عوسمان توران خوێندووەتەوە.   مەلازگرت سەرکەوتنێک بووە کە کوردیش بە فراوانی تێیدا جەنگاون، دەگوترێت دەرگای ئەنادۆڵ بە رووی تورکەکاندا کرایەوە، بەڵام تا فوڕات و شانیلی ئورفا و مەلاتیە فراوان بوو و ئەمەش وایکرد کورد هەناسە بدات.   ئەتاتورک بە سەرۆک عەشیرەتێکی لە بەیازید گوتووە 'ئەگەر لەم شەڕەدا دژی یەکتر بجەنگین نە کوردستان دەمێنێت نە تورکیا، هەردووکیان دەدۆڕێنن'، جگە لە یەکێتی هیچ رێگایەکی رزگاربوون نییە، دواتر شەڕەکە براوەتەوە و ناکرێت بەشداریی کورد پشتگوێ بخرێت.   لە رۆژانی رابردوودا کۆنگرەیەک لە هەولێر و کۆنگرەی جوو-کورد لە ئەڵمانیا بەستراوە، ئەمانە زۆر گرنگن، ئایا لایەنەکان ئاگاداری ئەمانەن؟ (ف. یڵدز گوتی دەزانێت).   بۆ ئەوەی لە هێزی مۆساد تێبگەن ئەمە دەگێڕێتەوە، لە رابردوودا لەناو ئەو فڕۆکەیەدا بووە کە گوتوویانە ناتۆ و ئەوروپا لە هیچ شارێک نانیشنەوە، کۆنترۆڵێکی باوەڕپێنەکراو هەبووە، گرنگ ئەوە بووە کە لەسەر دەستی تورکێک بکوژرێت، بەم شێوەیە رێکخراوەکە دەچووە ژێر فەرمانی ئەوان، تیرۆر و کوشتنی باوەڕپێنەکراو وەک غەززە دەستی پێ دەکرد، ئەو سەردەمە کەسانێک هەبوون خۆیان دەسووتاند، قیامەت هەستا، ئەمڕۆش دەبێت لایەنەکان ئەمە روون بکەنەوە، ئەمڕۆش گرنگیی خۆی ماوە، مێژوو بەم شێوەیە گەشەی کردووە، ئەو بەبێ دوودڵی هەنگاوی ناوە.   بۆ لێکدانەوەی ئەمڕۆ دەبێت ئەم زانیارییانە بزانرێن بۆیە روونی دەکاتەوە.   (لایەنە پەیوەندیدارەکان) چارەنووسی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕن، تۆپەکە دەخاتە گۆڕەپانی ئەوان.   هۆکاری راپەڕینی پەکەکەی روون کردەوە، بۆچی کۆتایی پێ هێناوە و دەیەوێت میکانیزمی مەترسییە گەورەکە روون بکاتەوە، رەنگە هەموو شتێک وەک ئەوە نەبێت کە دەیزانن، با بە هەڵە لێی تێنەگەن.   (بەڕێز دەوڵەت) باخچەلی لانیکەم هێندەی ئەو دەوڵەت دەناسێت، رەنگە ئەویش (ئۆجەلان) زیادەڕەوی بکات بەڵام دەبێت هەموو ئەگەرێک لەبەرچاو بگیرێت، ئەزموونی ئەو زۆر گەورەیە.   (پێدەچێت مەبەستی لەو کەسانە بێت کە دەیانەوێت پرۆسەکە تێک بدەن، پلاندانەرەکان زۆر بەهێزن).   ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) مەهەپە زۆر باش دەناسێت، ئەگەر مەهەپەییەکان باخچەلی (بەڕێز دەوڵەت باخچەلی) بە راست نەزانن لە پشتەوەی ناوەستن و پشتیوانی ناکەن.   دوایین بڕیاری جەهەپە (لە لیژنەی پەرلەمان) زۆر جێگەی سەرنجە، بەڵام ئەمە بۆ پەراوێزخستنی جەهەپە ناڵێت.   لە سووریا ئێستا شتێک دەگوزرێت، ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) سووریا زۆر باش دەناسێت چونکە 20 ساڵ لەوێ ژیاوە.   ئەندامانی لیژنەی پەرلەمان لە هەندێک بابەتدا لە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لە پێشترن، بەڵام لە هەندێک بابەتدا ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لەوان لە پێشترە.   باسی لە هەنگاوی گرنگتر بۆ کۆمەڵگە کرد، پێی وایە بە شێوەیەکی ئاسایی دەبوایە پەکەکە لە 1993 هەڵبوەشایەتەوە، پەیوەندیی تورک-کورد پەیوەندییەکی "سیمبیۆتیک" (پێکەوەژیان)ـە، لەم چوارچێوەیەشدا نموونەی زیا گۆکاڵپ نموونەیەکی بێ هۆکار نییە.   تورکایەتیی ئەنادۆڵ بەستراوەتەوە بە کوردایەتی، کوردایەتیی میزۆپۆتامیاش بەستراوەتەوە بە ئەنادۆڵ.   پەکەکە نەک تەنیا چەک دابنێت، بەڵکو دەبێت لە رووی زهنییەوە (دوژمنایەتیش) کۆتایی پێ بێت، پەیوەندیی برایەتی لە نێوان دوو نەتەوەدا هەیە، لە نێوانیاندا راپەڕین، شەڕ و پێکدادان رووی داوە. (لەسەر ئەمە ف. یڵدز گوتی: تەنانەت لەو سەردەمەی هەواڵی شەهید دەهات کەس نەچووە جامى دراوسێ کوردەکەی بشکێنێت، سەرەڕای ئەم هەموو رووداوە، دوژمنایەتیی کورد و تورک هەرگیز دروست نەبووە).   (تورک و کورد) هەزار ساڵە تێکەڵ بوون، تورکمانەکانی قەرەکەچیلی لە ئورفا لەو کوردترن، گەرمیانئۆغڵوەکان لە بنەڕەتدا کورد بوون و بە تێپەڕبوونی کات بوونەتە تورک، نابێت ئەم راستییە مێژووییە پشتگوێ بخرێت، دەبێت هەردوو ناسنامە رێز لە یەکتر بگرن، هەوڵدان بۆ لەناوبردنی یەکتر داوێکە.   بیری سۆسیالیزمی ریالی لە ساڵی 1995ـەوە بەجێهێشتووە، گۆڕینی زهن پرۆسەیەکی بە ئازارە، ئەو پرۆسەیە بەجێهێڵدراوە و دەبێت زهنەن چەک دابنرێت، لە پراکتیکدا کات دەخایەنێت، دەبێت ئەندامانی رێکخراو ئامادە بکات، دوران کاڵکان لە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) زیاتر دەڵێت 'هەرگیز چەک بەکارناهێنین'.   پرسی سووریا هێندەی تورکیا گرنگە، پەیوەندیی زۆری لەگەڵ بنەماڵەی ئەسەد هەبووە، هەرخۆی بە پشتیوانی و پاراستنی نزیکی ئەوان ژیاوە.   هەسەدە (SDG) بە پشتیوانیی ئەمریکا و ئیسرائیل خاوەنی لانیکەم 100 هەزار چەکدارە و لەوەی دەزانرێت زیاتر بڵاو بووەتەوە، دەکرێت ناوچەکانی دیکەش بەشداری پێ بکرێن، بەڵگەنامەکانی کۆنگرەکە بەدەستی نەگەیشتوون بەڵام مانای کۆنگرەکەی ئەوروپا (کۆنگرەی کورد-جوو) و هەولێر (شەشەمین کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست) ئەوەیە 'ئێمە لێرە (ئیمڕاڵی) بەرەو چارەسەر دەڕۆین، ئەوانیش لەوێ بەرەو چارەسەر دەڕۆن'.   فەرهاد عەبدی شاهین یەکێکە لە نزیکترین کەسەکان لە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) و پەیوەستە پێیەوە.   کۆبوونەوەکەی هەولێر و کۆنگرەکەی ئەوروپا لەژێر چاودێریی ئەڵمانەکان کراوە، گوتوویانە 'کاتێک کورد گەیشتوونەتە قۆناخی دەوڵەتبوون، گەورەترین بەربەست لە ئێستادا ئاپۆیە'، ئەو شێوازەی ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) پێشنیاری دەکات "کۆمەڵگەی دیموکراتیک"ـە.   ئەو لەگەڵ کۆمەڵگەی دیموکراتیک و ئەوانیش بۆ دەوڵەتگەریی کوردی لە ململانێدان.   بۆ ئیسرائیل کورد زۆر پێویستە چونکە تێکچوونی هاوسەنگییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەستراوەتەوە بە جیۆپۆلیتیکی کورد، بەبێ جیۆپۆلیتیکی کورد ئیسرائیل ناتوانێت هەژموونی خۆی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێبەجێ بکات.   ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) کۆماری تورکیا بە "پڕۆتۆ-ئیسرائیل" و دەوڵەتگەریی کوردیش بە دەوڵەتگەریی "پۆست-ئیسرائیل" دەبینێت، پێشتر بۆ دامەزراندنی ئیسرائیل کۆمار چەند پێویست بوو، ئێستاش بۆ هەژموون لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەوڵەتگەریی کورد بۆ ئیسرائیل پێویستە، بەبێ ئەوە ناتوانێت لەسەر پێ بوەستێت و هەژموون دروست بکات.   بەپێی دواین زانیارییەکانی، 'پروپاگەندەیەکی بەرفراوان هەیە، دەڵێن شانی دەوڵەتبوونتان لەلایەن ئاپۆوە تێکدەدرێت'، ئەمە تێبینییەکی زۆر گرنگە.   هەموو شتێک دەکەن بۆ ئەوەی شکست بهێنن، بەڵام ئەوان ئەڤانتێژێکیان هەیە، ئەو قورساییەکی لەناو بزووتنەوەی کورددا هەیە، بەڕێز (دەوڵەت) باخچەلی قورساییەکەی لەناو نەتەوەپەرستەکاندا چی بێت، ئەویش لەناو بزووتنەوەی کورددا بەو شێوەیەیە، ئەمە بۆ ئێران، عێراق و سووریاش راستە.   نە رێککەوتنی ئیبراهیم کە ئیسرائیل پێشنیاری دەکات و نە پرۆژەی شیعە کە ئێران پێشنیاری دەکات، جێبەجێکردنیان لە بەرژەوەندیی وڵاتدا نییە، لەبری ئەوە "ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک" گرنگە.   دەبێت ئاگاداری پێکهاتەی کوردیی دیموکراتیک بن، ناڵێت دەوڵەت، لایەنی بەرامبەر چەندە "نەتەوەپەرستیی دیموکراتیک" بێت، هی ئەویش هێندە "کۆمەڵگەی دیموکراتیک"ـە.   باس لە پارچەیەک ناکات کە پەیوەندی بە دەوڵەتەوە هەبێت، بەڕێز (دەوڵەت) باخچەلی ئەمە باش دەزانێت (لەسەر ئەمە فەتی یڵدز روونیکردەوە کە 'دەوڵەتبوون نییە، پێکهاتەی فیدراڵی نییە، ئۆتۆنۆمی نییە'، عەبدوڵڵا ئۆجەلانیش پشتڕاستی کردەوە).   لە ئەنجامدا ئەو دەوڵەتەی بەدوایدا دەگەڕێن کۆماری تورکیایە، بە روونی دەیڵێت، کورد بەم دەوڵەتەوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جێگە دەگرن، خۆیان بە شێوەیەکی دیموکراتیک رێکدەخەن، پەیوەندی بە ئۆتۆنۆمیی فیدراڵییەوە نییە، ئەمە داهێنانی خۆی نییە و سۆسیالیزمی راستەقینەیە، بە چەپەکانی وا گوتووە، ئەوەی سۆسیالیزمی 200 ساڵەی رووخاند تێگەیشتنی ئەوان بوو بۆ سۆسیالیزم.   لە ئەنجامدا دەبێت کۆمەڵگەی دیموکراتیک و کۆمار یەک بگرن (ئینتیگرە ببن).   ڕەگی وشەی کۆمۆن (Komün) کوردییە، بە واتای کۆمەڵ، کۆبوونەوە دێت، لە سەدەکانی ناوەڕاستدا شارەوانی بووە، شارەوانیبوونی گەل، کۆمپانیا و دیموکراسیی خۆجێیی بووە، بۆ تورکیاش ئەمە پێشنیار دەکات.   ئەوەی بۆ تورکیا دەیەوێت بۆ سووریاش دەیەوێت، ئەمەش دیموکراسیی خۆجێیی و کۆمۆن (شارەوانیی دیموکراتیک)ـە، هەموو رۆژێک بیر لەم بابەتە دەکاتەوە، لەم چوارچێوەیەشدا دەتوانێت دیالۆگ لەگەڵ ئەوان (هەسەدە) دروست بکات، پێی وایە ئەوان گوێی لێ دەگرن (عەبدوڵڵا ئۆجەلان)، بەڵام لەم رووەوە بە تەنیا جووڵە ناکەن، ئەحمەد ئەلشەرع-یش دەبێت وەک هەسەدە هەنگاوی ئەرێنی بۆ سووریای دیموکراتیک بنێت.   ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) بەخۆڕایی مێژوو ناگێڕێتەوە، لە سووریا نەتەوەپەرستییەکی عەرەبیی زۆر چڕ هەیە، لەوێ تورکمانیش هەن، ئەوان (هەسەدە) وەک کورد مافی ئەوانیش دەپارێزن.   سەرەخۆشی بۆ بوومەلەرزەکەی 6ـی شوبات کرد، ئەو کارەی ئەوان (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دەیکەن دەیەوێت بە یادی ئەوانە بیکات کە لەم بوومەلەرزەیەدا گیانیان لەدەست داوە.   سەبارەت بە سووریا (ف. یڵدز گوتی: هەسەدە لە 10ـی ئادار رێککەوتنێکی کردووە)، ئەو رێککەوتنە 8 ماددەیە، ئەوانەیان کردووەتە بنەما، (حوسێن یایمان ئاماژەی بەوە کرد کە ئەو [عەبدوڵڵا ئۆجەلان] سەرکردەی ئەو رێکخراوەیە [هەسەدە]، بابەتی سووریا لە لیژنەی پەرلەمان و لەناو رای گشتیدا هەمووان باسی دەکەن، گەلی تورک سەرەتا دەیەوێت هەنگاوی کۆنکرێتی ببینێت لە دانانی چەک لە سووریا و گەڕانەوەی رۆڵەکانی دایکانی دیاربەکر بۆ لای خانەوادەکانیان.)   (بۆ گەڕانەوەی منداڵانی دایکانی دیاربەکر بۆ لای خانەوادەکانیان) کۆمیتەیەک دامەزرێندراوە، (حوسێن یایمان گوتی: ئەو برایەتییە مێژووییەی لە سەرەتاوە باسی کرد زۆر گرنگە، کەس ناڕەزایەتی بەرامبەر ئەمە نییە، ئیتر دەتوانن میکانیزمی کودەتا بشکێنن، بەڕێز سەرۆککۆمار و بەڕێز دەوڵەت باخچەلی لەم بابەتەدا پێداگرن، ئەمجارە دەتوانن سەرکەوتوو بن). دەبێت ئاگاداری میکانیزمی کودەتا بن، ئەگەرنا ئەم میکانیزمە دەتوانێت وەک شۆفڵ بەسەر پرۆسەکەدا بڕوات.   سەبارەت بە سووریا پێشنیاری ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دیموکراسیی خۆجێییە، بنەمای دامەزراندنی (ئاک پارتی) شارەوانییە، یاساکە لایەنی کەموکوڕی هەیە و دەیەوێت ئەم یاسایە بە هەموو شارەکاندا بڵاو بکاتەوە، دیموکراسیی خۆجێیی لە دیموکراسیی ئەسینادا لە هەر ناوچەیەک نوێنەرێک هەڵدەبژێردرێت و ئەوان نوێنەرایەتی ئەو ناوچەیە دەکەن ئەمە خۆجێیەتی و دیموکراسییە، بۆ سووریا پێی وایە نە لەسەر بنەمای مەزهەب و نە لەسەر بنەمای ئەتنی، بەڵکو دیموکراسییەکی بەهێزکراو لە چوارچێوەی خۆجێییدا پێویستە، کێشەی سەرەکی ئەوەیە ناوەڕۆکی ئەم چەمکە چۆن پڕ دەکرێتەوە و چۆن دەخرێتە ناو دەستوورەوە.   بۆ دەوڵەتێک هێندەی هێزە یەکگرتووە ناوەندییەکان (Unitary)، دیموکراسیی خۆجێیی هەرێمیش پێویستە، یەکێکیان بەبێ ئەوی دیکە نابێت، (ف. یڵدز پرسیاری کرد: ئایا لە سووریا دیموکراسییە خۆجێییەکان هێزێکی بەرگرییان دەبێت؟). لە چوارچێوەی ئاسایشدا هێز دەبێت، لە سووریا دەبێت دوو هێز تێکەڵ بکرێن، لە سووریا نەتەوەپەرستیی عەرەبی بەهێزە، ئەوەی بنەماڵەی ئەسەد لە سووریا کردیان دیارە، ئەگەر مەرجە دیموکراتیکەکان دابین نەکرێن، ئەحمەد ئەلشەرع-یش سبەی دەکرێت ببێتە دیکتاتۆرێک.   تورکمانەکان دۆخیان لە کورد خراپترە، کۆمەڵەیەک، کۆمۆنێکی تورکمانی نییە گوزارشت لە خۆیان بکەن، ئایا تەرەفەکان لە کۆمۆن تێدەگەن یان نا.   کۆمۆن واتە کۆمەڵگەیەک، کۆمەڵگەی مەدەنی و دەبێت هەبێت.   یەک دوو خێزان دەتوانن هەستن و هەموو داهاتی حەلەب بۆ خۆیان ببەن و دەبێت رێوشوێن بۆ ئەمە بگیرێتە بەر، ئەمە بۆ هەموو گەلان راستە، تورکمانەکان هەزار ساڵە لەوێ هەوڵی گەورەیان داوە، بوونی ئەوان بە کۆمەڵگەی مەدەنی سروشتی کارەکەیە، چەرکەس و ئەرمەنیش هەن، ئەوانیش دەبێت خۆیان بکەنە کۆمەڵگەیەکی مەدەنیی مۆدێرن.   ئەگەر سووریا بەبێ کۆمەڵگەی مەدەنی یان دیموکراسیی خۆجێیی بەجێ بهێڵن، حافز ئەسەدێکی نوێ دەردەکەوێت، بۆ رێگریکردن لەمە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) هێزی خۆی بەکاردەهێنێت، لە پراکتیکیشدا هەرچی لە دەستی بێت دەیکات.   ئیسرائیل سووریایەکی لە کەلتووری خۆی دەوێت، ناتوانن سووریا بە تەواوی بۆ دەسەڵاتی ئیسرائیل جێبهێڵن، ئەمە مەترسیدارە، ناڵێت 'با لەگەڵ ئیسرائیل شەڕ بکەین' بەڵام بەڵێن دەدات کە هەسەدەش بەشدار بێت و بە لێهاتوویی و برایانە و هێواش (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) چارەسەری دەکات، بە بانگەوازێک نابێت، پەیوەندیی چڕی پێویستە و بەبێ دیالۆگ چۆن دەکرێت.   مەهەپە بە نەتەوەپەرستی دیموکراتیک هەڵدەسەنگێنێت و بۆ تورکیا زۆر پێویستە، ئەم کەڵەکەبوونە بە دڵنیاییەوە دەبێت بە رۆحێکی هاوپەیمانی بەش بکرێت و دەبێت تێڕوانینی دوژمنکارانەی کۆن تێپەڕێنرێت، ناچارن هاوپەیمانی دروست بکەن نەک ململانێ، عەقڵێک هەیە کە لە سەرووی هەموو حزبەکانەوەیە.   بیرکردنەوەی 'دەبێت ئەولەویەتی دەوڵەت پێش هی پارتەکەم ببینم' بۆ پارتەکانی دیکەش پێویستە.   ئەوەی ئەوانی لێرە کۆکردووەتەوە و لێکی نزیک کردوونەتەوە عەقڵی دەوڵەتە، ئەگەر جەهەپەش (لە کۆبوونەوەی لیژنەکەدا) بوایە باش دەبوو.   بە ئینتیگراسیۆنێک کە ناوەندەکەی تورکیا بێت، ئەگەر سووریا و عێراق پێکەوە کار بکەن ئێران ناچار دەبێت بەشدار بێت، لەوێ ئازەری هەن و لانیکەم هێندەی کورد گرنگن، بە بەشداریی ئەوانیش لە ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیکدا ئەمە دەبێتە یەکێتیی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە ئینتیگراسیۆنی دیموکراتیک ئەمە پێکەوە روودەدات. لە تورکیا "کۆماری دیموکراتیک"، لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست "ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دیموکراتیک" دەبێت.   دەبێت بەبێ پەلەکردن پێکەوە کار بکەن، لە سووریا دژی دەوڵەتی یەکگرتوو (Unitary) نییە، بەڵام بەبێ دیموکراسیی خۆجێیی و کۆمەڵگەی مەدەنی هەرگیز نابێت، نابێت بکرێتە قوربانیی دیکتاتۆرییەتێکی نوێ.   (لەسەر پرسیاری حوسێن یایمان سەبارەت بەوەی 'سەرچاوەکانی نەوت و دەروازە سنوورییەکان چییان لێ دێت') دەکرێت مۆدێلێکی دابەشکردن پەرەپێبدرێت، ئەوەی بۆ سووریا پێشنیاری دەکەن بۆ ئێرانیش تاوتوێی دەکەن.   ئەوان (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) تورکیایەکی گەورە و کێشە چارەسەرکراویان دەوێت، نەک تەنیا وازهێنان لە چەک بەڵکو شوێنەوارەکانی ناو مێشکیش دەسڕنەوە و گرنگترینیشیان ئەوەیە لە نزیکترین کاتدا لە ناوچەکەدا مۆدێلێکی هاوبەشی بۆ هەموو ئایین و گەل و کەلتوورەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێشنیار دەکەن.   پێشتر چەند گوتاری نەرێنی هەبووبێت، لەمەودوا دەبێت گوتارەکان بەرەو ئەرێنی بڕۆن، بۆ ئەمەش لیژنەکە دەرگایەکی مێژوویی دەکاتەوە، راپۆرت ئامادە دەکەن و پێشکەشی پەرلەمانی دەکەن، باسی رەهەندی یاسایی ناکەن کە لە ئەستۆی خۆیاندایە، بەڵام بۆ جێبەجێکردنی قسەکانی تەرەفەکان و گۆڕینیان بۆ پراکتیک، دەبێت سەرەتا ئازادیی پەیوەندی هەبێت.   دوای هەڵوەشاندنەوەی پەکەکە و پاککردنەوەی لە چەک، دووبارە هەنگاوی ئەرێنی دەنێت، بۆیە دەبێت ئەو یاسایەی لیژنەکە دەریدەکات یاسایەکی تایبەت بە بابەتەکە بێت.   دەبێت دۆخی یاسایی هەموو ئەوانەی پەیوەندییان بە پەکەکەوە هەیە لە سەرەوە تا خوارەوە روون بکرێتەوە، دەبێت بیر لە پێشنیاری 'پرەنسیپی هیوا'ی بەڕێز (دەوڵەت) باخچەلی بکرێتەوە، بەم شێوەیە لە لێبووردنی گشتی رزگار دەبن، لێبووردنی گشتی بۆ تورکیا گونجاو نییە.   سڵاو و رێزی بۆ لیژنەکە نارد، 'بڕیار لە دەسەڵاتی ئەواندایە، بۆیە دەبێت بابەتەکە بۆ پەرلەمان بگوازرێتەوە'.   ئێران لانیکەم هێندەی ئیسرائیل قورسایی بەسەر پەکەکەوە هەیە، ئەو بەشداری لە ئایدۆلۆژیای ئێران ناکات.   هەردووکیان لەگەڵ ئیسرائیل پەیوەندیی دەوڵەتییان هەیە و پێی دەڵێن 'دەوڵەتمان رادەگەیاند، ئاپۆ رێگری کرد'، رێگری لێ دەکات، وەک ئەندامێکی کۆماری تورکیا جووڵە دەکات و دەڵێت کۆمەڵگەی دیموکراتیک باشترین شێوازی چارەسەرە بۆ کورد.   ئیتر تورکیا وەک دەوڵەتی خۆی (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دەبینێت، ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دەیەوێت تورکیا ببێتە کۆمارێکی دیموکراتیک.   لە پرسی بونیادنانی کۆماری دیموکراتیکدا ئاک پارتی هەنگاوی جیدی ناوە.   ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دەیەوێت کەلتووری کوردی بەشداری کۆمار بکات، ئەمە دەوڵەمەندییە، نایەوێت ئەمە بە شێوەیەکی دیکە لێکبدرێتەوە.   بەڕێز باخچەلی (بەڕێز دەوڵەت باخچەلی) دەستەواژەی "مافی هیوا"ی بەخۆڕایی بەکارنەهێناوە، بەبێ ئەمە ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) ناتوانێت کار بکات، دوای ئەوەی ئەمە کرا، ئەگەر لە پرسی سووریادا سەرکەوتوو نەبێت دادگایی و رەخنە قبووڵ دەکات، بە دۆخی ئێستایەوە ناتوانێت دژی ئیسرائیل بوەستێتەوە، روونە کە لە رابردوودا کاتێک لەلای ئەسەد بوو ئیسرائیل (عەبدوڵڵا ئۆجەلان)ی گەیاندە چ دۆخێک.   ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) بەڵێنی داوە.   بۆ "دەم پارتی"ش وەک شاند (بۆ ئیمڕاڵی) هاتوون، گوڵستان (کڵچ کۆچیگیت)یش دەکرێت بەشدار بێت.   (لەسەر ئەوەی حوسێن یایمان ئاماژەی بەوە کرد کە هەندێک سیاسەتمەدار و کەس بە لێدوانەکانیان پرۆسەکە ژەهراوی دەکەن) لەناو پەکەکەشدا هەندێک کەس ئەمە دەکەن، لەناو پرۆسەکەدا (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) ئەگەر دەرفەتی کارکردن زیاد بێت هەموویان چارەسەر دەکرێن بەڵام کاتی دەوێت، دەرفەت و هەلومەرجەکانی بۆ ئەمە گونجاو نین، تا ئەو لە ژیاندا بێت ئەم هەنگاوە و سەدەکە بە سەرکەوتوویی تێدەپەڕێت، لایەنەکان پێی دەڵێن 'سەدەی بێ تیرۆر' بەڵام ئەو دەڵێت 'سەدەی بێ توندوتیژی'، لانیکەم هێندەی لایەنەکان هێزی هەیە بەشداری بکات.   دەبێت بە هاوپەیمانی بڕۆن، ئەو زۆر بەهیوا بووە بە هاتنی ئەندامانی لیژنەکە بۆ ئێرە (ئیمڕاڵی) و قۆناخێکی مێژوویی دەستی پێکردووە، هیوادارە لایەنەکانیش ببنە کلیل بۆ گەیاندنی ئەمە بە سەرکەوتن، ئەو (سەبارەت بە پرۆسەکە) گەشبینە.   فەتی یڵدز؛   وەک ئەندامانی لیژنەی "یەکێتیی نەتەوەیی، هاوکاری و برایەتی" بە هەڵبژاردن لەناو خۆیاندا، ئەو وەک نوێنەری پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی (مەهەپە)، بەڕێز حوسێن (یایمان) وەک نوێنەری ئاک پارتی، خانمە گوڵستان (کۆچیگیت) وەک نوێنەری دەم پارتی هاتوون بۆ وەرگرتنی لێدوانەکانی ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان).   لیژنەکە تا ئێستا 18 کۆبوونەوەی کردووە، گوێی لە رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، سەندیکا و ژوورەکان (Baro)، لە خانەوادەی شەهیدانەوە تا دایکانی شەممە، گوێی لە هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگە گرتووە، گوێگرتنێکی دەوڵەمەند بووە.   لە کۆتاییدا بەو راپۆرتەی دەینووسن ئەمە دەبەستنەوە بە بنەمایەک و رێگاکانی چارەسەر نیشان دەدەن، هێشتا لیژنەکە تەواو نەبووە، لە قۆناخی راپۆرت نووسین دان، هۆکاری هاتنیان ئەمەیە، ئەم دیدارە دەبێت وەک 19هەمین کۆبوونەوەی لیژنەکە هەژمار بکرێت.   ناتوانن بە درێژی باس لە رابردووی سیاسیی تورکیا بکەن، ژیانی (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) وەک دامەزرێنەری رێکخراوەکە و قۆناخە سیاسییەکان دەزانن، لە کۆتاییدا لەو چەمکانەی شارەوانیی کۆمۆناڵ و لیبراڵ تێدەگەن کە کاری لەسەر دەکات، قسەکردن لەسەر مێژووی رێکخراوەکە لە ئێستادا پێویست نییە.   دەزانن (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لە شێوازی چەکدارییەوە بۆ شێوازی سیاسی گواستوویەتیەوە، چڕبووەتەوە لەسەر یەکسانیی هاووڵاتیبوون، هەنگاوی کەلتووری و کۆمۆنالیتە.   تێگەیشتووە کە (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لە بانگەوازەکەی شوباتی 2025 داوای کردووە هەموو پێکهاتەکان دەست لە خەباتی چەکداری هەڵبگرن و بوونی رێکخراوەیی خۆیان هەڵبوەشێننەوە، ئەمە کۆمەڵگەی زۆر ئاسوودە کردووە، خەڵک بەدواداچوون بۆ ئەم پێشهاتە دەکەن، گرنگە کاتێک ئەوان (مەهەپە) دەڵێن چەک دابنێن، پێکهاتەکانی سووریا، عێراق و ئێرانیش بگرێتەوە.   کێشەکان لە چوارچێوەی دیموکراسیدا چارەسەر دەکرێن، ئەمەش تەنیا بە کۆتاییهێنان بە تیرۆر لە "تورکیای بێ تیرۆر"دا مومکینە.   لە تشرینی یەکەمی 1999 لە هۆڵی دادگایی ئەویش (ف. یڵدز) وەک پارێزەری شەهیدان ئامادە بووە.   لە ساڵانی 1970دا بزووتنەوەی کورد لەبەر ئەوەی لەناو چەپدا بوو هەستی پێ نەدەکرا، ئێستا بەپێچەوانەوە چەپ لەناو بزووتنەوەی کورددایە.   کاتێک ئەوان لێرە بەرەو چارەسەر دەڕۆن، ئەندامێکی رێکخراوەکە بە ئاشکرا دەڵێت 'چ چارەسەرێک، چ چەکدانانێک'، تێبینی ئەوە دەدەن کە 'بڕیارەکەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان تەنیا پەیوەندی بە تورکیاوە هەیە'، خەڵک دەزانێت سەرۆکی هەسەدە (فەرهاد عەبدی شاهین) کەسێکە عەبدوڵڵا ئۆجەلان پێی گەیاندووە.   نابێت هاوڕێیانی حزبی یان ئەوانەی لە سیاسەتی تورکیادان ئەو زمانە بەکاربهێنن کە هی پێش لۆزان و دەستووری 1924 بووە، ئەمە پرۆسەکە ژەهراوی دەکات.   کاتێک سەبری ئۆک لە تورکیا کشایەوە، بوونی چەک بەدەست ئەندامانی رێکخراوەکەوە لەلایەن رای گشتیی تورکیاوە بووە هۆی کاردانەوە، لەم خاڵەدا دەبینرێت کە (پەکەکە) بە تەواوی پابەندی بانگەوازەکەی ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) نەبووە.   لە سووریا پابەندبوون بە رێککەوتنی ئینتیگراسیۆنی 10ـی ئاداری (هەسەدە) زۆر پێویستە.   سەبارەت بە سووریا دەبێت ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لێدوانێکی نوێ بدات.   ئەم دەوڵەتە دەوڵەتی هەموومانە، (چەپ) ئاگای لەوە نییە کە "رەنج" شێوەی گۆڕیوە.   دەزانن لە یەکەم لێدوانیدا کاتێک گوتوویەتی 'چەک دابنێن' بە هەموو پێکهاتەکانی پەکەکەی گوتووە، (لەسەر ئەمە عەبدوڵڵا ئۆجەلان؛ لە ئێران هەموو رۆژێک لەسێدارەدان هەیە، ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) داوا لە ئێران دەکات 'مافی دیموکراتیک بۆ ئازەری و کوردەکان بدات و کۆتایی بە لەسێدارەدان بهێنێت'، بۆ ئەمە دەبێت دەستپێشخەری بکەن، بێگومان ئەمە بە مانای شەڕ نایەت بەڵام تا لەسێدارەدان بەردەوام بێت (پژاک) چەک دانانێن، ئێستا دەبێت بچنە پرۆسەی دیالۆگ و ئاگربەست لەگەڵ ئێران، دەکرێت کارێکی ئینتیگراسیۆن بەسەر ئێراندا بسەپێندرێت).   تێبینی ئەوە کراوە کە پەکەکە هێزەکانی لە عێراق کشاندووەتەوە و ناردوویەتی بۆ سووریا، ئەم دۆخە لەگەڵ لێدوانەکەی پێشوو ناکۆکی دروست دەکات.   حوسێن یایمان؛   بە ناوی لیژنەکەوە لێرەن، پرسیارەکانی گەل لە ئەو دەکات، گوێی هەموو تورکیا لێرەیە، کەشوهەوای ئێرە کاریگەری لەسەر هەموو ناوچەکە دەبێت، ئەمە بە ناوی تورکیا و ناوچەکەوە مێژووییە.   وەک هاوپەیمانیی جمهور، بەڕێز سەرۆککۆمارمان و بەڕێز دەوڵەت باخچەلی بۆ چارەسەری ئەم پرسە ریسکێکی زۆر گەورەیان گرتووەتەبەر، بۆیە گەل چاوەڕێی هەنگاوی خێراتر دەکات بۆ چارەسەری مەسەلەکە.   لە ئەنجامدا دەبێت بە ناوی لیژنە و تورکیاوە سەرکەوتوو بن، ئەگەرنا کەشوهەوا و دۆخی شەقام بۆ دۆخێکی تەواو جیاواز دەگۆڕێت.   گەل گرنگی بە بانگەوازی 27ـی شوباتی ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) دەدات، بەڵام داواکاری هەیە بۆ هەنگاوی پراکتیکیی زیاتر، بە هەستیاریی هەموو خانەوادەی شەهیدانەوە هاتوون.   لە دەستەی "کەسانی دانا/عاقڵمەند"دا (Akil insanlar) بووە، رووبەڕووی کاردانەوەی زۆر جیدی بووەتەوە، ناچارن سەرکەوتوو بن، ئەو ئەنجامەی لێرەوە دەردەچێت سەبارەت بە هەنگاوە پراکتیکییەکان دەبێتە هۆی بەردەوامیی پرۆسەکە یان ئەنجامێکی دیکە.   لەناو ئەم مێژووییەدا هەم لیژنەی پەرلەمان و هەم ئەم دیدارە مانایەکی مێژوویی زیاتر وەردەگرن، هەموو ئەوانەی بەدواداچوون بۆ دیدارەکانی دەوڵەت-ڕێکخراو دەکەن دەزانن، لە ساڵانی 1993-1995-1999-2009-2014 دەرفەتی گۆڕینی هەموو ئەم مێژووە هاتە پێشەوە، بەیاننامەی 27ـی شوبات و بەستراو بەوەوە دەبێت هەنگاوە پراکتیکییەکان خێرا بن، چاوەڕوانی لە لیژنەکە زۆر بەرزە و نابێت بکەونە هەڵەکانی رابردووەوە، دەستێکی نەبینراو و میکانیزمی کودەتا هەیە، رێگای دەرچوون لێرە ئەوەیە کە لە سووریا و تورکیا و هەموو شوێنێک رێکخراو پابەندی بانگەوازەکەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان بێت.   دەبێت برایەتیی 1000 ساڵەی تورک و کورد پێکەوە دابین بکەن یان وێرانکاری/قەیرانی شەڕێکی زۆر گەورەتر لەمڕۆ روودەدات، (لەسەر ئەمە فەتی یڵدز گوتی: باسکردنی ئیدیعایەک کە هەرگیز بۆ تورکیا روونادات، تێکدانی پرۆسەکە دەبێت و دەبێت ئاگادار بن). مەترسیی کودەتا هەیە، دەبێت ئەمە روون بکرێتەوە.   مەسەلەی سەرەکی ئەوەیە وەک شاندێک کە ئاگاداری هەموو مێژوو و راستییەکانە، ئەگەر تورکیای بێ تیرۆر دێتە دی، تورکیا چاوەڕێی هەنگاوی پراکتیکییە، (لەسەر ئەمە عەبدوڵڵا ئۆجەلان گوتی 'بەدوای هەنگاوی ئەرێنیدایە').   هەموو ئەوانەی هاتوونەتە لیژنەکە گوتوویانە دەبێت هەنگاوی پراکتیکی بنرێت و زۆر بە خێرایی جووڵە بکرێت.   بەرگرییەک هەیە، چونکە گواستنەوەی ناوەندی رێکخراو لە قەندیلەوە بۆ گۆڕەپانی سووریا کێشەکە چارەسەر ناکات، دەبێت ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) وەک سەرکردەی رێکخراو فەرمانی یەکلاکەرەوە بدات، هەموو رای گشتی و تورکیا چاوەڕێی ئەمەن، کاتێک ئەمە جێبەجێ بکات کەشوهەوایەکی دیکە دروست دەبێت.   هەموو ئەو لایەنانەی لە لیژنەکەدا گوێیان لێ گیراوە ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەگەر توندوتیژی کۆتایی پێ بێت تورکیا زۆر پێش دەکەوێت، بۆیە پێویستی بە هەنگاوی کۆنکرێتی هەیە، لەبیریان دەبێت کە میکانیزمی کودەتا دەکرێت بکەوێتە کار.   لابردنی هەموو دژایەتییە مێژووییەکە و دۆزینەوەی رێگایەکی نوێ ئەرکی لیژنەکەیە.   ئەو بە رەچەڵەک تورکمان و "ئولکوجو"یە و لەپێناو برایەتیدا دەستپێشخەری کردووە.   دامەزراندنی لیژنەکە مێژووییە، بە زۆرینەی پێویست هاتوونەتە ئێرە، گەل چاوەڕێی وەڵامی پرسیارەکانە: "ئەنجام چییە، ئایا لە سووریا چەک دادەنرێت؟ ئایا ئەو دایکانەی لە دیاربەکر منداڵەکانیان دەوێت بە منداڵەکانیان شاد دەبنەوە؟ ئایا چەکەکان تەنیا لە دەست نا بەڵکو لە زهندا دادەنرێن؟"   کاتێک لێرە دەچنە دەرەوە رۆژنامەنووسان پرسیار دەکەن، لێدوانێک دەدەن، مەسەلەی سەرەکی لێرە ئەوەیە کە بەڕێز سەرۆکی تەشکیلاتی ئاماژەی پێداوە "سوڕاندنی پایدەر" (بەفیڕۆدانی کات)، رای گشتیش دەزانێت کێشەکان بە رۆژێک چارەسەر نابن، دیاریکردنی نەخشەڕێگا، پێدانی پەیامی ئەرێنی و بەرزکردنەوەی چاوەڕوانیی کۆمەڵایەتی زۆر گرنگە، سایکۆلۆژیایەکی سیاسیی وا لە تورکیا هەیە، دەبێت هەمووان پێکەوە ئەمە سەربخەن.   دەبێت ئەم هەنگاوە مێژووییە بە ئەنجامێکی مێژوویی پێش بخەن ئەگەرنا پێش ناکەوێت.   بە وریايیەوە گەشبینە، رابردووی هەرگیز لەبیر نەکردووە و ئاماژەی بەوە کرد کە دەبێت کار بکات بۆ ئەوەی تورکیای بێ تیرۆر بێتە دی. گوڵستان کڵچ کۆچیگیت.   زۆر باش و تەندروست دیارە، تەندروستیشی زۆر باش دیارە، گوێیان لە زۆر لایەن گرتووە، بە ناوی لیژنەکەوە لێرەن، دەیانەوێت گوێی لێ بگرن، دەیانەوێت بیروڕاکانی ئەویش (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) لەگەڵ رای گشتی بڵاو بکەنەوە.   کورد بە دابینکردنی رێکخستنی خۆی، ئینتیگرەبوون (تێکەڵبوون) لەگەڵ کۆمار، کۆمار خاوەنی کارەکتەرێک دەبێت، چ جۆرە کۆمارێک دەبێت، ئەمە جێگەی پرسیارە.   بۆ پێشوەچوونی پرۆسەکە و بەهێزبوونی دەستی ئەو (عەبدوڵڵا ئۆجەلان) و بۆ ئەوەی هەموو قسەکانی بچنە بواری جێبەجێکردنەوە، دەیانەوێت رای ئەو بزانن سەبارەت بەوەی ئەرکی سەرشانی لیژنەکە چییە.   ئاماژەی بەوە دا کە سبەی 25ـی تشرینی دووەم، رۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنانە و سڵاوی ژنانی گەیاند.        

سەرۆک بارزانی لە دیدارێکی ڕۆژنامەوانی لە نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئیتاڵیا ڕایگەیاند: نابێت پشتیوانی لە توندوتیژی بکرێت و بە هیچ شێوەیەک غەدرکردن لە کورد قبووڵکراو نییە.  سەرۆک بارزانی لە بەشێکی قسەکانیدا ڕایگەیاند: پەیامی من بۆ میدیاکان ئەوەیە بەرگری لە مافی کورد بکەن، بەڵام بە هیچ شێوەیەک پشتیوانی لە توندوتیژی مەکەن، پشتیوانی لەوە مەکەن شەڕی کورد و نەتەوەیەکی دیکە دروست بێت لە سووریا. "من وەکو خۆم هیچ کاتێک لەگەڵ شەڕدا نیم و باوەڕیشم پێی نییە،  بەڵام گەر بگاتە ئەوەی غەدر لە کورد بکرێت و بەرنامەیەک هەبوو بۆ ئەو مەبەستە، ئەو کاتە ئێمە هەموومان یەکین".    ئەمڕۆ هەینی 23ـی کانوونی دووەمی 2026، سەرۆک بارزانی لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: قەداسەتی پاپا و وەزیری دەرەوە و بەرگریی زۆر لەگەڵ کورد هاوسۆزن، قەداسەتی پاپا بەپەرۆش بوو بۆ دۆخی کوردستان و بەڵێنی دا کە هاتە عێراق، بێتە کوردستانیش. سەرۆک بارزانی دووپاتی کردەوە، کە وەزیرانی دەرەوە و بەرگریی ئیتاڵیا جەجتیان لەوە کردووەتەوە بەردەوام دەبن لە پشتیوانی کردنی کوردستان و پێشمەرگە. هەروەها ئەوەی پێیان بکرێت لەگەڵ دۆستەکانیان لە ئەورووپا و ئەمریکا، هەوڵ بدەن پشتیوانی لە گەلی کوردستان بکەن بەتایبەت لەودۆخە ئاڵۆزەی لە ڕۆژئاوای کوردستان هەیە. سەرۆک بارزانی گوتی: پەیامی من بۆ میدیاکارانی کوردستان ئەوەیە، بەرگریی لە مافی گەلی کورد بکەن، بەڵام بەهیچ شێوەیەک پشتیوانی لە توندوتیژی نەکەن، پشتیوانی لەوە نەکەن ببێتە شەڕی کورد و نەتەوەیەکی دیکە، بەتایبەت ئەوەی ئێستا لە سووریا ڕوو دەدات کە عەرەبن، چونکە شەڕی دوو نەتەوە کارەساتە و نابێت کورد بەرەو ئەوە بچێت، لەبەر ئەوە ڕۆڵی میدیاکاران دەبێت ڕۆڵێكی ئەرێنی بێت و پشتیوانی لە کورد بکرێت، پشتیوانی لە مافی کورد بکرێت، ناشبێت ببنە ڕێگە خۆشکەر بۆ شەڕی دوو نەتەوە.

سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان دووپاتی کردەوە، ئەوەی لە توانایاندا بێت بۆ خوشک و براکانیان لە ڕۆژئاوای کوردستان ئەنجامی دەدەن. جەختی لەوەش کردەوە، هەرگیز ناهێڵن هاووڵاتییانی ڕۆژئاوای کوردستان بە تەنیا بمێننەوە، هاوکات بەردەوام دەبن لە پاڵپشتی و هاوکاریکردنیان. ئەمڕۆ پێنجشەممە، 22ـی کانوونی دووەمی 2026، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە داڤۆس، لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانییدا گوتی: لە داڤۆس چەندین تەوەر هەبوو قسەی لەسەر بکەین، تەوەری یەکەم بریتی بووە لە؛ پەیوەندییە بازرگانییەکان لەگەڵ وڵاتانی جیهان و کۆمپانیاکانی جیهان باشتر بکەین و دەرگای زیاتر بۆ وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان بکەینەوە. سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوە کرد، لە تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکانماندا لە داڤۆس؛ باسمان لە دۆخی ڕۆژئاوای کوردستان کرد، سەرنجمان لەسەر ئەوە بوو پشتیوانی نێودەوڵەتی پەیدا بکەین بۆ ئەوەی کۆتایی بە شەڕ و پێکدادان بێت، هەروەها ئەو هێرشە ناڕەوانەی کە دەکرێتە سەر کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان ڕابگیرێت، لەگەڵ سەرکردەکانی جیهان ئەو بابەتەمان بە جیددی باس کرد هیوادارم ئەنجامی هەبێت و سەقامگیریی لە ناوچەکە بەرقەرار بێت. هاوکات باسی لەوە کرد، ئێمە توانیمان لە کۆبوونەوەکاندا لە داڤۆس، ئەو دۆخەی لە ڕۆژئاوای کوردستان هەیە بیخەینە ڕوو، لە لایەکی دیکەوە هەوڵی جیددی بدەین بۆ ئەوەی ئاشتی بەرقەرار بێت و شەڕ بەرەو کۆتایی بڕوات، هیوادارم ئەو ترسە لە ناو خەڵک نەمێنێت و ئاشتی بەرقەرار بێت، هەر چەندە ئێمە بۆ بابەتی ئابووری هاتین بۆ داڤۆس، بەڵام دۆخی ڕۆژئاوا و ڕاگرتنی شەڕ لەو ناوچەیە بووە بە بابەتی سەرەکی گوفتوگۆ و دیدارەکانمان لە سەرۆک و سەرکردەکانی جیهان. سەرنجی بۆ ئەوەش ڕاکێشا، ئەمڕۆ کۆبوونەوەیەک لە هەولێر لە نێوان مەزڵووم عەبدی و تۆم بەڕاک کراوە، ئەوەی من زانیوومە، هەردوولا تەقریبەن گەیشتن بەو ڕێککەوتنەی بۆ ئەوەی ئاگربەست لە ڕۆژئاوا بەردەوام بێت، هەروەها دەرفەتێک بدرێت بۆ ئەوەی بگەن بە تێگەیشتنێکی دوولایەنە تا ئاشتی و سەقامگیری بەرپا بێت، هیوادارم شەڕ دووبارە بەرپا نەبێتەوە. مەسرور بارزانی، ڕایگەیاند: هیچ کەسێک لەگەڵ شەڕ و ئاڵۆزی نییە، لەگەڵ کێ لە داڤۆس دیدار و کۆبوونەوەمان هەبوو، باسیان لەوە کرد کە دەبێت بە خێرایی کۆتایی بە شەڕ بێت، ئەوەی ئێستا گرنگە دەبێت ئاگربەست بەردەوام بێت بۆ ئەوەی ئەو فشارە دەروونییە لەسەر خەڵکی کوردستان نەمێنێت. لە بارەی ئابوورییەوە، مەسرور بارزانی، دەڵێت: بووژانەوەی ئابووری لە هەر وڵاتێک هەبێت، سەقامگیری سیاسی و ئەمنی زیاتر بەرقەرار دەبێت، بۆیە ویستم بازرگانانی ئێمە و سەرمایەدارانمان، بەشدار بن لە داڕشتنی سیاسەتی ئابووری، هەروەها بەشدار بن لەو چالاکییانەی کە ئێمە لە ئاستی نێوەدەوڵەتییدا دەیکەین، بۆیە سێیەمین ساڵە ئێمە ماڵی کوردستان لە داڤۆس دەکەینەوە، ئەم جارە زیاتر لە 20 بازرگان و وەبەرهێنەری کوردستان بەشدار بوون، ئەوانیش دیداریان لەگەل کۆمپانیا جیهانییەکان هەبووە، هیوادارم ئەمەش ببێتە ئەنجامێکی باشتر بۆ کرانەوەی کوردستان بە ڕووی بازرگانی و ئابووریی جیهانی. لە درێژەی قسەکانیدا ئەوەشی خستەڕوو، بازرگان و سەرمایەدارانمان، بیانەوێت و ئارەزووی ئەوەیان هەبێت لە چ کەرتێک کار بکەن، ئێمە وەک حکوومەتی هەرێمی کوردستان پاڵپشتییان دەکەین. لە بارەی هەوڵەکانی سەرۆک بارزانی بۆ ڕاگرتنی شەڕ لە ڕۆژئاوای کوردستان، مەسرور بارزانی ڕایگەیاند: سەرۆک بارزانی هەر لە ڕۆژی یەکەمەوە هەوڵێکی جیددی داوە بۆ راگرتنی شەڕ، بۆیە لە هەولێر میوانداریی مەزڵووم عەبدی و  تۆم بەڕاکی کرد، بۆ ئەوەی هەردوولایان بگەن بە ئەنجامێک تا ڕێگری لە شەڕەکە بکرێت، دواتر لە چەندین گفتوگۆی تەلەفۆنیدا، سەرۆک بارزانی لەگەڵ ئەحمەد شەرع قسەی کردووە و داوای لێکردووە کە کۆتایی بە شەڕ بێت، ئەوانیش بەڵێنیان داوە کە کەسیان لەگەڵ شەڕ نەبن و دەیانەوێت شەڕ بەرەو کۆتایی بچێت، بەڵام دەبێت ڕێککەوتنێک بکرێت لە لایەن هەردوولاوە کە جێگەی ڕێز و قبووڵکردن بێت. دەشڵێت: سەرۆک بارزانی ئێستاش لە سەردانەکەیدا بۆ ئیتاڵیا، سەرنجی لەسەر ئەوە بووە کە پەیامەکانی بە هەموو جیهان بگەیەنێت کە دەبێت ئەو شەڕەی ڕۆژئاوای کوردستان کۆتایی پێ بێت. ئینشائەڵڵا بەرەو کۆتایی دەڕوات، دیدارەکانی ئەمڕۆش لە هەولێر لەنێوان مەزڵووم عەبدی و تۆم بەڕاک  بۆ ئەوە بووە دەرفەتێکی زیاتر هەبێت تا ئاگربەست بەردەوام بێت، بۆ ئەوەی ئاشتی و سەقامگیری ببێتە شوێنگرەوەی شەڕ و پێکدادان. لەبارەی کابینەی دەیەمی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، مەسرور بارزانی گوتی: پارتی هەر لە یەکەم رۆژەوە ئامادەبووە بۆ پێکهێنانی حکوومەت، بەڵام لەسەر بنەمای ڕێزگرتن لە ئەنجامی هەڵبژاردن، پارتی لەسەر ڕای خۆی بەردەوامە، دەشبێت ڕێز لە ڕای خەڵکی کوردستان بگیرێت. لە کۆتاییدا مەسرور بارزانی ئاماژەی بەوە کرد، دوا چەندین ساڵ کە هەوڵی جیددیمان تا دەزگای خێرخوازیی بارزانی بتوانێت بچێت بۆ ڕۆژئاوای کوردستان، دەزگاکە دوێنێ توانییان یەکەم کاروانی هاوکاری بۆ رۆژئاوای کوردستان ببەن، بەردەوامیشن لە هاوکاریکردنی هاووڵاتییان لە ڕۆژئاوا، ئەوەی پێمان بکرێت ئەنجامی دەدەین و نا‌هێڵین خوشک و براکانمان لە ڕۆژئاوای کوردستان بە تەنیا بمێننەوە.