هەرێم كەمال ئاغا لەچاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ هاوڵاتی: «بافڵ تاڵەبانی و مەسعود بارزانی تیمێكیان پێكهێناوەو نزیكن لەڕێككەوتن»

2 هەفتە لەمەوپێش



هەرێم كەمال ئاغا لەچاوپێكەوتنێكیدا لەگەڵ هاوڵاتی:
«بافڵ تاڵەبانی و مەسعود بارزانی تیمێكیان پێكهێناوەو نزیكن لەڕێككەوتن»
«یەكێتی و چوارچێوەی هەماهەنگی و عەزم متمانەو روئیای هاوبەشیان هەیە»

هاوڵاتی

سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لەپەرلەمانی عێراق دەڵێت: چوارچێوەی هەماهەنگی مەبەستیەتی  پارتی و یەكێتی رێكبكەون و بافڵ تاڵەبانی و مەسعود بارزانی دانیشتنیان كردووەو تیمێكیان پێكهێناوە.
هەرێم كەمال ئاغا سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان له‌په‌رله‌مانی عێراق و ئەندامی سەركردایەتی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان لەچاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ هاوڵاتی رایگەیاند: تائێستا هەم پارتی و هەم یەكێـتی كاندیدی خۆیان هەیە بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار، بەڵام نزیكن لە رێكەوتن،  كاك بافڵ و كاك مەسعود لەڕابردوودا دانیشتوون و تیمێكیان پێكهێناوە، ئەم تیمە هەوڵیداوە و دەتوانم بڵێم قۆناغی باشی بڕیوە و كاتێك رێككەوتن بكرێت كۆنفرانس دەكرێ و بۆ رایگشتی ئاشكرادەكرێت».
وتیشی: «یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و عەزم و چوارچێوەی هەماهەنگی سێ لایەنی سیاسین كۆمەڵێك بەرنامەو متمانەو كارو روئیای هاوبەشیان هەیە بۆ ئایندە بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی خاوەن دەسەڵات»، هاوكات هەرێم كەمال ئاغا سەبارەت بەم پرسانەو دۆخی ناوخۆی یەكێتی زانیاری زیاتر دەخاتەڕوو.

هاوڵاتی: هیچ ئاسۆیەك هەیە بۆ كۆبوونەوەی پەرلەمانی عێراق؟
هەرێم كەمال ئاغا: «پاش نزیکەی ساڵیك بەسەر دەربازبوونی هەڵبژاردن، پێكنەهێنانی حكومەت و رێكنەكەوتنی لایەنە سیاسییەكان بووەتە مەسەلەیەكی قورس و بابەتێكی نەخوازراو لەئاست راستگۆیەتی عێراق بەرامبەر كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و رێكخراوە نێودەوڵەتیەكان و شەقامی عێراقیش بەگشتی، لەماوەی رابردوودا كوتلەی گەورە دوای پێكهێنانی چەند هاوپەیمانێتییەك دەرئەنجام كشانەوەیان قبوڵبوو بەتایبەت رەوتی سەدر، بەڵام رێككەوتنیان قبوڵ نەبوو و شەقامیان گرتەبەرو چەندین شتی نەخوازراوو قوربانییەكی زۆری لێ پەیدابوو، بەئاڕاستەیەك رۆیشت گەیشتە شێوازی توندوتیژی و چەكهەڵگرتن كە لەوانەیە درێژەی بكێشایە ناوچەی سەوز  دەبووە ناوچەی خوێن و كارەساتێك كەچارەسەرەكەی قورس دەبوو».  
«ئەوەی كەئێستا هەیە دەتوانین بڵێین، یەكەم، دیالۆگی نیشتیمانییە كە بەڕێز كازمی بەڕێوەی دەبات، ئەم دیالۆگە دوو خول كۆبوونەوەی كردووەو لەكۆبوونەوەكاندا چەند رێنماییەك خراوەتەڕوو لەسەر مەسەلەی راگەیاندنی دژی یەكترو مەسەلەی ئاساییبوونەوەو دروستكردنەوەی متمانە لەگەڵ یەكتر، هەرچەندە رەوتی سەدر بەشدارییان نەكرد، بەڵام بەو ئاراستەیەیە رێگایەك بدۆزرێتەوە بۆ پێكهێنانی حكومەتی داهاتوو كەشێوازەكەی و سەقفی زەمەنییەكەی چۆن بێت».
«چوارچێوەی هەماهەنگی پێیوایە پاش تێپەڕبوونی چلەی ماتەمینی ئیمام حسێن دەبێت رێكبكەون لەگەڵ لایەنە سیاسییەكان و حكومەت پێكبهێنن، ئەم حكومەتەش نەخشەڕێگایەك بێت بۆ ئەوەی ئەگەر رێككەوتن لەسەر سازانی پێشوەختە كرا، دەبێت حكومەتێكی نوێی دەسەڵاتدارو كۆمسیۆنێكی نوێ‌ هەبێت و رێبكەون لەسەر یاسایەك جا یاسایەكی نوێ‌ دەبێت یان ئەو یاسایانەی كەساڵانی پێشوو لەسەر ئاستی پارێزگاكان جێبەجێدەكرا».
لەبەرامبەردا رەوتی سەدر پێیوایە ئەم حكومەتەو ئەم كۆمسیۆنە هەڵبژاردن بكاتەوە، بەڵام ئەمە قورسەو لەلایەن چوارچێوەی هەماهەنگییەوە قبوڵناكرێت».
هاوڵاتی: چوارچێوەی هەماهەنگی لەچەند رۆژی رابردوودا لەهەولێر لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان كۆبوونەتەوە، ئایا لەگەڵ یەكێتی نیشتیمانی كوردستانیش كۆبوونەوەیان كردووە؟
هەرێم كەمال ئاغا: چوارچێوەی هەماهەنگی لەگەڵ یەكێتی كۆبوونەوەی زیاتریان هەیەو بەردەوام ئاگاداری پلان و نەخشەڕێگاكانین و دەتوانین بڵێین یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و عەزم و چوارچێوەی هەماهەنگی سێ لایەنی سیاسین، كۆمەڵێك بەرنامەو متمانەو كاری هاوبەشیان هەیەو كۆبوونەوەكان بەردەوامن و لێكتێگەیشتنی بەردەوامیش هەیە، كارو روئیای هاوبەش هەیە بۆ ئایندە بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی خاوەن دەسەڵات». 
«پێویستە پارتی و سوننەش لەم حكومەتەدا بن و  لەڕاگەیاندنی كۆبوونەوەكەیاندا شتی باش و تەواو دەستووری هەبوو و  لەگەڵ ئەوەدا كۆكن بەمیكانیزمی دەستووری ئەم قۆناغە تێبپەڕێندرێت، ئەگەر هەڵبژاردنێكی پێشوەختەش بكرێتەوە، حكومەت بەدەسەڵاتێكی تەواوەوە بێت نەك ئەم حكومەتەی ئێستا.»
هاوڵاتی: چوارچێوەی هەماهەنگی داوای لەیەكێتی نیشتمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان كردووە یەك كاندیدی هاوبەشیان هەبێت بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار؟
هەرێم كەمال ئاعا:  «وەكو میكانیزمێكی دەستووری هەموو لایەنەكان جیا لەپلانی سەدر رێكن لەسەر ئەو میكانیزمە دەستووریە بۆ هەڵبژاردنی پێشووەختە یان حكومەتێك دەسەڵاتی هەبێت و  دەبێت رێككەوتنی فرەلایەنە بكرێت، تائێستاش هەم پارتی و هەم یەكێـتی كاندیدی خۆیان هەیە و پاش تەواوبوونی ماتەمینی ئیمام حسێن بێگومان ئەم گفتوگۆیانە چڕتر دەبنەوە، بیگومان ئەگەر رێككەوتن هەبێت پێویستە هەردوولا  تەنازولات بۆ یەكتر بكەن و بەتایبەت چوارچێوەی هەماهەنگی مەبەستییەتی كە پارتی و یەكێتی رێكبكەون.
هاوڵاتی: گفتوگۆكانی یەكێتی و پارتی لەسەر ئاستی وەفدی هەردوولایە یان لەسەر ئاستی شەخسیە؟
هەرێم كەمال ئاغا: كاك بافڵ و كاك مەسعود لەڕابردوودا دانیشتوون و تیمێكیان پێكهێناوە، ئەم تیمە هەوڵیداوەو دەتوانم بڵێم قۆناغی باشی بڕیوەو كاتێك رێككەوتن بكرێت كۆنفڕانس دەكرێ و رادەگەیەندرێـت و شتێك نییە بشاردرێـتەوە لەڕای گشتی و شەقام.
هاوڵاتی: لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان لەسەر چ پرسێك نزیكن و لەسەر چ پرسێك دوورن لەیەكترییەوە؟
 هەرێم كەمال ئاغا: «كۆبوونەوەكانی یەكێتی و پارتی وەك خۆی ماوە، بەڵام قۆناغی باشی بڕیوەو  مەسەلەی هەڵبژاردن لەكوردستان و یاساكەی بەشێوەیەكی گشتی و مەسەلەی كۆتاكان و كۆمەڵێك پرسی گرنگ هەبووە، لەوانە مەسەلەی دادپەروەری لەئیدارەدانی پارێزگاكان لەسەر پرسی بودجەو كۆمەڵێك بابەتی دیكە گفتوگۆمان بووە، ئەوەی پێویستە باسبكرێت یەكێتی و پارتی لەكۆبوونەوەكان مۆفەق بوون و بەقۆناغێكی باشدا تێپەڕیوون و هیوادارین لەنزیكترین كاتدا ئەم كۆبوونەوانە بەرهەمێكی باشیان هەبێت و ببێتە مایەی سەقامگیریەكی باش بۆ كوردستان و هەروەها دەبێتەهۆی بەهێزكردنی پێگەی كورد لەبەغدا بۆ بەدیهێنانی  داخوازی و مافە دەستوورییەكان و شایستەی دارایی و كێشەی پێشمەرگەو ناوچە كێشەلەسەرەكان و چەند پرسێكی دیكەی وەك نەوت و گاز».
هاوڵاتی: بەدیاریكراوی سەبارەت بەپۆستی سەرۆك كۆمار لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان گفتوگۆتان كردووە؟
هەرێم كەمال ئاغا:  «بەڵێ‌ گفتوگۆ بەردەوامە، بەڵام تائێستا هەردوولا  كاندیدی خۆیان هەیەو مەسەلەی كاندیدی هاوبەش تائێستا نەبووەتە گفتوگۆی جددی، بەڵام نزیكن لەڕێككەوتن و گفتوگۆكان بەئاڕاستەیەكی باشدا رۆیشتووەو چاوەڕێدەكەین سەركەوتووبێت، دەبێت هەردوولا تەنازول بۆ یەكتری بكەن».
هاوڵاتی: لەماوەی رابردوودا یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و پارتی دیموكراتی كوردستان تۆمەتباركراون بەوەی ئێوەش وەكو هێزە سیاسییەكانی عێراق بەشێك بوون لە بنبەستی سیاسی، رای ئێوە چیە لەم بارەیەوە؟
هەرێم كەمال ئاغا: «بێگومان ئەو گلەییە كراوە، ئەگەر ناوماڵی شیعە یەكبوایە كورد كێشەكەی ئاسانتر دەبوو، گریمان یەكێتی و پارتی تەنازول ناكەن لەكاندیدی خۆیان وەكو 2018، كەنیسابی 220 ئەندامی پەرلەمان تەواوبێت لەوێ‌ كاندید یەكلا دەبووەوەو بەدەنگی كوردو سوننەش كاندید یەكلایی نابێتەوە، بەڵام بەدەنگی شیعە یەكلادەبێتەوە».
«لەم قۆناغەی ئێستادا یەكێتی و پارتی رێكبكەون بۆ چوارچێوەی هەماهەنگی قۆناغێكی گرنگەو مەسەلەی پێكهێنانی حكومەتێكی مەبدەئی تەوافق دروستدەبێت كە لەدەستووری عێراقیدا باسكراوەو مانەوەی یەكپارچەیی خاكی عێراقەو مەبدەئی تەوافق فەلسەفەی رەوتی سەدر نەبووەو ئەو داوای زۆرینەی كردووەو كورد لەزۆرینەدا زەرەریەتی».
هاوڵاتی: ئایا چاوەڕوان دەكرێت فراكسیۆنی سەدر بگەڕێتەوە بۆ ناو پەرلەمانی عێراق؟
هەرێم كەمال ئاغا: «ئەمە بابەتێكی دەستووری و یاساییەو خۆشیان رایانگەیاند كەناكرێـت و سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای دادوەرییش  رایگەیاند كەگەڕانەوەیان كارێكی نادەستوورییەو ئەمان دەستلەكاركێشانەوەیان نوسیووەو سوێندیان خواردووەو لەڕووی سیاسییەوە كێشەیان هەیە، بەڵام پێموایە گەڕانەوەیان قورسە».
هاوڵاتی: سەبارەت بەدۆخی ناوخۆی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان، ئایا هیچ دەرفەت هەیە بۆ ئەو کەسانەی كەبڕیاری دەركردنیان دراوە بگەڕێنەوە ناو یەكێتی؟
هەرێم كەمال ئاغا: ئەوە دەسەڵاتی سەرۆك و دەستەی كارگێڕییە و هەركاتێك رێككەوتنێك بكرێت كەبگەڕێنەوە بەپێی ئەو پەیڕەوەی كەئێستا هەیە، ناوماڵی یەكێتی هەمیشە بەهەموومانەوە جوانەو كەس زیاد نییە، بەڵام ئەو دۆخەی كەدروستبوو  بێگومان  نەخوازراوبوو و خەڵكی دڵسۆزی یەكێتی بەدڵنیاییەوە پێی خۆش نییە، بەڵام بابەتەكە روویداوەو بووەتە ئەمری واقع، ئەوەی كەئێستا هەیە پەیڕەوی ناوخۆ گۆڕاوەو ئەو دەسەڵاتەش ئەم كۆنگرەیە بەئەنجومەنی سەركردایەتی داوە پەیڕەوی ناوخۆ بۆ یەكجار گۆڕانكاری بەسەردابێت هەتا لەسیستەمی هاوسەرۆكییەوە بووە سیستەمی سەرۆك، بۆیە ئەمە واقعێكەو دەبێت مامەڵەی لەگەڵدا بكەین و  ئەم واقعە دروستبووە، ئەوەی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان بەپەیڕەوی ئێستا كەدەنگی بۆدراوە  بووەتە سیستەمی سەرۆك».
هاوڵاتی: سەبارەت بەكورسیی پەرلەمانتاری ئێوە کەسکاڵای لەسەر کرابوو، ئایا چاوەڕواندەكرێت لەداهاتوودا سكاڵای دیكە لەدژتان بكرێت؟
هەرێم كەمال ئاغا: لەگەڵ سوێندخواردنی ئێمە لەپەرلەمانی عێراق ئەو كێشەیە كۆتایی پێهاتووە بەبڕیاری دەستەی قەزائی كەدەنگی بۆ دراوەو لەسێ‌ قازی پێكهاتووە كەپێیدەڵێن سەر بەكۆمسیۆن و مسداقیەتی بڕیارەكانی كۆمسیۆنن و كە ئەم دەستەیە بڕیارێك دەردەكات قابیلی رەتكردنەوە نییە، بەڵام راگەیاندنەكان و سۆشیال میدیا دەهێنن و دەیبەن هەریەكەو لەلایەكەوە، هەروەها بەپێی ماددەی 52ی دەستووری عێراق  هەر پەرلەمانتارێك كە تانەی هەبێت دەتوانێت تانە لەپەرلەمانتارێكی دیكە بدات  لەسەر دروستی ئەندامبوونی، ئەو دۆكیومێنتانەی سكاڵایان لەڕابردوو كردبوو كە رەتكرایەوە،  ئەم دەستەیەی دادوەری كە بۆ كۆمسیۆن پێكهاتبوو بۆ مسادەقەی كۆمسیۆن و تانەو راییكردنی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنی عێراق لەم هەیئەتە تانەكەیان رەتكرایەوە.
 

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار