دۆناڵد ترەمپ: دەمانەوێت شەڕی حەلەب کۆتایی بێت

هاوڵاتی نوێنەری نەتەوە یەکگرتوەکان لە عێراق ئەمڕۆ شەممە رایگەیاند، حکومەتی عێراق ئیرادەی خۆی بۆ دۆزینەوەی چارەسەری زۆرێک لە کێشەکان دەربڕیوە. جێنین پلاسخارت، نوێنەری نەتەوەیەكگرتوەكان لە عێراقنلەمیانی وتارێکیدا لە مەراسیمی یادی بیستەمین ساڵیادی بۆردومانی بارەگای نەتەوە یەکگرتوەکان لە عێراق، رایگەیاند: حكومەتی عێراق ئیرادەی خۆی بۆ چارەسەركردنی كێشەی دۆسیەی ئاو، حوكمڕانی، كارەبا و بەدەستهێنانی چاكسازی ئابوری و دارایی و زۆر شتی تر دەربڕیوە. پلاسخارت ئاماژەی بەوەشداوە، كە ئەو هێرشە تیرۆریستییەی لە ساڵی 2003 بارەگای نەتەوەیەكگرتوەكانی كردە ئامانج، سەرەتای شەپۆلێكی ئۆپەراسیۆنی تیرۆریستی بو كە عێراقییەكانیان كردە ئامانج و 20 ساڵی رابردو شایەتی گۆڕانكاریی زۆرن لە عێراقدا و نەتەو یەكگرتوەكانیش لە بەرپرسیارێتی خۆی بۆ گەیشتن بە ئاشتی نەوەستاندوە لە عێراق. پلاسخارت وتیشی، "لە بارەگای نەتەوە یەکگرتوەکانەوە کە 20 ساڵ لەمەوبەر لەلایەن تیرۆریستانەوە کرایە ئامانج، سەنتەری چاکسازی دامەزرا کە بۆ چارەسەری بەکارهێنەرانی ماددە هۆشبەرەکان بەکاردێت و بە پلانەکانی وەزارەتی تەندروستیش زۆرێک لە بەکارهێنەرانی ماددە هۆشبەرەکان سودمەند دەبن لەو خزمەتگوزارییانە لەم ناوەندە".

هاوڵاتی په‌یمانگای رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست / وینترۆپ ڕۆجەرز لە ڕاپۆرتێکدا سەبارەت بە ناکۆکێکانی نێوان یەکێتی و پارتی و چاکسازی لە ڕیزەکانی پێشمەرگەدا دەڵێت،بەرژەوەندی حزبیی سەرکردەکانی پارتی و یەکێتی تەواو کاریگەری لەسەر چاکسازییەکانی وەزارەتی پێشمەرگە داناوە. لە ڕاپۆرتەکەدا باسلەوەکراوە کە، پەیوەندی نێوان سەرکردەکانی پارتی و یەکێتی لە ماوەی یەک ساڵی ڕابردوودا بە تەواوی داڕماوە و بەرپرسانی ناو وەزارەتی پێشمەرگە توانای ئەوەیان نەماوە ڕێگری بکەن لە سیاسەتی بەرژەوەندیخوازی حزبەکانیان. هاوکات ئەو پەیمانگایە دەشڵێت، ساڵێک بەسەر یاداشتنامەی نێوان وەزارەتی بەرگری ئەمریکا و وەزارەتی پێشمەرگە تێپەڕیوە و چاکسازییەکانی یەکخستنەوەی هێزی پێشمەرگە جێبەجێ نەکراوە و دەکرێت ئەمەش کاریگەری نەرێنی لەسەر پەیوەندییە سیاسی و ئابورییەکانی نێوان هەرێم و هێزەکانی هاوپەیمانان دروست بکات. لەگەڵ هاتنی مانگی ئەیلول ساڵێک بەسەر یاداشتنامەی نێوان وەزارەتی بەرگری ئەمریکا و وەزارەتی پێشمەرگە تێدەپەڕێت و بەپێی وتەی چەند چاوگێکی ئاگاداری دۆخەکە، سەرەڕای پەکخستنی بۆ ماوەی سێ ساڵ بەرپرسانی هەرێم پابەند نین بە ئەنجامدانی چاکسازییەکان لە ناو هێزی پێشمەرگە. لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە  ئەگەر سیاسەتمەدارانی کورد نەتوانن لە ئاست بەرپرسیارێتییەکانیاندا بن، "ئەوە نەک تەنها پێشمەرگە؛ بەڵکو کاریگەریی خراپ لەسەر پەیوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانیان لەگەڵ دۆستە دێرینەکانیان دەبێت." پێشتریش جەبار یاوەر ئەمینداری پێشووی وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاندبوو ، ئەگەر هێزەکانی پێشمەرگە یەکنەخرێتەوە ئەوا هاوپەیمانان پشت لە هەرێم دەکەن بە هەمان ئەو شێوەیەی ئەفغستانی جێهێشت. هاوکات ڕۆژنامەی هاوڵاتیش لە ڕاپۆرتی هەفتەی پێشویدا لەسەر ئەم باسە نوسیویەتی، کێشەکانی نێوان یەکێتی و پارتی لەوەزارەتی پێشمەرگە گەشتوونەتە ئاستێکی «بنبەست» بەجۆرێک هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بیرلەوە دەکاتەوە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتەکە نوێ نەکاتەوە، چوارچێوەی هەماهەنگیش ناکۆکییەکانی یەکێتی و پارتی قۆستووەتەوە و دەیەوێت بودجەی لیوا هاوبەشەکانی پێشمەرگە راستەوخۆ بنێردرێت بۆ حکومەتی ناوەندی. تەواوی ڕاپۆرتەکەی ڕۆژنامەی هاوڵاتی لەم لینکە بخوێنەرەوە: هاوپەیمانان هۆشدارییان داوە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە نوێ ناکەنەوە

هاوڵاتی وتەبێژی وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، ئەم مانگە 321 ملیار دینار بۆ موچە کورتهێنان هەبوە کە لە داهاتی ناوخۆ پڕکراوەتەوە و داهاتی ناوخۆ تەنها بۆ موچە نیە. هونەر جەمال، وتەبێژی وەزارەتی دارایی لە  لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە وەڵامی رۆژنامەنووساندا سەبارەت بە دابەشکردنی مووچە گوتی: "لە مانگی رابردوودا 321 ملیار دینار کورتهێنان لە پارەی مووچە هەبوو، لە داهاتی ناوخۆ پڕکراوەتەوە، چونکە داهاتی ناوخۆ تەنیا بۆ مووچە نییە، بەڵکو بۆ کۆمەڵێک جەرجی مانگانەیە". وتیشی: "هەموو ئەو داتایانەمان داوە بە حکومەتی عێراق، حکومەتی هەرێمی کوردستان هەموو پابەندییەکانی خۆی جێبەجێکردووە و هیوادارین حکومەتی عێراق پابەند بێت بە یاسای بودجە و مانگانە لەکاتی خۆی پشکی هەرێمی کوردستان بنێرێت". ئاماژەی بەوەشکرد، بەشێک لە خاڵە سنوریەکانی عێراق پابەندنابن بە رەسمی گومرگی یەکگرتو، ئەوەش وایکردوە هەم ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە بەشێک لە خاڵە سنوریەکان کەمببێتەوە و هەندێکجار وایکردوە بازرگانان پەنا بەرن بۆ ئەو خاڵە سنوریانە و کاڵاکانیان لەوێوە داخڵ دەکەن لەبەرئەوەی باج و رسوماتی کەمترە. ئەوەشی خستەڕو، بەهۆی ئەو چاکسازیانەی کە ئەوان لە گومرگ و خاڵە سنوریەکان کردویانە توانیویانە قەبارەی ئاڵوگۆڕی بازرگانی بەهاوکاری وەزارەتە پەیوەنیدەکارەکان لە چوارچێوەی بەرنامەی حکومەتی هەرێم لە نێوان ساڵی 2019 تا 2022 نزیکەی دو ترلیۆن و 500 ملیار دینار قەبارەی ئاڵوگۆڕی بارزگانی زیادبوە لەگەڵ تێکڕای وڵاتان کە بەشێکی ئەو ژمارەیە بەر کۆماری ئیسلامی ئێران دەکرێت. وتەبێژی وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان، جەختیکردەوە: "هەموو ژمارە و داتاکان روونن و لای حکومەتی عێراق هەیە، بۆیە پێویستە لەم مانگەوە لەکاتی خۆی پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجە لەکاتی خۆیدا رەوانە بکات".

هاوڵاتی بافڵ تاڵەبانی، ‎سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند، شەهیدکردنی فەرماندە و پێشمەرگەی دێرین نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشوی ئەنجومەنی ناوەندی لە دڵەوە نیگەرانیکردون و هەمو لایەنە ئەمنییەکانیش راسپێردراون بەزوترینکات تاوانباران ئاشکرا بکەن و روبەڕوی دادگا بکرێنەوە. بافڵ  تاڵەبانی لە پەیامێکدا لەبارەی تیرۆرکردنی نیاز دەرگەڵەیی، رایگەیاند، "شەهیدکردنی فەرماندە و پێشمەرگەی دێرین نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشوی ئەنجومەنی ناوەندی لە دڵەوە نیگەرانیکردین، ‎بۆ ئەم خەمە قوڵە پرسە و سەرەخۆشی خۆم ئاڕاستەی کەسوکار و بنەماڵە سەربەرزەکەی دەکەم کە نمونەی باڵای خەبات و تێکۆشانن لەپێناو کوردستان". لە پەیامەکەیدا هاتووە،" شەھیدکردنیشی لە رووداوێکی گوماناویدا مایەی نیگەرانی ئێمەیە و ھەموو لایەنە ئەمنییەکانیش راسپێردراون بەزووترین کات تاوانباران ئاشکرا بکەن و رووبەڕووی دادگا بکرێنەوە". نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشوی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی و یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی سنوری ئیدارەی راپەڕین درەنگانی شەوی رابردو لە روداوێکدا لە باخەکەی خۆیدا بە سێ فیشەک تیرۆرکرا. هاوکات برازایەکی نیاز دەرگەڵەیی لەمیانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لەبارەی تیرۆرکردنی نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشوی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی، رایگەیاند، "ئەم روداوە ئاسایی نییە و بەپێی ئەوەی کە ئێمە بینیومانە و پزیشکانی پزیشکی دادی رانیە تەشخیسیان کردوە، کردەوەکە تیرۆریستییە، شوێنی سێ گوللە بەسەرییەوە دیارە، مردنێکی ئاسایی نیە، ئەو تەفیسرانەی دیکە کە بۆی دەکرێن، هیچیان راست نین، بەڵکو راپۆرتی پزیشکی دەڵێت، شوێنی سێ گولە بەسەریەوە دیارە". ئاماژەی بەوەشکرد، تائێستا ئەوان هۆکاری روداوەکە نازانن، بەڵام دۆسیەکە کەوتوەتە دەستی پۆلیس و هێزەکانی ئاسایشی راپەڕین و ئەوان لێکۆڵینەوە دەکەن.  

هاوڵاتی باڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق رایگکەیاند، وڵاتەکەی لە ساڵی 2014وە زیاتر لە 3.4 ملیار دۆلار هاوکاری مرۆیی پێشکەش کردوە، کە یارمەتیدەر بوە بۆ کۆتاییهێنان بە ئاوارەبونی نزیکەی پێنج ملیۆن عێراقی. ئەلینا رۆمانۆسکی، باڵیۆزی ئەمریکا لە عێراق ئەمڕۆ شەممە لە تویتێکدا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی X  ڕایگەیاند  "ئەمریکا گەورەترین تاکە بەخشەری هاوکاری مرۆییە لە عێراق". باڵوێزی ئەمریکا دەشڵێت،" ئێمە لە ساڵی 2014ەوە زیاتر لە 3.4 ملیار دۆلار هاوکاری مرۆییمان پێشکەش کردوە، کە یارمەتیدەر بوە بۆ کۆتاییهێنان بە ئاوارەبونی نزیکەی پێنج ملیۆن عێراقی". ئەمڕۆ ڕۆژی جیهانی کاری مرۆییە ڕۆمانۆسکیش دەڵێت، وڵاتەکەی بەردەوامە لە هاوکاریکردنی ئەو 1.2 ملیۆن کەسەی کە لە ناوخۆی عێراقدا هێشتا بە ئاوارەیی ماونەتەوە.

هاوڵاتی بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ڕاپەڕین رایگەیاند، شەوی رابردو نیاز دەرگەڵەیی لە روداوێکی نادیاردا گیانی لەدەستداوە و ڕێکاری یاسایی گیراوەتەبەر و لێکۆڵینەوە دەستی پێکردوە بۆ زانینی هۆکاری ڕاستەقینەی ڕوداوەکە و لێکۆڵینەوە بەردەوامە. لە بەیاننامەکەی پۆلیسی ڕاپەڕیندا هاتووە،: "کاتژمێر ١٠ی شەوی ١٨ /٨ /٢٠٢٣ تەرمی هاوڵاتی (نیاز جلال بەگ) ناسراو بە نیاز دەرگەڵەیی ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان لە ڕووداوێکی کوشتنی نادیاردا گیانی لەدەستداوە. تەرمی ناوبراو گەیەندرایە پزیشکی دادی ڕانیە و پشکنین بۆ تەرمی ناوبراو ئەنجامدرا و دەرکەوت شوێنەواری ٣ فیشەک بەجەستەیەوە هەیە." پۆلیسی ڕاپەڕین دەشڵێت، بە ووتەی کەسوکاری، ڕوداوەکە لە کاتێکدا بووە کە ناوبراو لە ڕانیە سەر ڕێگای سەرەکی قورەگۆ بۆ پشوو سەردانی باغەکەی کردووە و لە ئەنجامدا لە ڕووداوێکی کوشتنی نادیاردا گیانی لەدەستداوە. ئەوەشی خستوەتەڕ،ڕێکاری یاسایی گیراوەتەبەر و لێکۆڵینەوە دەستی پێکردووە بۆ زانینی هۆکاری ڕاستەقینەی ڕوداوەکە و لێکۆڵینەوە بەردەوامە. هاوکات ،باڵا دەرگەڵەیی، برازای نیاز دەرگەڵەیی ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی، رایگەیاند نیاز دەرگەڵەیی ئەمشەو لە باخەکەی خۆی بووە و خێزانەکەی رۆشتووە بۆ "باخەکەی ماڵی باوکی کە بەرامبەر باخەکەی خۆیانە و کاتێك خێزانی هاتووەتەوە، روداوەکە رویداوە" و نیاز دەرگەڵەیی کوژراوە و روداوەکە لە دوای کاتژمێر هەشت بووە. باڵا دەرگەڵەیی دەشڵێت، پزیشکی دادی رانییە پێی راگەیاندوون کە سێ فیشەک بە سەری مامییەوە نراوە و دوو فیشەک بەر تەوقە سەری کەوتووە و فیشەکێکیش بە ناوچاوانی.  هەروەها  برزاکەی نیاز دەرگەڵەیی باس لەوەش دەکات کە بنەماڵەکەیان هیچ ململانێییەکیان لەگەڵ هیچ کەس و لایەنێک نییە و "پێویستە ئێمە چۆن بە گرنگییەوە لەم کەیسە دەڕوانین، یەکێتی نیشتمانیش بە گرنگییەوە لێی بڕوانێت و بە پەرۆش بن بۆ یەکلایکردنەوەی کەیسەکە." 

هاوڵاتی برازایەکی نیاز دەرگەڵەیی وردەکاری کوشتنی بەرپرسەکەی پێشووی یەکێتی ئاشکرا دەکات و دەڵێت، لە باخەکەی خۆی کوژراوە و سێ فیشەک بە سەرییەوە نراوە، دەشڵێت نیاز دەرگەڵەیی بەرپرسێکی باڵای یەکێتی بووە و پێویستە کەیسەکەی بە "گرنگییەوە لەلایەن یەکێتی نیشتمانی کوردستانەوە تەماشا بکرێت." باڵا دەرگەڵەیی، برازای نیاز دەرگەڵەیی ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی، رایگەیاند نیاز دەرگەڵەیی ئەمشەو لە باخەکەی خۆی بووە و خێزانەکەی رۆشتووە بۆ "باخەکەی ماڵی باوکی کە بەرامبەر باخەکەی خۆیانە و کاتێك خێزانی هاتووەتەوە، روداوەکە رویداوە" و نیاز دەرگەڵەیی کوژراوە و روداوەکە لە دوای کاتژمێر هەشت بووە. باڵا دەرگەڵەیی دەشڵێت، پزیشکی دادی رانییە پێی راگەیاندوون کە سێ فیشەک بە سەری مامییەوە نراوە و دوو فیشەک بەر تەوقە سەری کەوتووە و فیشەکێکیش بە ناوچاوانی.  هاوکات برزاکەی نیاز دەرگەڵەیی باس لەوەش دەکات کە بنەماڵەکەیان هیچ ململانێییەکیان لەگەڵ هیچ کەس و لایەنێک نییە و "پێویستە ئێمە چۆن بە گرنگییەوە لەم کەیسە دەڕوانین، یەکێتی نیشتمانیش بە گرنگییەوە لێی بڕوانێت و بە پەرۆش بن بۆ یەکلایکردنەوەی کەیسەکە."  نیاز دەرگەڵەیی پێشتر پێشمەرگەی یەکێتی بووە و چەندین پلەی سەربازی لەناو حیزبەکەدا هەبووە، لەماوەی رابردووشدا چەند پلە و پۆستێکی ئیداری پێدراوە لەوانە، قایمقامی چۆمان، دوکان، هەروەها رەواندوز بووە لەکاتی جیاوازدا.  درەنگانی ئەمشەو کوشتنی نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی، لە رانییە راگەیاندرا و بڕیارە سبەینێش تەرمەکەی لە ناحیەی سەرکەپکان بەخاک بسپێردرێت.

هاوڵاتی  نیاز دەرگەڵەیی، ئەندامی پێشووی ئەنجومەنی ناوەندی یەکێتی لە رانیە کوژرا و لە ئێستادا تەرمەکەی لە پزیشکی دادە و فیشەک بەر سەری کەوتووە.  ئەحمەد زرار، بەرپرسی مەڵبەندی رانیەی یەکێتی، کوشتنی نیاز دەرگەڵەیی راگەیاند و وتی کە تەرمەکەی لە پزیشکی دادە و لێکۆڵینەوە لە روداوەکە دەستی پێکردووە.  بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان، نیاز دەرگەڵەیی لە باخەکەی خۆی بووە لە رانیە و لێپرسراوی پزیشکی دادی رانییەش دەڵێت، فیشەک بەر سەری کەوتووە. هاوکات د.بەختیار شاوەیس، کەسایەتی نزیک لە لاهور شێخ جەنگی لە فەیسبووکی خۆی لەسەر کوشتنی نیاز دەرگەڵەیی نوسیویەتی، "زۆر بەداخەوەم بۆ مەرگی ناوادەی هاوڕێ و هەڤاڵم لەئەنجومەنی ناوەندی پێشوو کاک نیاز دەرگەڵەیی، خوای گەورە لێی خۆش بێت و سەبووری کەسوکارەکەی بدات."     

هاوڵاتی  لە دادگایەکی بەریتانیا پەرستارێک تۆمەتی کوشتنی حەوت منداڵ و هەوڵدان بۆ کوشتنی شەش منداڵی تری ساوای بەسەردا سەپێنرا کە یەكێک لە قوربانییەکان تەنها تەمەنی یەک رۆژ بووە.  میدیاکانی بەریتانیا ئەمڕۆ هەیینی 18ی ئابی 2023، بڵاویانکردەوە کە لوسی لێتبی، پەرستار لە نەخۆشخانەیەکی باکوری رۆژئاوای ئینگلتەرا، تۆمەتی کوشتنی حەوت منداڵی بەسەردا سەپێنرا لە دادگایەکی بەریتانیا و رۆژی دووشەممە سزاکەی دیاری دەکرێت کە رەنگە سزای زیندانی هەتایی بەسەردا بسەپێنرێت. لوسی تەمەن 33 ساڵ پێنج منداڵی ساوای کوڕ و دوو منداڵی ساوای کچی لەو نەخۆشخانەیە کوشتووە کە کاری تێدا کردووە لەنیوان 2015 بۆ 2016 بە ناوی نەخۆشخانەی "کاونتس چێستەر." داواکاری گشتی لەسەر دۆسیەکە رایگەیاند، لوسی هەندێک لە قوربانیەکانی بە لێدانی دەرزی ئەنسۆڵین کوشتووە و هەندێکیشیانی ناچار بە هەوا هەڵمژین و شیر خواردن کردووە، کە هەندێک جار چەند جارێک ئەمانەی دووبارە کردووەتەوە تا منداڵەکان مردوون. تا ئێستا بەروونی نازانرێت لوسی ئەم کارەی بۆ کردووە، بەڵام لێکۆڵەرانی دۆسیەکە نوسینێکیان لە ماڵی تۆمەتبار دۆزیوەتەوە کە ئاماژەیە بۆ هۆکاری کوشتنی منداڵە ساواکان. لە نامەکەدا نوسراوە، "من ئەوانم بە ئەنقەست کوشتووە چونکە من کەسێکی باش نیم تا ئاگام لێیان بێت، من کەسێکی زۆر خراپم، من ئەمەم کرد، من زۆر خراپم." بەپێی میدیاکانی بەریتانیا، هەندێک لە قوربانییەکان دوانە بوون و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا لوسی دوانەیەکی کوشتووە و لە دوو دۆسیەی تردا منداڵێکی لە دوانەیەکی تری کوشتووە و نەیتوانییوە ئەوی تر بکوژێت. بچوکترین منداڵ کە لوسی کوشتویەتی تەنها تەمەنی یەک رۆژ بووە. دادگاییکردنی لوسی ماوەی 10 مانگە بەرێوە دەچێت و لە دادگا لوسی بەرگری لە خۆی کردووە و رایگەیاندووە، هەرگیز نەیویستووە ئازاری ئەو منداڵانە بدات و تەنها ویستوویەتی ئاگای لێیان بێت و گرنگیان پێ بدات، هاوکات ناسەلامەتی ستاف و پیسی نەخۆشخانەکەی وەک هۆکار داناوە بۆ مردنی منداڵەکان. لوسی ئەوەیشی وتووە کە هەندێک لە پزیشکەکان پیلانیان دژی گێڕاوە و ئەو نامەیەشیان نوسیووە تا کوشتنی منداڵەکان بخەنە ئەستۆی ئەو. بەڵام داواکاری گشتی دەڵێت، لوسی کەسێکی "درۆزن و خراپەکار و دڕندەیە" کە لە چەند حاڵەتێکدا قسەکانی خۆی گۆڕیووە لەکاتی لێکۆڵینەوە لەگەڵیدا. ئاشکرابوونی کارەکانی لوسی کاتێک دەرکەوت کە کۆمەڵێک پزیشکی نەخۆشخانەکە نیگەران بوون لە ژمارەی مردنی ناڕوونی چەندین منداڵ لە بەشی منداڵی ساوا لە نەخۆشخانەکەیان. کاتێک پزیشکەکان نەیانتوانیوە هۆکارێکی پزیشکی و زانستی بدۆزنەوە بۆ مردنی منداڵەکان، پۆلیس دەستی بە لێكۆڵینەوە کردووە و دەرکەوتووە کاتێک لوسی ئامادەیە لە بەشی منداڵی ساوا دۆخەکە "خراپتر دەبێت."

هاوڵاتی  راوێژکاری مەکتەبی راگەیاندی یەکێتی بۆ کاروباری وزە رایگەیاند، حکومەتی عێراق دەیەوێت بێ راوێژ کاربکات بۆ لێدانی بیرە نەوت لە کیڵگەیەکی نەوت و گاز لە سنوری ناحیەی قەرەتە لە دیالە. بەهجەت ئەحمەد، راوێژکاری مەکتەبی راگەیاندی یەکێتی بۆ کاروباری وزە بە دەنگی ئەمریکای راگەیاندووە، "حکومەتی عێراق بۆ لێدانی بیرە نەوتی نوێ لە ناوچە کێشە لەسەرەکان راوێژی لەگەڵ هەرێم نەکردووە، لەکاتێکدا پێویستبوو ڕاوێژ بکات، هۆکاری راوێژنەکردنیشی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە یاسای نەوت و گاز لە عێراق دەرنەچووە." بە هجەت ئەحمەد دەشڵێت، "بەهۆی دەرنەچوونی یاسای نەوت و گازەوە، وەزارەتی نەوت بە یاسا کۆنەکان کاردەکات و بە شێوەی مەرکەزی مامەڵە لەگەڵ پرسی وزە دەکات، بۆیە بێ ڕاوێژکردن لەگەڵ هەرێم مافی بە خۆیداوە بیرە نەوتی نوێ لە ناوچە کێشە لەسەرەکان لێبدات." ئەو کێڵگەیەی وەزارەتی نەوتی عێراق بەنیازە کاری تێدا بکات دەکەوێتە سنوری ناحیەی قەرەتەپە لە پارێزگای دیالە کە سەر بە قەزای خانەقینە لەرووی ئیدارییەوە و دەکەوێتە سنوری ناوچە کیشە لەسەرەکانەوە. دەنگی ئەمریکا دەڵێت، وەزارەتی نەوتی عێراق رێککەوتنی کردووە لەگەڵ کۆمپانیای کریسێنت پترۆلیۆمی ئیماراتی بۆ دەرهێنانی نەوت لە دەوروبەری ناحیەی قەرەتەپە. بەپێی وتەی بەهجەت ئەحمەد، "عێراق هەموو ڕێکارە یاساییەکانی تەواو کردووە و گرێبەستی لەگەڵ کۆمپانیاکان ئەنجامداوە بۆ دەرهێنانی نەوت لە سنوری قەرەتەپە. دەبێت لەمەودوا کێڵگەکانیان ڕادەست بکات."

هاوڵاتی  لەسەروبەندی نزیکبونەوەی یەکەم ساڵیادی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی، هێزە ئەمنییەکانی ئێڕان فشاررەکانیان بۆ سەر بنەماڵەی کوژراوانی خۆپیشاندانەکانی ساڵی رابردوو دەستپێکردووە. بەپێی ئەو هەواڵانەی لە میدیاکانی ناو ئێران بڵابوونەتەوە، رۆژی چوارشەممە ١٦ی ئاب، هێزە ئەمنییەکان ئێران، بنەماڵەی "کۆمار دەرئوفتادە"یان دەستگیرکردووە لەبەر ئەوەی لە ساڵیادی لەدایکبوونیدا لە سەر قەبری کوڕەکەیان کۆببوونەوە. بەپێی زانیارییەکان، سەرجەم ئەندامانی بنەماڵەی کۆمار؛ دایک و باوکی کۆمار (حەسەن دەرئوفتادە و هاجەر بەرزەنجی) و خوشک و براکانی کۆمار (ماردین، ژێکاف، میدیا و ئەفسانە) دەرئوفتادە، دەستبەسەر کراون لەکاتێکدا ژێکاف و میدیا دەرئوفتادە منداڵن. هەروەها دایکی  کۆمار بە هۆی فشارەکانەوە باری تەندروستی تێکچووەو گەیاندوویانەتە نەخۆشخانە. لەو بارەیەوە ماڵپەری هەنگاو دەڵێت، بنەماڵەی کۆمار سوکایەتیان پێکراوە و لە بازگەی دەروازە شاری پیرانشار ناچارکراون کە جلە کوردییەکانیان داکەنن و دەستیش گیراوە بەسەر کەلوپەلانی تریاندا. دوای چەند کاتژمێرێک لە دەستگیرکردنیان، بنەماڵەی کۆمار ئازادکران. هاوکات دەنگۆی ئەوەیە هەیە کە رۆژی شەممەی رابردوو هێزە ئەمنییەکانی ئێران بە حەسەن دەرئوفتادەیان وتووە نابێت مەراسیم رێکبخات بۆ ساڵیادی گیان لەدەستدانی کۆماری کوڕی. هاوکات هێزە ئەمنییەکانی ئێران پەیوەندیشیان بە بنەماڵەی ژینا ئەمینیەوە کردووەو پێیان راگەیاندووە کە نابێت بە بۆنەی ساڵیادی گیانلەدەستدانی کچەکەیانەوە هیچ رێورەسمێک ئەنجام بدەن بەڵام ئەمجەد ئەمینی، باوکی ژینا، لە پەیامێکدا بە زمانی فارسی نووسیویەتی، "گیانی من لە گیانی کچەکەم ئازیزتر نییە، مەرگێکم لەپێشە و گیانێکم هەیە، کچەکەم چووە کوێ، منیش بۆ ئەوێ ئەڕۆم، کەوایە رێورەسم ئەنجام ئەدەم. جگەلەمانەش لە هەموو شوێنێکی ئەم دونیاوە نامەیان بۆ ناردووم و هاوسۆزی و پشتیوانی خۆیان دەربڕیوە و منیش بەوپەڕی رێزەوە خۆم ئامادە کردووە بەوەی رێورەسم بەڕێوە ببەم." رۆژی پێنج شەممە 10ی ئابی 2023، موژگان ئێفتخاری, دایکی ژینا، وێنەیەکی نوێی ژینا ئەمینی لە ستۆری ئێنستاگرام بڵاوکردەوەو نووسی، "حەزرەتی عەشق، سێ رۆژ بەر لە شەهیدبوونی." بەلەبەرچاوگرتنی نزیکبوونەوە لە ساڵیادی گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی لایەنە ئەمنییەکانی بڵاوکردنەوەی ئەم وێنانە بە هاندانی خەڵک لێک ئەدەنەوە. پێشتریش و لە رۆژی 1ی ئابی 2023، ساڵەح نیکبەخت، پارێزەری بنەماڵەی ژینا ئەمینی، برایە بەردەم دادگا و تۆمەتی تێکدانی ئەمنیەتی گشتی و تێکدانی  بیروڕای خەڵکی درایە پاڵ. ژینا ئەمینی، کچە کوردێکی سەقزی، رۆژی 13ی ئەیلوولی 2022 لە لایەن پۆلیسی ئەخلاقی تارانەوە، بەو بیانوی ئەوەی کە حیجابەکەی تەواو نەبووە دەستگیرکراو و لە ژێر ئەشکەنجەدا باری تەندروستی تێکچوو. دوای سێ رۆژ، لە نەخۆشخانەی کەسرای تاران گیانی لە دەستدا و گەڕاندنەوەی تەرمەکەی بۆ سەقز، دەستپێکی ناڕەزایەتی خەڵکی لێکەوتەوە کە بەشۆڕشی ژینا ناسراوە.

هاوڵاتی بەڕێوبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایگەیاند پێنج کەس لە دەربەندیخان دەستگیرکراون کە سەرە مەنهۆڵیان دزیبوو کە دوو عەرەب و سێ کوردن. لە راگەیاندراوێکدا بەرێوبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بڵاویکردەوە، "لەلایەن هێزەكانی بنكەی پۆلیسی هەوارەبەرزەی سەر بەبەشی پۆلیسی دەربەندیخان پێنج تۆمەتبار دەستگیركران كە لە سنوری قەزای دەربەندیخان سەری مەنهۆڵیان دزیبوو." لە راگەیاندراوەکەشدا ئەوە هاتووە کە ئەو پێنج کەسە دوو عەرەب و سێ کوردن و 42 سەرە مەنهۆڵ و ماتۆڕی ئاو و مۆلیدەی کارەباییان دزیووە. باس لەوەش کراوە کە بە بڕیاری دادوەر، لە ئێستادا  "بەپێی ماددەی 444 لەیاسای سزادانی عیراقی تۆمەتباران راگیراون و لێكۆڵینەوە لەگەڵیان بەردەوامە."

هاوڵاتی رۆژنامەی ئیکۆنۆمیستی بەریتانی راپۆرتێکی لەسەر هەرێمی کوردستان بڵاوکردووەتەوە و دەڵێت، خەونی سەربەخۆیی کورد زۆور دوورە لە بەدیهاتن و ئەگەری هەیە قەوارەی هەرێمی کوردستان شکستبهێنێت.  رۆژنامەکە راپۆرتەکەی بەناونیشانی "خەونی سەربەخۆیی کورد لەئێستادا لە هەموو کاتێک زیاترە دوورە لە بەدیهاتن" بڵاوکردووەتەوە و لە ناونیشانی لاوەکیشدا نوسیویەتی: لەکاتێکدا کوردەکان شەڕیانە، حکومەتی عێراقی خەریکی کۆنترۆڵکردنەوەی دەسەڵاتە. راپۆرتەکە باسی ئەوە دەکات کە بۆ ماوەی 30 ساڵ هەریمی کوردستان لە گەشانەوەیەکی بەردەوامدا بوو، بەڵام لەدوای ریفراندۆمی 2017ەوە شەش ساڵە "خەونی سەربەخۆیی پوکاوەتەوە و ئێستاش دەسەڵاتدارانی عێراق خەریکی لەناوبردنی خەونی سەربەخۆیی کوردستانن." هەروەها باس لەوەشکراوە، دوای 30 ساڵ لە حوکم کردن، "ئابوری، سنورەکان، ناوچە جێناکۆکەکان و سیاسەتی کوردەکان بەشێوەیەکی فراوان ئیستا لەژێر دەستی حکومەتی ناوەندیدایە." دیپلۆماتکارێکی رۆژئاوا بۆ رۆژنامەکە قسەی کردووە و دەڵێت: حکومەتی هەرێمی کوردستان هێزی خۆی لەدەستدەدات، مەترسی هەیە کە قەوارەی کوردستان شکست بهێنێت. رۆژنامەکە هۆکاری ئەمە بۆ کورد خۆی دەگەڕێنێتەوە کە لەنێوان "شەڕی دوو بنەماڵەدا" گیری خواردووە و ناکۆکییەکانیان زیادی کردووە. ئیکۆنۆمیست دەشڵێت، "لە ساڵی 2017ەوە ئەو دوو بنەماڵەیە دەسەڵاتیان رادەستی کوڕە لەخۆبایی و بێریزەکانیان کردووە کە کەسایەتی دژبەیەکیان هەیە."

هاوڵاتی  ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز بڵاویکردەوە، ئەمریکا رەزامەندی دەربڕیووە لە رێگەی هۆڵەندا و دانیمارکەوە فرۆکەی F-16 بۆ ئۆکرانیا بنێرێت.  بەرپرسێکی ئەمریکی بە رۆیتەرزی راگەیاندووە لە نامەیەکی فەرمیدا ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، رەزامەندی بۆ هۆڵەندا و دانیمارک دەربڕیووە کە فرۆکەی جەنگی F-16 بۆ ئۆکرانیا بنێرن لەدوای تەواوبوونی راهێنانی فرۆکەوانی بە فرۆکەوانە ئۆکرانییەکان.  لە مانگی ئایاری ئەمساڵ، جۆ بایدن، سەرۆکی ئەمریکا رەزامەندی دەربڕی بە ئەنجامدانی راهێنان بەفرۆکەوانە ئۆکرانییەکان و هاوپەیمانییەتیەکی 11 وڵاتی دروست بوو بۆ دەستپێکردنی راهێنانەکە کە ئەم مانگە دەستیپێکردووە.  بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی بەرگری هۆڵەندا، وڵاتەکە لە ئێستادا 24 فرۆکەی F-16ی ئەمریکی هەیە و 18 دانەی تریشی داناوە بۆ فرۆشتن کە 12یان تا ئێستا فرۆشراون.  فرۆکەی F-16 فرۆکەیەکی جەنگی پێشکەوتوویی ئەمریکییە کە ئۆکرانیا لەسەرەتای جەنگەوە چەندین جار داوای کردووە تا بەکاریبهێنێت دژی روسیا و بە چەکێکی کاریگەر ناوی دەبات کە دەتوانێت ئاسمانی وڵاتەکەی بپارێزێت.

هاوڵاتی  بەرێوبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر رایگەیاند، لە نزیک گوندی لوبنانی ئۆتۆمبێلێک خۆی کێشاوە بە دوو کەسدا و لە ئەنجامدا یەکێکیان گیانی لەدەستداوە و ئەویتریش بریندارە.  رووداوەکە بەیانی ئەمڕۆ هەیینی 18ی ئابی 2023 رویداوە و ئەو دوو کەسەی لە روداوەکەدا بوون هەردوکیان ژن بوون، کە یەکێکیان گیانی لەدەستداوە.  سەرچاوەیەک لە پۆلیسی هەولێر دەڵێت، شۆفێری ئۆتۆمبێلەکە هەڵهاتووە و هەردوو ژنەکەی لە شوێنی روداوەکە بەجێهێشتووە، لە ئێستاشدا فەرمانی دەستگیرکردن بۆ شۆفێرەکە دەرچووە.