هاوڵاتی بەهۆی دوبارە سەرهەڵدانەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا لە گەورەترین شاری چین دا قەدەغەی هاتوچۆ راگەیەندرا و رێوشوێنەكان وەك سەرەتای بڵاوبونەوەی ڤایرۆسەكە گیراونەتەبەر. شاری شەنگهای، کە گەورەترین شاری چینە، قەدەغەی هاتووچۆی تێدا راگەیێندراوە و خەڵکی شارەکە تەنانەت رێگەیان پێنادرێت بچنە دووکانەکانی سەوزە و میوەش. تەنیا رۆژی شەممە 23 هەزار و 600 کەیسی نوێی تووشبووی کۆرۆنا لەو شارە دەستنیشانکراون، کە ئەوەش ریکۆردێکی نوێیە. لە شارەکەدا نزیکەی 26 ملیۆن کەس دەژین، بەهۆی رێکارە تووندەکانیشەوە خەڵک ناچاربوون کە لە ماڵەوە خواردن و ئاو داوا بکەن و چاوەڕێی حکومەت بن سەوزە، گۆشت و هێلکەیان بۆ ببەن، بەڵام درێژەکێشانی قەدەخەی هاتووچۆ گوشارێکی زۆری لەسەر خزمەتگوزارییەکانی گەیاندنی خواردن و خواردنەوە و هاوکارییەکانی حکومەت دروستکرد. زۆربەی ئەوانەش کە خواردن و خواردنەوە دەگەیێننە خەڵک، لەو ناوچانەدان کە قەدەخەی هاتووچۆیان لەسەرە، ئەوەش ئاستەنگێکی دیکەی بۆ گەیاندنی خواردن بە خەڵکی شارەکە دروستکردووە.
.jpg)
هاوڵاتی سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند:" ئەمڕۆ لە رێگەی دەستەی سەرۆکایەتی داواکاری گشتی هەرێمەوە سکاڵا لەسەر حکومەتی هەرێم پێشکەش دەکەین. دەشڵێت، "یەکێتی و پارتی تەنها دەیانەوێت کۆنترۆلی هەموو داهاتەکان بکەن و بە زەبری پارە دەسەڵاتی خۆیان بسەپێنن". ئەمڕۆ یەکشەممە 10ی نیسانی 2022، شێرکۆ جەودەت، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی کوردستان لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: "لەسەر دۆسیەی بودجە و موچەی فەرمانبەران، ئەمڕۆ سکاڵا لە رێگەی داواکاری گشتییەوە لەسەر حکومەتی هەرێم پێشکەشدەکەین و لە رێگەی سکاڵاکەیانەوە دۆسییەکی یاسایی و دادگایی دژ بە حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەینەوە." سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتووی دەشڵێت:" هۆکاری سکاڵاکەمان لەسەر ئەوەیە کە یاسای بودجە نایەتە پەرلەمانی کوردستان و پارە لە بانکەکاندا دیار نامێنێت و بەبێ هۆ دابەشکردنی موچە دوادەخرێت لەکاتێکدا پارەیەکی زۆری نەوتی و داهاتی دیکە لە هەرێمدا هەیە". هەروەها ئاماژەی بەوەش کردووە: "دەستێوەردان لە داهاتی سلێمانی دا دەکرێت و شتی مەترسیدارتریش بەرێوەیە. لەم هەرێمەدا سیستەمی مەرکەزی بوونی نییە تا لا مەرکەزی هەبێت! هێشتا داهات کۆ ناکرێتەوە، دوو پێشمەرگە و دوو ئاسایش بوونی هەیە، ناتوانن مووچەی کارمەندانی پاککەرەوە دابین بکەن ئیتر لا مەرکەزییەتی چی، یەکێتی و پارتی تەنها دەیانەوێت کۆنترۆلی هەموو داهاتەکان بکەن و بە زەبری پارە دەسەڵاتی خۆیان بسەپێنن". سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لەپەرلەمانی کوردستان باسی لەوەشکرد، جێگری سەرۆکی حکومەت دەڵێت "باسی سلێمانی مەکەن"، ئەی کێیە پارەی سلێمانی لە بانکەکان دەردەهێنێت و رێککەوتنێکی شڵەژاوی لە هەرێمی کوردستان لەنێوان یەکێتی و پارتی واژۆکردووە بێ ئەوەی ئەوەی لەبەرچاوگرتبێت کە سلێمانی داهاتی کەمترە لە چاو خەرجییەکانی." هەروەها جەختیکردەوە، "هەموو مانگێک موچە خۆرانی سلێمانی دەبنە قوربانی ئەو کورتهێنانەی لە داهات و خەرجییەکانی سلێمانی روودەدات." شیرکۆ جەودەت ئاماژەی بەوەشدا، قەیرانی گەورە لە هەرێمی کوردستان هەیە، حکومەت ناتوانێت غازی سروشتی بۆ هاوڵاتییان دابین بکات، بەڵام باس لە هەناردەکردنی غازی سروشتی دەکرێت بۆ وڵاتانی ئەوروپا. ئەمە واتای ئەوەیە کە بڕیاردەری حکومڕانی لە هەرێمی کوردستان ئاگای لە دنیا و واقیعی هەرێمی کوردستان نییە.
شاناز حەسەن سەرۆكی لیژنەی كشتوكاڵی لە عەلوەی سلێمانی ئاشكرایدەكات بەرزبونەوەی نرخی سەوزە و میوە هیچ پەیوەندی بە مانگی رەمەزانەوە نییە و دەڵێـ:" بەرزبونەوەكە لەو شوێنانەوەیە كە لێوەی هاوردەی هەرێم دەكرێت وەك ئێران و پێنەگەیشتنی بەرهەمە خۆماڵیەكانیش هۆكارێكی دیكەی زیادبونی خواست و گرانبونی نرخەكانە". سەروەر عەلی، سەرۆكی لیژنەی كشتوكاڵی سەوزە و میوە لە عەلوەی سلێمانی، لە لێدوانێكدا بە هاوڵاتی وت:" بەرزبونەوەی نرخی سەوزە و میوە بۆ هەفتەیەك پێش رەمەزان دەگەرێتەوە و هیچ پەیوەندی بە رەمەزانەوە نییە، بەڵام هۆكارەكەی ئەوەیە لە ئێراندا نرخەكان بەرزبونەتەوە و ئەمەش وایكردووە تا دەگاتە دەستی ئێمە گران بكەوێت". ناوبراو زیاتر رونیكردەوە و وتی:" هۆكاری بەرزی نرخەكەی لە ئێران بۆ ئەو لافاوە دەگەرێتەوە كە زۆربەی ناوچە كتوكاڵیەكانی ئێرانی گرتەوە و بەرهەمەكانی لەناو برد". سەرۆكی لیژنەی كشتوكاڵی سەوزە میوە لە عەلوەی سلێمانی باسی لەوەشكرد: ئەمساڵ بەهۆی سارد سەرماوە بەرهەمە خۆماڵییەكان دواكەوتون و ئەەمش وایكردووە پێویستمان بە رێژەیەكی زیاتری بەرهەمی سەوزە و میوە بێت تا لە دەرەوە بە دەستمان بگات". سەروەر عەلی:" نمونەی بە تەماتە هێناوە و وتی:" ساڵان لە سەرەتای مانگی نیساندا تەماتەی هەندێك شوێن پێدەگەی، بۆیە تەماتەی خۆماڵی لە بازاڕدا دەبوو و نرخەكەی دادەبەزی، بەڵام ئەمساڵ چونكە سەرما دواكەوت تائێستا هیچ یەرهەمی خۆماڵیمان نیە". ساڵانی رابردوو لەم وەرزەدا نرخی كیلۆیەك تەماتە لە 500بۆ 750 دینارەوە دەستی پێدەكرد. بەڵام ئێستا لە بازارەكاندا بەو نرخەیە و تا دەگاتە دەستی هاوڵاتیان بە 1000 بۆ 1250 دەفرۆشرێت. ئەمە نمونەیەكە و بۆ هەموو سەوزە و میوەكانی دیكەش نرخەكان بەو شێوەیەیە. وەزارەتى کشتوکاڵى عێراق رۆژی 6ى نیسانى 2022 بە نووسراوێکى فەرمى لیستى 52 خۆراکى داوەتە ناوەندى ئۆپەراسیۆنە نیشتمانییەکانی سەر بە نووسینگەى سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ ئەوەى رێگەنەدات لە سنوورى هەرێمى کوردستانەوە ئەو ماددانە بچنە نێو شارەکانی ژێر دەسەڵاتی حکومەتی عێراق. بڕیارەکە ئەو ماددە خۆراکییانەیش دەگرێتەوە کە بەڵگەنامەى پێویستیان هەیە و لە هەرێمى کوردستان بەرهەم هێنراون.
هاوڵاتی بەیانی ئەمرۆ بنكەكەانی دەنگدان لەهەموو ناوچەكانی فەرەنسا بە رووی دەنگدەراندا كرانەوە و تائێستاش بەپێی راپرسییە سەرەتاییەكان ئیمانوێل ماکرۆن لە پێشەوەی كاندیدەكانی دیكەیە بۆ دوبارە هەلبژاردنەوەی بە سەرۆكی فەرەنسا. دوایین راپرسییەکان دەریدەخەن، کە ئیمانوێل ماکرۆن 26٪ی دەنگەکان، ماری لوپێن 25٪ی دەنگەکان، ژان میلانشۆ 17٪ی دەنگەکان، ئێریک زێمور 8٪ی دەنگەکان، ڤالێری پێکرێس 8٪ی دەنگەکان، یانیک جادۆ 4٪ی دەنگەکان و ئان هیداڵگۆ 2٪ی دەنگەکان بەدەستدەهێنن. چاوەڕوان دەکرێت لە گەڕی یەکەمی هەڵبژاردندا سەرۆک هەڵنەبژێردرێت و ئیمانوێل ماکرۆن و مارین لوپێن بچنە گەڕی دووەم بۆ ئەوەی یەکێکیان وەک سەرۆکی پێنج ساڵی داهاتووی فەرەنسا هەڵبژێردرێت. ماکرۆن بە سەرکەوتنی لە هەڵبژاردنی ساڵی 2017دا مێژوویەکی بۆ خۆی تۆمارکرد بەوەی بووە گەنجترین سەرۆکی ئەو وڵاتە؛ ئەگەر ماکرۆن ئەمساڵیش سەربکەوێت، ئەوا دەبێتە یەکەمین سەرۆک لە دوای جاک شیراکەوە لە ساڵی 2002 کە بۆ جاری دووەم ببێتەوە سەرۆکی وڵات و بەوەش پێگەی خۆی لەنێو مێژووی ئەو وڵاتەدا بەهێزتر دەکات. ئیمانیۆل ماکرۆن ساڵی ٢٠١٧ بووە ٢٥مین سەرۆک کۆماری فەرەنسا، بەگوێرەی ڕاپرسییەکی دامەزراوەی ئیپسۆسی فەرەنسیی، ماکرۆن لە خولی یەکەمی هەڵبژاردنەکاندا ڕێژەی ٢٧٪ی دەنگەکان بەدەستدەهێنێت و مارین لۆپینی ڕکابەریشی ٢٢٪ی دەنگەکان بەدەستدەهێنێت، بەوپێیەش ماکرۆن و لۆپین دەچنە خولی دووەمی هەڵبژاردنەکان لە ٢٦ی نیسان. لە فەرەنسا سەرۆک کۆمار ڕاستەوخۆ لەناو خەڵکەوە بۆ ماوەی پێنج ساڵ هەڵدەبژێردرێت، سەرۆک کۆمار چەقی دەسەڵاتی جێبەجێکارە و دەتوانێت ئەنجومەنی نوێنەرانیش هەڵبوەشێنێتەوە. سەرۆک کۆمار ڕۆڵی سەرەکیی لە دیاریکردنی سیاسەتی دەرەوە و سیاسەتی حکومەت هەیە، تەنانەت سەرۆک وەزیرانیش لەلایەن سەرۆک کۆمارەوە هەڵدەبژێردرێت.
هاوڵاتی قوباد تاڵهبانی، جێگری سهرۆك وهزیرانی ههرێمی كوردستان رایگهیاند:" خۆشحاڵ بووم هەردوولا هاوڕابووین لەسەر دەستپێکردنی گەشتی راستەوخۆی ئاسمانی لەنێوان هەرێمی کوردستان و یۆنان". دەڵێت:" راستە کوردستان لەبەردەم دەرفەتێکی مێژووییە بۆ هەناردەکردنی گاز، بەڵام بەر لەهەر شتێک پێویستە کێشە یاساییەکانمان لەگەڵ بەغداد چارەسەر بکەین". قوباد تاڵهبانی، جێگری سهرۆك وهزیرانی ههرێمی كوردستان لە فەیسبوكی تایبەتی خۆی نوسیویەتی:"لە پەراوێزی کۆڕبەندی دێلفی، پرسی وزە و گاز یەکێ لەتەوەرە گرنگەکانی کۆبوونەوەم بوو لەگەڵ وەزیری دەرەوەی یۆنان نیکۆس دێندیاس. رامگەیاند کە راستە کوردستان لەبەردەم دەرفەتێکی مێژووییە بۆ هەناردەکردنی گاز، بەڵام بەر لەهەر شتێک پێویستە کێشە یاساییەکانمان لەگەڵ بەغداد چارەسەر بکەین". دەشڵێت:" خۆشحاڵ بووم هەردوولا هاوڕابووین لەسەر دەستپێکردنی گەشتی راستەوخۆی ئاسمانی لەنێوان هەرێمی کوردستان و یۆنان".
هاوڵاتی ڕێکخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران پیشانگەیەکی بە بۆنەی 16ھەمین ساڵیادی نیشتمانیی تەکنەلۆژیای ئەتۆمی وڵاتەکەی کردەوە و تیایدا 9 ئامێری نوێی پزیشکی و پیشەسازی نمایشکران و ئیبراھیم ڕەئیسی دەڵێت:" پاشەکشێ لە زانست و پەرەپێدانی بەرنامەی ئەتۆمیی ناکەن". میدیای فەرمی ئێران بڵاویانكردۆتەوە، لە پیشانگەکەدا، ڕێکخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران سێ بەرنامەی بۆ بەرھەمھێنانی 10 ھەزار مێگاوات کارەبا و دروستکردنی وێستگەیەکی 360 ھەزار مێگاواتی ئاشکراکرد. ئیبراھیم ڕەئیسی سەرۆک کۆماری ئێران لەكاتی كردنەوەی پێشانگاكە ئامادەبوو وتارێكی كورتی پێشكەش كردو بەکارھێنانی بەرنامەی ئاشتی ئامێزی ئەتۆمی بە مافی ڕەوای وڵاتەکەی وەسفکرد و ڕاشیگەیاند:"ھەرگیز پاشەکشێ لە زانست و پەرەپێدانی بەرنامەی ئەتۆمیی ناکەن".
هاوڵاتی وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی حکومەتی هەرێم رایگەیاند:" ئەم مانگە موچەی ئەو خاوەن پێداویستییانەی 100هەزار دیناریان هەیە رادەگیرێت بەمەبەستی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی لە موچە و دەرماڵەکانیاندا. ئەمڕۆ شەممە 9ی نیسان، وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی حکومەتی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، رونکردنەوەیەک بۆ ئەو خاوەن پێداویستیانەی کە دوو موچەن، ئەم مانگە هەر کەسێک موچەی 100 هەزاری هەبێت رادەگیرێت. ئاماژە بەوەش کراوە، "ئەم کارەش بە مەبەستی جێبەجێکردنی یاسای چاکسازییە لە موچەو دەرماڵەکانیاندا." سەبارەت بە پێدانەوەی مووچەکانیان، وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی دەڵێت، "هەموو ئەوانەی خانەنشینن یان شەهیدانەیان هەیە و گرێبەستن دوای هێنانی پشتگیری راستەوخۆ کەمئەندامیەکەیان پێدەدرێتەوە." بەپێی راگەیەندراوەکە، ئەوانەی فەرمانبەرن پێویستە پشتگیری فەرمانگەکەیان بهێنن تا کەمئەندامیەکەیان بۆ بکرێتە دەرماڵە و دوای هێنانی پشتگیری بە هەمان شێوە ئەوانیش راستەوخۆ کەمئەندامیەکەیان بۆ خەرج دەکرێت.
.jpg)
هاوڵاتی جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان رایگهیاند:" وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا لە جیاتی ئەوەی بودجەیەکی زۆر بۆ تۆکمەکردنی سنوورەکان تەرخان بکەن، باشترە بیر لەوە بکەنەوە کە هانی کۆمپانیا و وەبەرهێنەرەکانیان بدەن لە هەرێمی کوردستان وەبەرهێنان بکەن و هەلی کاری زیاتر بۆ گەنجان بڕەخسێنن". قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان لە یۆنان لەسەر کێشەی کۆچبەرانی کورد بە جیا لەگەڵ هەریەکە لە نۆتیس میتراکی وەزیری کۆچ و پەنابەرانی یۆنان و فابریس لیگێری سەرۆکی ئاژانسی فرۆنتێکسی یۆنان لە یەکێتیی ئەوروپا بۆ سنوور و پاسەوانیی دەریایی کۆبووەوە. بەپێی راگەیێندراوی ئەنجوومەنی وەزیران، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان لە پەراوێزی بەشداریکردن لە کۆڕبەندی نێودەوڵەتیی ئابووریی دێلفی لە یۆنان، لەو دوو کۆبوونەوەیەدا کە رۆژی شەمە9ـی نیسانی 2022 بەڕێوەچوون، نیگەرانیی خۆی لە دۆخی کۆچبەرانی کورد لە سنوورەکانی یۆنان و یەکێتی ئەوروپا دەربڕی و داوایکرد بە شێوەیەکی "مرۆڤدۆستانە" مامەڵە لەگەڵ ئەو کۆچبەرانەدا بکرێت. لە بەشێکی راگەیێندراوەکەدا هاتووە، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان جەختی لەوە کردووەتەوە بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کۆچبەران، "وڵاتانی یەکێتیی ئەوروپا لە جیاتی ئەوەی بودجەیەکی زۆر بۆ تۆکمەکردنی سنوورەکان تەرخان بکەن، باشترە بیر لەوە بکەنەوە کە هانی کۆمپانیا و وەبەرهێنەرەکانیان بدەن لە هەرێمی کوردستان وەبەرهێنان بکەن و هەلی کاری زیاتر بۆ گەنجان بڕەخسێنن. لەڕێی وەبەرهێنان و کاری هاوبەشی ئابورییەوە جگە لەوەی دەکرێت بەشێوەیەکی بەرچاو کێشەی کۆچکردن بەرەو ئەوروپا چارەسەر بکرێت، بەڵکو لەڕووی ئابورییشەوە لە بەرژەوەندی وڵاتانی ئەوروپادایە." حەوتەمین کۆڕبەندی دێلفی لە یۆنان بەڕێوەدەچێت، کۆڕبەندەکە لە ناوچەیەکی چیایی سەر کەنداوی کۆڕنیس بە بەشداری بەرپرسانی یۆنان و وڵاتانی دراوسێی بەڕێوەدەچێت و پرسەکانی ئابووری، سیاسی و ئاڵۆزییەکانی جیهان بە گشتیی گفتۆگۆ دەکرێت. یەکەم جارە شاندێکی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەشداری لە کۆڕبەندەکەدا دەکات. بەگوێرەی راگەیێندراوەکەی ئەنجوومەنی وەزیران، لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا هەردوولا هاوڕابوون لە داهاتوودا کاری هاوبەش بکرێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی تۆڕەکانی قاچاخچێتی بە مرۆڤەوە کە بوونەتە هۆی رووتاندنەوە و تەنانەت کوشتنی کۆچبەران لەسەر سنوورەکان. قوباد تاڵەبانی داوای لە بەرپرسانی یۆنانی و یەکێتیی ئەوروپا کردووە کە ئاسانکاری زیاتر بکرێت لە پێدانی ڤیزە بە هاووڵاتییانی کوردستان و پرۆسەی سەفەری یاسایی ئاسانتر بکرێت، وەک لە راگەیێندراوەکەشدا هاتووە، "بۆ ئەوەی هاووڵاتییان چیتر بیر لە رێگەی قاچاخ بۆ کۆچکردن نەکەنەوە." لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا هەر یەکە لە ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران، ئەمەل جەلال، سەرۆکی دەستەی گەشتوگوزاری هەرێمی کوردستان و دابان شەدەڵە، جێگری فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان یاوەری قوباد تاڵەبانی بوون.
هاوڵاتی ئەو پزیشكەی تۆمەتبار كرابوو بە دەستدرێژیكردنە سەر نەخۆشەكانی رایگەیاند:" سبەینێ لە دادگا سکاڵا لەسەر ئەو کەس و ماڵپەڕانە تۆمار دەکەم، کە ناوی منیان زڕاندووە".دەڵێت:" وازناهێنم تا ئەو پزیشکە دەرنەخرێت چونکە چەند جارێکە ئەو تۆمەتە خراوەتە پاڵمان و بێدەنگیمان هەڵبژاردووە". ئارا حاجی یوسف پزیشکی پسپۆر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا وتی، "دوو ئەندام پەرلەمان رووداوی دەستدرێژیکردنە سەر ئافرەتیان وروژاندووە"، کەسانی نابەرپرس و ژمارەیەک دەزگایی میدیایی تۆمەتەکەیان "داوەتە پاڵ من". ئەو دەڵێت، "سبەینێ یەکشەممە لە دادگا سکاڵا لەسەر ئەو کەس و ماڵپەڕانە تۆمار دەکەم، کە ناوی منیان زڕاندووە"، ئەوەشی وت، " وازناهێنم تا ئەو پزیشکە دەرنەخرێت چونکە چەند جارێکە ئەو تۆمەتە خراوەتە پاڵمان و بێدەنگیمان هەڵبژاردووە". ئەوەشی وت، "من پرۆژەیەکم بۆ شارەکە هەبوووە و مووچەی 50خانەوادە دەدەم". هۆکاری ئەوەشی کە ناوی ئەو هێنراوە گەڕاندییەوە بۆ ئەوەی، "ئەو پزیشکی جوانارییە و ناوبانگی هەیە". دوو شەو لەمەوبەر پەرلەمانتارێك بەناوی ( ئەبوبەكر هەڵەدنی) لە بەرنامەیەكی تەلەفزیۆنیدا رایگەیاند:" پزیشكێكی جوانكاری دەستدرێژی سێكسی كردۆتە سەر پێنج ئافرەت كە وەك نەخۆش سەردانیان كردووە، هەر ئەو شەوە ئەمە بووە بابەتی گەرمی تۆرە كۆمەڵایەتیەكان و بۆ رۆژی دواییی ناوی د.ئارا حاجی یوسف بە دكتۆرە تۆمەتبارەكە بڵاوكرایەوە. لە ئێستادا وەزیری تەندروستی لیژنەیەكی تایبەتی بۆ لێكۆڵینەوە لە بابەتەكە پێكهێناوە و بەدواداچوون بۆ راستی روداوەكە دەستیپێكردووە.
هاوڵاتی باڵیۆزی روسیا له ئهمریكا رایگهیاند:" ئهگهر وڵاتان لهسهر ئهم هاوكارییه سهربازیانهیان بهردهوامبن، دورنییه مڵملانێی سیاسی ئهمریكا و روسیا به جهنگ یهكلایی نەكرێتهوه". بهپێی تۆڕی ههواڵی Russia today ، ئهناتۆلی ئهنتۆنۆڤ، ئهمڕۆ شهممه رایگهیاندوه، ههمو كارێك دهكهن له پێناو ئهوهی زیانی گیانی له ئۆكرانیا كهمبكهنهوه و ژیانی هاوڵاتیانی ئۆكرانیا به پارێزراوی بهێڵنهوه. باڵیۆزی روسیا له ئهمریكا راشیگەیاندووە: "بهشێوهیهكی گشتی كار لهسهر پاراستنی ژیانی هاوڵاتیانی ئۆكرانیا دهكهین و دامهزراوه مرۆیی و ئابورییهكانی ئهو وڵاته دهپارێزین، پاراستنی مافهكانی مرۆڤ و بهرقهرار كردنی ئاشتی ئامانجی سهرهكیمانه له ئۆكرانیا". ئاماژهی بهوهشكرد، "هێرشهكانمان بههیچ شێوهیهك هاوڵاتیانی ئۆكرانیا ناكهنه ئامانج و تهنها به بهكارهێنانی سیستمی موشهكی ورد ئامانجه سهربازییهكانی ئۆكرانیا دهپێكین، دهبێت ههموان لهوه تێبگهن كه وڵاتانی رۆژئاوا بهرپرسی یهكهمن لهوهی له ئۆكرانیا دهگوزهرێت". ئهناتۆلی ئهنتۆنۆڤ له بارهی پێدانی چهك هۆشداری دایه ئهمریكا و ئهوروپا و جهختی لهوهشكردهوه: "پێدانی چهك به ئۆكرانیا لهلایهن وڵاتانی رۆژئاواوه، جهنگی ئهم گۆماوه قوڵتردهكاتهوه، ئهگهر وڵاتان لهسهر ئهم هاوكارییه سهربازیانهیان بهردهوامبن، دورنییه مڵملانێی سیاسی ئهمریكا و روسیا به جهنگ یهكلایی نهكرێتهوه". ئاشكراشیكردوه: "ههر كاروانێكی سهربازی بهناو خاكی ئۆكرانیادا بگوازرێتهوه، بێ دودڵی دهیکهینه ئامانجی هێزهكانی خۆمان، چونكه ئهوه مافێكی رهوای هێزهكانمانه"
هاوڵاتی وا بڕیارە وەفدێكی چوارچێوەی هاوئاهەنگی بۆ دانوستاندن لەگەڵ لایەنە سیاسییەکان، لە چەند رۆژی داهاتوودا سەردانی رێبەری رەوتی سەدر لە نەجەف و لایەنە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان بکات. لە چەند رۆژی داهاتوودا چاوەڕوان دەکرێت سەردانی رێبەری رەوتی سەدر لە نەجەف و لایەنە سیاسییەکان لە هەرێمی کوردستان بکات، بەتایبەت پارتی و یەکێتی. ئەوەی تەوەری سەرەكی كۆبونەوە و سەردانەكان دەبێت پێكهێنانی حكومەتی نوێی عێراق و یەكلاكردنەوەی كەسێكە بۆ پۆستی سەرۆك كۆمار كە بەهۆی ناكۆكی لایەنەكانەوە دوو جار كۆبونەوەی پەرلەمان دواخراوە و نەتوانراوە كاندیدێك بۆ پۆستەكە هەلبژێردرێت. ئامانجی لەم دەستپێشخەرییەی چوارچێوەی هاوئاهەنگی ئەوەیە كە ماوەیەكە باسی ئەوە دەكرێت:" رەوتی سەدر دەرگای بە رووی دانوستاندن لەگەڵ چوارچێوەی هاوئاهەنگی داخستووە راست نییە، چونکە لە رۆشنایی ئەوەی هاوپەیمانیی سێقۆڵی نێوان رەوتی سەدر و پارتی و هاوپەیمانی سەروەریی سوننەکان ناتوانێ 220 پەرلەمانتار لە پەرلەمان کۆبکاتەوە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکرکۆمار کە بەربەستە لەبەردەم پێکهێنانی حکومەتی نوێ، ئەگەر ئەوە رووبدات واتا پرۆسەی سیاسی هەرەس دەهێنێت".
(22).jpg)
هاوڵاتی بانکی رافیدەینی عێراق رایگەیاند:" قەرزێکی 150 ملیۆن دیناری و رێژەی وەرگرتنی سووی سەر ئەو قەرزەی و هاووڵاتیان دەتوانن مامەڵە بۆ وەرگرتنی بکەن". ئەمڕۆ شەممە 9-4-2022 بانکی رافیدەین راگەیێنراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، قەرزێک بەبڕی 150 ملیۆن دینار دەدەنە هاووڵاتیان، سوودەکەشی 4٪ دەبێت. بانکەکە دەڵێ، هاووڵاتیان دەتوانن مامەڵەی کڕینی خانووەکانیان بکەن لە رێگەی لقەکانی بانکەکە لە بەغدا و پارێزگاکانی دیکە. جەختیش لەوە دەكاتەوە، ئەو قەرزە هەرێمی کوردستان ناگرێتەوە".
هاوڵاتی سەرۆکی هاوپەیمانیی هێزەکانیی دەوڵەت لە عێراق بۆ چارەکردنی بنبەستی سیاسی لە عێراق چەند خاڵێک وەك چارەسەر بڵاودەكاتەوە و دەڵێت:" ئەوەی ناتوانێت دوو لەسەر سێی ئەندامانی پەرلەمان لە دانیشتنی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار کۆبکاتەوە، دەبێت گفتوگۆ بکات بۆ لێکتێگەیشتن لەگەڵ هاوبەشەکانی لە نیشتمان بۆ دۆزینەوەی چارەیەک بۆ بنبەستی سیاسی لە عێراق". رۆژی هەینی 8ـی نیسانی 2022، عەممار حەکیم لە رێوڕەسمی 13ـەمین ساڵڕۆژی کۆچی دوایی "عەبدولعەزیز حەکیم"ی باوکی لە وتارێکدا لە نەجەف رایگەیاند، "سازانی نەرێنی زیان بە پڕۆسەی سیاسی دەگەیێنێت، حکومەتێکی خزمەتکار و بەتوانا دروست ناکات؛ بۆیە جەختدەکەینەوە کە دەبێت لایەنێک بەرپرسیارێتی پێکهێنانی حکومەت لە ئەستۆ بگرێت بۆ ئەوەی شکستهێنانی بەسەر هەموواندا گشتگیر نەکرێت." عەممار حەکیم وتیشی، "زۆرینەی پێویست ئەوەیە کە بەپێی هاوکێشەی زۆرینەی نیشتمانی هەموو پێکهاتەکان پێکدێت، واتا لە زۆرینەی شیعە، زۆرینەی سوننە و زۆرینەی کورد پێکدێت. بەرپرسیارێتی دەسەڵاتیی جێبەجێکردن واتە حکومەت لە ئەستۆ دەگرێت، لە بەرامبەردا کەمینەیەک لە هەموو پێکهاتەکان هەبێت بۆ ئەوەی رۆڵی ئۆپۆزیسیۆنی ئەرێنی لە رێگەی پەرلەمانەوە بگێڕێت، بەڵام پێویستە گەورەترین فراکسیۆنی شیعە لە پەرلەمان پێکبهێندرێت بۆ پشتیوانیکردنی حکومەت و بۆ ئەوەی حکومەت لەگەڵ هەڵکردنی یەکەم رەشەبای سیاسیدا با نەیبات." ئاماژە بەوەش دەکات، "دەستوور زۆر روون بوو کاتێک هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری مەرجدار کرد بە ئامادەبوونی دوو لەسەر سێی ئەندامانی پەرلەمان، ئەوەش بۆ هاندانی لایەنە سیاسییەکانە بۆ بەدیهێنانی لێکتێگەیشتنی فراوان لە نێوان خۆیاندا، بۆیە ئەوەی ناتوانێت دوو لەسەر سێ دابین بکات، دەبێت گفتوگۆ بکات بۆ لێکتێگەیشتن لەگەڵ هاوبەشەکانی لە نیشتمان و لەنێو یەک ماڵدا. ئێمە لەگەڵ هەبوونی ئۆپۆزیسیۆنێکی نیشتمانین، هەروەها لەگەڵ بەشداریکردنی هەموو لایەنە سیاسییەکان نین لە پێکهێنانی حکومەتدا." هاوپەیمانیی هێزەکانی دەوڵەت لە عێراق لە رەوتی حیکمە بە سەرۆکایەتی عەممار حەکیم و هاوپەیمانی نەسر بە سەرۆکایەتی حەیدەر عەبادی، سەرۆکوەزیرانی پێشووتری عێراق پێکهاتووە، پێکەوە خاوەنی چوار کورسی پەرلەمانی عێراقن.
هاوڵاتی وتەبێژی ڤیلادیمێر پوتن، سەرۆكی روسیا دانی بەوەدا نا كە سەربازێكی زۆری وڵاتەكەی لە ئۆكرانیا كوژراون. دیمیتری پیسكۆف، وتەبێژی سەرۆكی روسیا، لە لێدوانێكدا بۆ تۆڕی سكای نیوزی ئینگلیزی، راشیگەیاند، كوژرانی ئەو ژمارە زۆرەی سەربازانمان "بۆ ئێمە تراژیدیایەكی گەورە" بو. ئاماژەی بەوەشداوە كە "ئومێدەوارە لە رۆژانی ئایندەدا" وڵاتەكەی لە شەڕی ئۆكرانیا بە ئامانجەكانی بگات. ئەوەش بۆ یەكەم جارە بەرپرسێكی باڵای روسیا دان بەوەدا دەنێت كە ژمارەیەكی زۆری سەربازی وڵاتەكەی لە ئۆكرانیا كوژراون. لە 25 مانگی رابردو، وەزارەتی بەرگری روسا رایگەیاند كە یەك هەزارو 351 سەربازی وڵاتەكەی لە ئۆكرانیا كوژراون بەڵام ئۆكرانیا رایگەیاندبو، ژمارەی سەربازە كوژراوەكانی روسیا نزیكەی 19 هەزار سەربازە. پیسكۆف لە بەشێكی دیكەی لێدوانەكەیدا بەبێ ئەوەی هیچ بەڵگەیەك بخاتەڕو ئەوەی رەتكردنەوە كە سەربازانی وڵاتەكەی بەرپرسی كوشتنی خەڵكی مەدەنی بوبن لە شاری بوچای ئۆكرانیاو ئەو هەواڵ و وێنانەی بە "هەڵبەستراو و ساختە" لە قەڵەمدان كە لەو بارەوە بڵاوكراونەوتەوە.
نوێنەری دەزگای لوتکە لەیونان بۆ هاوڵاتی: لەسەر ئەركی حكومەتی هەرێم تەرمی پێنج کۆچبەری دەگەڕێندرێنەوە
شاناز حەسەن نوێنەری دەزگای لوتکە لە وڵاتی یونان ڕایگەیاند:" دوای زیاتر لە سێ مانگ و نیوو بەسەر ڕوداوی ژێر ئاوکەوتنی یەختێکی کۆچبەران، تەرمی پێج کۆچەری کورد لەلایەن پۆلیسی کەناراوەکانی یۆنان دۆزرانەوە لەسەر ئەركی حكومەتی هەرێم دەگەڕێندرێنەوە". شێخ حسێن حەمە ساڵح نوێنەری دەزگای لوتکە لە وڵاتی یونان ڕایگەیاند:" دوای زیاتر لە سێ مانگ و نیوو بەسەر ڕووداوی ژێر ئاوکەوتنی یەختێکی کۆچبەران لە نزیک دوورگەی سانتۆرینی یۆنان، تەرمی پێج کۆچەری کورد بە چەند قۆناغێکی جیا جیا لەلایەن پۆلیسی کەناراوەکانی یۆنان دۆزرانەوە". لە 21/12/2021 لە نزیک دوورگەی سانتۆرینی یۆنان، یەختێکی کۆچبەران نقوم بوو، ئەم پێنج كۆچبەرە لەو كاتەوە تا ئێستا بیسەرو شوێنن ببون و پرۆسەی گەران بەردەوام بووە تائێستا دۆزراونەتەوە. شێخ حسێن حەمە ساڵح ئاماژەی بەوەش کرد:"لە ساتی ڕووداوەکەوە دەزگای لوتکە هەوڵەکانی چڕکردەوە بەمەبەستی کۆکردنەوەی زانیاری لە سەر سەرجەم ئەو کۆچبەرانەی لەو ڕووداوە بیسەرشوێن بوو. سەردانی ڕزگاربووانی ئەو ڕووداوەمان کرد لە ئەسینا". جەختیشی کردەوە لەوەی، تا ئیستا تەرمی پێچ کەسیان دۆزراوەتەوە بڕیارە لە سەرەتای هەفتەی داهاتوو تەرمەکان بگەڕێندرێنەوە هەرێمی کوردستان. ناو و تەمەنی ئەو کەسانەی تەرمەکانیان دەگەڕێتەوە کورستان.. یەکەم: جێگر ابوبکر برایم تەمەن بیست و دووساڵ دووەم: باریز ناسح محمد تەمەن بیست و دووساڵ سێیەم: ژاکاو محمد ئەمین تەمەن بیست و سێ ساڵ چوارەم: سێڤدا فریاد علی تەمەن شەش ساڵ پێنج: محمد ڕێبوار عبداڵلە تەمەن دوو ساڵ نوێنەری دەزگای لوتکە لە یۆنان وتیشی:" تا ئێستا مەلەفی سەرجەم بێسەروشوێنبووانی ئەو ڕووداوە و سەرجەم ڕووداوەکانی ساڵانی ڕابردوو بە کراوەیی ماون بەردەوامین لە بەدواداچوون بەمەبەستی هاوکاری و کار ئاسانی بۆ کەسوکاریان".
.jpg)
