هاوڵاتی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی نیشتمانی كوردستان كۆبووەوە و 14 كەس بە ئەندامی مەكتەبی سیاسی و پێنج كەسیش وەكو ئەندامی یەدەگ بۆ مەكتەبی سیاسی دیاریكرد. كۆبوونەوەكە بە سەرپەرشتی بافڵ تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتی بووە و بڕیارەكە دراوە، هەریەك لە قوباد تاڵەبانی، شاڵاو كۆسرەت، دەرباز كۆسرەت، شاڵاو عەلی عەسكەری، رەفعەت عەبدوڵڵا، ئاسۆ مامەند، شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، تەلار لەتیف، جوان ئیحسان، هاوڕێ شێخ دارۆ، عیماد ئەحمەد، ئەحمەدی نۆكان، نزار ئامێدی، بورهان سەعید سۆفین كە بوونەتە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی. هەروەها یوسف گۆران، رێواز فایەق، سەركەوت زەكی، شوان قادر، رزگار حاجی حەمە بوونەتە ئەندامی یەدەگی مەكتەبی سیاسی، هەر لە كۆبوونەوەكەدا سەعدی ئەحمەد پیرە بە وتەبێژی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان هەڵبژێردرا. لە كۆبوونەوەكەدا بڕیاریشدرا خەسرەو گوڵ محەممەد نوێنەری بافڵ تاڵەبانی، سەرۆكی یەكێتی بێت لە كۆبوونەوەی ئەنجومەنەكانی سەركردایەتی، پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاكان و پشتیوانی. هاوڵاتی لەژمارەی 2037 دا ناوی بەشێك لەو ئەندامانەی بڵاوكردەوە كە دەبنە ئەندامی مەكتەبی سیاسی یەكێتی ئەویش لەزاری سەرچاوەیەكی ئاگادار لە ناو یەكێتییەوە.
هاوڵاتی بەرپرسێکی هەواڵگری میسر رایگەیاند، وڵاتەکەی چەند جارێک ئیسرائیلی ئاگادارکردووەتەوە لە "رودانی روداوێکی گەورە" بەڵام بەرپرسانی ئیسرائیل ئەو هۆشدارییانەیان فەرامۆش کردووە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ هێرشە لەناکاوەکەی حەماس بۆ سەر ئیسرئیل. بەرپرسێکی هەواڵگری میسر کە نەیویوستووە ناوی بهێنرێت لەسەر هێرشەکەی حەماس بە ئاژانسی ئەسۆشیەتد پرێسی ئەمریکی راگەیاندووە، "ئێمە ئاگادارمان کردنەوە کە تەقینەوەی دۆخەکە بەڕێوەیە و بەمزوانە روودەدات و شتێکی گەورە دەبێت، بەڵام ئەوان [ئیسرائیل] ئەو قسانەیان فەرامۆشکرد." بەرپرسە هەوڵگرییەی میسر دەشڵێت، بەرپرسانی ئیسرائیل تەرکیزیان زیاتر لەسەر کرتی خۆرئاوا بووە و کەرتی غەززەیان فەرامۆش کردووە کە حەماسی تێدایە. ئەمە لەکاتێکدا کە هێرشەکەی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل بە "شکستی" هەواڵگری ئیسرائیل ناودەبرێت لە ناوخۆی وڵاتەکە و شیکەرەوانی سەربازی بە "شکستێکی گەورە" ناویدەبەن کە دەزگای هەواڵگری مۆساد پێشبینی هێرشێکی بەرفراوانی لەو جۆرەی نەکردووە کە 50 ساڵە هیچ هێزێک نەیتوانیووە سنوری خاکی ئیسرائیل ببەزێنێت. شەڕ و پێکدادان لەنێوان سوپای ئیسرائیل و بزوتنەوەی حەماس لە رۆژی 7ی تشرینی یەکەمی 2023 دروستبوو دوای ئەوەی حەماس ئۆپەراسیۆنیکی شۆکهێنەری دژی ئیسرائیل ئەنجامدا بەناوی "ئۆپەراسیۆنی تۆفانی ئەقسا" کە دواتر بووە هۆی تووڕەیی ئیسرائیل و ماوەی سێ رۆژە بە بەردەوامی بۆردومانی کەرتی غەززە دەکات. تا ئێستا نزیکەی 800 کەس لە ئیسرائیل و 560 کەس یتریش لە فەڵەستین بەهۆی پێکدادانەکانەوە کوژراون.
هاوڵاتی وەزیری بەرگری ئیسرائیل گەمارۆی تەواوەتی بەسەر غەززەدا راگەیاند و وتی کە "ئێمە دژی مرۆڤی ئاژەڵ دەجەنگین و دەبێت کاردانەوەمان هاوشێوە بێت." جواڤ گالانت، وەزیری بەرگری ئیسرائیل لە کۆبونەوەی وەزارەتی وڵاتەکە گەمارۆی تەواوتی بۆ سەر کەرتی غەززە راگەیاند و وتی، "گەمارۆی تەواوەتی بەسەر غەززدا دەسەپێنین، نە کارەبا، نە خواردن، نە ئاو، نە گازیان نابێت و هەمووی دادەخرێت، ئێمە دژی مرۆڤی ئاژەڵدا دەجەنگین و دەبێت کاردانەوەمان هاوشێوە بێت." وەزیری بەرگری ئیسرائیل وتیشی بەرپرسانی وڵاتەکەی دەستدەکەن بە بڕینی کارەبا و رەوانەکردنی خواردن و سووتەمەنی وەک بەشێک لە "گەمارۆی تەواوەتی" بۆ سەر غەززە. کەرتی غەززە دوو ملیۆن و 300 هەزار کەس تێیدا دەژی و لەساڵی 2007یشەوە لەژێر گەمارۆی ئیسرائیلدایە. ئاسمان و سنورییە ئاوییەکانی غەززە لەژیر دەسەڵاتی ئیسرائیلدایە ئەمە جگە لەوەی دوو خاڵی سنوری لەتیکرایی سێ خاڵی سنوری بەدەست تەلئەبیبەوەیە. گەمارۆدانی تەواوەتی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە دوای ئەوە دێت کە شەڕ و پێکدادان لەنێوان سوپای ئیسرائیل و بزوتنەوەی حەماس لە رۆژی 7ی تشرینی یەکەمی 2023 دروستبوو دوای ئەوەی حەماس ئۆپەراسیۆنیکی شۆکهێنەری دژی ئیسرائیل ئەنجامدا بەناوی "ئۆپەراسیۆنی تۆفانی ئەقسا" کە دواتر بووە هۆی تووڕەیی ئیسرائیل و ماوەی سێ رۆژە بە بەردەوامی بۆردومانی کەرتی غەززە دەکات. تا ئیستا نزیکەی 800 کەس لە ئیسرائیل و 560 کەس یتریش لە فەڵەستین بەهۆی پێکدادانەکانەوە کوژراون.
هاوڵاتی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم لەگەڵ باڵیۆزی نوێی ئەڵمانیا لە عێراق کۆبویەوە و رایگەیاند دەیانەوێت چارەسەر بۆ کێشەکانی هەرێمی کوردستان لە بودجەی عێراق بدۆزنەوە و "نابێت هاوڵاتیانی هەرێم لەوە زیاتر لە بێ بودجەیی و بێ موچەیدا بن." ئەمڕۆ دووشەممە 10ی تشرینی یەکەمی 2023، قوباد تاڵەبانی پێشوازیكرد لە كریستیانە هۆمان باڵیۆزی نوێی ئەڵمانیا لە عێراق و پیرۆزبایی دەستبەكاربوونی لێكرد و هیوای خواست لە ماوەی ئەركەكەیدا لە عێراق، پەیوەندییەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و حكومەتی ئەڵمانیا بەرەوپێشچوونی زیاتر بەخۆیەوە ببینێت. لە کۆبونەوەکەیەدا لەگەڵ باڵیۆزی ئەڵمانیا، قوباد تاڵەبانی باسی لە کێشە و گرفتەکانی بەردەم جێبەجێکردنی یاسایی بودجەی عێراق کرد و وتی، "لە هەوڵداین بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێكی گونجاو بۆ زاڵبوون بەسەر كێشەكان و نابێت هاوڵاتیانی هەرێم لەوە زیاتر لە دۆخی بێ بودجەیی و بێ موچەییدا بمێنن." لە یاسای بودجەی عێراق 12.6% وەک پشکی هەرێم دیاریکراوە کە دەکاتە زیاتر لە 16 ترلیۆن دیناری ساڵانە، بەڵام بەهۆی ناکۆکییەکانی بەغدا و هەولێر تا ئیستا بودجەی هەرێم رەوانە ناکرێت و هەرێمی کوردستان کیشەی دابینکردنی موچەی بۆ دروستبووە. وەك چارەسەرێکی کاتی، حکومەتی هەرێم 700 ملیار دیناری مانگانە وەردەگرێت لە بەغدا بۆ دابینکردنی موچە ئەمەش دوای سەردانی شاندی حکومەتی هەرێم بۆ بەغدا و رێککەوتن لەسەر ئەو بڕە کە وەک قەرز دەدرێت.
هاوڵاتی یدارەی خۆسەری باکور و ڕۆژهەڵاتی سوریا ڕایگەیاند، لە ئەنجامی هێرشەکەی دەوڵەتی تورکیا بۆ سەر بارەگای هێزە ئەمنییەکان لە ناوچەی کۆچەرەتانی دێرک، ٢٩ ئەندامی هێزەکانی دژە مادەی هۆشبەر شەهیدبوون و ٢٨ کەسیش برینداربوون. خۆبەڕێوەبەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، لەبارەی ئاماری قوربانییەکانی بۆردوومانی دوێنێی فڕۆکە جەنگییەکانی تورکەوە بۆ سەر دێریک و ڕمێلان، لە ڕۆژئاوای کوردستان ڕاگەیاندراوێکیان بڵاو کردەوە. لە ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە، بە هۆی بۆردوومانی فڕۆکەی تورکیاوە، ٢٩ ئەندامی ئەکادیمیای ڕووبەڕووبوونەوەی ماددەی هۆشبەر، لە دێریک و ڕمێلان لە ڕۆژئاوای کوردستان، شەهیدبوون، هەروەها ٢٨ کەسیش برینداربوون، لە ناو بریندارەکانیشدا هەندێکیان برینیان سەختە. هەروەها تێیدا هاتووە، بۆ ئەو مەبەستە سێ ڕۆژ ماتەمینییان لە سەرانسەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا راگەیاندووە.
هاوڵاتی وتەبێژی پۆلیسی فیدڕاڵی ئەڵمانیا رایگەیاندوە، فڕۆکەخانەی هامبۆرگ ئهمڕۆ دوشەممە گەشتە ئاسمانییەکانی راگرت، لەکاتێکدا زانیاری بە پۆلیسی وڵاتەکە گەیشتوە لەبارەی بونی هەڕەشە یان بومب لەناو فڕۆکەیەکدا کە لە تارانەوە هاتوە و 168 سەرنشینی هەڵگرتوە. فڕۆکەخانەی هامبۆرگی ئەڵمانیا له ماڵپهڕی تایبهتی خۆی بڵاویكردهوه، "بەهۆی ڕێوشوێنەکانی پۆلیسەوە هیچ هەڵفڕین و نیشتنەوەیەک رونادات و تهواوی گهشتهكان راگیراون". بەگوێرەی لێدوانی وتەبێژی پۆلیسی فیدڕاڵی ئەڵمانیا بۆ ئاژانسی ڕۆیتەرز، "فڕۆکەخانەی هامبۆرگ ئهمڕۆ دوشەممە گەشتە ئاسمانییەکانی راگرت، لەکاتێکدا زانیاری بە پۆلیسی وڵاتەکە گەیشتوە لەبارەی بونی هەڕەشە یان بومب لەناو فڕۆکەیەکدا کە لە تارانەوە هاتوە و 168 سەرنشینی هەڵگرتوە. ئهو ههواڵه له یهكهمین رۆژی کۆبونەوەی تایبەتی حکومەتی ئەڵمانیا و فڕەنسا لە هامبۆرگ هات كه ههریهكه له ئۆلاف شۆڵز، راوێژکاری ئەڵمانیا و ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆک فڕهنسا ئامادەبون.
هاوڵاتی موقتەدا سەدر، رێبەری ڕەوتی سەدر ئەمڕۆ دوشەممە له پهیامێكدا داوای له لایهنگرانی كرد كه ههینی داهاتو خۆپیشاندانی "ملیۆن"ی له ناوەندی بەغدای پایتەخت دژی ئیسرائیل ئهنجامبدهن. موقتەدا سەدر ئهمڕۆ دوشهممه له پهیامێكدا باسی لهوهكردوه، "تیرۆری نێودەوڵەتی دژی ئازیزانمان و گەلەکەمان لە فەڵەستینی خۆشەویست کۆبوەتەوە، ئەرکی ئێمەیە، موجاهیدەکانی عێراق کە بەرەنگاری داگیرکاری ئەمریکا دەبنەوە و هەمو ئەوانەی دۆزی فەڵەستینیان خۆشدەوێت، بە خۆپیشاندانی ئاشتیانە و یەکگرتو و ملیۆنی لە گۆڕەپانی چاکسازی و ستەملێکراوان كۆببنهوه، بۆ ئەوەی دەنگی جیهاد لە بەغدای پایتەختی خۆشەویستی عێراقەوە بەرزبێتەوە بۆ ههمو جیهان". موقتەدا سەدر داوا دەکات لەو خۆپێشاندانەدا ئاڵاى ئیسرائیل بسووتێندرێت و ئاڵاى فەلەستین لەپاڵ ئاڵاى عێراق بەرزبکرێتەوە. ئەمڕۆ (دووشەممە) شەڕی نێوان بزووتنەوەی حەماس و ئیسرائیل پێی نایە رۆژی سێیەممەوە، وەزارەتی تەندروستیی ئیسرائیل رایگەیاند، 700 کەس کوژراون، هەروەها بەگوێرەى ئامارى وەزارەتى تەندروستیى فەلەستین، 436 کەس لە شارى غەززە گیانیان لەدەستداوە. موقتەدا سەدر لە پەیامەکەیدا دەڵێت "ئەو خۆپێشاندانە ملیۆنییە، دەبێت بە بەشدارى هاووڵاتییانى سەرجەم پارێزگاکان بێت بۆ ئەوەى بۆ گەندەڵکار و ستەمکارانی بسەلمێنین؛ ئێمە بەردەوامین لە پاڵپشتیکردنى چاکسازى و بەرگرى." پهیوهست به كاتی خۆپیشاندانهكه، سهدر دهڵێت، "کاتی خۆپیشاندانمان هەینی داهاتوە، دوای نوێژی هەینی یەکگرتو، بە رێپێوان لە هەمو پارێزگارەکانەوە، بۆ ئەوەی بۆ گەندەڵکاران و ستەمکاران بسەلمێنین کە ئێمە بەردەوامین لە پشتیوانیکردن لە چاکسازی و بەرخۆدان و خوداش پارێزەری ئیماندارانه".
.jpg)
هاوڵاتی لە درەنگانی شەوی رابردووەوە، سوپای تورکیا، لە تۆپباران و بۆردوومانکردنی چەند ناوچەیەکی ژێر دەسەڵاتی خۆسەری لە رۆژئاوای کوردستان بەردەوامە و ئاژانسی ڕۆیتەرسیش دەڵێت 11 ئەندامى هێزەکانى ئاسایشى ناوخۆى رۆژئاوا شەهیدبوون. ئاژانسى هەواڵى رۆیتەرز لە زارى روانگەى سورى بۆ مافى مرۆڤ بڵاوى کردەوە، لەهێرشەکەى شەوى رابردوى سوپاى تورکیا، 11 ئەندامى هێزەکانى ئاسایشى ناوخۆ (کوردى)، شەهید کراون و دەیان کەسیش بریندار بوون. بەپێی راگەیەندراوێکى پێشترى هەسەدە، رۆژى 5ى ئەم مانگە، هێزەکانیان هێرشیان کردوەتە سەر بنکەی یابیسە لە نزیک گرێ سپی و ناوچەکانی دەوروبەریدا بەهۆیەوە، شەش سەربازی سوپای تورکیا کوژران و حەوت سەربازی دیکەش برینداربون. ئاماژەی بەوەشکردوە تورکیا وێستگەیەکی کارەبای لە ناوچەی دێرک و هەروەها پێگەکانیان لە دەشتەکانی عامودێ و تەلرفعەت و شەهبا بۆردومانکرد. هاوکات مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)،شەوی ڕابردوو رایگەیاند تورکیا لەماوەی سێ رۆژدا 145 شوێنی بەرێوبەری خۆسەری بۆردومانکردووە کە زۆربەیان پێگەی مەدەنین بۆ پەکخستنی ژیان لە ناوچەکەدا، دەشڵێت، لەنابردنی ئەم پێگانە "تاوانی جەنگە." مەزڵوم عەبدی لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نوسیویەتی، "لەماوەی 72 کاتژمێردا تورکیا زیاتر لە 145 پێگەی سەلامەتی ئێمەی بۆردومان کردووە لەوانە وێستگەی کارەبا، ئاو، وزە و هەروەها نەخۆشخانە و قوتابخانەکان." دوای تەقینەوەکەی یەکی ئەم مانگە لە ئەنقەرەی پایتەخت لەبەردەم ئاسایشی گشتی تورکیا، حکومەتی تورکیا دەستیکردووە بە هەڵمەتێکی چری بۆردومانکردنی ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان و هەرێمی کوردستان. لەدوای تەقینەوەکەی ئەنقەرە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) هێرشەکەی لەئەستۆگرت و تورکیا ئەمەی کردووەتە بیانوو بۆ هێرشکردنەسەر بەرێوبەری خۆسەری لە رۆژئاوا.
هاوڵاتی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندی پارتی چەپی سەوز (یەسەپە) لهبارهی شهڕی ئیسرائیل و حهماس داوا لە هەمو دەوڵەتە ناوچەییەکان و زلهێزەکان دەکات شەڕ ڕابگرن، راشیگهیاند، ئەگەر کێشەی فەڵەستین و کورد چارەسەر نهكرێن، ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا نایەتەدی. دهستهی بهڕێوهبهری ناوهندی پارتی چهپی سهوز (یهسهپه) له بهیاننامهیهكدا سهبارهت به شهڕی نێوان حهماس و ئیسرائیل، ئاماژهی بهوهدا كه "شهڕ و داگیركاری له نێوان فهڵهستین و ئیسرائیل بهردهوامه، پێمانوایه بهدیهێنانی ئاشتی و چارهسهری دیموكراسییه، له شهڕهكانی ڕابردودا جارێكی تر ڕوون بووهوه كه ئاگر به ئاگر ناكوژێنرێتهوه، ههمو ئازارێك ئازارێكی تری به دوادا دێت، لێرهدا داوا له ههمو وڵاتان دهكهین بێن و ئهم شهڕه بوهستێنن". دهستهی بهڕێوهبهری ناوهندی پارتی چهپی سهوز دهڵێت: "ئهگهر كێشهی فهڵهستین و كورد چارهسهر نهكرێن، هیچ ههنگاوێكی ئاشتی له ڕۆژههڵاتی ناوهڕاست ناگیرێتهبهر". بەرەبەیانی 7ی ئهم مانگه حەماس ئۆپراسیۆنی سەربازی لهژێر ناوی "لافاوی ئەقسا"ی دژی ئیسرائیل دەستپێکرد، وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە بەردەوامی هێرشەکانی هێزەکانی ئیسرائیل و دانیشتوانی ئیسرائیل بۆ سەر گەلی فەڵەستین و موڵک و شوێنە پیرۆزەکانیان، بەتایبەتی مزگەوتی ئەقسا لە قودسی رۆژهەڵات. لە لایەکی دیکەوە سوپای ئیسرائیل ئۆپەراسیۆنی "شمشێری ئاسن"ی لە وەڵامی "لافاوی ئەقسا" دەستپێکرد و هێرشیكرده سەر کەرتی غەززە.
هاوڵاتی ئەمڕۆ دوشەممە نرخی نەوت لە سەرەتای بازرگانی ئاسیادا زیاتر لە چوار دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک بهرزبوهوه، یەک بەرمیل نەوتی برینت گەیشتە 87 دۆلار و 30سەنت. بهیانی ئهمڕۆ نرخی نەوتی خاوی برێنت 2.92 دۆلار کە دەکاتە 3.53% بەرزبوەتەوە و گەیشتوەتە 87.30 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، هاوکات نەوتی خاوی ڕۆژئاوای تەکساسی ئەمریکیش 2.72 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک بەرزبوەتەوه و یهك بهرمیل به 85.71 دۆلار مامهڵهی پێوهدهكرێت. بەرزبونەوەی نرخی نەوت دوای ئهوه دێت كه هەفتەی بهرههمی نهوت پاشەکشەی کردوە و گەورەترین دابەزینی هەفتانەی لە دوای مانگی ئادارەوە بەخۆوە بینی، بەهۆی ئەوەی برێنت بە ڕێژەی 11% و نەوتی خاوی ڕۆژئاوای تێکساس زیاتر لە 8% دابەزیوە، ئەوەش لە کاتێکدایە کە نیگەرانییەکان لە بەرزبونەوەی ڕێژەی سود زیاتربون. هاوكات ئەمڕۆ دووشەممە تا سەعات 8:45 بەیانی بەکاتی هەرێمی کوردستان نرخی زێڕ لەبازاڕو بۆرسەی جیهان بەڕێژەی 1% بەرزبوەوەو ئۆنسەیەک زێڕ گەیشتە 1.851دۆلار. 7ی ئهم مانگه، بزوتنەوەی حەماس فەڵەستین، گەورەترین هێرشی سەربازیی بۆ سەر ئیسرائیل لە ماوەی دەیان ساڵدا دەستپێکرد و بە سەدان هاوڵاتی ئیسرائیلی کوژران، لە بەرامبەردا ئیسرائیل شەپۆلێکی هێرشی ئاسمانی تۆڵەسەندنەوەی بۆ سەر غەززە ئەنجامدا.
هاوڵاتی ئێفرایم هالۆی، بەرپرسی پێشوتری دەزگای هەواڵگری مۆساد، لە گفتوگۆیەکی تایبەت لەگەڵ رادیۆ فەردا، لەگەڵ ئەوەی دانی بەوەدا نا کە هێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل تووشی شۆک هاتن بەرامبەر بە هێرشەکانی حەماس ، هەڕەشەی لە ئێران کرد بەوەی بیەوێت لە بەرژەوەندی خۆیدا کەڵک لەم دۆخە وەربگرێت بە تایبەت لە رێگای حیزبوڵای لوبنانەوە. بەرەبەیانی رۆژی شەممە ٧ی تشرین، گروپی فەلەستینی حەماس کە کۆنتڕۆڵی کەرتی غەزەی بە دەستە، نزیکەی پێنج هەزار مووشەکی ئاراستەی شار و شارۆچکەکانی باشوور و ناوەڕاستی ئیسرائیل کرد و دوای لە چالاکییەکی بێ وێنەدا، چەکدارەکانی حەماس و جەهاید ئیسلامی بە تێكشکاندنی دیواری غەزە چوونە شارۆچکە ئیسرائیلییەکانەوەو لەگەڵ هێزە ئیسرائیلییەکان کەوتنە جەنگەوە. ئێفرایم هالۆی لە گفتوگۆکەی لەگەڵ رادیۆ فەردا دەربارەی دۆخی ئێستای ئیسرائیل وتی، "ئۆپەراسیۆنێکی گەورە لە باشووری ئیسرائیل بۆ پاککردنەوەی ناوچەکە لە پاشماوەکانی هێزەکانی حەماس لە ئارادایە. ئەم ئۆپەراسیۆنە هێشتا تەواو نەبووەو ژمارەیەک لە هێزەکانی حەماس هێشتا لە باشووردان. بەڵام بەشی کە زۆری ئەو ناوچانەی کەوتبوونە دەست حەماس ئازاد کران، هەڵبەت بە بەهای کوژرانی خەڵکانێکی زۆر". بە وتەی ئەم بەرپرسە باڵا ئەمنییەی پێشتری ئیسرائیل، "لە ئێستادا ئۆپەراسیۆنی ئاسمانی لە ئارادایە و تا ئێستە 500 جار فڕۆکەی جەنگی چوونەتە ئاسمانی کەرتی غەزەوە. پێدەچێت دوای پاککردنەوەی ناوچە ئیسرائیلییەکان لە هێزی حەماس، ئۆپەراسیۆنی بەربڵاوی زەمینی لە غەزە دژی حەماس بەڕێوە بچێت." هەڕەشەکردن لە ئێران لە ئەگەری دەستێوەردانی حیزبوڵڵا ئێفرایم هالۆی لە وەڵامی پرسیارێک دەربارەی پلانی کۆماری ئیسلامی ئێران لەم رووداوەدا وتی :" یەکێک لە نیگەرانییەکانی ئێمە ئەمە بوو کە هاوکات لەگەڵ ئەو رووداوانەی لە باشووری وڵات روو دەدەن، لەکاتێکدا ئێمە نیگەرانی ئەو رووداوانەین لە باشووری ئیسرائیل روو دەدەن، حیزبوڵڵا، کە هێزێکە لە لوبنانەوە لە لایەن ئێرانەوە ئاراستە ئەکرێت، هێرش بکات و ئێستا ئەمە روویداوە، بە دڵنیاییەوە لە لایەن ئیسرائیلەوە لە باکوور وەڵامیان دراوەتەوەو زیاتریش وەڵام ئەدرێنەوە". بەرپرسی پێشتری مووساد لە بەشێکیتر لە قسەکانیدا هەڕەشەی لە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی کرد و وتی، "ئەگەر من لە جێی ئێرانییەکان بام، بەرلەوەی هەوڵ بدەم کەڵک لەم رووداوە وەربگرم بۆ بەرژەوەندی خۆم بە مەبەستی زیان گەیاندن بە ئیسرائیل، لە بری یەکجار دە جار بیرم ئەکردەوە. من لام وایە ئەم کارەیان زۆر قورس تەواو ئەبێت بۆیان و بە سەریاندا ئەشکێتەوە." میدیا ئیسرائیلییەکان باس لەوە ئەکەن بەرپرسانی حەماس ماوەیەک لەوە پێش کۆمەڵێک دیداریان هەبووە لەگەڵ حەسەن نەسروڵڵا سکرتێری گشتی حیزبوڵڵا و ئەم دیدارانەیان وەک بەشێک لە چالاکییەکانیان لە چوارچێوەی ئامانجەکانی کۆماری ئیسلامی دژی ئیسرائیل هەڵسەنگاندووە. حیزبوڵڵای لوبنان رۆژی شەممە ٧ی تشرینی یەکەم هاوكات لەگەڵ دەستپێکی گەڕی نوێی شەڕی نێوان حەماس و ئیسرائیل، پشتیوانی تەواوی خۆی لە حەماس راگەیاند و هەر لەو رۆژەدا، ژمارەیەک لە لایەنگرانی حیزبوڵڵا لە باشووری لوبنان، نزیکی سنوورەکانی ئیسرائیل وەستان. وەزیرێکی ئیسرائیل رۆژ شەممە ٧ی تشرینی یەکەم بە رۆژنامەی (یەدیعووت ئاخرونووت)ی وتووە پێدەچێت هێرشە کوتووپڕەکانی حەماس لە کەرتی غەزەوە بۆ باشووری ئیسرائیل، سەرەتایەک بێت بۆ ئۆپەراسیۆنی بەربڵاوتری حیزبوڵڵا لە سنوورەکانی باکووری ئیسرائیلەوە.
هاوڵاتی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا کەشتگەلێکی جەنگی رەوانەی رۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست دەکات و دەشڵێت، چەک و تەقەمەنی زیاتر دەنێرێت بۆ ئیسرائیل تا بەرگری لەخۆی بکات. وەزارەتی بەرگری ئەمریکا لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند، سوپای ئەمریکا کەشتیگەلێکی جەنگی و فرۆکەی جەنگی رەوانەی رۆژهەڵاتی دەریای ناوەڕاست دەکات "بۆ بەهێزکردنی هەوڵەکانی پێشگرتن لە توندوتیژی" لەسەروبەندی شەڕ و جەنگ لە ئیسرائیل. لۆید ئۆستن، وەزیری بەرگری ئەمریکا، دەڵێت ئەو کەشتیگەلە بەشێکیان هەڵدەری موشەک و کەشتی بچوکی جەنگی تێکشکێنەرن. جگە لەمەش، وەزیری بەرگری ئەمریکا وتی کە یەکەکانی هێزی ئاسمانی ئەمریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زیاد دەکرێت. بەشێکی تر لە پاڵپشتی ئەمریکا بۆ ئیسرائیل ناردنی چەک و تەقەمەنی زیاترە و لەچەند رۆژی داهاتوودا دەگاتە ئیسرائیل. لەبارەی پاڵپشتییە سەربازییەکانەوە لۆید ئۆستن باسی لەوە کرد، ئەم هەوڵانە "جەختکردنەوەیە" لە پاڵپشتی پتەوی ئەمریکا بۆ وەزارەتی بەرگری ئیسرائیل و گەلی ئیسرائیل. ماوەی دوو رۆژە شەڕ و پێکدادان لەنێوان هیزەکانی حەماس و سەربازانی ئیسرائیل دروستبووە دوای ئەوەی حەماس هێرشێکی لەناکاوی بۆ سەر ئیسرائیل ئەنجامدا و تێیدا پێنج هەزار موشەکی بۆ نێو وڵاتەکە هەڵدا و لەسەر زەمینیش ئۆپەراسیۆنێکی ئەنجامدا و چەکدارانی چوونە نێو وڵاتەکەوە. تا ئێستا لە شەڕ و پێکدادانەکاندا، 700 کەس لە ئیسرائیل و 413 کەس لە فەڵەستین کوژراون.
هاوڵاتی شەڕ و پێکدادانەکانی نێوان حەماس و ئیسرائیل بەردەوامە و تا دێت قوربانییەکانی جەنگەکە زیاتر دەبن، لە نێوترین ئاماریشدا 700 کەس لە ئیسرائیل کوژراون و 413 کەسیش لە فەڵەستین. بەپێی راپۆرتی میدیاکانی ئیسرائیل کوژراوانی ئیسرائیل گەیشتووەتە 700 کەس و زیاتر لە دوو هەزار کەسیش برینداربوون. هاوکات وەزارەتی تەندروستی فەلەستین رایگەیاندووە، 413 فەڵەستینی لەئەنجامی بۆردومانەکانی ئیسرائیل بۆ سەر غەززە کوژراون و دوو هەزار و 200 کەسیش برینداربوون. هێشتا پێکدادان لەنیوان چەکدارانی حەماس و سەربازانی ئیسرائیل بەردەوامە، بەتایبەتی لەناوچەی سیدرۆت کە ئیسرائیل سەربازی زیاتری ناردووە بۆ ناوچەکە تا چەکدارانی حەماس وەدەربنێت. حکومەتی ئیسرائیل رایگەیاندووە کە 100 کەس تا ئێستا لەلایەن چەکدارانی حەماسەوە رفێندراون. بزوتنەوەی حەماس دەڵێت ئەوانەی بەدیل گیراون ئاڵۆگۆریان پێدەکەن لەگەڵ ئەو زیندانییە فەڵەستینیانەی کە لە گرتووخانەکانی ئیسرائیلدان. دوو رۆژە شەڕ لەنێوان هەردوولا بەردەوامە دوای ئەوەی بزوتنەوەی حەماس ئۆپەراسیۆنێکی لەناوکای زەمینی و ئاسمانی دژی ئیسرائیل ئەنجامدا و زیاتر لە پێنج هەزار موشەکی ئاراستەی وڵاتەکە کرد، جگەلەوەی کە دوو هەزار چەکداری بزوتنەوەکە دزەیان کردە نێو ئیسرائیلەوە. شیکەرەوان و میدیاکانی جیهان ئەمە بە شکستی ئاسایش و هەواڵگری ئیسرائیل ناودەبەن کە یەکەمجارە دوای 50 ساڵ هێزێک بتوانێت دزە بکاتە نێو ئیسرائیلەوە بەبێ ئەوەی دەزگای مۆساد پێی بزانێت و ئامادەکاری بۆ بکات.
هاوڵاتی مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)، رایگەیاند تورکیا لەماوەی سێ رۆژدا 145 شوێنی بەرێوبەری خۆسەری بۆردومانکردووە کە زۆربەیان پێگەی مەدەنین بۆ پەکخستنی ژیان لە ناوچەکەدا، دەشڵێت، لەنابردنی ئەم پێگانە "تاوانی جەنگە." مەزڵوم عەبدی لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نوسیویەتی، "لەماوەی 72 کاتژمێردا تورکیا زیاتر لە 145 پێگەی سەلامەتی ئێمەی بۆردومان کردووە لەوانە وێستگەی کارەبا، ئاو، وزە و هەروەها نەخۆشخانە و قوتابخانەکان." دوای تەقینەوەکەی یەکی ئەم مانگە لە ئەنقەرەی پایتەخت لەبەردەم ئاسایشی گشتی تورکیا، حکومەتی تورکیا دەستیکردووە بە هەڵمەتێکی چری بۆردومانکردنی ناوچەکانی رۆژئاوای کوردستان و هەرێمی کوردستان. لەدوای تەقینەوەکەی ئەنقەرە پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) هێرشەکەی لەئەستۆگرت و تورکیا ئەمەی کردووەتە بیانوو بۆ هێرشکردنەسەر بەرێوبەری خۆسەری لە رۆژئاوا. بەرپرسانی تورکیا لە دوای هێرشەکە رایانگەیاند کە تەواوی ژێرخانی ئابوری و ستراتیجی ناوچەکە بەئامانج دەگرن بەهۆی ئەوەی کە ئەو دوو هێرشکارەکەی تەقینەوەکەی ئەنقەرەیان ئەنجامدا لە سوریاوە هاتوون، هەرچەندە بەرپرسانی رۆژائاوای کوردستان رایانگەیاندووە کە ئەوەی بەرپرسانی تورکیا دەیڵێن راست نییە و ئەو دوو کەسە لە رۆژئاوای کوردستانەوە نەهاتوون. فەرماندەی گشتی هەسەدە لە وتەکانیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس دەڵێت، "هێرشەەکانی ئەم دواییەی تورکیا راستەوخۆ بەئامانجگرتنی هەوڵ و تواناکانی بەرێوبەری خۆسەرییە بەبیانوی سیاسیی بۆ پەکخستنی ژیانی مەدەنی، ئەم هێرشانە بەئامانجگرتنی هەوڵی کۆمەڵگە مەدەنی و رێکخراوەکانە کە دوای تێکشکانی داعش کاریان کردووە بۆ چەسپاندنی سەقامگیری." لەکۆتایی قسەکانیشیدا مەزڵوم عەبدی باسی لەوە دەکات، "لەناوبردنی ژێرخان تاوانی جەنگە و بابەتەکە لەوە کەمتر هەڵناگرێت."
.jpg)
هاوڵاتی لیژنەی نەوت و غازی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، پێشنیاز دەکات نەوتی ھەرێمی کوردستان لە ناوخۆی عێراقدا بەکاربھێندرێت. باسم نەغمیش، ئەندامی لیژنەی نەوت و غاز و سامانە سروشتییەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامەی ئەلسەباحی عێراقیی ڕایگەیاند، ئێستا لیژنەی ناوبراو خەریکی تاووتوێکردنی پرۆژەپێشنیازێکە بۆ وەبەرهێنانی نەوتی هەرێمی کوردستان لە ناوخۆی عێراق و بە نیازە ئاراستەی حکومەتی عێراقی بکات، ئەو پەرلەمانتارە راشیگەیاندووە کە تا ئێستا تەنیا 80 هەزار بەرمیل لە کۆی نزیکەی 450 هەزار بەرمیل نەوتی هەرێمەکە لە ناو خۆی عێراق وەبەر هێنراوە. بە وتەی ئەو پەرلەمانتارە، پێشنیازێکی تریان ئەوەیە ئەو بڕە نەوتەی لە رێگەی تورکیاوە دەڕۆشت، لە رێگەی باشوورەوە قەرەبوو بکرێتەوە، کارکردنیش بەو ئاڕاستەیە بەردەوامە، لەپێناو ئەوەی زیان لە بودجە نەدات. باسم نەغیمش، پەرلەمانتار و ئەندامی لیژنەی نەوت و غاز بە رۆژنامەکەی وتووە: "محەمەد شیاع سودانی، سهرۆك وهزیران چەند لیژنەیەکی پێکهێناوە لەپێناو لێکۆڵینەوە لە چۆنێتی وەبەرهێنانی نەوتی هەرێم کە ئەمڕۆ بە نزیکەی 450 هەزار بەرمیلی رۆژانە مەزەندە دەکرێت، بۆ ئەوەی بدرێتە پاڵاوگە ناوخۆییەکان لە پاڵ چەند رێگەچارەیەکی دیکەدا لە نموونەی فرۆشتنی ئەو نەوتە بە ئەردەن یا سووریا یاخود لوبنان". نەغیمش وتووشیەتی: "حکومەتی عێراق سەرقاڵی ئەوەیە کۆی نەوتی هەرێم لە ناوخۆدا وەبەر بهێنێت، ئەویش دوای ئەوەی 80 هەزار بەرمیل لەو نەوتە درایە پاڵاوگە ناوخۆییەکان، پێویستە حکومەت چارەسەری روون بۆ بەقاچاخبردنی نەوت بدۆزێتەوە، چونکە یەکێک لە بەرپرسیارێتییەکانی حکومەت ئەوەیە کە دەسەڵاتی تەواوەتی هەبێت بەسەر دەروازە سنوورییەکاندا".
