رۆژنامەیەكی بەریتانی: هێزەكانی سوریا خەڵك لە باڵەخانەكانەوە هەڵدەدەنە خوارەوە  

هاوڵاتی ئەمڕۆ دوای خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا کە جارێکی دیکە ئەردۆغان سەرکەوت، دەستگیرکردنی هاوڵاتیانی کورد لە باکوری کوردستان دەستی پێکرد. ئاژانسی مەزۆپۆتامیای باکوری کوردستان رایگەیاند، ئەمڕۆ پۆلیسی تورکیا لە شاری جۆلەمێرگی باکوری کوردستان، هەڵیان کوتاوەتە سەر ژمارەیەک ماڵ و دەرگا و پەنجەرەی ماڵەکانیان شکاندووە. بەگوێرەی زانیاریەکانی ئاژانسەکە، هێزە ئەمنیەکان بە چەک، لەقە و مستەکۆڵە هاوڵاتیانیان ئەشکەنجە کردووە و دواتر شەش گەنجیان دەستگیرکردووە. دەستگیرکراوەکان بۆ بەرێوەبەری پۆلیسی ناوچەی گەڤەڕی جۆلەمێرگ گواسترانەوە. لە قۆناغی بانگەشەی هەڵبژاردنەکانیشدا، بە سەدان هاوڵاتی کورد لەلایەن هێزەکانی دەسەڵاتەوە دەستگیرکران کە تاوەکو ئێستاش ژمارەیکیان لە زیندانەکاندان. لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیادا کە دوێنێ ٢٨ی ئایار بەڕێوەچوو، کەمال کلچدارئۆغلۆ ٧٢.١١٪ی دەنگەکانی لە پارێزگای باکوری کوردستان بەدەست هێنابوو و لە هەڵبژاردنی پەرلەمانیشدا کە ١٤ی ئایار بەڕێوەچوو، ئاکەپە لە سێ کورسی پارێزگاکە هیچ کورسیەکی بەدەست نەهێنا و هاوڵاتیان دەنگیان بە پارتی چەپی سەوز کە جێگرەوەی هەدەپەیە داوە.

ئۆکرانیا رایگەیاند لە شەوێکدا بە 50 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێران هێرش کراوەتە سەر کیێڤ و بەرپرسێک وڵاتەکەش دەڵێت کۆماری ئیسلامی بە بێ زیان دەربازی نابێت. نوسینگەی سەرۆکایەتی ئۆکرانیا بڵاوی کردەوە؛ تەنها لە شەوی رابردودا بە 50 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی جۆری (شاهید) پایتەختی وڵاتەکەیان و چەند ناوچەیەکی دیکە هێرشیان کراوەتە سەر و زیانی ماددی لێکەوتوەتەوە. سەرۆکی نوسینگەی سەرۆکایەتی ئۆکرانیا لە پەیامێکدا کە لە تویتەر بڵاوی کردوەتەوە ئاماژەی بەوە کردوە بە فەرمانی ڤلۆدیمیر زلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا گەلاڵەی سزای درێژماوەی 50 ساڵی ئێران رەوانەی پەرلەمان کراوە و کار دەکرێت بۆ سەپاندنی سزا بەسەر دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتەدا. بە پێی ئەو سزایانە گواستنەوە کاڵای ئێران لە سەرجەم سنورە ئاسمانی و وشکانییەکانی ئۆکرانیا قەدەغە دەکرێت و کار دەکرێت بۆ سزادانی بەرپرسانی باڵای کۆماری ئیسلامی. میخائیل پۆدۆلیاک، راوێژکاری نوسینگەی سەرۆکایەتی ئۆکرانیا رایگەیاند؛ دەسەڵاتی تاران راستەوخۆ لەگەڵ روسیا دژی ئۆکرانیا شەڕ دەکات و ئەو هەنگاوەیان بە بێ زیان نابێت. بە وتەی پۆدۆلیاک کۆماری ئیسلامی نابێت پێی وابێت بەهۆی دوری جوگرافیاکەیەوە یان سەرقاڵبونی ئۆکرانیا بە بەرگریی دژی روسیا، پارێزراو دەبێت لە کاردانەوەی کیێڤ. جەختی لەوە کردەوە: کردنە ئامانجی کیێڤ بە 50 فڕۆکەی خۆکوژی جۆری شاهید لە لایەن ئۆکرانیاوە بێ وڵام نابێت و کارێک دەکەن ئەو فڕۆکانە بگەڕێنەوە ئەو وڵاتەی کە بەرهەمی هێناون. کۆماری ئیسلامی ئێران تۆمەتبارە بە پشتیوانیکردنی روسیا لە جەنگی ئۆکرانیا و زیاتر لە دوو هەزار فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی رادەستی مۆسکۆ کردوە.

هاوڵاتی              وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ڤۆلۆدیمیر زلێنسکی، سەرۆکی ئۆکرانیا بە ڕەخنەگرتن لە ئێران دەیەوێت لە ململانێکان لەگەڵ روسیا هەوڵی وەرگرتنی یارمەتی و چەکی زیاتر لە رۆژئاوا بدات. وەزارەتی دەرەوەی ئێران وەڵامی لێدوانێکی ڤیدیۆیی دایەوە کە ڕۆژی چوارشەممە بڵاوکرایەوە و تیایدا سەرۆکی ئۆکرانیا داوای لە "گەلانی ئێران" کرد کە فشار بخەنە سەر حکومەتەکەیان بۆ دورکەوتنەوە لە "تیرۆریزمی ڕوسیا" و واز لە دابینکردنی ئەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانەی مۆسکۆ بهێنن کە بەکاری دەهێنێت بۆ ئەنجامدانی هێرشی بەرفراوان لە ئۆکرانیا. ناسر کەنعانی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، "دوبارەبونەوەی تۆمەتە ناڕاستەکانی سەرۆکی ئۆکرانیا دژی ئێران ئامانجی ئەوەیە زۆرترین چەک و یارمەتی دارایی لە وڵاتانی ڕۆژئاوا وەربگرێت". ئێران لە سەرەتادا رەتیکردەوە فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی شەهید بۆ ڕوسیا دابین بکات، بەڵام دواتر رایگەیاند، بەر لە دەستپێکردنی شەڕی ئۆکرانیا ژمارەیەکی سنورداریان بۆ دابین کردووە. ڕوسیا لەوکاتەوەی لە مانگی شوباتی 2022 دەستی بە لەشکرکێشی هەمەلایەنەی بۆ سەر ئۆکرانیا کردووە، هاوکارییە سەربازییەکانی لەگەڵ ئێران بەهێزتر کردووە.

هاوڵاتی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە پێنجەمین خولی دەرچووانی خوێندکارانی زانکۆی ئەمریکی کوردستان - دهۆک وتارێکی پێشکەشکرد و گوتی، "دەبێت ئەزموون لە کێشەکانی رابردوو وەربگیرێت." سەبارەت بە بارودۆخی  هەرێمی کوردستان، نێچیرڤان بارزانی رایگەیاند، "دوای رێککەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا هەمولایەک درکی بەو سەقامگیرییە کرد، کە هاتە ئاراوە، بەڵام هەندێک هەوڵ هەن کە دەیانەوێت دۆخەکە بشێوێنن، پێویستیشە هەمو لایەنەکان کرد، پابەندی یەکڕیزی و پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی عێراق و هەرێمی کوردستان بن و رێگە بە شێواندنی دۆخەکە نەدەن". لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، سەرۆکی هەرێمی کوردستان رایگەیاند،" جێگەی نیگەرانییە ئەگەر هەندێک لایەن هەوڵ بدەن کۆسپ بخەنە بەردەم رێککەوتنەکان و هەوڵدان بۆ پێشێلکردنی مافە دەستوورییەکانی هەرێمی کوردستان مایەی قبوڵکردن نییە. "  سەرۆکی هەرێمی  کوردستان داوای لە هەمو لایەنەکان کرد پابەندی رێککەوتنەکان بن وتی، "رێگەی دروست تەنیا پابەندبونە بە رێککەوتن و لێکتێگەیشتنەکانی نێوان لایەنەکان، لە عێراق و هەرێمی وکوردستانیش دەبێت وانە لە رابردو وەربگرین، هاوڵاتییان لە ناکۆکی سیاسی بێزار و ماندوبونە، دەبێت بەخۆماندا بچینەوە و بە بەرژەوەندی باڵای وڵات بخەینەپێش هەمو شتێکەوە، ئێمە تەنها و تەنها بە یەکڕیزی و یەکتر قبوڵکردن و تەبایی پێکەوە دەتوانین پارێزگاری لە قەوارەی فیدڕاڵی و مافە دەستورییەکانی هەرێمی کوردستان بکەین و بەرەو داهاتویەکی باشتر هەنگاو بنێین".

هاوڵاتی لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا، رەجەب تەیب ئەردۆغان بۆ پێنج ساڵی دیکە بە سەرۆکی تورکیا هەڵبژێردرایەوە و پێش کەمال کڵچدارئۆغڵو کەوت. بەپێی ئەنجامە بەراییەکان و جیاکردنەوەی (99.1٪)ی دەنگەکان، لە گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا، رەجەب تەیب ئەردۆغان بەرێژەی لە 52%ـی دەنگەکان، سەرکەوتنی بەسەر کەمال کڵچدارئۆغڵو بەدەستهێنا کە رێژەی 47%ـی دەنگەکانی بەدەستهێناوە. ئەردۆغان کە کاندیدی هاوپەیمانی کۆمار بو، لە گەڕی دووەم زیاتر لە 27 ملیۆن دەنگی بەدەستهێناوە، لەبەرامبەردا کەمال کڵچدارئۆغڵو، کە کاندیدی هاوپەیمانی میللـەت بو، نزیکەی 24 ملیۆن دەنگی بەدەستهێناوە.  

بەهۆی پابەندنەبون بە سەرپۆشەوە دەزگای دادی ئێران هۆشداریی دەداتە کچان و ژنان و ئەمینداری ناوەندی فەرمان بە چاکە و دوریی لە خراپەی کۆماری ئیسلامی دور دەخرێتەوە. ناوەندی راگەیاندنی دەزگای دادی کۆماری ئیسلامی ئێران رایگەیاند؛ بە پێی رێوشوێنەکانی ئەو دەزگایە هەر خانمێک پابەندی سەرپۆش نەبێت جگە لە سزای ماددی کارکردنی لێ قەدەغە دەکرێت. هاوکات بەهزاد پورسەید جێگری جێبەجێکاری یاسایی دەزگای داد بۆ کاروباری پەرلەمان رایگەیاند؛ ئەو خانمانەی کەسایەتی ناسراون لە کۆمەڵگەدا و پابەندنی سەرپۆش نابن سزاکانیان بەراورد بە خانمانی دیکە توندتر دەبێت و کار و پیشەکانیان لێ قەدەغە دەکرێت. لێدوانی ئەو بەرپرسە لە کاتێکدایە کە ژمارەیەکی بەرچاو لە خانمە ئەکتەرەکانی ئێران وەک ناڕەزایەتیی بە سەرکوت لە لایەن دەسەڵاتەوە بە بێ سەرپۆش لە شوێنە گشتییەکاندا دەرکەوتون و دەزگای داد هۆشداریی داوەتە ئەو خانمانە کاردنیان لە دراما و سینەمای ئێران لێ قەدەغە دەکرێت. لە لایەکی دیکەوە میدیاکانی ئێران بڵاویان کردوەتەوە ئەمڕۆ یەکشەممە محەمەد حسێن تاهیری، وەک ئەمینداری نوێی ناوەندی (فەرمان بە چاکە دوریی لە خراپە)ی کۆماری ئیسلامی دەستنیشان کراوە و هاشمی گوڵپایگانی ئەمینداری پێشو لەو پۆستە دورخراوەتەوە. ئەو ناوەندەی کۆماری ئیسلامی ئێران بە هۆکاری گیانلەدەستدانی ژینا ئەمینی دەزانرێت و تا ئێستا لە لایەن وڵاتانی ئەوروپا و ئەمریکا و چەند وڵاتێکی دیکەوە سزای بەسەردا سەپێنراوە.    

هاوڵاتی بەرێوەبەری گشتی پلاندانان لە وەزارەتی کشتوکاڵی ھەرێم رایگەیاند، لەگەڵ حکومەتی عێراق گەیشتوون بە رێککەوتن بۆ ئەوەی پشکی کوردستان لە وەرگرتنی گەنم زیاد بکرێت.   د.زێدا محەمەد کەریم، بەرێوەبەری گشتی پلاندانان لە وەزارەتی کشتوکاڵی ھەرێم لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنوسیدا باسی لەوەشکرد، حکومەتی ھەرێم ناڕازییە لەو پشکەی بەغداد بۆ گەنمی جوتیارانی کوردستانی دیاریکردووە کە بڕەکەی ٣٧٥ ھەزار تۆنە. وتیشی، بۆیە لەگەڵ لیژنەی باڵای کڕینەوەی گەنم لە حکومەتی فیدڕاڵ رێککەوتوون، ئەگەر گەنمی جوتیاران لە ٣٧٥ ھەزار تۆن زیاتربوو، پشکی کوردستان لە کڕینەوەی گەنم زیاتر بکرێت.    

هاوڵاتی سەرۆکی دامەزراوەی باڵای هەڵبژاردنەکانی تورکیا، رایگەیاند پێیان وایە بە بەراورد بە گەڕی یەکەم، ئەنجامی گەڕی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار زووتر رادەگەیەندرێت. ئەحمەد یەنەر سەرۆکی دامەزراوەی باڵای هەڵبژاردنەکان لە تورکیا دوای دەنگدانی وەڵامی پرسیارەکانی رۆژنامەنووسانی دایەوە و رایگەیاند: هاووڵاتییان هاوشێوەی گەڕی یەکەم، لەگەڕی دووەمیشدا چ لە دەرەوەی وڵات و چ لە ناوخۆ بە گرنگییەکی زۆرەوە بەشدارییان هەڵبژاردنەکاندا کردووە. وتیشی: "هیوادارم ئەنجامەکان ببنە خێر و خۆشی بۆ گەل و دیموکراسیی تورکیا و پارتە سیاسییەکان و کاندیدەکانمان، هەڵبژاردنەکانمان تا ئێستا بەبێ هیچ کێشە و گرفتێک بەڕێوە دەچێت، دووبارە هیوای بەختێکی باش بۆ خەڵکی تورکیا دەخوازم". سەرۆکی دامەزراوەی باڵای هەڵبژاردنەکان لە تورکیا لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە کاتی راگەیاندنی ئەنجامەکان وتی: "وەک دەزانرێت هەڵبژاردنەکانی 14ی ئایار بە بەشداریی کاندیدانی سەرکۆمار و 24 پارتی سیاسیی بەڕێوەچوو، بەو پێیەی لەم هەڵبژاردنەدا تەنها کاندیدەکانی سەرکۆمار کێبڕکێ دەکەن، پێمان وایە زووتر ئەنجامەکان رادەگەیەندرێت".

هاوڵاتی وەزیرى دارایى هەرێم رایدەگەیەنێت؛ حکومەتى هەرێم پابەندى رێککەوتنەکەیەتى لەگەڵ بەغداد. دەشڵێت: هەندێک لەو گۆڕانکارییانەى لە لیژنەى دارایی کراوە پێچەوانەى دەستور و یاسایە. ئاوات شێخ جەناب ئەمڕۆ یەکشەممە لەمیانی کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لەبارەی گۆڕانکاریەکانی یاسای بودجە لە لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق، رایگەیاند، "ئەو رێککەوتنەی حکومەتی هەرێم لەگەڵ بەغدا کردویەتی لە ئەنجامی جەولەیەکی دورودرێژی دانوستان بوە کە لە 2019 دەستیپێکرد سەرئەنجام یاسای بودجەی 2020 رێککەوتنمان لەسەرکرد بەڵام نەگەیشتە پەرلەمان، دواتر بۆ یاسای بودجەی 2021 رێککەوتنمان کرد و لە پەرلەمان پەسەندکرا، ئەم دو رێککەوتنە پێشکەوتنی بەخۆوەبینی بۆ ئەم رێککەوتنەی دوایی، کە لەسەر بودجەی 2023، 2024 و 2025 رێککەوتین، ئەو رێککەتنە سیاسیەی کرا ئیدارەی دەوڵەتی لێدروستبو کە دواتر حکومەتی پێدروستکرا و لە پەرلەمان دەنگی لەسەردرا". ئاماژەی بەوەشکرد، پێیانوایە هەر دەستکاریەک لە پڕۆژەی بودجەدا بکرێت لە دەرەوەی رێککەوتنی هەرێمی کوردستان و بەغدا بەنادەستوری و یاسایی ناودەبەن، "هەروەها بڕیارێکی دادگای فیدڕاڵی هەیە کە هەمو دەستکاریەکی دەقەکانی حکومەت تایبەت بە بودجە لە پەرلەمان رەتدەکرێتەوە، لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق مافی زیادکردن یاخود لابردنی دەقیان نیە". دەشڵێت: ئێمە پابەندی رێککەوتنەکانی نێوان و هەرێم و بەغدا و پرۆژەیاسای بودجەی 2023 دەبین و لە دەرەوەی ئەوانەش هەر گۆڕانکارییەک بکرێت بە ناسایی دەزانین. لەبارەى پاشەکەوتى موچەى فەرمانبەرانیشەوە، ئاوات شێخ جەناب وتى،" لەوەى ئەولەویەتى وەزارەتى دارایی دابینکردنى موچەى فەرمانبەرانە، بەڵام ئەوەى پەیوەستە بە پاشەکەوتى موچە ئەوەیە کە ئەو پاشەکەوتە مافە و ئێمە لە ئامانەتەوە کردومانە بە قەرز لەسەر حکومەت بۆئەوەى نەفەوتێت، بەڵام کە بە بڕگەیەک لەلایەن لیژنەى داراییەوە زیادکراوە دەبو دور لە موزایەدەى سیاسى ئەوە بکرایە کە تەخسیساتى بۆ دابنرایە، بەڵام ئەوە نەکراوە، ئەو پارەیە لە کوێ دەهێنرێت؟. ئاوات شێخ جەناب پەیوەست بەو قەرزەی کە لەرابردودا لە رێگەی بانکی بازرگانی عێراقییەوە کراوە، وتی، "کاتی خۆی داوامان کردوە پێدانەوەی قەرزەکە بکرێتە 10 ساڵ، بەڵام لە بودجەی 2021 رێککەوتنمان کرد و کرا بە 7 ساڵ و لە بودجەی 2023 هەمان شت دوبارەکرایەوە بەڵام لە لیژنەی دارایی کراوە بە پێنج ساڵ کە بدرێتەوە، لەکاتێکدا لە بنەڕەتدا پشکی کورد کە 12.67% غەدرێکی گەورەیە و بەبێ گەڕانەوە بۆ هەرێم کەمکراوەتەوە، ئێمە نایشارینەوە بەومەرجە رازی بوین بە 12.67% کە مانگی 10 سەرژمێری بکرێت کە بەپێی ئامارەکان کورد 14%یە". ئەوەشی خستەڕو، "سەرەڕای ئەوەی کە هەمو پڕۆسەی نەوتی ئێمە قابیلی پێداچونەوەیە لە رێگەی چاودێری دارایی حکومەتی بەغدا و هەرێم هاتون زیادکردنێکی نامەعەقولیان کردوە کە دەبێت دوای ئەو پڕۆسەیە لە لایەن وەزارەتی دارایی عێراقەوە وردبینی بۆ بکرێت، هەروەها مەرج دانراوە کە ئەگەر بڕیارەکە جێبەجێ نەکرا ئەوا پشکی هەرێم دەبڕدرێت و فەرمانبەران سزادەدرێن کە نەدەبوایە ئەمە بکرێت".

هاوڵاتی لە ناوچەی کانیا خەزالان-ی پارێزگای روحای باکوری کوردستان، لایەنگرانی ئاکەپە هێرشیان کردە سەر چاودێرانی سندوقەکانی دەنگدان کە رێگەیان نەداوە بە کۆمەڵ دەنگ بدەن. بەگوێرەی دیمەنێکی ڤیدیۆیی کە لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان و مالپەڕە هەواڵییەکانی باکوری کوردستاندا بڵاوکراونەتەوە، ژمارەیەک لایەنگری پارتی داد و گەشەپیدان (ئاکەپە)ی دەسەڵاتدار لە ناوچەی کانیا خەزالانی روحا هەوڵیانداوە بە کۆمەڵ دەنگ بدەن. چاودێرانی پارتە سیاسیەکانیش رێگەیان لەم خروقاتە گرتووە و بۆیەش لەنێوانیاندا ئاڵۆزی دروست بووە. باسی ئەوە دەکرێت کە لە ناوچەی ئەیوبیەی روحاش لایەنگرانی ئاکەپە هەوڵیانداوە بە کۆمەڵ دەنگ بدەن، بەڵام لەو کاتەدا عەلی شەکەر پەرلەمانتاری جەهەپە لەوێ بووە و چاودێری سندوقەکانی دەنگدانی کردووە و هەوڵیداوە رێگری بکات، بەڵام لایەنگرانی ئاکەپە هێرشیان کردووەتە سەری.  

هاوڵاتی سەلاحەدین دەمیرتاش داوای لە هاوڵاتیانی تورکیا کرد ئەمڕۆ بچنە سەر سندوقەکانی دەنگدان و هاوسەرۆکی هەدەپەش دەڵێت، بڕوایان وایە سبەینێ رۆژێکی نوێ دەبێت. خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا ئەمڕۆ دەستی پێکرد. پارتی چەپی سەوز و پارتی دیموکراتی گەلان هاوشێوەی خولی یەکەمی هەڵبژاردن کە ١٤ی ئایار بەڕیوەچوو، پشتگیری لە کەمال کلچدارئۆغلۆ کاندیدی ئۆپۆزسیۆن دەکەن. سەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆکی پێشووی هەدەپە کە حەوت ساڵە لە زینداندایە لە تویتێکدا بە رستەیەک باسی لە پرۆسەی دەنگدان کرد. سەلاحەدین لە تویتەکەیدا وتی، " تکایە مافی دەنگدانتان بەکار بهێنن." لەلایەکی دیکەوە میدحاد سانجار هاوسەرۆکی هەدەپە کە لە ئەنقەرە دەنگیدا رایگەیاند کە تورکیا لە قۆناغێکی مێژووییدایە. سانجار کە بۆ رۆژنامەنووسان قسەی کرد ئاماژەی بەوەکرد کە پێویستە هاوشێوەی چاودێران، هەموو هاوڵاتیەک ئاگاداری دەنگەکەی بێت و بیپارێزێت .  وتیشی، " تاوەکو هەڵبژاردن کۆتایی دێت و ژماردنی دەنگەکان تەواو دەبێت، پێویستە چاودێری بکرێت و دەنگەکان بپارێزرێن. ئێمە بۆ داهاتوویەکی رۆناک ئەرکی سەرشانمان جێبەجێ کردووە. بڕوامان وایە سبەینێ رۆژێکی جیاواز دەبێت."

هاوڵاتی سبەی دووشەممە سیستەمی كامێراكانی تیژڕەویی پۆینت تو پۆینت لە سنووری پارێزگای سلێمانی دەکەوێتە کار.  دوای كه‌وتنه‌كاری كامێراكانی چاودێری تیژڕه‌وی ناسراو به‌خاڵ بۆ خاڵ بۆ ماوه‌ی هه‌فته‌یه‌ك به‌شێوه‌ی تێست، له‌سبه‌ینێ دووشه‌ممه‌وه‌ 29ی ئایاری 2023ه‌وه‌، كاتژمێر 8:00ی سه‌رله‌به‌یانی له‌هه‌ردوو ڕێگه‌ی (سلێمانی- دوكان)، كامێراكان تیژڕه‌وی ئۆتۆمبێل تۆمار ده‌كه‌ن. هاتوچۆى سلێمانی داوا دەکات، شۆفێران پابەندبن بەو خێراییەى لە رێگەکە دیاریکراوە  لەبارەی شێوازی تۆماركردنی سەرپێچی بۆ شۆفێران و خێرایی رێگەپێدراو، بەهمەن عەبدوڵا وتەبێژی هاتوچۆی سلێمانی پێشتر ڕایگەیاند، "خاڵی سەرەتای دەستپێكی كامێراكە تا كۆتا كامێرا بەرزترین خێرایی كە شۆفێری سەرپێچیكار تۆماری كردوە، بەپێی ئەو خێراییە سزاكەی بۆ تۆماردەكرێت، بۆ نمونە تاسڵوجە بۆ دوكان 100 خێرایی رێگە پێدراوكیلۆمەترە لەكاتژمێرێكدا لە شوێنەكانی نیشتەجێبون 80 كیلۆمەترە لەكاتژمێرێكدا، پاش ئەوەی شوێنی نیشتەجێبون تەواو دەبێت خێراییەكە دەچێتە 100 كیلۆمەتر لەكاتژمێرێكدا، هیواداریشین كەس سەرپێچی نەكات بۆئەوەی كۆمپانیای جێبەجێكاری كامێرای پۆینت تو پۆینت ئیفلاس بكات". سەبارەت بەبڕی سزاكان، وتەبێژی هاتوچۆی سلێمانی ئاشكرایكرد، "پێنج سزامان هەیە لە 70 هەزار دینارەوە تا 250 هەزار دینار دەستپێدەكات، لەیەك كیلۆمەتر تا 15 كیلۆمەتر لەو خێراییەی بۆ شەقامەكە دیاریكراوە 70 هەزار دینارە و بەو شێوازە بەرزدەبێتەوە تا دەگاتە 250 هەزار دینار، لەو 12 كامێرایەی لەهەر سایدێكی رێگای تاسڵوجە- دوكان دانراوە لەكامیان بەرزترین خێرایی تۆماركردبێت ئەوەیانی بۆ هەژماردەكرێت و بەپێی ئەو خێراییە سزاكەی بۆ تۆماردەكرێت".  

بەرپرسێکی پارێزگای سنە ئاشکرای دەکات لە سێ بازاڕچەوە زیاترین کاڵای بیانی لە هەرێمی کوردستانەوە رەوانەی ئێران کراوە کە زۆربەی کاڵاکان ئامێرە کارەباییەکانی ناوماڵ بون. بەختیار خەلیقی، بەڕیوەبەری گشتی بەڕێوبەرایەتیی پیشەسازی و کانزا و بازرگانیی پارێزگایی سنە لە رۆژهەڵاتی کوردستان رایگەیاند، لە دوو مانگی بەهاری ئەمساڵدا بە بەهای نزیکەی چوار ملیۆن دۆلار کاڵا لە سێ بازاڕچەی بانە و مەریوان رەوانەی رۆژهەڵات و ئێران کراوە. خەلیقی ئاماژەی بەوە کردوە؛ لە 14 مانگدا بە بەهای نزیکەی 44 ملیۆن دۆلار کاڵا لە سنوری پێنجوێن و خورماڵ بۆ بازاڕچەکانی ملەخورد و خانمەشێخان لە مەریوان و سەیرانبەن لە بانە رەوانە کراون و لەوێشەوە بۆ شارەکانی ئێران گوازراونەتەوە. وتویەتی: زۆربەی ئەو کاڵا بیانیانەی لەو سێ سنورەوە هاوردە کراون، ئامیڕی کارەبایی وەک جلشۆر، ساردکەرەوە ، بەفرگرە و کتری و قۆری بون. ئەو بەرپرسە رونی کردوەتەوە داهاتی ئەو سێ سنورە قازانجی بە زیاتر لە 288 هەزار کەس لە رۆژهەڵات و ئێران گەیاندوە.

هاوڵاتی خولی دووەمی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی تورکیا ئەمڕۆ کاتژمێر هەشتی بەیانی دەستی پێکردووە و تاوەکو پێنجی ئێوارە بەردەوام دەبێت. کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکانی تورکیاش حەوت رێوشوێن و رێنمایی راگەیاندووە. رێنماییەکانی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنی تورکیا بەم شێوەیەیە: ئەمڕۆ فرۆشتنی هەموو جۆرە خواردنەوەیەکی کحولی تاوەکو 12ی شەو قەدەغەیە. ئەمڕۆ هەموو قاوەخانە، کافێ و شوێنە گشتیەکان دادەخرێن. هۆڵی زەماوەند و ئاهەنگەکان دوای کاتژمێر شەشی ئێوارە دەکرێنەوە. جگە لە هێزە ئەمنیەکان، کەس بۆی نییە چەک هەڵبگرێت. بانگەشەی هەڵبژاردن تاوەکو کاتژمێر ١٢ی ئەمشەو قەدەغەیە. تاوەکو هەموو سندوقەکان نەکرێنەوە نابێت هیچ هەواڵ و زانیاریەکی جیاواز بڵاوبکرێنەوە. ئەمڕۆ لەنێوان کاتژمێر شەش و بۆ نۆی شەو تەنیا کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکانی تورکیا زانیاری بڵاودەکاتەوە. دوای کاتژمێر نۆی شەو قەدەغەی سەر ڕۆماڵ و هەواڵ هەڵدەگیرێت.

هاوڵاتی حەیان عەبدولغەنی، وەزیری نەوتی عێراق لە دوایین کۆبوونەوەی لیژنەی نەوت و غازی ئەنجومەنی نوێنەراندا ئاماژەی بەوەکرد، نەوتی کەرکوک و ھەرێمی کوردستان بەو ناوچانەدا تێدەپەڕێت کە بوومەلەرزەکەی مانگی شوبات زیانی پێگەیاندووە، بەوھۆیەش ھەناردەی نەوت بە تەواوی راگیراوە. باسی لەوەشکردوە، لەئێستادا چاوەڕێی ھاتنی وەفدێکی تورکیان بۆ عێراق بەمەبەستی گفتوگۆکردن لەسەر دیاریکردنی وادەیەک بۆ دەستپێکردنەوەی ھەناردەی نەوت لەرێگەی بەندەری جەیھانەوە. لای خۆیەوە کازم توکی، ئەندامی لیژنەی نەوت و غاز لە ئەنجومەنی نوێنەران دەڵێت، لە کۆبوونەوەکەدا بۆیان دەرکەوتووە کە تورکیا تا ئەو کاتەی عێراق لەو ١.٥  ملیار دۆلارەی خۆش نەبێت کە دادگای پاریس بەسەریدا سەپاندویەتی، راگرتنی ھەناردەی نەوت وەک کارتی فشار دژی بەغدا بەکاردەھێنێت.