هاوڵاتی سەرلەبەیانی ئەمڕۆ چوار شەممە بەشێک لە چالاكوانان و هاوڵاتیانی دەربەندیخان بۆ جێبەجێکردنی داواكارییەكانی خەڵكی شارەكە مانگرتنیان ڕاگەیاند و قائیمقامی شارەكەش دەڵێت: لەگەڵ تەواوی داواكارییە رەواكانی خەڵكدایە. دوای ئەوەی لەچەندڕۆژی رابووردوودا ژمارەیەك چالاكوانی قەزای دەربەندیخان لەسەر كێشەو كەموورتییەكانی شارەكە گردبوونەوە، بڕیاریاندا ئەمڕۆ چوارشەممە 1ی شوباتی 2023، جارێكی تر بێنەوە سەرشەقام. چالاكوانانی قەزاكە لەڕاگەیەنراوێكدا ئاماژە بۆ ئەوەدەكەن: بڕیاریانداوە بەمانەوە لەسەر شەقام مانگرتن رابگەیەنن بۆ داواكردنی مافە سەرەتاییەكانی دانیشتوانی دەربەندیخان تادەسەڵات بێتە سەرخەت بۆ باشكردنی دۆخی دانیشتوانی دەربەندیخان، دەڵێن دەستەی چالاكوانانی دەربەندیخان رۆژی 1ی شوباتی 2023 ئاخر وادە دەدات بەدەسەڵات بۆ باشكردنی دۆخی كارەباو نەمانی پێوەری زیرەكی كارەباو ئەو ئاوەپیسەی كەدانیشتوانی ئەمشارە خاوەنی دوو بەنداون كەچی ئاوی پاكیان نیە بۆ خواردنەوە، یان دەربەندیخان خاوەنی وێستگەی بەرهەمهێنانی كارەبایە و كارەبای پێویستی نیەو چەندین كێشەی كەڵەكەبووی ئەم دەسەڵاتەو كابینە شكستخواردوەكانی حکومەتی هەرێمن. كۆچەر كەریم چالاكوانی شاری دەربەندیخان (هاوڵاتی) راگەیاند:" رۆژ لەدوای رۆژ بارگرانی بەسەر دانیشتووانی شاردا زیاتر دەبێت و لەئەنجامی بەردەوامی هەمیشەی داواكاریی و ناڕەزایەتیەكان، كە بەپێچەوانەی دەسەڵاتدارانی تری دونیا كەهەمیشە لەناڕەزاییەتیەكاندا بەشێك لەداواكانیان بۆ جێبەجێدەكرێت». وتیشی:"لەئێستادا لەدەربەندیخان دەیان گرفتی دیكە سەریهەڵداوە كە لەجێگاكانی تر بوونیان نیە». سلێمان محەممەد قائیمقامی قەزای دەربەندیخان سەبارەت بەداواكاری خەڵكی قەزاكە بە (هاوڵاتی) راگەیاند:" ئەوان پشتگیری تەواوەتی داواكاری رەوای خەڵكن و بەدوور لەهەر توندوتیژییەك و هیچ كێشەیەكی شارەكە نیە بەدواداچوونم بۆی نەكردبێت و بەدوای چارەسەركردنی هەمویانەوەم، چی گرفتی ئاوی پاك ، یاخود گرفتی رێگاوبان یاخود گرفتی تەندروستی یاخود پێوەری ئاو یاخود پێوەری زیرەك و یاخود كارەبا، هەموویانم گەیاندووەتە ناوەندی بڕیارو كاری لەسەردەكرێت». وتیشی:" ئەگەر هەر ساتێك زانی گرفتێك بەدەستلەكاركێشانەوەی ئەو چارەسەردەبێت، ئەوا سەد جار ئامادەیە دەستلەكاربكێشێتەوە و وازبهێنێت و كارو چالاكییەكانی لەماوەی دەستبەكاربوونیدا بەشایەتی خەڵك دەیسەلمێنێت، هەمیشە لەبەرەی خەڵك و داواكارییەكانیاندا بووم و خەڵكم جێنەهێشتووەو ئێستاش هەروا دەكەم».
لە یەک مانگدا 18 کەسی کورد لە زیندانەکانی ئێران لەسێدارە دارون و زۆربەیان بە بێ ئاگادرایی کەسوکاریان سزاکەیان جێبەجێ کراوە. رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بڵاویان کردوە؛ تەنها لە مانگی رابردودا ناسنامەی 17 زیندانیی ئاشکرابوە کە لە لایەن دەسەڵاتی ئێرانەوە سزای سێدارەیان بەسەردا جێبەجێکراوە و پرۆسەی جێبەجێکردنی سێدارەکانیش بە نهێنیی بوە. ئەو 17 کەسە سەرجەمیان کوردبون و بە تۆمەتی کوشتنی بە ئەنقەست و بازرگانیی بە ماددە هۆشبەرەکانەوە لەسێدارە دراوەن. ناوەندی هەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان ئاماژەی بەوە کردوە؛ بە لەسێدارەدانی مەهدی کەرەمی کە لە ناڕەزایەتییەکاندا دەستگیرکرابو لە مانگی کانوی دوەمەدا بە گشتی 18 کورد لەسێدارە دراون کە دەکاتە زیاتر 30٪ی سەرجەم لەسێدارەدراوانی ئێران لەو مانگەدا. ئەو ناوەند ئاشکرای کردوە؛ زۆربەی سزاکانی سێدارەی ئەو کەسانە لە زیندانەکانی دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان لە کەرەج و ئەراک و بەندەرعەباس جێبەجێ کراوە. لە ئامارەکانی ساڵی رابردوی لەسێدارەدارونی زیندانەکانی ئێران دەرکەوتوە 52 هاوڵاتیی کورد لە ساڵی 2022 لەسێدارە دراون کە ژمارەیەکیان بەهۆی تۆمەتی سیاییەوە بوە.
هاوڵاتی سەزگین تانرکولو، پەرلەمانتاری پارتی گەلی کۆماری (جەهەپە) رایگەیاند، کەمال کلیچدارئۆغڵو سەرۆکی جەهەپە وەک کاندیدی سەرۆکایەتی هاوپەیمانی گەل لە ١٣ی شوباتدا دیاری دەکریت. ڕۆژی ١٤ی ئایاری ئەمساڵ هەڵبژاردنی گشتی لە تورکیا بەڕێوەدەچێت و سێ هاوپەیمانی بەشداری هەڵبژاردنەکە دەکەن. هاوپەیمانی گەل، هاوپەیمانی کۆمار و هاوپەیمانی رەنج و ئازادی. بەڵام جگە لە هاوپەیمانی کۆمار کە کاندیدەکەی رەجەب تەیب ئەردۆغانە، هێشتا کاندیدی هەردوو هاوپەیمانێتیەکەی دیکە بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری ئاشکرا نەکراون. سەزگین تانرکولو، پەرلەمانتاری جەهەپە لە بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنیدا باسی لە کاندیدی هاوپەیمانی گەل کرد. تانرکولو ئاماژەی بەوەدا کە جەهەپە ئۆرگانی سەرەکی هاوپەیمانی گەلە و وتی: هەموو لایەنێکی سیاسی لەنێو هاپەیمانی گەلدا بە یەکسانی سوودییان بەدەست هێناوە. گرنگ هێزی لایەنە سیاسییەکان نییە، بەڵکو یەکگرتوویی لایەنەکانە." سەزگین تانرکولو اشیگەیاند کە دەنگدەران و سەرکردەکانی پارتەکانی دیکەی هاوپەیمانی گەل رازین لەسەر کاندیدبوونی کەمال کلچدارئۆغلۆ و وتی: " ئەگەر دۆخێکی نائاسایی دروست نەبێت، لە ١٣ی ئەم مانگەدا، کەمال کلچدارئۆغلۆ وەک کاندیدی پۆستی سەرۆک کۆماری ئاشکرا دەکرێت."
هاوڵاتی محەممەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، لە چاوپیکەوتنێکیدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی عێراق ڕایگەیاند، پرسی بە قاچاخ بردنە دەرەوەی دۆلار بەهۆی پلاتفۆرمی ئەلیکترۆنی سویفتەوە ئاشکرابوو، هەروەها وتیشی ڕۆژانە لەڕێگەی پسوڵەی ساختە و قاچاخەوە ملیۆنان دۆلار دەبرێتە دەرەوە. سەرۆکوەزیرانی عێراق، لە میانی چاوپێکەوتنەکەیدا باسی لەوە کرد، بەهای دراوی عێراق ١٠٪ بەهاکەی لەدەستداوە و وڵاتەکە بەدەست گەندەڵیەوە دەناڵێنێت، هەروەها وتیشی پرسی بردنە دەرەوەی دۆلار بە قاچاخ بەهۆی پلاتفۆڕمی ئەلیکترۆنی سویفتەوە ئاشکرابووە چونکە کاتێک لەو ڕێگەیەوە مامەڵەکان ئەنجام دەدرێن، بانکی ناوەندی ئەمریکا دەتوانێت چاودێری مامەڵەکان بکات. هاوکات هەر لەبارەی بە قاچاخ بردنی دۆلارەوە سودانی ئاماژەی بەوەدا، دۆلار بە قاچاخ دەبرێتە دەرەوە دەنا ڕۆژانە ٣٠٠ ملیۆن دۆلار ئێمە چیمان هاوردەکردووە؟
هاوڵاتی رێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی ریزبەندی گەندەڵترین وڵاتانی جیهانی بۆ ساڵی 2022 بڵاوکردەوە وبەپێی ڕیزبەندییەکە دانیمارک کەمترین گەندەڵی تێیدا ڕودەدات و سۆماڵیش بە گەندەڵترین وڵات دانرا. رێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی ریزبەندییەکەی لەسەر 100 نمرە بۆ وڵاتان داناوە، لە سفرەوە دەستپێدەکات کە مانای گەندەڵترینە و دەگاتە پلەی 100 کە مانای وایە هیچ گەندەڵییەک لەو وڵاتەدا نییە و هیچ وڵاتێکیش نەگەیشتوەتە ئەو پلەیە. بە گوێرەی ڕیزبەندیییەکە،دانیمارک بە کۆکردنەوەی 90 نمرە، فینلاند 87 نمرە و نیوزلاندیش بە 87 نمرە بون بە دەستپاکترین وڵاتانی جیهانن و سۆماڵیا (12 نمرە)، سوریا (13 نمرە)، باشوری سودان (13 نمرە)، ڤەنزوێلا (14 نمرە)، یەمەن (16 نمرە)، لیبیا (17 نمرە)، کۆریای باکور (17 نمرە) و هایتی (17 نمرە) وەک گەندەڵترین وڵاتانی جیهان دیاریکراون. هاوکات،عێراق لە ریزبەندییەکەی رێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی، لەناو 180 دەوڵەتی جیهاندا پلەی 157ـی وەرگرتوە و 23 نمرەی بەدەستهێناوە، هەروەها لە ئاستی وڵاتانی عەرەبیش حەوتەم گەندەڵترین وڵات بوە.
چالاکی و کاردانەوە دژی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی لە رۆژهەڵات و ئێران 137 رۆژە بەردەوامە و ژمارەیەک سزای نوێ بەسەر دەسەڵاتی تاراندا سەپێنرا و ژمارەیەک گەنج لە سنە و کامیاران و مەهاباد دەستگیرکران و مامۆستایەکی کورد سزای شەش ساڵ زیندانیی بەسەردا سەپێنرا و یاسایەکی نوێ دژی ژنان لە پەرلەمان پەسند کرا. لە شارەکانی کامیاران و سنە و مەهاباد لە رۆژهەڵاتی کوردستان ژمارەیەک گەنجی دەیکە دەستگیرکرا و مامۆستایەکیش سزای شەش ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێنرا. مامۆستایەکی کورد لە کرماشان دوای 27 ساڵ خزمەت بە بیانوی بەشداریی لە ناڕەزایەتییەکان سزای شەش ساڵ زیندانیی بەسەردا سەپێنرا. کیومەرس واعزی، خەڵکی شاری سونقور لە پارێزگای کرماشان رایگەیاند؛ ئەمڕۆ ماڵئاوایی لە خوێندکارەکانی کردوە و ئەگەرچی پیشتر بۆ ماوەی یەک مانگ دەستگیرکراوە بەڵام دادگا بڕیاری داوە شەش ساڵ زیندانیی بکرێت. لە شاری ئۆسلۆ پایتەختی نەرویج خۆپیشاندان بۆ پشتیوانیی لە ناڕەزایەتییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بەڕێوەچو. پەرلەمانی ئێران یاسایەکی دیکەی دژی ژنان پەسند کرد ئەمڕۆ لە پەرلەمانی ئێران پڕۆژە یاسایەک پەسند کرا کە بە پێی ئەو یاسایە ژنان و کچان ناتوانن بە بێ مۆڵەت و رەزامەندیی "سەرپەرشت" ی وەک باوک و برا و هاوژین گەشت بۆ دەرەوەی وڵاتەکەیان بکەن و لە هەندێک حاڵەتی پێویستیشدا دادگا بڕیارەکە یەکلایی دەکاتەوە. ئەو یاسا و بڕیارە بە هەنگاوێکی دیکەی سنوردارکردنی کچان و ژنان لە وڵاتەکە ناودەهێنرێت. هاوکات وەزارەتی فەرهەنگ و کەلتوری کۆماری ئیسلامی ئێران رایگەیاند؛ رێنمایی نوێ بۆ چۆنیەتی جلوبەرگی ئەکتەر و شانۆکاران دەردەچێت و دەبێت هەمو لایەک پابەندی ئەو رێنماییە نوێیانە بن. پەرلەمانتارێکی کورد: لەسەر دەستی رەئێسی دۆلار 76% بەرز بوەتەوە جەلال مەحمودزادە، نوێنەری مەهاباد لە پەرلەمانی ئێران لە وتارێکی لە کۆبونەوەی پەرلەمان رایگەیاند؛ لەگەڵ دەستبەکاربونی ئیبراهیم رەئیسی، سەرۆک کۆماری ئێران بەهای یەک دۆلار بەرامبەر تمەن گەیشتوەتە 45 هەزار تمەن و بەهای ئەو دراو 76% زیادی کردوە. مەحمودزادە وتی: رەئێسی کێشەکان دەخاتە ئەستۆی کەسانی دیکە بۆیە بەمشێوازە حوکمڕانیی ناکرێت و وڵات بەڕێوناچێت. پۆلیسی ئێران رەتی دەکاتەوە خۆپیشاندەرانیان کوشتبێت فەرماندەی یەکەی تایبەتی هێزەکانی پۆلیسی ئێران رەتی دەکاتەوە هێزەکانیان دەستیان هەبوبێت لە کوشتنی خەڵک و خۆپیشاندەران. حەسەن کەرەمی، فەرماندەی یەکەی تایبەتی پۆلیس لە ئێران بە میدیای وڵاتەکەی وتوە: ئەگەر کەسێک بتوانێت بیسەلمێنێت کە پۆلیسی یەکەی تایبەت تەنها یەک کەسی کوشتبێت ئەوا خەڵات دەکرێت. ئەگەرچی بە پێی ئامارەکان زیاتر لە 530 کەس لە ناڕەزایەتییەکاندا کوژراون بەڵام ئەو فەرماندە جەختی لەوە کردوەتەوە کە هێزەکانیان تەقەیان لە خەڵک نەکردوە و دەستیان نەبوە لە کوشتنی خۆپیشاندەراندا. ئەو لێدوانەش لە کاتێکدایە ئەنجومەنی ئاسایشی کۆماری ئیسلامی ئێران لە راگەیەنراوێکدا دانی ناوە بە کوژرانی 200 کەس لە ناڕەزایەتییەکانی ئەو وڵاتە. ئێران یەکێکە لە وڵاتە گەندەڵەکانی جیهان ئێران لە روی گەندەڵییە لە نێوان 180 وڵاتەکەی جیهان دەکەوێتە ریزبەندی 176 و رێکخراوی شەفافیەتی نێودەوڵەتی بڵاوی کردەوە؛ ئێران لە کۆی 100 خاڵ بۆ شەفافیەت تەنها 25 خاڵی بەرکەوتوە. سوپای پاسداران دۆلاری عێراق دەبات تەلەڤزیۆنی (ئیران ئینتەرناشناڵ) کە ناوەندەکەی لە بەریتانیایە، بڵاوی کردوەتەوە: سێ ئەندامی فەیلەقی قودسی سەر بە سوپای پاسداران، دەیان ملیۆن دۆلاریان لە عێراقەوە بەقاچاخ بردوەتەوە ئێران. ئاشکرای کردوە، ئەندامانی فەیلەقی قودس، بە هاوکاریی سێ هاوڵاتیی عێراقی، دۆلارەکانیان لە نوسینگەکانی ئاڵوگۆڕی دراو لە وڵاتەکەیانەوە رەوانەی تاران کردوە. بەپێی ئەو زانیارییانەی بڵاوی کردونەتەوە: محەمەد تەجەن جاری، بەڕێوەبەری دارایی یەکەی 400ی سەر بە فەیلەقی قودس، پارەی پێویستی بۆ کڕینی دۆلار رادەستی ئەندامانی دیکەی سەر بە سوپای پاسداران کردوە، تا بە قەبارەیەکی زۆر لە نوسینگەکانی ئەو وڵاتە دۆلار بکڕن. ئەمریکا و ئۆسترالیا سزای سوپای پاسداران دەدەن وەزارەتی بازرگانیی ئەمریکا لە بەیاننامەیەکدا ئاشکرای کرد؛ حەوت کۆمپانیا و دامەزراوەی سەر بە سوپای پاسدارانی پاسدارانی خستوەتە لیستی سزاکانیەوە کە دەستیان هەیە لە بەرهەمهێنان و دابینکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ روسیا. وەزارەتەکە هەر یەکە لە کۆمپانیاکانی (داما) و (ئەوجی پەرواز) و (پەرئاوەری پارس) و هێزەکانی سوپای پاسداران، ناوەندی توێژینەوەی سوپای پاسداران و پیشەسازیی (قودس)ی ئەو سوپایە و ناوەندی توێژینەوەی پیشەسازیی ئاسمانیی سوپای پاسدارانی خستوەتە لیستی سزاکانییەوە. لە لایەکی دیکەوە، ئۆسترالیا رایگەیاند 16 بەرپرس و فەرماندەی کۆماری ئیسلامی ئێرانی بەهۆی توندوتیژیی دژی خەڵک و خۆپیشاندەران سزا داوە و بە پێی ئەو سزایان هەر یەکە لەو بەرپرس و فەرماندانەی سوپای پاسدارن کە کەوتونەتە لیستی سزاکانەوە گەشتیان بۆ ئۆسترالیا لێ قەدەغە دەکرێت و دەست دەگیرێت بەسەر سامان و داراییەکانیان لەو وڵاتە. ئەمریکا بانگەشەی پشتیوانیی لە ناڕەزایەتییەکان دەکات رۆبەرت مەڵی، نوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران لە چاوپێکەوتنێکدا لە تەلەفیزیۆنی (بی بی سی) راگەیاندوە؛ دەبێت پشتگیریی خەڵکی ئێران بکرێت بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتییەکان بەڵام واشنتۆن بەدوای ئەوەوە نییە رژێمی ئەو وڵاتە بگۆڕێت. مەڵی لەو چاوپێکەوتنەدا وتویەتی: ئەمریکا دەبێت کارێک بکات کە هەمو جیهان دەنگی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی ئێران ببیستێت و پێویستە بۆ ئەو مەبەستەش هەنگاوی دڵنیاکەرەوە بنێت. ئەو وتوشیەتی: ئەمریکا هەوڵی گۆڕینی رژێمی ئێران نادات چونکە ئەزمونی ناخۆشی لەگەڵ گۆڕینی رژێمەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە.
هاوڵاتی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی دوای کەمکردنەوەی رێکارەکانی خۆپارێزی لەلایەن وڵاتانەوە بەتایبەت چین، راگەیێندراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، کۆرۆنا وەکو مەترسییەکی جیهانی ماوەتەوە و پێویستە رێکارەکانی رووبەڕووبوونەوە و فریاکەوتنی خێرا لەلایەن رێکخراوە تەندروستییەکانەوە پەیڕەوبکرێن و بەردەوامبن. دکتۆر تێدرۆس ئادهانۆم، بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی و ئەنجوومەنی گشتیی رێکخراوی تەندروستیی جیهانی بۆ فریاگوزاری و سەلامەتی لەبارەی مەترسی و پرسی کۆرۆنا لە سویسرا کۆبونەوەو لە ڕاگەیەندراوێکدا ڕایانگەیاند، هاووڵاتییان لەڕێگەی ڤاکسین و تووشبوون بە نەخۆشییەکە بەرگرییان بۆ کۆڤید-19 پەیداکردووە بەڵام هێشتا مەترسی ئەو ڤایرۆسە ماوەو پێویستە رێکارەکانی رووبەڕووبوونەوە و فریاکەوتنی خێرا لەلایەن رێکخراوە تەندروستییەکانەوە پەیڕەوبکرێن و بەردەوامبن. وتیشیان،''وڵاتان ئامێر و خزمەتگوزاریی تەندروستیی باشیان بۆ رووبەڕووبوونەوەی کۆڤید-19 هەیە و بەراورد بە سەرەتای پەتاکە جیاوازییەکی زۆر هەیە، بەڵام هێشتا نیگەرانین لە دۆخی زۆرێک لە وڵاتان و بەرزبوونەوەی ژمارەی گیانلەدەستدان.'' جەختیانلەسەر ئەوەشکردەوە ، "هەرکەسێک پشکنینی کۆرۆنای پۆزەتیڤبێت ئەوا پێویستە دەستبەجێ دەرمان وەربگرێت و رێکارە خۆپارێزییەکان جێبەجێبکات". هاوکات،بە گوتەی بەڕێوەبەری رێکخراوەکە، لە دوو مانگی رابردوودا زیاتر لە 170 هەزار کەس بە کۆڤید-19 گیانیان لەدەستداوە و لەو ژمارەیەش تەنیا لە هەفتەی رابردوو 40 هەزار کەسیان گیانیان لەدەستداوە.
هاوڵاتی هەسەدە رایگەیاند، لە ئۆپراسیۆنی تۆڵەی شەهیدانی رەققەدا ٨ تیرۆریستی دیکەی داعش دەستگیرکراون. ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی هێزەکانی سوریای دیموکراتی (هەسەدە) لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد کە لە ئۆپراسیۆنی تۆڵەی شەهیدانی رەققەدا ٨ چەتەی داعش دەستگیرکراون و دەست بەسەر کۆگایەکی جەک وتەقەمەنیدا گیراوە. لە راگەیەندراوەکەدا باسی ئەوەش دەکرێت کە هێزە هاوبەشەکان هەروەها دەستیان بەسەر ژمارەیەکی زۆر بەڵگە و کتێب بۆ بڵاوکردنەوەی بۆچوونی توندڕەویدا گرتووە. هەسەدە هەروەها ئاماژەی بەوەکرد کە لە کاتی ئۆپراسیۆنەکەدا هێزەکانیان تونێلێکی تیرۆریستانی داعشیان دۆزیوەتەوە کە لە کاتی داگیرکردنی رەققەدا تیرۆریستانی داعش بەکاریان هێناوە و دەڵێت، تونێلەکە پێنج مەتر لەژێر زەویە و ١٥٠ مەتر قوڵە و لەنێو تونێلەکەدا ژمارەیەکی زۆر چەک و تەقەمەنیش هەبووە. لەلایەکی دیکەوە، ئاسایشی رەققە، بۆ ئەوەی ئۆپراسیۆنەکە بە باشی بەڕێوە بچێت، قەدەغەی هاتوچۆی لەنێو شارەکەدا راگەیاندووە. ٢٥ی ئەم مانگە هێزەکانی سوریای دیموکراتی (هەسەدە)، ئاسایشی ناوخۆی باکور و رۆژهەڵاتی سوریا، بە پشتگیری هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش، ئۆپراسیۆنی ' تۆڵەی شەهیدانی رەققەی'ی راگەیاند. بەگوێرەی ئامارەکانی رۆژانە کە هەسەدە بڵاوی دەکاتەوە، تاوەکو ئێستا زیاتر لە ١٢٠ تیرۆریستی داعش دەستگیرکراون.
هاوڵاتی سەرۆک وەزیرانی عێراق ئەمڕۆ سێشەممە داوای لە عێراقییەکان کرد کە دۆلار نەکردن و ڕایگەیاند دینار بەهێزترینە. محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فەرمیی عێراق کە بڕیارە کاژێر 10:00ی ئەمشەو پەخش بکرێت، رایگەیاند، "هاووڵاتییان دڵنیا دەکەینەوە، دۆلار لای خۆیان نەهێڵنەوە و دیناریش بەهێزترە. نرخەکەشی دەگەڕێنینەوە بۆ نرخی فەرمی خۆی." سوودانی دووپاتی دەکاتەوە، "دۆلار دابین دەکەین، بازرگان و پیاوانی کاریش رادەهێنین لەسەر بازرگانی شەرعی." سودانی هەڕەشەی دەرکردنی هەر بەرپرسێکی حکومی کرد کە هیچ چارەسەرێک بۆ گرفتەکان نەدات و دەڵێت: هەر بەرپرسێک چارەسەر بۆ کێشەکان نەبێت، پێی دەڵێین متمانەت لێوەرگیراوەتەوە. لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، باسی لە بوونی هێزی بیانی لەسەر خاکی عێراق دەکات و دەڵێت: "عێراق پێویستی بە هێزی شەڕکەر نییە." لەبارەی هەژارانەوە، سەرۆکوەزیرانی عێراق ئاماژە بەوە دەکات، لە پرۆژەیاسای بودجەدا هاوکاری کاش بۆ خێزانە هەژارەکان هەیە.
ئەمریکا رایگەیاند؛ بەهۆی پشتیوانیی لە روسیا لە جەنگی ئۆکرانیا ژمارەیەک ناوەند و دامەزراوەی کۆماری ئیسلامی ئێران سزا دەدات. وەزارەتی بازرگانیی ئەمریکا لە بەیاننامەیەکدا ئاشکرای کرد؛ حەوت کۆمپانیا و دامەزراوەی سەر بە سوپای پاسدارانی پاسدارانی خستوەتە لیستی سزاکانیەوە کە دەستیان هەیە لە بەرهەمهێنان و دابینکردنی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ روسیا. وەزارەتەکە هۆشداریی داوە هەرجۆرە بازرگانیی یان پەیوەندییەک لەگەل ئەو ناوەند و دامەزراوانەی ئێران لە لایەن ئەمریکاوە کاردانەوەی لێدەکەوێتەوە و بە سەرکێشیی دژی یاسا نێودەوڵەتییەکان لەقەڵەم دەدرێت. وەزارەتی بازرگانیی ئەمریکا هەر یەکە لە کۆمپانیاکانی (داما) و (ئەوجی پەرواز) و (پەرئاوەری پارس) و هێزەکانی سوپای پاسداران، ناوەندی توێژینەوەی سوپای پاسداران و پیشەسازیی (قودس)ی ئەو سوپایە و ناوەندی توێژینەوەی پیشەسازیی ئاسمانیی سوپای پاسدارانی خستوەتە لیستی سزاکانییەوە.
زانکۆی سلێمانی لەسەر ئاستی زانکۆکانی هەرێم پلەی یەکەمی بەدەستهێنایەوە. لەم بارەیەوە زانکۆکە، لەپەڕەی فەرمی خۆی لەفەیسبوک پەیامێکی بڵاوکردۆتەوە، کە ئەمە دەقەکەیەتی: بەپێی نوێترین راپۆرتی پێگەی (Webometrics) لە ساڵی 2023 دا بۆ جارێكی تر زانكۆی سلێمانی لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان یەكەمە و لەسەر ئاستی زانكۆكانی عیراق لە پلەی پێنجەمدایە و لەسەر ئاستی جیهانیش چەندین پلە چۆتە پێشەوە، كە بەراود لەگەڵ ساڵی رابردوو بەشێوەیەكی بەرچاو ئاستی بەرزبووەتەوە. ئەم لیستە نوێیەی پێگەی (Webometrics)، كە لەنوێترین راپۆرتی ئەمساڵیدا بڵاویكردوەتەوە، تێیدا بەپێی زۆری citation))ی مامۆستایانی زانكۆكان ریزبەندی بۆ زانكۆكان كردوە. هەرلە راپۆرتەكەی پێگەی (Webometrics) دا، هاتووە لە 2023 دا (45231)، سایتەیشتنی هەبووە، كە ئەمەش هۆكارێكی سەرەكی بووە بۆ بەرەو پێشچوونی زانكۆی سلێمانی لەسەر ئاستی هەرێمی كوردستان و عیراق و جیهانیش. سایتەیشن واتە مامۆستایانی ئەو زانكۆیە لە (Google Scholar) توێژینەوەكانیان لەو ساڵەدا زۆرترین گەڕانی بۆ كراوە و كەسانی تر بۆ وەرگرتنی زانیاری بۆ توێژینەوەكانیان، وەكو سەرچاوە توێژنەوەی بڵاوكراوەی ئەو مامۆستایانەیان لە (Google Scholar)، وەرگرتووەو لە تۆێژینەوەكانیاندا بەكاریانهێناوەتەوە. ریزبەندی وێبۆمیتریكیس لەلایەن ئەنجوومەنی باڵای توێژینەوەی زانستی كە سەر بە وەزارەتی خوێندن و توێژینەوەی ئیسپانیایە لە رێگەی تاقیگەی (Cybermetrics) كە تیمێكی پسپۆری توێژینەوەی (CSIC) بەرێوەی دەبەن و ساڵانە هەڵسەنگاندن بۆ زانكۆ جیهانییەكان دەكات، زانكۆی سلێمانی ساڵانە ریكۆردی نوێ و پلەی بەرزتر تۆماردەكات، بۆ ئەمساڵیش بە هەوڵ و ماندبوونی سەرۆك و ئەنجومەنی زانكۆی سلێمانی و پەرۆشی و دڵسۆزی مامۆستایان و فەرمانبەرەكان زانكۆی سلێمانی توانی باشترین ریكۆرد لەسەر ئاستی زانكۆكانی تر تۆمار بكات و لەسەر ئاستی تەواوی زانكۆ تایبەت و حكومییەكانی هەرێمی كوردستاندا لە پلەی یەكەمدا بێت لە ریزبەندی نیشتمانی و نێودەوڵەتیەكانیشدا پێگەی بەردەوام لە بەرزبوونەوەدایە.
هاوڵاتی وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاند، ئیرانیش بەشداری لە دانوستانەکانی تورکیا و سوریادا دەکات کە بە نیوەندگیری روسیا ئەنجام دەدرێن. بەگوێرەی هەواڵێکی ئاژانسی سپوتنیکی روسی سەرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاندووە، روسیا بە راستی دەیەوێت پەیوەندیەکانی نێوان سەرۆککۆماری تورکیا و سەرۆکی سوریا ئاسایی بکاتەوە و بۆ ئەم مەبەستەش روسیا هەموو هەوڵێکی خۆی دەدات. لاڤرۆڤ دەڵێت، " قسە لەسەر ئەوە کراوە کە کۆماری ئیسلامی ئێرانیش لە کۆبونەوەکانی تایبەت بە هەوڵی لێکنزیکردنەوەی سوریا و تورکیادا بەشداری بکات." وەزیری دەرەوەی روسیا ئاماژەی بە کۆبوونەوەکانی ئاستانا کرد کە ئێرانیش بەشداری تێیدا کردووە و وتی، " هاوشێوەی ئاستانا کە پرسی سوریا پەیوەندی بە ئیرانیشەوە هەیە، مۆسکۆ بەشداریکردنی ئێران لە پرۆسەی لێکنزیککردنەوەی تورکیا و سوریادا بە پرسێکی لۆژیکی دەزانێت کە کاتی هات، بەرپرسانی سەربازی، دیپلۆماسی ئێرانیش بەشداری لە کۆبوونەوەکاندا دەکەن."
بەپێی ڕاپۆرتێکی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو؛ ڕۆژی سێشەممە، 31ی1ی 2023 ژنێکی لاو بە ناوی ڕزوان نەدیمی، تەمەن ٣٥ ساڵ و خەڵکی گوندی "زێویە"ی سەر بە شاری کامێران، لەلایەن هاوژینی پێشوویەوە بە ناوی عادڵ فەرەجوڵڵاهی، کوژرا. بە پێی زانیاری ڕێکخراوەکە، ئەو ژنە لاوە دایکی دوو منداڵی کەم تەمەنە و سێ ساڵ پێشتر لەو مێردەی جیا بووەتەوە، ئەمڕۆ بە چەکی دەمانچە لەلایەن مێردی پێشوویەوە کوژراوە. تۆمەتبار عادڵ فەرەجوڵڵاهی پاش ئەوە تاوانە خۆی شاردووەتەوە و تاکوو ئێستا هێزە حکوومەتییەکان ناوبراویان دەستبەسەر نەکردووە. جێی باسە ، سەراڕەی هەڵمەتەهۆشیارییەکان، کوشتن و توندوتیژی دژی ئافرەتان بەردەوامە بەپاساوی جۆربەجۆر لە هەرچوارپارچەی کوردستان.
هاوڵاتی لە دەروازەی خابور دوو پۆلیس هێرش دەکەنە سەر ژن و پیاوێکی کورد ولێیان دەدەن. دیمەنەکە لە لایەن ئاژانسی شڕنەخ نیوز بڵاوکراوەتەوە، بەڵام تاوەکو ئێستا ناسنامەی ئەو ژن و پیاوە و هۆکاری لێدانیان نەزانراوە.
بەرپرسێکی ئەمریکا رایگەیاند ئیدارەی وڵاتەکە بەدوای گۆڕینی رژێمی ئێرانەوە نییە چونکە ئەزمونی خراپی گوڕینی رژێمی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەبوە. رۆبەرت مەڵی، نوێنەری تایبەتی ئەمریکا بۆ کاروباری ئێران لە چاوپێکەوتنێکدا لە تەلەفیزیۆنی (بی بی سی) راگەیاندوە؛ دەبێت پشتگیریی خەڵکی ئێران بکرێت بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتییەکان بەڵام واشنتۆن بەدوای ئەوەوە نییە رژێمی ئەو وڵاتە بگۆڕێت. مەڵی لەو چاوپێکەوتنەدا وتویەتی: ئەمریکا دەبێت کارێک بکات کە هەمو جیهان دەنگی ناڕەزایەتییەکانی خەڵکی ئێران ببیستێت و پێویستە بۆ ئەو مەبەستەش هەنگاوی دڵنیاکەرەوە بنێت. ئەو وتوشیەتی: ئەمریکا هەوڵی گۆڕینی رژێمی ئێران نادات چونکە ئەزمونی ناخۆشی لەگەڵ گۆڕینی رژێمەکان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە. لێدوانی مەڵی لە کاتێکدایە، رۆژی رابردو ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند؛ جگە لە هەوڵە سیاسییەکان بژاردەی سەربازیی لەسەر مێزە بەرامبەر دەسەڵاتی ئێران و بەرنامە ئەتۆمییەکەی. مەڵی کە بۆ ماوەی سێ ساڵە وەک نوێنەری تایبەتی ئەمریکا لەو پۆستەدایە لێدوانەکانی لە رابردودا و بە تایبەت دوای سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکان، نیگەرانیی چالاکوانانی کورد و ئێرانی لێکەوتوەتەوە.
