وردەکاریی ڕێککەوتنی دیمەشق و هەسەدە

سەركۆ جەمال لەپارێزگای سلێمانی زیاتر لەهەزار پرۆژەی خزمەتگوزاری راگیراون، سەرۆكی ژووری بازرگانی سلێمانیش دەڵێت زیاتر لە 300 كۆمپانیاو نووسینگە بەهۆی باجی حكومەتەوە مۆڵەتیان هەڵوەشاندووەتەوە، بەوتەی ئەندامێكی یەكێتی وەبەرهێنەرانی كوردستانیش ترلیۆنێك دیناری بەڵێندەران لای حكومەتە كەزیاتر لە 800 ملیاری پارەی بەڵێندەرانی سلێمانییە. سیروان محەمەد سەرۆكی ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی لەلێدوانێكدا بەهاوڵاتی راگەیاند:»تائێستا مەسەلەی مایەپووچ بوون وەك خۆی باس نەكراوە، ئەو كۆمپانیایانەی مۆڵەتەكانیان هەڵدەوەشێننەوە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو باج و رسوماتەی دەخرێتە سەریان ئەمەش مانای مایەپوچ بوون نییە». «حكومەت یەك ترلیۆنی بەڵێندەران قەرزارە» ناجی شێخ عیزەدین سەرمایەدارو ئەندامی یەكێتی بەڵێندەرانی كوردستان بەهاوڵاتی وت:» نزیكەی دوو هەزار و 500 پرۆژە لەهەرێمی كوردستان راگیراون كەزیاتر لەهەزار پرۆژەیان لەسلێمانین، یەك ترلیۆن دیناری بەڵێندەرانیش لەلای حكومەتی هەرێمی كوردستانە، جگە لەو پارە لاوەكیانەی لەنێوان بەڵێندەران و حكومەتی هەرێمی كوردستان راگیراوە، تەنها بەڵیندەرانی سلێمانی نزیكەی 800 ملیار دیناریان لای حكومەتە». «ئەمساڵ خراپترین ساڵ بووە بۆ پرۆژە و وەبەرهێنەرو بەڵێندەران» میران كامیل وتەبێژی لقی سلێمانی یەكێتی بەڵێندەرانی كوردستان بەهاوڵاتی وت:»ئەمساڵ خراپترین ساڵ بووە، حكومەت تەنیا مووچەی داوەو ئاوڕی لەبەڵێندەران نەداوەتەوە، لەكاتێكدا پرۆژەكان بۆ خزمەتی هاووڵاتیانە، بەپێی داتاكان لەساڵێكدا زیاتر لەهەزار پرۆژە هەبووە كە 100 هەزار هەلی كاری رەخساندووە، ئێستا ئەو ژمارەیە بێكارن». بەوتەی میران كامیل «لەسلێمانی زیاتر لەهەزار پرۆژە راگیراون، بەپرۆژەی بەڵێندەرایەتی و وەبەرهێنانیشەوە، تەنانەت ئەو پرۆژانەی ئەمساڵیش راگەیەندراون پارە نییە بۆیان دابین بكرێت، بۆیە پێشبینی دەكرێت بەڵێندەری دیكەش مایەپوچ بێت و پرۆژەكانیان رابگیرێت». وتەبێژی لقی سلێمانی یەكێتی بەڵێندەرانی كوردستان دەڵێت:» لەسلێمانی نزیكەی هەزار بەڵێندەر مایەپوچ بوون لەكاتێكدا هەزارو 242 بەڵێندەر لەسلێمانی هەن، بەهۆیەوە نزیكەی 100 هەزار كەس بێكاربوون». لەهەولێرو دهۆك چەند پرۆژە راگیراون؟ بەپێی ئەو داتایەی هاوڵاتی لەدەستەی وەبەرهێنانی هەرێم و وەزارەتی ئاوەدانكردنەوەو نیشتەجێكردن دەستیكەوتووە، لەهەولێر پرۆژەكان لەلایەن هەزارو 559 بەڵێندەرەوە جێبەجێدەكرێن، بەڵام تائێستا زیاتر لەهەزارو 200 پرۆژە لەهەولێر راگیراون، ئەو پرۆژانەش كەحكومەتی هەرێم ئەمساڵ تەواویكردوون مێژووەكەیان دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 2018 و 400 و پرۆژەن، ئەو پرۆژانەش كەئێستا بەردەوامن لە 10% بۆ 20%ی شایستە داراییەكانیان بۆ خەرجكراوە. لەكابینەی نۆدا نزیكەی 200 پرۆژە تەواوكراون، بەڵام لەبەرامبەردا 400 پرۆژە راگیراون و زیاتر لە 350 ملیار دیناریان لای حكومەتی هەرێمی كوردستانە، لەدهۆكیش نزیكەی 200 پرۆژە وەستاون و بەڵێندەران 181 ملیار دیناریان لەلای حكومەتی هەرێمی كوردستانە. بەپێی ئەو داتایانەی هاوڵاتی لەوەزارەتی پلاندانان و ئاوەدانكردنەوە دەستیكەوتوون، لەسلێمانی لەماوەی هەشت ساڵی رابردوودا جگە لەساڵی 2022 ، نزیكەی 900 بەڵێندەر مایەپوچ بوون، زۆربەی ئەو مایەپوچ بوونانە بۆ ساڵی 2014و ساڵی 2020 دەگەڕێنەوە یەكەمیان شەڕی داعش تێیدا روویداو ئەوی دیكەشیان كۆرۆنا تێیدا سەریهەڵدا، لەساڵی 2022 ش 70 پرۆژەی نوێ لەسلێمانی حكومەت بڕیاریداوە دروستیانبكات، بەڵام ئەوانیش كێشەی پارەداركردنیان هەیە كەیەكێكیان رێگای سەرەكی كەلار- سلێمانییە. ئەندامێكی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی: پرۆژەكان دەستی دەستییان پێدەكرێت رەمەزان نامیق ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی بەهاوڵاتی وت:» كێبڕكێیەكی زۆر دروستبووە لەنێوان پڕۆژەكانی سلێمانی و هەولێردا، كێبڕكێكە بۆ پێشخستن نییە، بەڵكو لەپێناو ئەنجامنەدان و كەوتنیەتی، كام زۆن دەسەڵاتی لاهەبوو، ئەوەیان زیاتر سزای زۆنەكەی تر دەدات، لەبەرئەوەی سەرۆكی حكومەت لەپارتییەو لەهەولێرە دەسەڵاتەكانی زیاتر چڕبووەتەوەو زۆبەی پۆستەكانی حكومەت لەئەندامانی حزبەكەی خۆیەتی و هەموو هەوڵێكیان بۆ ئەوەیە سزامان بدەن، جارجار هەندێك پڕۆژەی بچووك جێبەجێ دەكەن كە وا خۆیان نیشاندەدەن دڵسۆزی سلێمانین». رەمەزان نامیق دەڵێت:»هەرچەندە ناوەناوە بەردی بناغەی پڕۆژەیەك دادەنرێت، بەڵام دواتر یان پشتگوێ دەخرێت، یان لەكاتی جێبەجێكردنی بودجەكەی بۆ خەرج ناكرێت، بۆ نموونە پڕۆژەی ئۆتۆبانی بابان كە50%ی تەواو بووە، بەڵام تەنها 3%ی بودجەكەی بۆ خەرجكراوە». بەوتەی ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی پارێزگای سلێمانی :»پڕۆژەكانی سلێمانی لە دوو هۆكار بەدەر نییە، یەكەم دەستی دەستی پێكردنی پڕۆژەكانی سلێمانییە، كاتێك پڕۆپۆزەڵی شەقامی 100 مەتری سلێمانی پێشكەش كرا باسی شەقامی 120 مەتری هەولێر نەبوو، ئێستا شەقامی 150 مەتریش لەهەولێر جێبەجێكراوە، پردی دووساید‌و تونێل دروستدەكرێت و شەقامەكان لەهەولێر فراوان دەكرێن، ئەمانە هەمووی لەقۆناغی قەیرانی دارایی دەكرێت، قەیرانی داراییان تەنها بەسەر پارێزگای سلێمانیدا سەپاندووە، بەڵام سوودیان بۆ خۆیان لێ بینیوەو پڕۆژەكانی هەولێریان جێبەجێ كردووە». رەمەزان نامیق وتیشی: «حكومەت فێڵێكی دیكەی كردووەو هەموو ئەو پڕۆژانەی سلێمانی كە دروستدەكرێت لەسەر داهاتی سلێمانییە بۆ ئەوەی ئەگەر یەكێتی داهاتی نەگەڕاندەوە، ئەوكات ئەنجامەكەی ئەوەیە كە پڕۆژەكانی سلێمانی تەواو ناكرێت». سەرۆكی ژووری بازرگانی سلێمانی هەر لەلێدوانەكەیدا بۆ هاوڵاتی وتی: «دیاردەیەك دروستبووە كە كۆمپانیاكان هەڵدەوەشێنەوە چونكە بەرگەی ئەو پارەیە ناگرن كە وەك باج خراوەتەسەریان، چونكە حكومەت رسوماتێكی بێ بنەما لەخەڵك وەردەگرێت و كۆمپانیا یان ئەو شوێنە ناچار دایدەخات، لەمێژووی ژووری بازرگانی شتی وا رووینەداوە وەك ئەمساڵ كە ئەو هەموو كۆمپانیاو نوسینگەیە دابخرێت، ئەویش بەهۆی رێنمایی نوێی وەزارەتی داراییە». وەك سەرۆكی ژووری بازرگانی سلێمانی دەڵێت: «بەوهۆیەوە سەدان بەڵێندەر پرۆژەكانیان راگرتووەو پارەیان پێنەماوە تابەردەوامی پێبدەن، تەنها ئەمساڵ 330 نوسینگەو كۆمپانیا لەسلێمانی مۆڵەتیان هەڵوەشاندووەتەوە، چونكە هەلی كاركردن بۆ كۆمپانیا بچوكەكان و بەڵێندەر نەهێڵدراوەتەوە». پەرلەمانی كوردستان لیژنەیەكی بۆ لێكۆڵینەوە لە راگرتنی پرۆژەكان بەتایبەت لەسنووری سلێمانی پێكهێناوە، لوقمان وەردی سەرۆكی لیژنەكەیە كەهاوكات ئەندامی فراكسیۆنی یەكێتییە، لەلێدوانێكدا بەهاوڵاتی وت:»ئەو لیژنەیەی پێكمان هێناوە لەهۆكاری راگرتنی پرۆژەكانی سلێمانی دەكۆڵێتەوە، بەڵام جارێ راپۆرتەكەمان تەواو نەكردووەو بڕیارە تا 1-9-2022 تەواوی بكەین». لوقمان وەردی وتیشی:»تا ئەوكاتەی راپۆرتەكە رادەستی پەرلەمان دەكەین ناتوانین لەبارەی ناوەرۆكی راپۆرتەكە زانیاری بدەین، بەڵام داوامان كردووە پەرلەمان لەسەر راگیرانی پرۆژەكان و بەتایبەتیش ئەو پرۆژانەی سلێمانی كۆبوونەوە بكات».

هاوڵاتی له‌لێدوانێکی ڕۆژنامه‌نوسیدا به‌رپرسێکی وەزاره‌تی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن و شارەوانییەکان جێبەجێکردنی درێژترین پردی لە عێراقدا ڕاگەیاند، هاوکات ئاماژەی بە گرنگی تەواوبوونیشی کرد، بۆ ئاسانکاری هاتووچۆی بازرگانی و دانیشتوانی ناوچەکان بەتایبەتی لە کاتی دروستبوونی لافاودا.  حسێن جاسم، بەڕێوەبەری گشتیی بەشی ڕێگاوبان و پردەکان لە وه‌زاره‌تی ئاوەدانکردنەوە ئه‌مڕۆ چوار شه‌ممه‌ بە ئاژانسی هەواڵی عێراقی ڕاگەیاندووه‌، "بەڕێوەبەرایەتییەکە مانگێک لەمەوبەر دەستیکردووە بە جێبەجێکردنی درێژترین پرد لە عێراق بە دووری 3 کم لە پارێزگا دیالە".ئاماژەی بەوەدا کە "پردەکە بە دەریاچەی حەمرین دا تێپه‌ڕده‌بێت و جێگەی ئه‌و ڕێگاکە دەگرێتەوە کە لە ماوەی ساڵانی پێشوودا بە ئاوی لافاو تێکچووه‌. "  ئاماژەی بەوەشکرد، "چارەسەرێکی ریشەیی دانراوه‌ له‌ئەگەری بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی دەریاچەکە"، ئاماژەی بەوەشکردووە، "دیزاینێک ئامادەکراوە بۆ گۆڕینی رێگاکە بۆ پردێک بە درێژایی ٣ کیلۆمەتر، بە ئامانجی ئه‌وه‌ی له‌کاتی لافاودا ئاو کاریگه‌ری بۆ سه‌ری نه‌بێت".   ئه‌و به‌رپرسه‌ لە درێژەی قسەکانیدا وتی، "رێگاکە بەدەروازەی مونزرییە دەبەسترێتەوە لەگەڵ ئێران، و بە یەکێک لە رێگا گرنگەکان دادەنرێت"، روونیکردەوە کە "ئەم رێگایە دوای شەپۆلی لافاو لە ساڵی 2017 و پاشهاتەکانی پچڕاوە".  جەختیشی لەوە کردەوە، "رێگای ئیمام وەیس بەدیلێکە بۆ ئەم ڕێگایە، بەڵام کاتێکی زیاتری دەوێت، بەو پێیەی مەودای 75 کم زیاترە لە ڕێگای ده‌ریاچه‌که‌"، ئاماژەی بەوەشدا کە "گەڕانەوەی ڕێگای ده‌ریاچه‌که‌ مەوداکە بە شێوەیەکی بەرچاو که‌متر ده‌کاته‌وه‌ و جوڵه‌ی بازرگانی و جووڵەی هاتوچۆی دانیشتوان ئاسانتر ده‌کات" .  

هاوڵاتی وابڕیارە ئەمڕۆ لەباڵەخانەی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق و لەسەر داوای مستەفا کازمی سەرۆکوەزیران لایەنە سیاسییە ناکۆکەکانی عێراق کۆببنەوە و بەدوای دەروازەیەک بۆ چارەسەری دۆخی وڵاتدا بگەڕێن. کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆش لەدوای ئەو ڕاگەیەندراوەوە دێت کە نووسینگەی سەرۆکوەزیرانی عێراق دوێنێ بڵاویکردەوەو تیایدا مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی عێراق ڕایگەیاندبوو "لە سۆنگەی بەرپرسیاریێتیی نیشتمانیی هاوبەش کە هەموو عێراقییەکان لەسەر بنەمای پاراستنی یەکێتیی عێراق و ئاسایش و سەقامگیرییەکەی کۆدەکاتەوە، داوا لە برایان لە هێزە سیاسییە نیشتمانییەکان دەکەم، چوارشەممە لە کۆشکی حکومەت لە کۆبوونەوەیەکی نیشتمانی بەشداربن بۆ ئەوەی دەست بە دیالۆگێکی جیدی بکەن، ئەوەش لەپێناو دۆزینەوەی چارەسەر بۆ قەیرانی سیاسیی ئێستا." هەروەها وتبووی "داوا لە هەموو لایەنە نیشتمانییەکان دەکەم ئاڵۆزیی جەماوەریی و میدیایی رابگرن، دەرفەتی پێویست بدەن بۆ خستنەڕووی پێشنیازی گونجاو و گفتوگۆی نیشتمانی. بەرژەوەندیی عێراق لەوەدایە زمانی دیالۆگ سەربخرێت، دەرفەتی ئاشتیی نیشتمانیی بدرێت و رێگە لە ناکۆکییەکان بگیرێت." جێگای ئاماژەیە تا ئێستا زۆرینەی لایەنەکان ڕەزامەندییان نواندووە بۆ ئەو کۆبوونەوەیە.

هاوڵاتی دکتۆر نورەددین دۆنگ مامۆستا لە ئەکادیمیای زانستە کۆمەڵایەتییەکانی شانگهای،  بەرهەمی مەم و زین بۆ زمانی چینی وەردەگێڕێت و بەمەبەستی بینینی خاکی چیرۆکی مەم و زین لەگەڵ هاوسەرەکەی لە چینەوە هاتوون بۆ جزیرە. دۆنگ لە کاتی کارە ئەکادیمییەکانیدا دەستی کردووە بە لێکۆڵینەوە لە بەرهەمی مەم و زینی ئەحمەدی خانی کە باس لە چیرۆکی عاشقانەی دوو دڵدار دەکات کە بەیەکتر ناگەن و رووداوەکە لە ١٤٥٠-١٤٥١ لە جزیر رووی داوە،ئەم مامۆستایەی زانکۆ کە پێنج ساڵ لەمەوبەر موسڵمان بووە، بڕیاریشی داوە ناوی خۆی لە نەنگ'ەوە بگۆڕێت بۆ نورەددین. ئەم بەرهەمەی ئەحمەدی خانی کە بۆ زمانەکانی عەرەبی، فارسی، فەڕەنسی و رووسی وەرگێڕدراوە، دۆنگ بڕیار دەدات بۆ زمانی چینیش وەری بگێڕێت و ماوەی دووساڵە سەرقاڵی کارکردنە لەسەری. دۆنگ ساڵی رابردوو هاوسەرگیری لەگەڵ یومنا بەیراکتار کردووە کە بە رەچەڵەک تورکە و لە سعوودیە لەدایک بووە و لە رێگای تۆڕی کۆمەڵایەتییەوە یەکتریان ناسیووە. لە یەکەمین ساڵوەگەڕی هاوسەرگیریشیاندا دۆنگ و هاوسەرەکەی بڕیار دەدەن بچنە سەر گڵکۆی مەم و زین لە گەڕەکی سور لە جزیرە. نورەددین دۆنگ بە ئاژانسی ئانادۆڵوی راگەیاند کە چیرۆکی مەم و زین زۆر کاریگەری تێ کردوون و گوتی: "ئەم سەردانە لە یەکەمین ساڵوەگەڕی هاوسەرگیریماندا بۆ ئێمە زۆر بەهادارە. بە سەردانیکردنی گڵکۆی مەم و زین هەستێکی زۆر تایبەتم لا پەیدا بوو. ئەم دوو عاشقە بە خۆشەویستییەکەیان وانەی زۆر جوانیان بۆ جێهێشتووین. دوو هەزار و ٥٠٠ بەیتی بەرهەمەکەم بۆ چینی وەرگێڕاوە. دڵخۆشم بەوەی کە ئەم کارە دەبێتە هۆی زیاتر ناساندنی ئەم بەرهەمە". یومنا دۆنگ'یش ئاماژەی بەوە دا کە بەهۆی ئەوەی نورەددینی هاوسەری کاری لەسەر بەرهەمی مەم و زین کردووە بە چیرۆکەکە زۆر کاریگەر بووە، گوتی: "مەم و زین زۆر یەکتریان خۆش ویستووە، بەڵام بەیەک نەگەیشتوون، زۆر سوپاس بۆ خوا ئێمە بەیەکتر گەیشتین. هیوادارم هەموو ئەوانەی عاشقی یەکن بەیەک دەگەن". عەبدولعەزیز بیلگە کە بە درێژایی گەشتەکەی ئەم دوو هاوسەرە بووە بە چاوساغ و رێبەریان، بە ئاماژەدان بەوەی کە بیستوویەتی ئەوان لە چینەوە بۆسەر گڵکۆی مەم و زین هاتوون زۆر سەرسام بووە، باسی لەوە کرد بۆ ماوەی دوو رۆژ میوانداری کردوون لە ماڵی خۆی. عەبدولعەزیز بیلگە بە ئاماژەدان بەوەی کە ئەوانی بردووەتە شوێنەوارە مێژوویی و کولتوورییەکانی ناوچەکەیش، گوتی: "وەک خەڵکی جزیرە زۆر خۆشحاڵین بەوەی نورەددین دەستی کردووە بە وەرگێڕانی بەرهەمی مەم و زین. ئەوان زۆر کەوتنە بەر دڵمان و داوامان کرد جارێکی دیکەیش بێنەوە. نورەددین ئاماژەی بەوە دا کە دواتر کار لەسەر بەرهەمەکانی مەلا ئەحمەدی جزیری و سولەیمان چەلەبی دەکات. ناومان لە نورەددین نابوو 'مەم' و ناومان لە یومنایش نابوو 'زین". هاووڵاتی ئەمین ئەڤرەت'یش بە ئاماژەدان بەوەی کە هاتنی ئەم دوو هاوسەرە لە چینەوە بۆسەر گڵکۆی مەموزین بووەتە مایەی شانازی بۆیان، گوتی: "وەرگێڕانی بەرهەمی مەم و زین بۆ چینی و زیاتر ناساندنی ئەم دڵخۆشمان دەکات". سەرچاوە: ئاژانسی ئانادۆڵۆ

هاوڵاتی لە کۆبوونەوەی هەفتانەی ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق وەزیری دارایی عێراق دەستی لەکارکێشایەوەو مستەفا کازمی سەرۆکوەزیرانیش پەسندی کردووە. ئاژانسی فەرمی هەواڵی عێراقی بڵاویکردەوە لە کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆ سێشەممە 16ی ئابی 2022 ى ئەنجوومەنی وەزیراندا، عەلی عەلاوی وەزیری دارایی عێراق دەستلەکارکێشانەوەی خۆی پێشکەشکردووەو مستەفا کازمی، سەرۆکوەزیرانی عێراقیش دەستلەکارکێشانەوەکەی پەسندکردووە. هاوکات مسته‌فا كازمی، سه‌رۆكوه‌زیرانی عێراق، (ئیحسان عەبدولجەبار) وه‌زیری نه‌وتی عێراقی بۆ به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری وه‌زاره‌تی دارایی بە وەکالەت، راسپارد. جێگای ئاماژەیە لەماوەی دوو ساڵی دەستبەکاربوونی عەلی عەللاوی وەکو وەزیری دارایی بڕیاری دابەزاندنی بەهای دیناری عێراقی داو بووبە جێگای ناڕەزایی هاوڵاتیان. عەلی عەللاوی پێشتر لە مانگی شووباتی 2022دا لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە بانگهێشت کرا بۆ پرساندنی سەبارەت بە گرانیی نرخی کەلوپەل و خۆراک لە عێراق، بەڵام بانگهێشتنامەکەی رەتکردەوە بەهۆی ئەوەی لەسەر داوای موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر بوو؛ حاکم زاملی، جێگری یەکەمی ئەوکاتی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق هەڕەشەی قەدەخەی گەشتکردن و لێسەندنەوەی متمانەی لە وەزیری دارایی عێراق کرد، بۆیە دواتر عەللاوی چووە ژێر باری بانگهێشتنامەکە.

هاوڵاتی بەرپرسێکی کۆمپانیای نەوتی عێراق ئاشکرای دەکات دوای ئەوەی رێکخراوی ئۆپیک، عێراق بە زیادکردنی بەرھەمھێنانی نەوت پابەنددەکات، وڵاتەکەی بۆ مانگی داھاتوو ئاستی بەرھەمھێنانی نەوت لە رۆژێکدا بۆ سەروو چوار ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار بەرمیل بەرزدەکاتەوە. لەلێدوانێکی ڕۆژنامەنوسیدا عەلا یاسری بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق "سۆمۆ" رایگەیاند، عێراق پابەندە بەبڕیاری رێکخراوی ئۆپیک و ھاوپەیمانەکانی لەبارەی زیادکردنی بەرھەمھێنانی نەوت بۆ سێ ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار بەرمیل نەوت لە رۆژێکدا، بەڵام ئەو زیادکردنە کاریگەریی لەسەر یەدەگی ستراتیژیی نەوتی خاو نابێت. عەلا یاسری وتیشی، مانگی داھاتوو ئاستی بەرھەمھێنانی نەوتی رۆژانەی عێراق بە تێکڕا بۆ چوار ملیۆن و ٦٦٣ ھەزار بەرمیل بەرزدەبێتەوە، راشیگەیاند، مانگی رابردوو زیاتر لە ١٠٢ ملیۆن و ٣٨٥ ھەزار و ٤٩ بەرمیل نەوتیان بەرھەمھێناوە و داھاتەکەشی ١٠ ملیار و ٥٤١ ملیۆن و ٥٩٤ ھەزار و ٢٥٨ دۆلار بووە. جێگای ئاماژەیە عێراق دەیەوێت تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٧ بەھاوکاری لەگەڵ ئەو کۆمپانیا بیانیانەی لە عێراق کاردەکەن بەرھەمھێنانی نەوت بگەیەنێتە ھەشت ملیۆن بەرمیل نەوت لە رۆژێکدا. بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی نەوتیش لەبازاڕەکانی جیهاندا داهاتی نەوتی عێراق زیادبووە ئەمەش وایکردووە کورتهێنانی بودجەی پێپڕبکاتەوە. ڕێکخراوی ئۆپێک، لە مانگی رابردوودا، هەناردەی نەوتی خۆی رۆژانە بە نزیکەی 216 هەزار بەرمیل زیاد کرد، بەمەش هەناردەی رۆژانەی ئۆپێک بۆ 28 ملیۆن و 896 هەزار بەرمیل زیاد بوو. ئەمەش بە زیادکردنی هەناردەی حەوت وڵاتی ئەندامی ئۆپێک بەدیهات، کە عێراق یەکێکیانە.  

هاوڵاتی وەزیری بەرگری ڕوسیا ڕایگەیاند لەجەنگی ئۆکراین پێویستیان بەبەکارهێنانی چەکی ئەتۆم نییە، وەزارەتی بەرگری ئۆکراینیش دەڵێت لەو جەنگەدا تائێستا زیاتر لە ٤٠ ھەزار سەربازی ڕوسی کوژراون. لەنوێترین لێدوانیدا سێرگی شۆیگۆی وەزیری بەرگری ڕوسیا ڕایگەیاند ئاسایشی جیهان زۆر خراپتر لەسەردەمی جەنگی سارد تێکچووە، ئاماژەشی بەوەکرد هێزە ڕۆژئاواییە هاوبەشەکان لە ئۆکراین ڕووبەڕووی هێزەکانی ڕوسیا دەبنەوە. وەزیری بەرگری ڕوسیا وتیشی لەگەڵ دەستپێکردنی پرۆسە سەربازییەکانی ڕوسیا لەو وڵاتە کۆتایی بە تاک جەمسەری لەجیهاندا هاتووەو لە ئێستادا چەند جەمسەرێک لەجیهاندا بوونی هەیە. ئەو وەزیرە جەختیشی لەوەکردەوە پرۆسە سەربازییەکانی ئۆکراین لەلایەن بەریتانیاو ئەمریکاوە پلانیان بۆ دادەنرێت، ڕەتیشیکردەوە پرۆسەی پڕچەککردنی سوپای ئۆکراین کاریگەری لەسەر وڵاتەکەی هەبێت، وتیشی: پێویستمان بەبەکارهێنانی چەکی ئەتۆم نییە. لەلایەکی ترەوە بەپێی ڕاگەیەندراوێک وەزارەتی بەرگری ئۆکراین ئاشکرایکرد، لەسەرەتای دەستپێکردنی داگیرکارییەکانی ڕوسیا بۆ سەر ئۆکراین تائێستا زیاتر لە ٤٠ ھەزار سەربازی ڕوسی کوژراون، وەزیری بەرگری ڕوسیاش دەڵێت ئاسایشی جیهان زۆر خراپتر لەسەردەمی جەنگی سارد تێکچووە. لەنوێترین ئاماردا، وەزارەتی بەرگری ئۆکراین دوایین ئاماری کوژراوانی سوپای ڕوسیای بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند، لە ڕۆژی ٢٤ی شوباتەوە تا ١٥ی ئاب، ٤٣ ھەزار سەربازی روسی کوژراون. ڕاشیگەیاندووە، زیاتر لە ھەزار و ٨٠٠ تانک و چوار ھەزار و ١٠٠ زرێپۆش و ھەزار گوللە ھاوێژ و ٧٨٧ فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و چەندین کەلوپەلی سەربازی دیکەی ڕوسیا لەناوبراون. ئەوەش لەکاتێکدایە کە لە مانگی ئازاری ڕابردوودا ڕوسیا دوا ئاماری کوژراوەکانی لە ئۆکراین بڵاوکردەوە و ڕایگەیاندبوو، ھەزار و ٣٥١ سەربازی کوژراون، بەڵام ئەمریکا لەو کاتەدا دوپاتیکردووە کە ژمارەی کوژراوانی سوپای ڕوسیا نزیکەی پێنج ھەزارە.  

هاوڵاتی بەپێی هەواڵی میدیاکانی نزیک لەپارتی کرێکارانی کوردستان، سوپای تورکیا لەبەیانی ئەمڕۆوە دەستیکردووە بەتۆپبارانکردنی کۆبانێ و چەند ناوچەیەکی دیکە لەڕۆژئاوای کوردستان و تا ئێستاش تۆپبارانەکە بەردەوامە. ئەو میدیایانە ئەوەشیان ڕوونکردۆتەوە: لە دوای كاتژمێر ١٠ی  بەیانی ئەمڕۆوە، دەوڵەتی داگیركەری تورك، بە چڕی و بە چەكی قورس تۆپبارانی ناوچەكانی گرێی مشتەنور و ڕێگای حەلەب و ناوەندی شاری كۆبانێ و پێنج گوندی ڕۆژئاوای كۆبانێی دەستپێكرد. ئاماژەشیان بەوەکردووە: دەوڵەتی تورك لەڕێكەی تۆپخانەكانی ناو خاكەكەیەوە تۆپبارانەكە ئەنجام دەدات و تائێستاش بەردەوامە. جێگای ئاماژەیە لەماوەکانی ڕابوردوودا (رەجەب تەیب ئەردۆغان)ی سەرۆکی تورکیا لەچەندین بۆنەدا هەڕەشەی هێرشکردنە سەر ڕۆژئاوای کوردستانی کردبوو.

هاوڵاتی له‌لێدوانێکی ڕۆژنامه‌نوسیدا فەرماندەی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هه‌سه‌ده‌) رایده‌گه‌یه‌نێت: زلهێزە جیهانییەکان و وڵاتانی ناوچەکە دژی هێرشی سەربازیی تورکیان بۆسەر باکووری سووریا. مەزڵۆم کۆبانێ، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات، لە گفتوگۆ لەگەڵ کەناڵی تەلەفزیۆنی حۆڕەدا، ڕایگەیاند کە کۆدەنگی هەیە لە دژایەتی کردنی ئەگەری ئۆپەراسیۆنی سوپای تورکیا بۆسەر باکووری سووریا، هاوکات ئاماژه‌ به‌وه‌شده‌دات: ئێمە لەگەڵ هەموو لایەنەکانی پەیوەندیدار بە دۆسیەی سووریاوە بۆ ڕێگری کردن لە هەر هێرشێکی تورکیا لە باکووری سوریا هاوکاری دەکەین. کۆبانێ رەتیكردەوە هیچ ئۆپەراسیۆنێكی سەربازی لەلایەن هێزەكانی توركیاوە ئەنجام درابێت، جگە لە ژمارەیەک هێرشی فڕۆكەی بێفڕۆكەوان و هێرشی تۆپخانە و ئاماژەی بەوەش دا: توركیا بۆ گەیشتن بە ئامانجە سیاسییەكان ئەم ئیدیعایانە دەکات، بەڵام ئێمە رێگەمان نەداوە و نادەین هیچ هێرشێكی زەمینی ئەنجام بدرێت. جه‌ختیشیکرده‌وه‌ که‌وا تورکیا ئۆپەراسیۆنی گۆڕینی دیموگرافیا لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی کوردەکان لە باکووری سووریا ئەنجام دەدات وتی: ئامانجی سەرەکیی تورکیا بە گشتی دوژمنایەتی کوردە و دەیەوێت پرسی کورد لە سووریا نەهێڵێت. فەرماندەی هەسەدە جەختیشی كردەوە: ئیدیعاکانی توركیا سەبارەت بە پرسە مرۆییەكان و گەڕاندنەوەی ئاوارەكانی سووریا درۆیە، بەڵکوو توركیا ئامانجی سیاسی هەیە و هەموو خەڵكی سووریا دەكاتە ئامانج بە کوردەکانیشتەوە.

هاوڵاتی وته‌بێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران راگەیاند کە لەئێستادا، وڵاته‌که‌ی بەوردی و ھەستیارییەوە چاودێری پێشھاتەکانی عێراق دەکات، ئاماژه‌شی به‌وه‌کرد که‌وا"ھێشتا پەیوەندییان لەگەڵ دۆست و برا عێراقییەکان بەردەوامە و نەپچڕاوه‌". به‌پێی هه‌واڵی میدیاکانی ئێران ناسر کەنعانی وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئێران لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانییدا لەبارەی پێشھاتەکانی عێراق دواوە و رایگەیاندووە "پرسەکانی عێراق بۆ ئێمە زۆر گرنگن و بەوردی و ھەستیارییەوە، چاودێریی پێشھاتەکانی ئەو وڵاتە دەکەین"، هاوکات  جه‌ختیکرده‌وه‌ که‌وا وڵاته‌که‌ی هانی"سەرجەم لایەنە سیاسییەکان ده‌دات بۆ دەرچوون لە قەیرانە سیاسییەکەی ئێستا، گفتوگۆ ئەنجام بدەن". وته‌بێژه‌که‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌ره‌وه‌ راشیگەیاندووە "لەژێر رۆشنایی بوونی پەیوەندیییەکی ئەرێنی و بنتانەرانەدا، ھەوڵی یارمەتیدان و نزیکردنەوەی سەرجەم لایەنە سیاسییەکانی عێراق دەدەین، ئێران لە دەستوەردان لە کاروباری عێراق خۆی بەدوور دەگرێت". وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ھەروەھا داوای لە لایەنە سیاسییەکانی عێراق کردووە کە لە چوارچێوەی دەستووردا و بەگفتوگۆ ناکۆکییەکانیان چارەسەر بکەن و دامەزراوە یاساییەکانیش بپارێزن. ئاماژەی بەوەیشداوە کە بە ھاوکاری، گفتوگۆو و نزیکردنەوەی بۆچوونەکان کێشەکانی عێراق چارەسەر دەبن و وتویەتی "پێویستە لایەنە سیاسییەکانی عێراق، بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان بخەنە سەرووی بەرژەوەندییە تایبەتەکانی خۆیان و ئومێد دەکەین، رەوشی عێراق ھیۆر بکرێتەوە و ئاسایش و سەقامگیریی لەو وڵاتە بەرقەرار بێت". ناسر کەنعانی لەبارەی پەیوەندییەکانی ئێران لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی عێراق وتی: "ھێشتا پەیوەندییمان لەگەڵ دۆست و برا عێراقییەکانمان بەردەوامە و نەپچڕاوە، لەئێستادا گفتوگۆ لە رێگای باڵیۆزخانەی کۆماری ئیسلامی لە بەغدا، هەروەها لە ئاستەکانی دیکەدا ئەنجام دەدرێت".

هاوڵاتی کارگێڕى ئەنجوومەنى جێبەجێکردنى یەکگرتووى ئیسلامى کوردستان ئاشکرای ده‌کات، له‌سه‌ردانه‌که‌ی هادى عامرى بۆ لای یه‌کگرتووی ئیسلامی، عامری پێی وتوون  'ئەوپەڕی هەوڵ دەدات لەگەڵ موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر کۆببێتەوە بە مەبەستی چارەسەرکردنی ئەو قەیرانەی وڵاتی گرتووەتەوە؛ ئاماژەی بەوەش کردووە، کۆبوونەوەی پەرلەمان لە دەرەوەی ناوچەی سەوز بە دوور نازانن.'  عوسمان کاروانى، کارگێڕى ئەنجوومەنى جێبەجێکردنى یەکگرتووى ئیسلامى کوردستان له‌لێدوانێکیدا بۆ که‌ناڵی ڕووداو رایگەیاندووه‌: لە سەردانەکەیدا بۆ لاى یه‌کگرتوو، هادی عامری باسی لە ئەنجامدانى کۆنگرەیەکى دیالۆگى نیشتیمانیى کردووە بە بەشدارى سەرجەم لایەنەکان، هه‌روه‌ها وتووشیەتی، 'هەموو هەوڵێک دەدات لەگەڵ موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر کۆببێتەوە بە مەبەستی چارەسەرکردنی دۆخی ئێستای وڵات. عوسمان کاوانى کە بەشدار بووە لە کۆبوونەوەى عامرى و سەلاحەدین بەهادین، ئەمیندارى یەکگرتووى ئیسلامى کوردستان وتیشى: هادى عامرى باسی لە کۆبوونەوەى پەرلەمان کرد و وتی، 'ئەگەر رێگرى بەردەوام بێت بۆ ئەنجامدانى لە بەغدا، لە شوێنێکى دیکە کۆبوونەوە دەکرێت.'  هادى عامرى رۆژی یەکشەممە 14ـى ئابی 2022، سەردانى هەرێمى کوردستانى کرد و لە هەولێر بە جیا لەگەڵ سەرۆک مەسعود بارزانی و مەسرور بارزانی، سەرۆکى حکومەتى هەرێمى کوردستان کۆبووەوە و دواتریش لەگەڵ عەلی باپیر، سەرۆکی کۆمەڵى دادگەرى کۆبووەوە؛ دواتر چووە سلێمانى و لەگەڵ یەکێتیى نیشتیمانیى کوردستان و یەکگرتووى ئیسلامى و نەوەى نوێ کۆبووەوە.  

هاوڵاتى وه‌ک وەڵامێکی ناڕاستەوخۆ بۆ داواکارییەکی موقتەدا سەدر سه‌باره‌ت به‌ خۆپیشاندانی ملیۆنی له‌ ڕۆژی شەممەی داھاتوو، چوارچێوەی ھەماھەنگیش رایدەگەیەنێت دەتوانن ھاوشێوەی رەوتی سەدر ھەڵسوکەوت بکەن بەڵام نایانەوێت ئاڵۆزییەکان فراونتر ببن. له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێکدا چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان (که‌ له‌لایه‌ن مالیکی و عامری و خه‌زعه‌لی)یه‌وه‌ سه‌رۆکایه‌تی ده‌کرێت لە راگەیەندراوێکدا ڕایگه‌یاندووه‌، ئەوانەی لەسەر داوای چوارچێوەی ھەماھەنگی خۆپیشاندان دەکەن بۆ پشتیوانیکردن لەیاسا و دژی ئەوانەی یاسا پێشێل دەکەن، تەنیا بەشێکی زۆر کەمی لایەنگرانی چوارچێوەی ھەماھەنگین. هه‌روه‌ها ده‌ڵێت: دەتوانن ھاوشێوەی رەوتی سەدر ھەڵسوکەوت بکەن بۆ زیاتر شێواندنی رەوشی نەخوازراوی ئێستای عێراق و خۆپیشاندانی دوو ملیۆنی بکەن نەک یه‌ک ملیۆنی، بەڵام پابەندن بە رێزگرتن لەدەستوور و یاسا و نایانەوێت کێشە و ئاڵۆزییەکان زیاتر فراوان ببێت، لەو باوەڕشدان وڵات بە خۆسەپاندن و زمانی ھەڕەشە بەڕێوەنابرێت. جێگای ئاماژه‌یه‌ شه‌وی ڕابووردوو ساڵح محەممەد عێراقی، وەزیری موقتەدا سەدر رۆژی خۆپێشاندانی ملیۆنی دیاریکرد و ڕایگەیاند: ئێوارەی رۆژی شەممەی داهاتوو، کاتژمێر 5، خۆپیشاندانی ملیۆنی لەگۆڕەپانی تەحریر دەستپێدەکات و بەرەو گۆڕەپانی ئاهەنگەکان دەڕۆین.

هاوڵاتی لەڕاگەیەندراوێکدا هەسەدە دەستگیركردنی شانەیەكی سیخوڕی و کوژرانی سیخوڕێکیان لە حەسەكە ڕاگەیاند. بەپێی ڕاگەیەندراوەکە ناوەندی هێزەكانی سوریای دیموكرات – هەسەدە ئاشکرایکردووە، دوێنی لە ئۆپەراسیۆنێكدا لە شارۆچکەی تل براک کە 42 کیلۆمەتر لەشاری حەسەکەی ڕۆژئاوای کوردستانەوە دوورە، شانەیەکی سیخوڕییان دەستگیرکردووە کە لەبەرژەوەندیی دەزگای هەواڵگریی تورکیا کاریانکردووە. هەسەدە ئەوەی خستۆتە ڕوو شانەکە لە سێ کەس پێکهاتبوون کە بۆ هەواڵگری تورک کاریان کردووە و زانیاریان لەبارەی کارمەندانی خۆبەڕێوەبەری و کۆمەڵگەی مەدەنی و سەربازی و کارمەندانی خزمەتگوزاری بۆ میت گواستوەتەوە و دەستیان لە شەهیدکردنی زۆرێک لە هەڤاڵان و فەرماندەکانماندا هەیە لە تل بوڕاق و قامیشلو. ئاماژە بەوەشکراوە لەو ئۆپەراسیۆنەدا ئەندامێکی شانەکە بەناوی “عەزیز محەمەد” خۆی بەدەستەوە نەدا و هەر بۆیە هێزەکانی هەسەدە ناچار بوون وەڵامی بدەنەوە و لە ئەنجامدا کوژرا دوو سیخوڕی تریش دەستگیرکران. جێگای ئاماژەیە لە مانگی ڕابردووشدا هێزەکانی سوریای دیموکرات ئۆپەراسیۆنی (سوێند)یان بۆ دەستگیركردنی “سیخوڕو بەکرێگیراوانی”ی تۆڕەهەواڵگرییەکانی تورکیا دەستپێکردووە.

هاوڵاتی بەهۆی تۆمەتباركردنی بە ئەنجامدانی چەندین تاوان بەپێی یاسای سیخوڕی، ئەگەری هەیە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی پێشووی ئەمریكا 10 ساڵ زیندانی بكرێت. لەوبارەیەوە گۆڤاری "نیوزویك"ی ئەمریکی بڵاویكردووەتەوە، تاوەكو ئێستا هیچ تۆمەتێك ئاڕاستەی دۆناڵد ترەمپ نەكراوە، بەڵام قسەوباس لەسەر هەنگاوەكانی وەزارەتی داد هەیە لەو بارەیەوە، ئەوەش دوای ئاشكراكردنی چەندین بەڵگەنامە، كاتێك پۆلیسی فیدراڵی هەڵیانكوتایە سەر ماڵەكەی لە فلۆریدا. گۆڤارەكە باسی لەوەش كردووە، ئەوە ئاشكرا كراوە كە سەرۆكی پێشووی ئەمریكا لەژێر لێكۆڵینەوەدایە بەتۆمەتی پێشێلكاری لە یاسای سیخوڕیكردن، ئەوەش سەرەڕای پێشێلكردنی چەندین یاسای تری ئەمریكی. نیوزویك ئەوەشی نەشاردووەتەوە، بەپێی یاسای سیخوڕی كە ساڵی 1917 دەركراوە، تۆمەتبار ئەگەر تۆمەتەكەی بەسەردا ساغبویەوە، ئەوا سزای دارایی دەدرێت یاخود بۆ ماوەی 10 ساڵ زیندانی دەكرێت یاخود هەردوكیان، ئەگەر تۆمەتبار خراپ مامەڵەی لەگەڵ زانیارییە بەرگرییەكانی وڵات كردبوو.

نیگار عومەر ئاوی خواردنەوەی قەزای كفری شیاوی خواردنەوە نیەو زۆرینەی دانیشتوانی قەزاكەش فلتەر بەكاردەهێنن و پسپۆرێكی دەرامەتی ئاوو ژینگەش دەڵێت: بەهۆی كاریگەری جیۆلۆجی خاكی قەزاكە كەڕێژەی كلس و گۆگردێكی  زۆرە ئاوی ژێرزەوی كفری كەسەرچاوەی ئاوی خورادنەوەی قەزاكەیە هیچ شیاوی خواردنەوە نیە، بەڵام بەڕێوەبەری ئاوی كفری رەتیدەكاتەوە ئاوی خواردنەوەی قەزاكە شیاوی خواردنەوە نەبێت. قەزای كفری بەوتەی لایەنی پەیوەندیدار نزیكەی 45 هەزار كەس  دەبێت پشت بەئاوی ژێرزەوی دەبەست بۆ خواردنەوە كە لەڕێگەی بیری ئیرتیوازیەوە بەسەر ماڵاندا دابەش دەكرێت. سەڵاح عەزیز، هاووڵاتیەكی قەزای كفریەو باس لەخراپی ئاوی خواردنەوەی قەزاكەیان بۆ هاوڵاتی دەكات و دڵێت،" بەهۆی شۆری ئاوی خواردنەوەی كفریەوە كە شیاوی خواردنەوە نیە زۆربەی زۆری ماڵەكانی كفری بۆ پاكبوونەوەی ئاو خواردنەوە فلتەریان داناوە تاوەكو تووشی نەخۆشی نەبین، خراپی ئاوەكەمان وایكردوە  ساڵانە لەوەرزی گەرمادا سێجار دەبێت پووشی موبەریدەكانمان بگۆڕین بەهۆی ئەوەی كە كلس دەیگرێت جا ئەمە بگات بەوەی كە مرۆڤ بیخواتەوە دەبێت چی لێبكات بەم هۆیەشەوە زۆربەی دانیشتوانی كفری تووشی نەخۆشی گورچیلە بوونە". عەبدولموتەلیب رەفعەت، پسپۆری دەرامەتی ئاوو ژینگە، بۆ هاوڵاتی رایگەیاند،" بەپێی ئەو تووێژینەوانەی كە ئێمە كردوومانە جیۆلۆجی خاكی كفری وایكردووە لەنێو ئاوی ژێرزەوی كفریدا كەبڕێكی زۆر مادەی كلس و مادەی گۆگردێكی تێدایە و رێژەی ئەو مادانە لەگەڵ رێژەی سوێری لەئاوەكەدا زۆر بەرزە".   وتیشی:" بەپێی ستاندەری جیهانی لەنێو هەموو ئاوێكی شیاودا رێژەی گۆگردێك دەبێت 250ملیگرام لەسەر لیتر بێت، بەڵام لەنێو ئاوی كفریدا لەهەندێك لەبیرەكاندا گەیشتۆتە  700ملیگرام لەسەر لیتر، رێژەی كلس بەهەمان شێوە زۆر بەرزە لەنێو ئاوەكەدا ئەمانە وایكردووە كەئاوی كفری شیاوی خواردنەوە نەبێت". حەمید رەشید بەڕێوەبەری ئاوی كفری رەتیدەكاتەوە ئاوی قەزاكە شیاوی خواردنەوە نەبێت و لەو رووەوە بۆ هاوڵاتی دواو وتی:" ئاوی كفری شیاوە بۆ خواردنەوە" بەڵام هەر خۆشی دەڵێت ئاوەكە هەندێك مادەی تێدایە بەم هۆیەشەوە زۆربەی زۆری ماڵەكان فلتەر بەكاردێنن بۆ  بۆ پاككردنەوەی ئاوەكە و بەم رێگایە ئاوەكە كێشەی نابێت بۆ خواردنەوە گەر فلتەر بەكاربێنن. بەڵام عەبدولمتەلیب رەفعەت، پسپۆری دەرامەتی ئاوو ژینگە دەڵێت: بەپێی ئەو توێژینەوانەی كە كراوە بۆ بیری ئاوەكانی كفری لەكۆی 36 بیر تەنها دوو بیری ئاو گونجاوە بۆ خواردنەوە. عوسمان عەلی، هاووڵاتیەكی دیكەی شارەكەیە باس لەنەشیاوی ئاوەكە دەكات و دەڵێت،" بەگوێرەی قسەی شارەزایانی ئاو بێت كەقسەمان لەگەڵیان كردووە ئەم ئاوە  نەك نابێت مرۆڤ بەكاربێنیت بەڵكو نابێت بدرێت بەئاژەڵیش، بەهیچ شێوەیەک نابێت خۆتی پێ بشۆیت". وتیشی، "لایەنی پەیوەندیداری شارەكە بێباكن لەم بابەتەو سەرەڕای تووێژینەوەكان كەكراوە لەسەر ئاوی ژێرزەوی كفری، ئەوان بەشیاوی خواردنەوەی دەزانن كەئەمەش بۆ خۆی گرفتێكی دیكەیە وا دەكات خەڵك بەكاری بێنێت ". محەمەد ئیجران هاووڵاتیەكی دیكەی كفریە، بۆ هاوڵاتی وتی، " ئێمە لەماڵەوە فلتەر بەكاردێنین بۆ پاكبوونەوەی ئاوەكەو تەنانەت ئەوندە پیسە ئاوەكە، دەبێت بەردەوام ئاوی فلتەرەكەش بگۆڕیت ئەوندە كلس دەیگرێت، وتیشی: "ئەمەش شتێكی ئاشكرایە، رێژەی سوێری و كلس لەهەر ئاوێك بەرزبێت گەر بۆ خواردنەوە بەكاری بێنیت تووشی چەندین نەخۆشیت دەكات. ئەو هاووڵاتییەی كفری ئاماژەی بۆ ئەوەشكرد: "كفری ئەوندە قەزایەكی پشتگوێخراوە چەندین گرفتی هەیە، ئێمە گرفتی ئاوی خواردنەوەمان لەبیرچووەتەوە". بەڕێوەبەری ئاوی كفری دەڵێت:"ئێمە لەماوەكانی رابردوودا بەبۆری ئاوی خواردنەوەمان لەقەزای خورماتووەوە راكێشابوو بۆ كفری، بەڵام لەدوای ساڵی 2016ەوە بەهۆی كێشەی ناوچە كێشەلەسەرەكانەوە ئەو ئاوەش ئێستا ناگات بەدەستمان، هەوڵمانداوە پاڵاوگەیەك دروست بكەین بۆ ئەوەی ئاوەكە بپاڵێوین و دواتر دابەشی بكەین بەسەر ماڵاندا، دەرخستەكەمان ئامادەكردووە دەیگەیەنین بەئیدارەی گەرمیان". دكتۆر فەرهاد كەریم، پسپۆری گورچیلەو میزەڕۆ، بۆ هاوڵاتی رایگەیاند، " لەهەر ئاوێكدا رێژەی گۆگردو كلسی سوێری زۆر بێت ئەو كەسانەی كە ئەو ئاوە بەكاربێنن تووشی دوو گرفتی تەندروستی دەبن، رێژەی زیادی گۆگرد مرۆڤ تووشی ژەهراویبوون دەكات لەگەڵ هەندێك لەنەخۆشیەكانی پێست، رێژەی زیادی كلسی سوێری لەئاودا دەبێتە هۆی دروستبوونی بەردی گورچیلە، گرفت بۆ گورچیلە دروستدەكات".