هاوڵاتی موقەدەم پوشۆ خالید، جێگری فەرماندەی فەوجی 1ی لیوای 18ی پیادەی وەزارەتی پێشمەرگە كه لە شەڕەکەی هەفتەی رابردوویی نێوان هێزەکانی پێشمەرگو سوپای عێراق برینداربوو، بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا. لە راگەیاندراوێکدا وهزارهتی پێشمهرگه دەلێت، "بەداخەوە بەیانی ئەمرۆ موقەدەم پوشۆ خالید، جێگری فەرماندەی فوجی 1ی لیوای 18ی پیادەی وەزارەتی پێشمەرگە كە چەند رۆژێكە بە برینداری لەنەخۆشخانە لە ژێر چارەسەردابوو، بەهۆی سەختی برینەكەیەوە شەهید بوو، گەیشتە كاروانی شەهیدانی كوردستان." پۆشۆ خالید چوارەم شەهیدە لە رووداوەکە کەئێوارەی رۆژی یەکشەممە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ روویدا کە تێیدا هێزەکانی یەکەی 80ی پێشمەرگە، کە سەر بە پارتییە، و سوپای عێراق رووبەرووی یەک بوونەوە لە چیای قەرەچووخ لە نزیک کەمپی ئاوارەکانی مەخمور. رۆژی پێنجشەممە 26ی تشرینی یەکەمی 2023، فەریق عیسا عوزێر، سوپاسالاری پێشمەرگە لە رێوڕەسمی بەخاکسپاردنی ساڵح زراری، فەرماندەی لیوای 18ی پیادەی پێشمەرگە، رایگەیاند، هۆکاری دروستبوونی پێکدادان لەنێوان پێشمەرگە و سوپای عێراق بە پلەی یەک نەبوونی هەماهەنگی بووە و "پەلەکردن بووە لە گرتنی ئەو خاڵانە [خاڵی چاودێریی] کە دەستێکی دەرەکیی تێدابووە، ئێستا سەرقاڵی ئەوەین کێشەکان چارەسەر بکەین." پێشتر فەرماندەی هێزی خۆبەخشی پێشمەرگە لە قەرەچووغ بە هاوڵاتی راگەیاند کە شەڕەکە لەسەر دوو خاڵی چاودێری بووە و هێزەکانی 80ی سەر بە پارتی ویستوویانە بیگرن، بەڵام هێزەکانی پەکەکە داوایان کردووە سوپای عێراق بێتە ئەو خاڵە چاودێرییانە. دوای شەڕەکە لیوا یەحیا رەسوڵ، وتەبێژی فەرماندەیی گشتی هێزە چەكدارەكانی عێراق رایگەیاند: محەممەد شیاع سودانی، سەرۆكوەزیرانی عێراق بڕیاریدا بەپێكهێنانی لیژنەیەكی باڵای ئەمنی بۆ بەدواداچوون و هۆكاری ئەو رووداوەی لەمەخمور روویدا لەنێوان هێزەكانی پێشمەرگە و سوپای عێراق. لەسەر کاری لیژنەکە، فەریق عیسا عوزێر وتی، کاری لیژنەکە کۆتاییهاتووە و چاوەڕێی ئەنجامەکەی دەکەن، بەڵام هێشتا دۆخی چیای قەرەچووغ ئاسایی نەبووەتەوە و چاوەڕێ دەکەن بە زووترین کات بگاتەوە دۆخی ئاسایی خۆی. لەسەر ژمارەی بریندارەکانیش سوپاسالاری پیشمەرگە ئاشکرایکرد کە 17 پێشمەرگە برینداربوون کە ئێستا دووانیان لە نەخۆشخانەن.
هاوڵاتی لە نەتەوە ئەگرتووەکان پرۆژەیاسایەک بەزۆرینەی دەنگ تێپەڕی بۆ راگەیاندنی ئاگربەست لە غەززە کە تێیدا عێراق دەنگی نەدا. لە پرۆژەیاساکەدا ١٢٠ وڵات دەنگیاندا بە بەڵێ و ١٤ وڵاتیش دژی بوون کە بریتی بوون لە ئەمریکا، ئیسرائیل، نەمسا، کرواتیا، هەنگاریا، تۆنگۆ، پاراگوای و چەند وڵاتێکی تر. هاوکات ٤٥ وڵاتیش هیچ دەنگێکی بەڵێ یان نەخێریان نەدا کە ئەمانە بەشێکی بوون: ئەڵمانیا، ئوستورالیا، فینلەندا، هندستان، عێراق، یۆنان، ئیتاڵیا، یابان، هۆڵەندا، پۆڵەندا، کۆریای باشور، سوید، تونس، ئۆکرانیا و بەریتانیا. پرۆژەیاساکە داوای بەپەلە راگەیاندنی ئاگربەست دەکات لە غەززە لەگەڵ ئازادکردنی تەواوی خەڵکی مەدەنی و پارێزگاریکردن لە دامەزراوە مەدەنی و نێودەوڵەتییەکان و کردنەوەی رێڕەوی سەلامەت بۆ هاوکاری مرۆیی. هەرچەندە پرۆژەیاساکە دەستپێشخەرییەکی سیمبولییە بەڵام پشتگیری زۆری کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەردەخات بۆ فەڵەستین لەسەروبەندی هێرشی ئیسرائیلدا.
هاوڵاتی نزیکەی دوو کاتژمێرە بە تەواوەتی هێڵی ئینتەرنێت لە کەرتی غەززە پچڕاوە و ئیسرائیلیش دەستیکردووە بە بۆردومانێکی چڕ لە ناوچەکە. میدیا ناوخۆییەکانی فەڵەستین و بەشێك لە میدیا جیهانییەکان رایانگەیاندووە کە دوای پجڕانی ئینتەرنێت، ئیسرائیل دەستیکردووە بە بۆردومانێکی چڕ کە لەسەرەتایی شەڕەوە وڵاتەکە هێندە بەچڕی کەرتی غەززەی بۆردومان نەکردووە. کەناڵی بی بی سی بەریتانی رایگەیاند کە کۆمپانیای پالتێل، کە کۆمپانیایەکی فەڵەستینییە بۆ پەیوەندیکردن، پچڕانی تەواوەتی پەیوەندی و هێڵەکانی ئینتەرنێتی پشتراستکردووەتەوە. هاوکات گروپی نێتبلۆک، کە چاودێری هێلەکانی ئینتەرنێت دەکات، رایگەیاند پەیوەندی لە کەرتی غەززە بەتەواوەتی نەماوە. لەلایەکی ترەوە رێکخراوە مرۆییەکان توانای پەیوەندیکردنیان بە تیمەکانیانەوە نەماوە لە غەززە و رێکخراوی مانگی سوری فەلەستینی دەڵێت، لەگەڵ تیمەکانی لە کەرتی غەززە پەیوەندی پچڕاوە. لە راگەیاندراوێکی رێکخراوەکەدا هاتووە، "ئێمە زۆر نیگەرانین لەوەی تیمەکانمان ناتوانن بەردەوام بن لە گەیاندنی خزمەتگوزارییە پزیشکییەکانیان بەتایبەتی لەوکاتەوەی پچڕانی ئینتەرنێت و پەیوەندی کاریگەری کردووەتەسەر ژمارەی فریاگوزاری خێرا و رێگری کردووە لە گەشتنی ئەمبولانسەکان بۆ لای بریندارەکان."
هاوڵاتی ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی لە پەیامێکدا رایگەیاند، بەردەوامی بە بایکۆت دەدات تا داواکارییەکانیان جێبەجێ نەکرێت ناچنەوە هۆڵەکانی خوێندن، دەشڵێت، رۆژی یەکشەممەی داهاتوو خۆپیشاندانی "سەرتاسەری" دەستپێدەکاتەوە. لە گۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە شاری سلێمانی ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی رایگەیاند، "دوای کۆبونەوەمان لەسەر پێشهاتەکان لەسەر بەردەوامی بایکۆت و نارەزایەتییەکان، بڕیارماندا وەک ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایان و فەرمانبەرانی نارازی درێژە بە خەباتی بایکۆت بدەین تاوەکو داواکارییەکانمان جێبەجێ دەکرێت." ئەنجومەنی مامۆستایانی ناڕازی دەشڵێت، "رۆژی یەکشەممە 29ی 10ی 2023 لە سەرجەم شار و شارۆچکەکان هاوشێوەی خۆپیشاندانە مەزنەکەی 22ی ئۆکتۆمبەر شەقامەکان پڕ دەکەین لە زریان و زایەڵەی نا بۆ ستەمکاری، نا بۆ ملکەچی." ئەنجومەنەکە چەند داواکارییەکی لە کۆنگرە رۆژنامەوانییەکەدا راگەیاند کە بریتین لەمانە، "پلە بەرزکردنەوەی مامۆستایان و فەرمانبەران، دامەزراندنی مامۆستایانی وانەبێژ، پێدانی مووچە 30 رۆژ جارێک و رێککردنەوەی مووچە بە یەکجاری، دیاریکردنی چارەنووسی مووچە پاشەکەوتکراوەکان." هاوکات باس لەوەشکرا "هیچ دەنگۆ و فشار و چەواشەکارییەک" بایکۆت ناشكێنێت و بایکۆتکردن بەردەوام دەبێت.
هاوڵاتی دوای ئەوەی پارتی بارەگاکەی لە کەرکوک رادەستی حکومەتی عێراق کردەوە، وتەبێژی حکومەتی عێراق رایگەیاند دەستخۆشی لەو دەستپێشخەرییەی پارتی دەکەن. رۆژی پێنجشەممە 26ی تشرینی یەکەمی 2023 کۆمیتەی ناوەدنی پارتی لە کۆبونەوەیەکدا بە سەرپەرشتی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی، بڕیاریدا بارەگای سەرکردایەتی خۆی ببەخشێت بە زانکۆی کەرکوک. لەسەر بڕیارەکەی پارتی، باسم عەوادی، وتەبێژی حکومەتی عێراق رایگەیاند، حکومەتی عێراق پێشوازی لە دەستپێشخەرییەکەی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکات بۆ پێشکەشکردنی بارەگاکەی خۆی بە زانکۆی کەرکوک و محەممەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق ئەم دەستپێشخەرییە بەرز دەنرخێنێت. ئەو بارەگایە هەمان بارەگا بوو کە سەرەتایی مانگی ئەیلولی ئەمساڵ گرژیی لەسەر دروستبوو و دواتر بوویە هۆی ئەوەی چوار خۆپیشاندەری کورد بەدەستی هێزە عێراقییەکان شەهید بکرێن و زیاد لە 15 کەسی تریش بریندار بکرێن. پێشتر هاوڵاتی ئەوەی ئاشکرا کرد کە پارتی دوای رووداوەکەی ئەم دواییەی کەرکوک بەنیاز نییە بارەگاکەی وەربگرێتەوە و لەو پرسە پاشەکشەی کردووە. لە 27ی مانگی ئابی 2023 بەشێک لەتورکمان و عەرەبی کەرکوک بەهاوکاری کۆمەڵێک لەهێزەکانی حەشدی شەعبی ماوەی هەفتەیەک خۆپیشاندانیان ئەنجامداو رێگای سەرەکی کەرکوک-هەولێریان گرت بەهۆی بڕیاری محەممەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، بە رادەستکردنەوەی بارەگاکانی کەرکوک بەپارتی کە لەنێویاندا بارەگاکەی هێزە هاوبەشەکانی عێراقی تیدا بوو. دواترو لەڕۆژی دووی ئەیلولی 2023 کوردانی کەرکوک دژی داخستنی رێگاکە خۆپیشاندایان ئەنجامدا کەتێیدا گرژی دروستبوو و هێزە ئەمنییەکانی کەرکوک تەقەیان لەخۆپیشاندەران کرد. لایەنە نەیارەکانی پارتی لەعێراق و هەرێمی کوردستان تۆمەتی ئەوەیان دروستکرد کەخۆپیشاندانەکە پارتی لەپشت بووە بۆ رادەستکردنەوەی بارەگاکان بەحزبەکە. لەسەروبەندی خۆپیشاندانەکان هێزە عێراقییەكان رێوشوێنی ئەمنی توندوتۆڵیان گرتەبەرو هەڵمەتی دەستگیركردنی كوردانی كەركوك دەستیپێكرد. دوای گرژییەکانی کەرکوک بەچەند رۆژێک دادگای فیدڕاڵی دژی بڕیارەکەی محەممەد سودانی بڕیاریداو رادەستکردنی بارەگاکانی بەپارتی راگرت. دواتر دادگای باڵای فیدراڵی لە 12ی ئەم مانگە بڕیاری راگرتنی رادەستکردنەوەی بارەگای ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکانی هەڵوەشاندەوە و بڕیاریدا بە گەڕانەوەی بارەگاکە بۆ پارتی، بەڵام پارتی وەرینەگرت. پاش رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017 كە زۆرینەی خاكی كوردستان كەوتەوە دەست هێزە عێراقییەكان، بنكەو بارەگای حزبە كوردستانیەكان لەشاری كەركوك دەستی بەسەردا گیراو هێزە عێراقییەكان تێیدا جێگیركران، لەناویاندا بارەگای ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان كە هێزێكی فەرماندەی هێزە هاوبەشەكانی عێراق دەستی بەسەردا گرت.
شەنای فاتیح- عەممار عەزیز خانمان لەڕۆژی هاوسەرگیرییاندا خوازیاری ئەوەن بەجوانترین شێوە دەربكەون بۆ ئەم مەبەستەش باشترین ئارایشتگاكان هەڵدەبژێرن، ئەوەی جێگای پرسیارە ئارایشتگاكانی هەولێرو دهۆك نرخێكی خەیاڵییان هەیە بەپێچەوانەی شاری سلێمانی كەهەزارو 200 دۆلار گرانترین نرخە. بەشێوەیەكی گشتی لەئارایشتگاكاندا پاكێج هەیەو بەپێی داواكاری بووكەكە نرخەكانیش دەگۆڕێن، تا داواكاری و پێداویستییەكانی زیاتر بێت نرخی چاككردنەكەشی زۆرتر دەبێت. نرخی چاككردنی بووك لە 100 دۆلارەوە دەستپێدەكات و گرانترین نرخیش لەئارایشتگاكانی هەرێمی كوردستاندا تۆماركرابێت 5 هەزار دۆلارە. خاوەنی یەكێك لەئارایشتگاكانی شاری هەولێر كەنەیویست ناوی ئاشكرابكرێت و ماوەی زیاتر لەپێنج ساڵە كاری ئارایشتكردن دەكەن بەهاوڵاتی وت:» لەئارایشتگاكەی ئێمەدا نرخی چاككردنی بووكێك بەپێی ئەو پاكێجەكەی داوای دەكات دەگۆڕێت، ستافی ئارایشتگاكەش چەند بەناوبانگتربێت نرخەكەی گرانتر دەبێت». وتیشی:» بەشێوەیەكی گشتی بووك لەو رۆژەدا تەنها قژو نینۆك و میكیاجی پێویستە، بەڵام هەندێكجار هەیە بووك قژی چاكدەكات، لێزەر دەكات، پیدیكیۆر مینیكیۆر دەكات، ئەمانە بەشێك نین لەپاكێجی بووك بێگومان لەو كاتەدا نرخەكەی زیاتر دەبێت». خاوەنی ئەو ئارایشتگایە باسی لەوەشكرد چاككردنی بووك لای ئەوان لە 500 دۆلارەوە دەستپێدەكات تا 1000 دۆلار، نرخی بەشی ڤی ئای پیش لەهەزار و 200 تا هەزارو 500 دۆلاردایە. «هەندێكجاریش بووك هەیە لەسلێمانی یان لەدهۆكە رۆژی پێنجشەممەو هەینی حیجز كردووە 3 هەزار تا 5 هەزار دۆلاری داوە، چونكە ستافی ئارایشتگاكەی بردووە بۆ شارێكی دیكە ئەوكاتە ئیشەكە جیاوازە». خاوەنی ئەو ئارایشتگایە وای وت. بەپێی بەدواداچوونەكانی هاوڵاتی لەشاری سلێمانی نرخی چاككردنی بووك تاڕادەیەك جێگیرەو لە 100 دۆلارەوە دەستپێدەكات تا 700 دۆلار. هاوڵاتی لەگەڵ چەند ئارایشتگایەكی شاری سلێمانیدا گفتوگۆی كردو خاوەنی یەكێك لەئارایشتگاكانی گەڕەكی بەختیاری ئەوەی بەهاوڵاتی وت: « نرخەكانیان تاڕادەیەك جێگیرن و نرخی چاككردنی بووك لای ئێمە لە 200 دۆلارەوە دەستپێدەكات تا 300 دۆلار، بەشی ڤی ئای پی-شمان هەیە ستاف دەچێتە دەرەوەی ئارایشتگاو نرخەكەی 500 دۆلارە». هاوكات یەكێكی دیكە لەئارایشتگاكانی شاری سلێمانی بەهاوڵاتی وت:» لەئارایشتگاكەی ئێمەدا نرخی چاككردنی بووكی مارەبڕین و گواستنەوە جیاوازە، بووكی مارەبڕین لە 300 هەزارەوە دەستپێدەكات تا 750 هەزار دینار، بووك گواستنەوەش لە 450 هەزارەوە تا 750هەزار دینارە». وتیشی: «بەشی «ڤی ئای پی» یشمان هەیە كە ستافەكەمان دەچنە لای بووكەكەو هەندێكجاریش دەچنە دەرەوەی شاری سلێمانی كە لەم كاتەدا نرخەكە زۆرتر دەبێت و دەگاتە هەزارو 200 دۆلار». لە دهۆك تێچوووی رازاندنەوەی بووك لەنێوان 800 بۆ 2 هەزارو 500 دۆلارە. لەدهۆك خاوەن ئارایشتگاكان بەئارەزووی خۆیان پارە لەبووك و زاوا وەردەگرن، نرخەكانیان وەكو یەك نین، لە 800 دۆلارەوە دەستپێدەكات تا دەگاتە 2 هەزارو 500 دۆلار، تائێستا لیژنەكانی چاودێری و قایمقامیەت لەسەر ئەم بابەتە هیچ كەسێكیان سزا نەداوە. زانا سەعید، دانیشتووی گەرەكی بەرۆشكێ-یە، زیاتر لەساڵێكە هاوسەرگیری كردووە، خێزانەكەی لەڕۆژی زەماوەندەكەی بە 1000 دولار كاری جوانكاری بۆ كراوە، بە هاوڵاتی وت «خاوەن ئارایشتگاكان بووك و زاوا ( ئیستغیلال ) دەكەن بەئارەزوی خۆیان نرخ دادەنێن، زاواكەش ئەو رۆژە لەوانەیە شەرم بكات بڵێت كەمێك هاوكاریم بكە یان بەئەوەندە گرانە ناچاردەبێت پارەكە بدات «. «خاوەن ئارایشتگاكان رەچاوی دۆخی زاوا ناكەن بەتایبەت لەم بارودۆخەدا، لەلایەك دۆلار زۆر بەرزبووەتەوە بەرامبەر نرخی دینار لەلایەكی تر كێشەی مووچەو نەبوونی هەلیكارو دەیان كێشەی تر، لایەنی پەیوەندیداریش خۆیان بێدەنگ كردووە، چۆن دەكرێت هەركەسێك بەئارەزوی خۆی پارە لەزاوا وەربگرێت یەكێك هەزارو 500 دۆلار یان كەسێكی تر 2 هەزار دولار، هەمووشی بۆ چەند كاتژمێرێك « زانا سەعید وای وت. عومەر كەریم ، خاوەنی ئارایشتگای ئاریسایە لەشاری دهۆك تایبەت بەبووك و زاوا بەهاوڵاتی وت: «نزیكەی دوو ساڵە ئارایشتگایەكی تایبەت بەجوانكاری بووكمان كردووەتەوە، لای ئێمە هەموو جۆرە جوانكارییەك بۆ ژنان و بووكەكان دەكرێت، حەمامی مەغریبیمان هەیە كەتایبەتە بەخۆشوشتنی بووك پێش ئەوەی جوانكاری بۆ بكرێت، دواتر لەلایەن ستافێكی راهێنراوو شارەزا كاری جوانكاری بۆ دەكرێت». «بۆ جوانكاری هەر بوكێك ئێمە تەنها 800 دۆلار وەردەگرین، ئەمە نرخی ئێمەیەو جێگیرە كەم و زیاد ناكرێت، بەڵام لەئارایشتگاكانی تر تا 2 هەزارو 500 دۆلاریش وەردەگرن كە رەنگە هەمان ئەو شتە بێ كەئێمە بۆیان دەكەین، ئێمە دەزانین لەو رۆژە كەسوكاری زاوا زۆر پارە خەرج دەكەن، بۆیە نامانەوێت زیاتر باری ئەوان گرانتر بكەین»عومەر كەریم وای وت. شوكری شەفیق، بەرپرسی راگەیاندنی فەرمانگەی چاودێری بازرگانی لەشاری دهۆك بەهاوڵاتی وت: «لیژنەكانمان بەردەوام سەردانی ئارایشتگاكان و سەنتەرەكانی جوانكاری دەكەن، بەشێكیان سزادراون بەگوژمەیەك پارە، بەڵام بۆچەند رۆژێك یان هەفتەیەك دانەخراون تەنها سزاكەیان پارە بووە، هەندێكیان دوو تا سێجار سزادراون «. لەبارەی دەركردنی هەندێك رێنمایی تایبەت بۆ نرخی ئارایشتگاكانی تایبەت بەبووك و زاوا، شوكری شەفیق دەڵێت: « گفتوگۆو دانیشتنمان لەسەر ئەم بابەتە كردووە، كارێكی ورد لەسەر ئەم پرسە دەكرێت، چاوەڕێی ئەوەدەكەین كۆمەڵێك رێنمایی دەربكرێن دواتر ئەم رێنماییانە لەسەر خاوەن ئارایشتگاكان دابەشدەكرێت تاوەكو وەك خۆی جێبەجێی بكەن». لەسنوری پارێزگای دهۆك تائێستا ژمارەیەكی دروست لەسەر ئارایشتگاكان و سەنتەرەكانی جوانكاری نیە، بەڵام بەقسەی چاودێری بازرگانی دهۆك ژمارەیان سەرووی 150 شوێنە . میللەت ئەمین، سەرۆكی لیژنەكانی چاودێری بازاڕ لەقایمقامیەتی قەزای دهۆك بەهاوڵاتی وت: « پێش دوو ساڵ لیژنەیەكی تایبەتمان هەبوو لەسەر ئارایشتگاكان، بەڵام ئێستا ئەوە نەماوە ئەمە زیاتر كاری چاودێری بازرگانی و تەندروستییە، وەكو بازاڕ ئێمە سەردانی هەموو شوێنەكان دەكەین بەئارایشتگاو سەنتەرەكانی جوانكاری، لەسەر ئارایشتگاكان سكاڵامان بۆ هاتووەو بەدواداچوونیشمان كردووە». وتیشی: « تائێستا هیچ رێنماییەكی تایبەت بەكاری ئارایشتگاكان و سەنتەرەكانی جوانكاری دەرنەچووە، بۆیە هەر كەسێك بەئارەزوی خۆی نرخ دادەنێت لە 800 دۆلارەوە دەستپێدەكات تا 2 هەزارو 200 دۆلار، بەمدواییە ڤی ئای پی-ش پەیدابووە».
هاوڵاتی رێكخەری پەیوەندییە سەربازییەكانی هەسەدە و هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش لەهێرشێكی فڕۆكەكانی توركیادا ئەمڕۆ هەینی لە دێرك شەهیدبوو. ناوەندی راگەیاندنی هێزەكانی سوریای دیموكرات لەراگەیەندراوێكدا ڕایگەیاند، لە ئەنجامی هێرشی دەوڵەتی توركیا سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لە شاری دێرك یەكێك لە فەرماندەكانیان شەهید بووە. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەكەی هەسەدە، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ فڕۆكە بێفڕۆكەوانەكانی دەوڵەتی توركیا ناوەندی شاری دێركیان لە ڕۆژاڤای كوردستان بۆردومان كرد و لە ئەنجامدا فەرماندەیەكی هەسەدە بە ناوی فەرهاد دێرك (شیبیل شیبیلی) شەهید بوو. هەسەدە دەڵێت، فەرماندەكەیان بەڕێوەبەری نووسینگەی پەیوەندییە سەربازییەكان بووە لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە دەڤەری دێرەزۆر. لە هەمان كاتدا هەسەدە باس لەوە دەكات كە فەرهاد دێرك بەشداری زۆربەی هێرشە سەربازییەكانی دژ بە ڕێكخراوی تیرۆریستی داعشی كردووە.
هاوڵاتی وەزارەتی تەندروستیی غەززە دوایین ئاماری گیانلەدەستدانی ئەو هاوڵاتییانەی بەهۆی بۆردوومانەکانی ئسیرائیلەوە گیانیان لەدەستداوە بڵاوکردەوەو ڕایگەیاند، تاوەکو ئێستا لانیکەم 7326 کەس گیانیان لەدەستداوە. ئەمڕۆ هەینی، 27ـی تشرینی یەکەمی 2023، تەندروستیی غەززە لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا لە بەردەم نەخۆشخانەی شیفای کەرتەکە راگەیاند، سێ هەزار و 38 کەس لەوانەی گیانیان لەدەستداوە منداڵن و هەزار و 726 کەسیش ژنن، 414 کەسی بەتەمەنن. تەندروستیی غەززە دەشڵێت، 18 هەزار و 967 کەسی دیکەش بریندار بوون. هەر لەم بارەیەوە ڕێكخراوی تهندروستی جیهانی بڵاویکردەوە ، مهزهنده دهكهن تا ئێستا ههزار كهس له ژێر داروپهردوی باڵهخانه و خانوه روخاوهكانی غهززهدابن كه ناسنامهیان نهزانراوه. ئهشرهف قودره وتهبێژی وهزارهتی تهندروستی له كهرتی غهززه رایگهیاند، ههر جۆره گومانێك له لایهن واشنتنهوه سهبارهت بهو ئامارانهی كه سهبارهت به ژمارهی قوربانیانی كهرتی غهززه له ئهنجامی بۆردومانی بهردهوامی ئیسرائیل دهخرێنهڕون رهتدهكهنهوه. ئهنجومهنی پهیوهندییهكانی ئهمریكا و ئیسلامی سهركۆنهی لێدوانه نامرۆڤانهی جۆو بایدنیان كرد كه تیایدا گومانی خسته سهر ژمارهی كوژراوان له كهرتی غهززه. رۆژی حەوتی تشرینی یەكەمی ٢٠٢٣باڵی سەربازی بزوتنەوەی حەماسی فەڵەستینی لەكەرتی غەزەوە زیاتر لەپێنج هەزار مووشەكی ئاڕاستەی ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئیسرائیل و ناوچە جولەكە نشینەكان كردو تەلبەندی سنووری نێوان كەرتی غەزەو كۆمەڵگە جولەكەنشینەكانی بڕی و شەڕ دەستی پێکرد و تا ئێستا بەردەوامە
هاوڵاتی سەباح سوبحی، پەرلەمانتاری عێراق لەسەر پشکی پارتی رایگەیاند، سەرۆکوەزیرانی عێراق لهژێر كاریگهری ناوخۆیی و دهرهكی ناتوانێت بابهتهكانی پهیوهست به ههرێمی كوردستان چارهسهر بكات، دەشلێت، کابینەکەی سودانی "رووبهڕووی چهندین كێشه بووهتهوه، لهوانهش نهبوونی خزمهتگوزارییه سهرهكییهكان و دانهمهزراندنی دهرچووانی زانكۆ و پهیمانگاكان و چهندین كێشهی دیكهی رۆژانهی هاووڵاتییان." سەباح سوبحی بە میدیای پارتی راگەیاندووە كورد بۆ داواكارییهكانی و جێبهجێكردنیان رێگای سیاسی و یاسایی و دهستووری ههیه و بهوپێیهی له پهرلهمان زۆرینه نییه، بۆیه لایهنهكانی دیكه ههر بابهتێكیان بوێت به زۆرینه دهتوانن تێیبپهڕێنن، بۆ دهستوور و سیاسهتیش به ههمان شێوهیه. پەرلەمانتارەکەی پارتی دەشڵێت، حکومەتەکەی سودانی کە ئەمڕۆ ساڵێک بەسەر تەمەنیدا تێپەڕ دەبێت، لەلایەن ئێرانەوە فشاری لێدەکرێت تا ئەنجێندای خۆی جێبەجێ بکات و لەلایەن ئەمریکاشەوە بە هەمان شێوە تا نەکەویتە ژێر هەژموونی تاران، بۆیە لەگەڵ کاریگەری ناوخۆ ناتوانێت بابەتەکانی پەیوەست بە هەرێمی کوردستان چارەسەر بکات. لە کابینەکەی سوودانیدا ناکۆکییەکی زۆر دروست بووە لەنێوان هەولێر و بەغدا سەبارەت بە ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم و پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی عێراق. هەرچەندە لە مانگی رابردوو هەردوولا رێککەوتنێکیان کرد بۆ ناردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێم، بەڵام تا ئێستا تەنها یەک جار 700 ملیار دینار لە بەغداوە نێردراوە و هێشتا چارەنووسی دوو مانگی داهاتوو دیار نییە. هەفتەی رابردوو رێباز حەملان، یاریدەدەری سەرکی حکومەتی هەرێم، رایگەیاند بەمزووانە 700 ملیاری دووەم دەگاتە هەرێم بەڵام تا ئێستا نەگەشتووە. ئەمە لەکاتێکدایە مووچەی مانگی 10ی فەرمانبەرانی عێراق تەواو بووە و لەکاتی خۆیدا وەریانگرتووە، بەڵام تا ئێستا مووچەخۆرانی هەرێم مووچەی مانگی هەشتیان وەرنەگرتووە.
هاوڵاتی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتن پشتگیری لە راگەیاندنی ئاگربەستێک ناکات کە رێ بە حەماس بدات "خۆی رێکبخات" و بەردەوام بێت لە هێرشەکانی بۆ سەر ئیسرائیل. ماتیو میڵەر، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی بی بی سی بەریتانی رایگەیاند، ئەمریکا پشتگیری لە ئاگربەستێک ناکات کە رێ بە حەماس بدات، "خۆی رێکبخاتەوە و بەردەوام بێت لە ئۆپەراسیۆنی تیرۆرستی دژی ئیسرائیل." ماتو میڵەر وتیشی، جگە لە هێرشەکەی 7ی تشرینی یەکەم "حەماس رۆژانە مووشەک هەڵدەدات، ئەمڕۆ و دوێنێش مووشەکی هەڵداوە کە هاوڵاتی سڤیلی لە ئیسرائیل بە ئامانج گرتووە" بۆیە دژی هەر هەر ئاگربەستێک دەبن کە رێیان بدات بەردەوام بن لەم ئۆپەراسیۆنانە. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا باس لەوە دەکات کە ئەوان پشتگیری لەو ئاگربەستە کاتییە مرۆییە دەکەن کە رێ بدات هاوکاری مرۆیی بگەیەنرێت، "بۆیە ئێمە بە سەختی کارمان کرد بۆ کردنەوەی دەروازەی سنوری رەفەح لە باشوری غەززە." لەبارەی کوژرانی بارمتە ئیسرائیلییەکانەوە کە حەماس رایگەیاندووە تا ئێستا 50 بارمتە بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە کوژراون، میڵەر ئەوەی پشتڕاستنەکردەوە کە ئاخۆ ئەو 50 کەسە هاوڵاتی ئەمریکی تێدا بووبێت. حکومەتی ئیسرائیل لەنوێترین ئاماریدا کە رایگەیاندووە دەڵێت، لە ئێستادا 224 کەس وەک بارمتە لەدەست حەماسدان. بەهۆی جەنگەوە لەنێوان حەماس و ئیسرائیل کە ماوەی نزیکەی سێ هەفتەیە بەردەوامە، هەزار و 400 ئیسرائیلی و نزیکەی حەوت هەزار فەڵەستینی کوژراون.
هاوڵاتی دوو مامۆستای زمانی کوردی لە شاری سنە بە تۆمەتی دروستکردن و رێکخستنی گروپ و دەستە سزای 10 ساڵ زیندانیان بەسەردا سەپێنرا. بەپێی هەواڵی میدیا ناوخۆییەکانی ئێران، سروە پوورمحەممەدی، ئەندامی ئەنجومەنی کەلتووری-کۆمەڵایەتی کۆمەڵەی نۆژین و ئیدریس مینبەری، چالاکی کۆمەڵایەتی شاری سنە و ئەندامی ئەنجومەنی نۆژین، لەلایەن لقی 1ی دادگای شۆڕشی سنەوە، هەرکامیان سزای 10 ساڵ زیندانیییان بەسەردا سەپێنرا. ئەم دوو مامۆستایەی زمانی کوردی، کە چەند ساڵە خۆبەخشانە خەریکی وتنەوەی وانەی کوردین، بە تۆمەتی دروستکردن و رێکخستنی گروپ و دەستە، لە لایەن دادوەر (کەرەمی)ەوە سزاکەیان بەسەردا سەپێنراوە کە هەمان دادوەر بوو سزای 10 ساڵ زیندانی بەسەر زارا محەممەدیدا سەپاند. هاوکات باس لەوە کراوە کە رۆژی پێنج شەممە 26ی تشرینی یەکەمی 2023، هەواڵەی سزاکە بە هەردوو مامۆستاکە دراوە. ئەمە لەکاتێکدایە کە ساڵی رابردوو، زارا محەممەدی، مامۆستای زمانی کوردی و ئەندامی ئەنجومەنی نۆژین، سزای 10 ساڵ زیندانی بەسەردا سەپا دواتر سزاکەی کەمکرایەوە بۆ پێنج ساڵ. دوای ساڵێک لە زیندانی و لە 11ی شوباتی 2023، زارا محەممەدی بەبێ ئاگاداری ئازادکرا و دوای ئازادبوونی، زارا محەممەدی لە پەیامێکدا وتی، "منیان بە شێوازێکی بەپەلە و بێ ئاگاداری پارێزەرەکەم لە زیندان دەرکردووە." لە پەیامەکەدا زارا محەممەدی باسی لەوەش کرد، "من پێشتر هەم خۆم بە زیندانم راگەیاندبوو هەم لە رێگەی پارێزەکەمەوە بە دەستگای دادوەری رامگەیاندبوو کە بەهیچ شێوازێک داخوازی لێبوردن پێشکەش ناکەم و ئەم داخوازییەم قبووڵ نییە، چونکە باوەڕم بە راستی رێگاکەم هەیە." دەستگیرکردنی زارا محەممەدی کاردانەوەیەکی بەرفراوانی بەدوایخۆیدا هێنا و چەندین رێکخراوی مافی مرۆڤی ناوخۆی و دەرەوەی وڵاتەکە زیندانی کردنی زارا محەممەدییان بە پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە قەڵەمدا و داوای دەستبەجێ ئازادکردنییان دەکرد.
هاوڵاتی لۆید ئۆستن، وەزیری بەرگری ئەمریکا رایگەیاند دوو پێگەی هێزە چەکدارەکانی نزیک لە ئێرانیان لە سوریا کردووەتە ئامانج وەک وەڵامێک بۆ ئەو هێرشانەی کردوویانەتە سەر هێزەکانیان لە رۆژهەڵاتی سوریا. لە راگەیاندراوێکدا لۆید ئۆستن دەڵێت، دوو کۆگای چەک و تەقەمەنی لە رۆژهەڵاتی سوریا کرایە ئامانج کە لەلایەن گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران بەکارهاتوون. بەپێی هەواڵێکی روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ، بەرەبەیانی ئەمڕۆ فڕۆکەی جەنگی ئەمریکا چوار هێرشی کردووەتە سەر دوو پێگە لە پارێزگای دێرەزوو و ئەو پێگانە یەکێکیان بنکەیەکی میلیشیا ئێرانییەکانە لە ناوچەی مەیادین و ئەوی تریش پێگەیەکی میلیشیاکانی سوپای پاسدارانە لە بیابانی حەلعەشارا. لۆید ئۆستن لەسەر ئەنجامدانی هێرشەکان باسی لەوە کردووە کە وەڵامی ئەو زنجیرە هێرشە سەرنەکەوتووانەی گروپە میلیشیاکانی نزیک لە ئێران بووە کە لە عێراق و سووریا، هێزەکانی ئەمریکای لە 17ی تشیرینی یەکەمەوە کردووەتە ئامانج کە لەو هێرشانەدا بەڵیندەرێکی سەربازیی ئەمریکی گیانی لەدەستداوە و 21 سەربازی تریش بە سووکی برینداربوون. لەدوای 7ی ئەم مانگەوە کە حەماس هێرشی کردەسەر ئیسرائیل، هێرشەکان بۆ سەر بنەکەکانی ئەمریکا لە عێراق و سوریا زیادیکردووە و چەندین جار بە ئامانج گیراون. تەنانەت لە سەرەتایی ئەم هەفتەیەوە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا هۆشداریدا بە هاوڵاتییانی کە سەردانی عێراق نەکەن بەهۆی ناسەلامەتی وڵاتەکەوە بۆ هاوڵاتییانی ئەمریکی لەم کاتەدا.
هاوڵاتی وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوانی حكومهتی ههرێم رایگهیاند، ئهو كهسانهی بانگهشه دهكهن كه كهسوكاری 171 روفاتهكهی بیابانهكانی سهماوهن، پهیوهندیان پێوه بكهن بهمهبهستی وهرگرتنی سامپڵ بهمهبهستی ئهنجامدانی پشكنینی دی ئێن ئهی و دوای دهركهوتنی ئهنجامهكان بڕیا لهسهر گهڕانهوهی روفاتهكان دهدرێت. وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوان لهئاگادارینامهیهكدا بڵاویكردهوه، سهبارهت به روفاتی 171 كهس له شههیدانی ئهنفال له گۆڕه بهكۆمهڵهكانی بیابانهكانی سهماوه، لهگهڵ چهندین رێكخراو و لایهنی پهیوهندیدار له ههرێمی كوردستان و بهغدا گفتوگۆمان كردوه و گهیشتینه ئهو بڕیارهی داوا لهو كهسانه بكهین كه بانگهشه دهكهن كهسوكاری شههیدهكانن، لهئهمڕۆوه بۆ ماوهی 15 رۆژ دهتوانن پهیوهندیمان پێوه بكهن بهمهبهستی وهرگرتنی سامپڵ بۆ پشكنینی دی ئێن ئهی (DNA). وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوان ئەوەشی ڕونکردەوە لەدوای دەرکەوتنی ئەنجامەکانی ئەو پشکنینەش، بەپێی ئەنجامەکەو بەڵگە و دۆکیۆمێنتەکان بڕیار لەسەر گەڕاندنەوەی روفاتەکان دەدرێت بۆ ھەرێمی کوردستان. وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوان داواشی له كهسوكاری ئهنفالكراوانی چهمچهماڵ و گهرمیان كردوه، كه هێشتا روفاتی كهسوكاریان نههێنراوهتهوه، هاوكاریان بن له پێدانی سامپڵ بۆ پشكنینی (دی ئێن ئهی) لهو ماوهیهی كه دیاریكراوه. لهڕێی ئهم ناونیشانانهی خوارهوه پهیوهندی بكهن به لیژنهی تایبهتمهند: ژماره تهلهفۆن گهرمیان : 07719492754 چهمچهماڵ: 07503373577 ئیمهیڵ [email protected]
هاوڵاتی بەڕێوەبەری رێکخراوی خۆراک و دەرمان لە ئیران لە نوێترین دەرکەوتنیدا ڕایگەیاند " ئێستا ئێران بۆ زیاتر لە ٥٠ وڵاتی دونیا دەرمان ئەنێرێت". حەیدەر محەممەدی بەرێوەبەری رێکخراوی خۆراک و دەرمان ئەمڕۆ پێنج شەممە ٢٦ی تشرینی یەکەم ڕایگەیاند دەرمانی کوالیتی بەرز بۆ زیاتر لە پەنجا وڵاتی جیهاند هەناردە دەکەین. لەگەڵ ئاشکراکردنی ژمارەی ئەو وڵاتانەی ئێران هەناردەی دەرمانی لەگەڵ دەکاتحەیدەر محەمەد باسی لە کوالێتی دەرمانەکان کرد و ڕایگەیاند ، کێشەمان نییە لە دروستکردنی دەرمان بە کوالێتی بەرز. ئەوەشی ڕونکردەوە گەر کێشەیەک هەبێت لە هەندێک نموونەی کەمدایەو پێویستە لێی بکۆڵینەوە. ئەم قسانەی بەڕێوەبەری رێکخراوی خۆراک و دەرمان لە کاتێکدایە هاوڵاتیانی ئێران زۆرجار باسی کوالێتی نزمی دەرمانە ئێرانییەکان ئەکەن کە کاریگەری لەسەر چارەسەرکردنی نەخۆشی نییە ودەڵێن ناچارن بە بڕە پارەیەکی زۆر پەنا بۆ دەرمانی بیانی بەرن. هاوکات دەربارەی کەمبونەوەی دەرمان لە دەرمانخانە دەوڵەتییەکان ڕایگەیاند :" هۆکاری کەمبوونی دەرمان بە هۆی ئەوەوەیە دەرمانخانە دەوڵەتییەکان قەرزدارن، بەڵام دەرمانخانە ئەهلییەکان وەها کێشەیەکیان نییە".
ئیمان زەندی «وانەبێژی بۆ کەسێکی خێزاندار نەگونجاوە، دوای پێنج مانگ مووچە دەهات، خێزانەکەشم وانەبێژەو ئەوکاتەی دووگیان بوو نەڕۆیشتەوەو وازیهێنا لەوانەبێژی»، ئەمە وتەی مامۆستایایەکی وانەبێژە بەناوی ئالان کەئێستا وازی لەپیشەکەی هێناوە بەهۆی کەمی مووچەو مافەکانییەوە. رێزان و ئالان ناوی خوازراوی دوو هاوسەرن کە بۆ ماوەی ساڵێک پیشەی مامۆستای وانەبێژییان کردووە، ئالان تەمەنی ٣١ ساڵەو رێزانیش ٣٠ ساڵ، ئەوان خاوەنی سێ منداڵن و دانیشتووی پارێزگای هەولێرن. ئالان بۆ هاوڵاتی قسەی کردووەو دەڵێت، ئەوان ئەو ساڵەی دەوامیان کردووە دوای ساڵێک مووچەی تەواوەتیان پێدراوە، هەربۆیە وازیان لەکاری مامۆستایی وانەبێژی هێناوە، چونکە «وانەبێژ بەگوێرەی وانەکانی مووچەی وەردەگرت، مووچەش لەکاتی خۆیدا نەدەهات و ئێمە لەبواری خۆمان وانەمان پێنەدەدرا بەزۆر وانە بەتاڵەکانمان دەوتەوەو ئەرکێکی قورستر بوو». ئالان حەزی بەپیشەی مامۆستایەتی نەبووە، بەڵام رێزانی خێزانی حەزی پێی هەبووە، بەهۆی ئەوەی خێزانەکەی وازی لەپیشەکە هێناوە ئالان پێی وایە «سەختە وەربگیرێتەوە». «خۆم کۆمەڵناسییم تەواوکردووە، بەڵام چونکە مامۆستای بیرکاری نەبوو و لەبیرکاری زۆر باشبووم، بیرکاریم دەوتەوە لەپۆلی یەک تاوەکو نۆ، خێزانیشم دەرچووی جوگرافیا بوو، بەڵام وانەکانی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی سەرەتایی دەوتەوە»، ئالان وای وت لەبارەی کاری ئێستاشیەوە ناوبراو ئاشکرایکرد، ئەو پیشەی ئێستای کاسبییە لەکۆمپانیایەک، «مامۆستای وانەبێژی بۆ پیاوێک خانوو و ئۆتۆمبێلی نەبێت، نەخێر باش نییە». جیاوازی ئەرک و مافی مامۆستایانی وانەبێژو مامۆستایانی هەمیشەیی (میلاک) لەبەرنامەی کاری وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان جیاوازییان زۆرە، لێرەدا هاوڵاتی هەندێک لەجیاوازییەکان دەخاتەڕوو کە لەچەند سەرچاوەیەکەوە وەریگرتووە: -مامۆستایانی هەمیشەیی (میلاک) پێش قەیرانی دارایی ساڵانە مووچەی زیاد دەکراو پلەی بەرزدەکرایەوە چوار ساڵ جارێک، ئەمەش پێیدەوترێت (تەرفیعی)، بەڵام مامۆستایانی وانەبێژان نییەتی. -میلاک خزمەتی ساڵانەی بۆ هەژماردەکرێت و منداڵی هەبێت ١٠ هەزار بۆ هەر منداڵێکی زیاددەکرێت، بەڵام وانەبێژان نییەتی. -میلاک ساڵێک مۆڵەتی دایکایەتی هەیە، بەڵام وانەبێژان تەنیا ٢١ رۆژە. -میلاک بەشەوانەی زۆر بێت یاخود کەم هەمان مووچەی هەیە، بەڵام وانەبێژ بەپارچەیە واتە بەشەوانەی کەم بێت موچەی کەم دەبێت و زۆر بێت زۆرە. -وانەبێژان ئەگەر کەمی مامۆستا نەبێت داینانێن لەقوتابخانەیەک، بەڵام میلاک وانییەو کەمی مامۆستاش زۆر کەم بێت دادەنرێت. -مامۆستایانی وانەبێژ مانگانە بڕێک پارەیان بۆ دیاریکراوە بەناوی شایستەی دارایی، بەپێی خشتەیەکی وەزارەتی پەروەردە کەدەست هاوڵاتی کەوتووە، بڕی شایستەی مانگانەی مامۆستایانی وانەبێژ بەپێی پلەی خوێندن جیاکراوەتەوە، ئەوانیش (دیبلۆم، بەکالۆریۆس و ماستەر)ە، لەگەڵ بەشەوانەکان کەپێکهاتوون لە ١٢ بۆ ١٩ بەشەوانەو سەرووتر، بەمەش بڕی شایستەکەیان بۆ سەنتەری شار لەنێوان ٢٠٠ بۆ ٣٧٥ هەزار دیناردایە، بۆ ناحیەکان و لادێکانیش لەنێوان ٢٥٠ بۆ ٤٢٥ هەزار دینارە، بەڵام لەپشووەکانی هاوین نیوەی ئەو بڕە وەردەگرن. پەیوەست بەوەوە تاوەکو ئێستا وانەبێژان شایستەی مانگی تەمموز/٧ـیان وەرنەگرتووە. رۆژان ئەبوبەکر مامۆستایەکی تری وانەبێژە کەماوەی هەشت ساڵە بەردەوامە لەپیشەی وانەبێژی و لەپارێزگای سلێمانی دادەنیشێت، ئەو تائێستا هیوای هەیە بکرێت بەمامۆستای هەمیشەیی، لەبەرئەوەی «وانەبێژ زۆرجار لەمیلاك ئەركی قورسترەو بەشەوانە بووەتە مەرج بۆ مانەوەمان و ناتوانین گواستنەوە بکەین بۆ قوتابخانەیەکی دیکە». ئەو وانەبێژە کەتەمەنی ٣١ ساڵەو خاوەنی کچ و کوڕێکە لەسەر مووچەی وانەبێژان دەڵێت، وانەبێژ پارەیەکی وای پێنادرێت تاوەکو بەشی مانگێکی بکات، «دەگاتە دوو مانگ پارەت نادەنێ، بەڕاستی هەرگیز وانەبێژ پارەی لەگیرفاندا نییە وەكو میلاك هەرچەندە راستە ئەوانیش بێ مووچەن، بەڵام هەرنەبێت بۆ خۆیان دەتوانن بایكۆت بكەن و كەس شوێنیان ناگرێت، بەڵام وانەبێژ هەر بایكۆتی كرد یەكسەر هەڕەشەی لێدەكرێت بەوەی یەكێكی دیکە دەچێتە شوێنی، هەبووە لابراوە هەر لەبەلاش بیانوی پێگیراوەو خزمی خۆی كردووەتە شوێنی». رۆژان سەبارەت بەدۆخی ژیانی باس لەوە دەکات، شایستەی وانەبێژان ناتوانرێت پشتی پێ ببەسترێت بۆ خەرجی خێزان و ماڵ و منداڵ، چونکە «دەبێت یان قەرزی پێ بدەیتەوە یاخود دەبێت بۆ خەرجی هاتوچۆی قوتابخانەکە دایبنێیت، لەبەرئەوەی زۆرترین وانەبێژ لەدەرەوەی شارە، ئەگەر بێتو پشت بەپارەی وانەبێژی ببەستم لەبرسان ماڵ و منداڵ و خۆشم دەمرین». «کۆرپەیەکم هەیە، خەسووم بەخێوی نەکات، ناچارم وازبهێنم لەوانەبێژی، چونکە یەکسەر وانەبێژێکی دیکە دەهێننە شوێنت»، رۆژان وادەڵێت. لەساڵی ٢٠١٤ەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری راگرتنی دامەزراندنی بەناچاری بۆ وەزارتی پەروەردەکەی دەکردو لەئەنجامدا ئەو بۆشاییەی کەدروستبوو لەخانەنیشی مامۆستاو مامۆستای هەمیشەیی (میلاک) بەمامۆستای وانەبێژ پڕی کردەوە، هاوکات مامۆستایانی وانەبێژی کوردستان تەمەنیان لەنێوان ٢٦ بۆ ٣٥ ساڵدایە. بەپێی چەند ئامارێک، ژمارەی مامۆستایانی وانەبێژ لەهەرێمی کوردستان زیاترە لە ٣٠ هەزار کەس. مەجید محەمەد مامۆستایەکی دیکەی وانەبێژەو پێنج ساڵە وەکو وانەبێژ وانەی وەرزش دەڵێتەوەو تەمەنی ٣٥ ساڵەو دانیشتوی قەزای کەلارە، مەجید پڕۆژەیاسایەکی حکومەت ئاشکرا دەکات بۆ هاوڵاتی کەوەزارەتی پەروەردەو وەزارەتی دارایی هەرێم بەڕاپۆرتێک ئاراستەی سەرۆک وەزیرانی هەرێمیان کردووە تاوەکو بڕە پارەیەک بەشێوەی گرێبەست بۆ وانەبێژان دابینبکرێت، ناوبراو لەوبارەیەوە دەڵێت: «هەردوو وەزارەتی پەروەردەو وەزارەتی دارایی پڕۆژەیاسایەکیان ئامادەکردووەو راپۆرتەکەشیان پێشکەش بەسەرۆک وەزیرانی هەرێم کردووە، تیایدا لەو راپۆرتەدا ژمارەی وانەبێژان بەوردی و بڕی ئەو شایستەی وەریدەگرن و بڕی ئەو شایستەی کەبڕیارە بکرێن بەگرێبەست کەخۆی لەچوار ملیار دەبینێتەوە دابینی بکەن، بەڵام حکومەت ئەو چوار ملیارەش بەشایەنمان نازانێت». ناوبراو لەسەر جیاوازی ئەرک و مافی میلاک و وانەبێژان زیاتر دواو جەختیکردەوە، ئەوان خانەنشین ناکرێن و مافی ئەوەیان نییە، هەروەها وانەبێژێکی خانم هاوسەرگیری بکات و بچێت بۆ شارێکی دیکە ناتوانێت بگوازرێتەوە، چونکە رێگەپێدراو نییە بۆ وانەبێژ لەپەروەردەیەکەوە بۆ پەروردەیەکی تر بچێت، یاخود «ئەگەر من تووشی رووداوی هاتوچۆ ببم وەکو نەخۆشێک مۆڵەتم نییە وەکو میلاکەکە، بەڵکو راستەوخۆ لەوانەبێژی دەردەکرێم». سەبارەت بەهاوسەرگیری وانەبێژێکی زگورد، مەجید محەمەد ئاشکرایکرد، «زۆربەی وانەبێژان بەهۆی ئەوەی باری داراییان بەپێی پێویست نییە ناتوان هاوسەرگیری بکەن، پشتم بەم شایستەیە نەبەستووەو مارکێتم هەیەو بژێوی ژیانم بەو مارکێتە بەڕێوە دەبەم». وانەبێژەکەی کەلار دەڵێت، وانەبێژان لەساڵێکدا تەنیا حەوت رۆژ پشوویان هەیە، بەڵام زۆرێک لەبەڕێوەبەری پەروەردەکان ئەوەش جێبەجێ ناکات، چونکە «حکومەت پێی خۆشە وانەبێژی بەردەوام بێت، لەبەرئەوەی ئەو مووچەیەی بەمیلاکێک دەدات سێ وانەبێژی پێ بەڕێوەدەبات». هاوڵاتی بۆ زانیاری زیاتر ویستی بپرسێت ئایا چەند جیاوازی دیکە هەیە لەئەرک و مافی مامۆستایانی وانەبێژ و میلاک؟، ئایا بڕیار نەبوو وانەبێژی کاتی بێت، بۆچی تاوەکو ئێستا بەردەوامە؟، پرسیارێکی دیکە سەبارەت بەو پڕۆژەیاسایەیە کە بەکوێ گەیشتووەو بۆچی ئەو چوار ملیار دینارە دابین نەکراوە، کۆتا پرسیاریش لەسەر ئەوەیە چ دەنگۆیەک ھەیە بۆ بەھەمیشەییکردنی مامۆستایانی وانەبێژ؟، بەڵام لەوەڵامدا سامان سیوەیلی، وتەبێژی وەزارەتی پەروەردەی هەرێم رایگەیاند، «ببوورە لەسەر ئەو تەوەرانە ناتوانم هیچ قسەیەک بکەم». هاوکات هاوڵاتی هەر سەبارەت بەو پرسیارانە، چەندینجار پەیوەندی بە ئالان حەمەسەعید، وەزیری پەروەردەی هەرێمی کوردستان و سەیوان عەلی، بریکاری وەزارەتی پەروەردەوە کرد، بەڵام ناوبراوان وەڵامی پەیوەندییەکەیان نەدایەوە.
