هاوڵاتی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان و پاپ فرانسیس، پاپای ڤاتیکان کۆبوونەوە. نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ پێنجشەممە، 13-4-2023 لە ئیتاڵیایە و زنجیرەیەک کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە لە سەرۆکوەزیران، سەرۆکی پەرلەمان، وەزیری دەرەوە و بەرپرسانی دیکە دەبێت. پێش کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی وڵاتەکە، لەگەڵ پاپا فرانسیس، پاپای ڤاتیکان کۆبووەوە. دوای کۆبوونەوەکەش نێچیرڤان بارزانی لە تویتێکدا سەبارەت بە کۆبوونەوەی لەگەڵ پاپای ڤاتیکان، گوتی: شەرەفمەندم کە ئەمڕۆ لەگەڵ پاپا فرانسیس کۆبوومەتەوە و خۆشحاڵم کە بە تەندروستییەکی باشەوە دەیبینم. نێچیرڤان بارزانی نووسیویەتی، لە کۆبوونەوەکەدا جەختیان لە پارێزگاریکردن لە ئاشتی و برایەتی نێوان پێکهاتەکانی عێراق کردووەتەوە و پابەندبوونی خۆشی بە بەردەوامبوونی پتەوکردنی ئاشتی و پێکەوەژیان لە هەرێمی کوردستان و عێراق کردووەتەوە. هاوکات سەرۆکایەتی هەرێم سەبارەت بە کۆبونەوەکە ڕایگەیاند، له كۆبوونهوهكهدا نێچيرڤان بارزانى خۆشحاڵيى خۆى به ديدار و بينينى قهداسهتى پاپا له تهندروستييهكى باشدا دهربڕى و هيواى سهلامهتى و تهمهندرێژى بۆ خواست، ههروهها پوختهيهكى دهربارهى دۆخى ههرێمى كوردستان و عێراق و ڕهوشى پێكهاته ئايينى و نهتهوهييهكان پێشكهش كرد. وەک لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە، " ئاماژهى به گرنگى و كاريگهريى سهردانى قهداسهتى پاپا بۆ عێراق و ههرێمى كوردستان كرد و دووپاتى كردهوه كه ههرێمى كوردستان وهك ههميشه پارێزهرى ماف و ئازاديى پێكهاته ئايينى و نهتهوهييهكانه و بۆ ههمووان به نيشتمانى پێكهوهژيان و لێبوردهيى دهمێنيتهوه. " هەروەها "لاى خۆيهوه قهداسهتى پاپا وێڕاى دهربڕينى خۆشحاڵى به سهردانهكه و بينينهوهى سهرۆك نێچيرڤان بارزانى، ستايشى كولتوورى پێكهوهژيانى ئاشتيانه و يهكترقبووڵكردنى لهنێو پێكهاته ئايينى و نهتهوهييهكان كرد و جهختى كردهوه كه دهبێ ئهو كولتووره له ههرێمى كوردستان و عێراق پارێزراو بێت، ههروهها سهردانهكهى بۆ عێراق و ههرێمى كوردستان به يادێكى خۆش ناوهزهد كرد. " له كۆتاييدا نێچيرڤان بارزانى تابلۆى هونهرمهندێكى شێوهكارى كوردى پێشكهش به قهداسهتى پاپا كرد كه دهربڕى پێكهوهژيان بوو لهنێو پێكهاته ئايينى و نهتهوهييهكانى ههرێمى كوردستاندا.
هاوڵاتی تیمێکی وەزارەی لە حکومەتی هەرێمی کوردستان سەردانی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان دەکات، بە مەبەستی گەڕانەوەی تیمی یەكێتی بۆ کۆبوونەوەکانی ئەنجوومەنی وەزیران. لە کۆبوونەوەی هەفتەی رابردووی ئەنجوومەنی وەزیران، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان رەزامەندی داوە بۆ سەردانیکردنی تیمێکی وەزاری بۆ لای قوباد تاڵەبانی، بۆ گەڕانەوەی تیمی یەکێتی بۆ کۆبوونەوەکانی ئەنجوومەنی وەزیران. بەپێی زانیارییەکان بڕیار وایە رۆژی یەکشەممە (16ـی نیسانی 2023)، ئەو شاندە سەردانی قوباد تاڵەبانی دەکات ، پێكهاتون له پشتیوان سادق (له تیمی پارتی)، دانا عەبدولکەریم (له تیمی گۆڕان)، عەبدوڵای حاجی مەحمود (له تیمی سۆشیالیست). هاوكات سهرچاوهیهك له نوسینگهی قوباد تاڵەبانی، جێگری سهرۆك وهزیران هەواڵەکەی بۆ تۆڕی میدیای خەندان پشتڕاستكردهوه و وتی، "كاك قوباد لهگهڵیان كۆدهبێتهوه"، بهڵام ئامادهنهبو هیچ زانیاریهكی دیكه بخاتهڕو. ههرچهنده تائێستا دیارنیه قوباد تاڵەبانی بڕیاری گهڕانهوه بۆ كۆبونهوهكانی ئهنجومهنی وهزیران دهدات یاخود نا، بهڵام روداوهكانی ههفتهی رابردوی سلێمانی جارێكی دیكه پهیوهندی تیمی یهكێتی لهگهڵ پارتی تێكدا و ئاسۆی نزیكبونهوهی ههردو حزبی بۆ گهڕانهوه بۆ مێزی گفتوگۆ دورخستنهوه.
شەنای فاتح مانگی رەمەزان خواستی هاووڵاتیانی لەسەر خۆراک زیاد كردو بەو هۆیەشەوە هەڵمەتی لیژنەکانی قایمقامیەت بۆ دەستبەسەرداگرتنی کاڵاو خۆراکی ساختەو ماوەبەسەرچوو لەشارەكانی هەرێمی كوردستان چڕتر بووەتەوەو لەمانگی رابردوودا ٥٧ شوێن لەسلێمانی داخراوەو لەهەولێریش 100 تۆن خۆراكی ساختەو ماوەبەسەرچوو دەستیان بەسەرداگیراوە. سۆران عەبدولغەفور، بەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی سلێمانی لەلێدوانێکدا بەهاوڵاتی وت: « رۆژانە دەست دەگیرێت بەسەر مەوادو کاڵای ماوەبەسەرچووداو لیژنەکان راپۆرتی خۆیان ئامادە دەکەن و رۆژی داهاتوو دێتەوە بەردەستی ئێمە.» وتیشی:» ئەو شوێنانەی کەگرانفرۆشی دەکەن بەتایبەتی لەمانگی رەمەزاندا بڕیاری تایبەتمان هەیەو شوێنەكە دادەخەین، ئەو مەوادانەشی دەستیان بەسەرداگیراوە هەمەچەشنن وەکو برنج و زەیت و شیرو ماست و مەوادی بۆندار وەک تایت و سابوون و چەندەها بابەتی دیکە:. هیوا ساڵح، نوێنهری بهڕێوهبهرایهتی تهندروستی لهلیژنه هاوبهشهكانی قایمقامیهتی سلێمانی لەلێدوانێکدا بەهاوڵاتی وت: «چەند کۆگایەک کۆمەڵیک خۆراکیان خستووەتە بازاڕەوەو دەستمان بەسەرداگرتووە کەجۆرەها خواردنی ساختەو ماوە بەسەرچوو بوون لەشەربەت و ماست وخورماو گۆشتی حەیوانی بێ مۆرو چەندین بابەتی دیکە. « نەبەز عەبدولحەمید، قایمقامی قەزای ناوەندی هەولێر لەلێدوانێکدا بەهاوڵاتی وت: «لەسەرەتای مانگی رەمەزانەوە تائێستا زیاتر لە١٠٠ تۆن خۆراک کەپێکهاتبوون لەخورماو گۆشت و جەرگی قەدەغەکراوو تەمەرهیندی دەستی بەسەرداگیراوە لەبازگەکان و کۆگاکانی ناوشاردا کەهەوڵدەدرا بهێندرێتە ناوشار، هەروەها لەماوەی بیست رۆژی رەمەزاندا نۆ کەس دراونەتە دادگاو زیاتر لە ٢٠ شوێن داخراون بەهۆی پابەندنەبوونیان بەڕێنماییە تەندروستی و کارگێڕییەکان».
ئێران لە ساڵێکدا زیاتر لە 500 کەس لەسێدارە دەدات و لە ئامارەکانیشدا ئاشکرا دەبێت جێبەجێکردنی سزای سێدارە لەو وڵاتە 75% بەرز بوەتەوە. رێکخراوەکانی مافی مرۆڤی ئێران ئاشکرای دەکەن لە ساڵی 2022 لانیکەم 582 کەس لەسێدارە دراون و ئەوەش بەراورد بە هەشت ساڵی رابردو زۆرترین ژمارەی جێبەجێکردنی سزای سێدارەیە لە ئێران. رێکخراوی مافەکانی مرۆڤی ئێران (IHR) و ناوەندی هاوپشتی دژی سزای سێدارە (ECPM) لە راپۆرتێکی هاوبەشدا بڵاویان کردوەتەوە کۆماری ئیسلامی ئێران لە دوای ناڕەزایەتییەکانی وڵاتەکە جێبەجێکردنی سزای سێدارە لە وڵاتەکە زیاد کردوە بە ئامانجی چاوترسێنکردن و دروستکردنی ترس لە دەسەڵات. لە سێ مانگی سەرەتای ئەمساڵدا 48 بەندکراوی کورد لە زیندانەکانی ئێران لەسێدارەدراون کە بەراورد بە ساڵی رابردو رێژەی لەسێدارەدانی بەندکراوانی کورد 270% زیادی کردوە. بە پێی راپۆرتی نەتەوەیەکگرتوەکان لە کاتی سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکانی دوای مەرگی ژینا ئەمینی 71 کەس کوژراون کە تەمەنیان لە 18 ساڵ کەمتر بوە و لە 75 رۆژی سەرەتای ساڵی 2023 لانیکەم 143 کەس لەسێدارە دراون. بەهۆی زۆربونی ژمارەی لەسێدارەدان لە ئێران نەتەوەیەکگرتوەکانن دژی کۆماری ئیسلامی بریارێکی پەسند دەکات و رایگەیاند مەترسیی لەسێدارەدانی ئەو کەسانە هەیە کە لە ناڕەزایەتییەکاندا دەستگیر کراوەن.
٢٤مین دانیشتنی دۆسیەی کۆبانێ لە کەمپی زیندانی سنجانی تورکیا بەڕێوەچوو. هاوسەرۆکانی گشتیی پێشووی هەدەپە سەلاحەدین دەمیرتاش و فیگەن یوکسەکداغ و ئەندامانی پێشووی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندیی هەدەپە، بەگشتیی ١٠٨ سیاسەتمەدار کە ١٧یان زیندانین بەهۆی ئەو دۆسیەوە دادگایی دەکرێن. دۆسیەکە بە بانگەشەی ئەوە کراوەتەوە کە ئەو سیاسەتمەدارانە فەرمانیان کردووە بە خۆپیشاندانەکانی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ لە پێناو کۆبانێ. دانیشتنەکان لەلایەن ٢٢هەمین دادگای سزاقورسەکانی ئەنقەرەوە بەڕێوەدەچێت. سەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆکی گشتیی پێشووی هەدەپە لە دانیشتنەکەدا قسەی کرد و سەبارەت بەو بەڵگانەی لە دۆسیەکە زیادکراون، بەرگریی لە خۆی کرد. دەمیرتاش ئەوەی خستەڕوو کە لەبارەی بانگەشەکان لە دژی ئایهان بیلگەن پەرلەمانتاری پێشووی هەدەپە بڕیاری راگرتنی بەدواداچوون دراوە و سەرۆکی دادگاش وتی، "بڕیاری راگرتنی بەدواداچوون بۆ من بەڵگە نییە". دەمیرتاش ئەوەی خستەڕوو کە بڕیاری راگرتنی بەدواداچوون وەک بەڵگە لە دۆسیەکە زیاد کراوە. ئەو بەڵگەنامانەی هاتوون ئێمە قبوڵیان ناکەین. تائێستا لێپرسینەوە لە ئێمە نەکراوە. لە دانیشتنی پێشوودا ئێوە بڕیارتان لەسەر ئامادەکردنی داواکاری نامەکەداوە. بەڵام ئێمە سوورین لەسەر داواکارییەکەمان لەبارەی لێپرسینەوە. بەرلەوەی لێپرسینەوەمان بکرێت، داواکارینامە ئامادەبکرێت ئەمە نایاساییە و کەموکوڕییە. بۆچی بە بێ رەزامەندی ئێمە داواکاریینامە ئامادەبکرێت و بخوێندرێتەوە؟ چۆن دەتوانین ئەمە شرۆڤە بکەین؟". دەمیرتاش ئەوەی خستەڕوو کە داواکارینامەی دۆسیەکە لەپێناو هەڵبژاردندا ئامادەکراوە و بەم جۆرە دوا: "هەڵبژاردن لە ١٤ی ئایاردا بەڕێوەدەچێت. هەم دۆسیەی داخستنی هەدەپە و هەم دۆسیەی پیلانگێریی کۆبانێ بە گوێرەی هەڵبژاردن دیاریکراون. ئەردۆغان لە کۆبوونەوەی فڕاکسیۆنەکەیدا بەم جۆرە دەڵێت 'ئۆپۆزسیۆنی سەرەکی وتی تاوانی دەمیرتاش چییە؟ بەرپرسیارێتی من بەرامبەر بە گەلەکەم زۆر گەورەیە و ١٤ی ئایار لەو بارەوە گرنگیەکی زۆری هەیە'. بەڕێوەبەرییەکی فاشیست لە بەرامبەرماندایە. بەشێوەکی ئاشکرا دەست لە کاروباری دادگا وەردەدات و بە کردەوەش ئەمەی نیشانداوە. دەمیرتاش وتیشی: "چاوەڕێی رۆژی هەڵبژاردنین. ئاخۆ جیهان بۆ سوڵتان سلێمان مایەوە تا بۆ تەیب ئەردۆغان بمێنێتەوە؟ بەڵێنتان پێدەدەین لە سەر کورسی تۆمەتباران دادەنیشن. سکاڵای خۆم لەتۆمارەکەدا دەنوسمەوە.ئەوەی ئێمە خستە ئێرە و زیندانی کردین، تاوانی کردووە. ئێوە دیکتاتۆریتان ساز کرد. ئێوە دەستوەردانتان لە راپرسی و هەڵبژاردنەکاندا کرد. ئێوەی بەشداریتان لە کودەتای سیاسیدا کرد و گەلتان پەرێشان کرد. ئەوەی دەبێت بیکەن ئەوەیە کە دەبێت وەک دادوەر بجوڵێنەوە. ٣٣ رۆژی ماوە بۆ هەڵبژاردن. ئێمە لەدژی ئەوەی کە ئێوە لەسەر ئەو کورسیەوە دەستوەردان لە هەڵبژاردن بکەن بێدەنگ نابین. ئێوە پیلانگێڕن. بەڵگەی ساختەتان خستووەتە دۆسیەکەوە."
هاوڵاتی وەزارەتی گواستنەوەی هەرێمی کوردستان لەبارەی کەشوهەوای سبەی و دووسبەی دەڵێت، پێنجشەممە بارانی بەخوڕ و تەرزە دەبارێت و ئەگەری رەشەبای بەهێز هەیە. بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم، ئاماری بارانبارینی 12 کاتژمێری رابردوی بڵاوکردەوە و بەگوێرەی پێشبینیەکانیش، تاوەکو رۆژی هەینی بارانبارین بەردەوام دەبێت. بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم لەڕاگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، "بەهۆی ناسەقامگیری کەشوهەوای هەرێم کە زۆربەی جۆری هەورەکان هەوری جۆری کیومولۆنمبوسن، سەرەرای رێژنە باران و بروسکە، تەرزەیان لێدەبارێت". کەشناسی هەرێم داواشیکردوە، هاوڵاتیان بە گشتی و ئەوانەی لە دەشت و کێوەکانن بەتایبەتی (شوان و جوتیارەکان) خۆیان و ئاژەڵەکانیان بەدوربگرن لە شوێنە بەرزەکان یان ئەگەر بکرێت نەچنە دەرەوە، بەهۆی بونی بارگەیەکی زۆر لە ئاسمانی هەرێم تاکو رۆژی هەینی داهاتو. ئاماژەی بەوەشکردوە، "کاریگەری بارانی بە لێزمە بەردەوامی دەبێت لەکاتژمێرەکانی داهاتو بە تایبەتی لەناوچەکانی رۆژهەڵاتی هەرێم (دەفەری پشدەر، باکوری شاری کەرکوک پاشان لەناوچەکانی رۆژهەڵاتی شاری سلێمانی، هەروەها زۆربەی ناوچەکانی پارێزگای هەڵەبجەو گەرمیان، بەتایبەتی لەکاتەکانی درەنگانی شەودا)".
هاوڵاتی مانگێك بۆ هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی و سەرۆكایەتی توركیا ماوە، پارتە سیاسییەكانی ئەو وڵاتەو باكوری كوردستان بەرەكانیان یەكلایی كردەوەو ناوی كاندیدەكانیان رادەستی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان كرد. بەپێی فۆرمی دەنگدانی پەرلەمانی كە لەلایەن كۆمسیۆنەوە بەفەرمی ئاشكراكرا، ٢٦ پارتی سیاسی بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا دەكەن كەبەشێك لەپارتەكان بەشێوەی هاوپەیمانی و ١٣ پارتیش بەسەربەخۆ بەشدار دەبن. بەگشتی پێنج هاوپەیمانی پێكهێنراون كەئەوانیش، « هاوپەیمانی كۆمار ئاكپارتی و مەهەپە، هاوپەیمانی گەل، هاوپەیمانی رەنج و ئازادی (هەدەپە و پێنج پارتی چەپ)، هاوپەیمانی هێزە یەكگرتووەكانی سۆسیالیستی، هاوپەیمانی ئاتا». هاوپەیمانی رەنج و ئازادی لەفۆرمی دەنگداندا بەشێوەیەكی هاوپەیمانی و لەڕێگەی دوو پارتەوە بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا دەكات، كەپارتێكیان پارتی كرێكارانی توركیایەو ئەوەی دیكەیان پارتی چەپی سەوزە كەهەدەپەو چوار پارتی چەپی دیكە لەڕێگەی ئەو پارتەوە بەشداری دەكەن. لە ٥٦ پەرلەمانتاری خولی پێشووی پەرلەماندا، ٢٣ پەرلەمانتاری هەدەپە جارێكی دیكە لەسەر لیستی پارتی چەپی سەوز خۆیان كاندید كردووەتەوەو ناوی نوێش لەلیستەكەدا دەبینرێن كەگرنگترینیان جەنگیز چاندار نووسەر، رۆژنامەنووس و ئەكادیمی توركیاو حەسەن جەمال نووسەرو رۆژنامەنووسی بەناوبانگی ئەو وڵاتەن، هەروەها سری سورەیا ئوندەر و سری ساكیك كەپێشووتر پەرلەمانتار بوون، خۆیان كاندید كردووەتەوە. پەروین بوڵدان هاوسەرۆكی هەدەپە لەشاری وان و میدحەت سانجار هاوسەرۆكی هەدەپەش لەشاری روحا لەسەر لیستی پارتی چەپی سەوز خۆیان كاندید كردووە، هەروەها دوو كاندیدی بەناوبانگی دیكەی پارتی چەپ نەورۆز ئۆیسال یەكێك لەپارێزەرانی عەبدوڵلا ئۆجالان رێبەری پەكەكەو زانا فارقینی زمانزانی بەناوبانگی باكوری كوردستانن. پارتی چەپی سەوز لەئێستادا لەهەموو شارەكانی باكوری كوردستان و زۆربەی شارەكانی توركیا ناوەندی هەڵبژاردنی كردووەتەوەو چاودێری داناوەو بەرپرسانی پارتەكە رایدەگەیەنن كەئامانجیانە لەم هەڵبژاردنەدا زیاتر لە ١٠٠ كورسی پەرلەمان بەدەستبهێنن، بەڵام لەسەر سكاڵای پارتی بزوتنەوەی نەتەوەپەرست (مەهەپە)، كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان رێگەی نەداوە، چاودێری لەناوەندەكانی دەنگدان لەدەرەوەی وڵات هەبێت كەئەوەش بەپێچەوانەی یاسای هەڵبژاردنەكان و پارتە سیاسییەكانی توركیایە. پێویستە ئەردۆغان بڕوات پەروین بوڵدان، هاوسەرۆكی هەدەپە لەدوایین سەردانی جەماوەریدا لەئیستانبوڵ بۆ لایەنگرانی قسەی كردو وتی: « لەم وڵاتەدا دان بەناسنامەی كورددا نانرێت، ٢١ ساڵە دەسەڵات بەهەمان عەقڵیەتەوە دەجووڵێتەوە، بینیمان كە لەهەڵبژاردنەكاندا گەلەكەمانیان رووبەڕووی كارەسات كردەوە، بەڵام ئەم وڵاتە ئەو كەسانە لەبیر ناكات كەوڵات و گەلیان پشتگوێخستووەو لە ١٤ی ئایاردا گەورەترین وانەیان فێر دەكەن». بوڵدان باسی ئەوەشی كرد كەدەتوانن هەدەپە دابخەن، بەڵام دواتر بەشێوەیەكی بەهێزتر دێنەوە بۆ گۆڕەپانەكەو وتیشی:» پێویستە ئەردۆغان بڕوات، لەئیستانبوڵ كۆبوونەوەیەكی گەورەی جەماوەری ئەنجامدەدەین، لەوێ ناوێك ئاشكردەكەین كە بۆ پۆستی سەرۆكایەتی دەنگی پێدەدەین». سەڵاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشووی پارتی دیموكراتی گەلان (هەدەپە) كەنزیكەی حەوت ساڵە لەزینداندایەو بەشێوەیەكی زۆر كاریگەر بەشداری لەبانگەشەی هەڵبژاردندا كردووەو لەزیندانەوە بەتویتەكانی لەمیدیاكاندا باس دەكرێت، لەدوایین پەیامیدا رایگەیاند: « هاوڕێ گەنجەكەم كەهیوات بەژیان نەماوەو پارەی چوونە كافێت پێنییە، كلیلی گۆڕانكاری لای تۆیەو لە ١٤ی ئایاردا كلیلەكەی بەكاربهێنەو تكایە دەست بەگۆڕانكاری بكە، ئەم هەڵبژاردنە دەبێتە هەڵبژاردنی تۆ». پارتی باش بەتەنیاو جەهەپەو پێنج پارتی دیكە لەچوارچێوەی هاوپەیمانی گەلدا بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا دەكەن. شەش لایەنی ئۆپۆزسیۆن كە لەچوارچێوەی هاوپەیمانی گەلدا لەهەڵبژاردنەكاندا پێشبڕكێ دەكەن بەدوو پارت بەشدار دەبن كەئەوانیش پارتی باش و پارتی گەلی كۆمارییە. بەپێی رێككەوتنی هەڵبژاردنەكان، پارتی پێشكەوتن و ئازادی (دەڤا) بەسەرۆكایەتی عەلی باباجان، پارتی سەعادەت بەسەرۆكایەتی تەمەل كارامولائۆغلۆ، پارتی ئاییندە بەسەرۆكایەتی ئەحمەد داودئۆغلۆ، پارتی دیموكرات بەسەرۆكایەتی گولتەكین ئویسال بەناوی پارتی گەلی كۆماریەوە بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا دەكەن و جەهەپە نزیكەی ٢٠ پەرلەمانتاری بەو چوار پارتە داوە. لەلایەكی دیكەوە پارتی باش بەسەرۆكایەتی مەراڵ ئاكشەنەر كەدەنگێكی بەرچاوی هەیە بەناوی پارتەكەی خۆیەوە بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا دەكات، جگە لە ١٣ پارێزگا كە لەو پارێزگایانەدا لەگەڵ جەهەپە هاوكاری كاندیدەكانی یەكدی دەكەن. پارتەكانی ناو هاوپەیمانی گەل بانگەشەیەكی چڕیان لەدژی هاوپەیمانی كۆمار بەسەرۆكایەتی رەجەب تەیب ئەردۆغان دەستپێكردووەو ئاماژە بەوەدەكەن كەئاكەپەو مەهەپە ناتوانن زۆرینەی كورسیەكانی پەرلەمان بەدەستبهێنن و كۆتایی بەسەرۆكایەتی ئەردۆغانیش دەهێنن. كەمال كلچدارئۆغلۆ سەرۆكی جەهەپەو كاندیدی هاوبەشی بەرەی ئۆپۆزسیۆن كە لەبانگەشەكانیدا وتی: «هەموومان تینوی دادپەروەرین، لایەنگری سكاڵاكردن نیم، بەڵكو لایەنگری چارەسەریم، ئێستا كێشە هەیە یان نا؟ بەڵێ هەیە. پێویستە چارەسەربكرێت! باشە بەچی چارەسەر دەكرێت؟ بەزانستو عەقڵ چارەسەر دەكرێت كەخوداوەند پێی بەخشیوین، واتە پێكەوە چارەسەریان دەكەین پێكەوە دەبین، بەجوانی كۆدەبینەوەو كێشەكان چارەسەر دەكەین. كلچدارئۆغلۆ دەشڵێت: «پێویستە هەوڵی ئارامی جیهانی ئیسلامی بدەین، ئامانجێكمان هەیە بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست قەدەری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەموو كاتێك خوێن و ئێش و ئازار بووە. بۆچی؟ چونكە سامانێكی زۆری هەیە، بەڵام سامانەكە بووەتە كارەسات، پێویستە ئەمە چارەسەر بكرێت.، كاتێك ئاشتی سەروەر ببێت، زۆر كێشە هەیە كەچارەسەر دەبێت». پارتی سەربەخۆی توركیا كە بەتەنیا بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا كردووە، رایگەیاند كە لەهەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و پەرلەمانیدا پشتگیری لە كەمال كلچدارئۆغلۆ دەكات. ئاكەپە ٦٥٪ گۆڕانكاری لەپێكهاتەی پەرلەماندا كردووە پارتی دادو گەشەپێدان (ئاكەپە) و هاوپەیمانەكانیشی لەچوارچێوەی هاوپەیمانی كۆماردا بەشداری لەهەڵبژاردندا دەكەن، بەڵام جگە لە هۆدا پار كەپارتێكی ئیسلامی كوردیەو لەگەڵ هەدەپەدا ناكۆكیەكی زۆری هەیە، هەموو پارتەكانی ناو هاوپەیمانێتیەكە بە لۆگۆی خۆیان بەشدارییان لەهەڵبژاردندا كردووە. ئاكەپە كە ٦٥٪ی پێكهاتەی فراكسیۆنی خۆی لەپەرلەماندا گۆڕیوە بەڵێنی داوە چوار پەرلەمانتار بە هۆدا پار بدات، لایەنەكانی ناو هاوپەیمانی كۆمار بەتایبەتی ئەردۆغان و ئاكەپە، لەبانگەشەی هەڵبژاردنەكاندا، پرسی پەكەكە لەدژی لایەنەكانی ئۆپۆزسیۆن بەكاردەهێنن و جەهەپەو هاوپەیمانەكانی بەوە تۆمەتباردەكەن كە بەپشتگیری هەدەپە كەفەرمان لەقەندیل وەردەگرێت ركابەرایەتی توركیا دەكەن، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا نزیكەی ٩٠٪ی راپرسییەكان باس لەشكستی ئەردۆغان و بەرەی دەسەڵات دەكەن لەهەڵبژاردندا. لەچەند رۆژی رابردوودا، ژمارەیەك راپرسی لەبارەی ژمارەی دەنگدەران و دەنگی پارتە سیاسییەكان و كاندیدەكانی سەرۆكایەتی ئەنجامدراون. لەم چوارچێوەیەدا كۆمپانیای میترۆپۆل كە تایبەتە بەڕاپرسی و لێكۆڵینەوە لەڕاپرسیەكدا ئاماژەی بەوەكردووە كە ٩٥٪ی دەنگدەرانی توركیا ئامادەن بەشداری لەهەڵبژاردنەكاندا بكەن و نوێنەرانی خۆیان هەڵبژێرن. كۆمپانیای یۆنەیلەم كە لەهەمان بواردا كاردەكات راپرسیەكی ئەنجامداوەو لەڕاپرسیەكەدا دەردەكەوێت كە لەخولی یەكەمی هەڵبژاردنەكاندا هیچ كام لەكاندیدەكانی سەرۆكایەتی ناتوانن ٥١٪ی دەنگەكان بەدەستبهێنن و ئەنجامی راپرسیەكە بەم شێوەیەیە: كەمال كلچدارئۆغلۆ (ئۆپۆزسیۆن) ٤٦.١٪، رەجەب تەیب ئەردۆغان (دەسەڵات) ٤١.٦٪، موحەڕەم ئینجە (پارتی مەملەكەت) ٩.١٪ و سینان ئۆغان (هاوپەیمانی ئاتا) ٢٠٩٪. بەپێی راپرسی كۆمپانیای یۆنەیلەم لەخولی دووەمی هەڵبژاردنەكاندا كە بەتەنیا كلچدارئۆغلۆو ئەردۆغان دەمێننەوە، كلچدارئۆغلۆ بەبەدەستهێنانی ٥٥.١٪ی دەنگەكان، بەرامبەر ٤١.٩٪ی دەنگەكان شكست بەئەردۆغان دەهێنێت. بەڵام وەك پارتی سیاسی پارتی دادو گەشەپێدان (ئاكەپە) بەبەدەستهێنانی نزیكەی ٣٥٪ی دەنگەكان پارتی یەكەم دەبێت لەتوركیا، بەڵام هاوپەیمانە سەرەكیەكەی كەپارتی بزوتنەوەی نەتەوەپەرستە ناتوانێت بەندی ٧٪ی هەڵبژاردنەكان تێپەڕێنێت. هەرچی جەهەپەیە دەنگەكانی زیاترە لە ٢٧٪و پارتی چەپی سەوزیش (هەدەپە) زیاتر لە ٩٪ی دەنگەكان بەدەستدەهێنێت.
هاوڵاتی ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆچوارشەممە کۆبونەوەو ڕایانگەیاند، بڕیاریانداوە حکومەتی هەرێمی کوردستان لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون بۆ رووداوەکانی فڕۆکەخانەی سلێمانی دروست بکات. بەگوێرەی راگەیەندراوێکی سەرۆکایەتی حکومەتی هەرێم، ئەمڕۆ چوارشەممە بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆک وەزیران، ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان کۆبۆوە، بڕگەی یەکەمی کۆبونەوەکە باسکردبووە لەسەر ئەوهێرشەی کە کرایە سەر فڕۆکەخانەی سلێمانی و لەمبارەیەوە سەرۆک وەزیران بەناوی ئەنجومەنی وەزیرانەوە، نیگەرانی حکومەتی هەرێمی کوردستانی بۆ ڕوداوەکانی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی دەربڕیوەو ڕایگەیاندووە، "حکومەتی هەرێم سەرکۆنەی هێرشکردنە سەر فڕۆکەخانەی سلێمانی و هەر بەشێکی هەرێمی کوردستان دەکات". ڕونیشیکردەوە، "حکومەتی هەرێم، ئاگاداری ئەو جموجۆڵ و کارانە نین کە لە فڕۆکەخانەی سلێمانی دەکرێن و لە دەرەوەی یاسا بەرکارەکانی حکومەتی هەرێمن و ناکرێت حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئاگاداری ئەو کار و جموجۆڵانەی فڕۆکەخانەی سلێمانی نەبێت". هەروەها ئەنجومەنی وەزیران لەم بارەیەوە بڕیاریدا ، حکومەتی هەرێمی کوردستان لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە و بەدواداچون بۆ ئەو ڕوداوانەی فڕۆکەخانەی سلێمانی دروست بکات بۆ لێکۆڵینەوە لە هۆکارەکانی وەستانی گەشتەکانی فڕۆکەخانەی سلێمانی و دواتریش ئەو هێرشەی لە نزیک فڕۆکەخانە ڕویدا. ئەم بڕیارەی ئەنجومەنی وەزیران لە دوای هێرشەكەی ڕۆژی هەینی حەوتی نیسانی 2023 بوو كە بەدرۆن كرایە سەر فڕۆكەخانەی سلێمانی، تائێستا لێكۆڵینەوەی لەبارەوە دەكرێت، بەتایبەت كە پەنجەی گومان بۆ توركیا درێژكراوە و ڕووداوەكەش ناكۆكی ناوخۆیی نێوان پارتی و یەكێتی زیاتركرد. ڕووداوەكە هیچ زیانێكی بە هەسەدە و ئەمریكیەكان نەگەیاند، سەرەتا هەسەدە ڕەتیكردەوە مەزڵوم كۆبانی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات لەسلێمانی بووبێت، بەڵام دواتر لەڕاگەیەندراوێكدا فەرهاد شامی وتەبێژی هێزەكانی سوریای دیموكرات ڕایگەیاند فەرماندە مەزڵوم كۆبانی لەوكاتەدا لەسلێمانی بووە و تا بەسەلامەتی نەگەیشتووەتەوە ڕۆژئاوای كوردستان نەیانویستووە ئاشكرای بكەن. هەروەها ڕووداوەكە لەمیدیای ناوخۆیی و جیهانی كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا، زانیاری جیاوازی لەسەر بڵاوكرایەوە، بەتایبەت كە هەفتەیەك پێش ئەو ڕووداوە توركیا گەشتەكانی بەڕووی فڕۆكەخانەی سلێمانیدا بەپاساوی چالاكبوونی پەكەكە لەناوچەكە داخست. بڕگەی دووەمی کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیران بریتی بوو لە خستنەڕووی ڕاپۆرتێک لەبارەی دابینکردنی دەرمان و پێداویستییە پزیشکییەکان لە کەرتی گشتی کە لەلایەن سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی خرایەڕوو. سەبارەت بە چارەسەرکردنی کێشەی کەمی دەرمان لە پارێزگای سلێمانی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی دارایی و ئابووری ڕاسپارد کە بانکەکانی پارێزگای سلێمانیش (وەکوو پارێزگاکانی تری هەرێم ) پابەند بکات بەوەی نەختینەی پێویست و بۆ کڕینی دەرمان دابین بکەن. لە کۆتاییدا، کوێستان محەمەد وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی ڕەشنووسی ( سیاسەتی پاراستنی منداڵ لە هەرێمی کوردستان ) خستەڕوو.کە بریتییە لە کۆمەڵێک بەرنامە و ڕێکار بۆ پاراستنی منداڵان لە توندوتیژی و سووکایەتی پێکردن و پشتگوێخستن لە چوارچێوەی ڕێککەوتننامە و ڕاسپاردە نێودەوڵەتییەکان. دوای خستنەڕووی چەند تێبینی و سەرنجێک بۆ زیاتر دەوڵەمەندکردنی ڕەشنووسەکە ، ئەنجومەنی وەزیران سیاسەتی پاراستنی منداڵی پەسەند کرد.
هاوڵاتی دۆناڵد ترەمپ، سهرۆكی پێشوی ئهمریكا سوكایهتی به ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فڕەنسا كرد و تۆمەتباری کرد بەوەی کە له سەردانەکەیدا بۆ پەکین، پاکانە و خۆی ڕادەستی خواستەکانی شی جینپینگ، هاوتا چینییەکەی کردوە. ئیمانوێل ماکرۆن ڕوبەڕوی ڕەخنەی توند دەبێتەوە دوای ئەو لێدوانانەی کە تیایدا داوای لە یهكیهتی ئەوروپا کرد "ملکەچی" ئەمریکا یان چین نەبێت لەسەر پرسی تایوان. دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی پێشوی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز رایگەیاند، "ماکرۆن کە هاوڕێیەتی، بەخێرایی بەرەو چین دەڕوات". ترەمپ، ئیدارەی جۆو بایدن، سەرۆکی ئێستای ئەمریکای تۆمەتبارکرد بەوەی کە سەرکردایەتی ئەمریکا لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا زۆر لاوازکردوە، تا ئەو ئاستەی پشتیوانی هاوپەیمانە هەمیشەییەکانی لەدەست بدات. ئاماژەی بەوەشکردوە، "لهم جیهانەدا هەمو شوێنێک شێتانە دەتەقێتەوە، ئەمریکاش هیچ قسەیەکی نییە"، وتیشی، "لە دڵی خۆمدا گوتم باشە فڕەنسا ئێستا دەچێتە چین". 5ی ئهم مانگه، ئیمانوێل ماکرۆن به سهردانێكی سێ رۆژه گهیشته چین و داوای لەو وڵاته کرد رۆڵ بگێڕێت لە راگرتنی شەڕی ئۆکرانیا و گەیشتن بە ئاشتی، هەروەها داوای گفتوگۆی رۆژئاوا و چینی کرد.
نرخی خۆراک و پێداویستییەکان لە ئێران بەرز دەبێتەوە و سندوقی نێودەوڵەتیی دراو هۆشداریی دەدات لە بەرزبونەوەی هەڵاوسانی ئابوریی وڵاتەکە. ئاژانسی هەواڵی کاری ئێران (ئیلنا) بڵاوی کردوەتەوە؛ لەگەڵ زیادکردنی موچەی کارمەندان بە رێژەی 20% و کرێکارانی وڵاتەکە 27% بەڵام نرخی خۆراک و پێدوایستییەکانی ژیان زیاتر لە 40% بەرز بوەتەوە. ئاماژە بەوە کراوە؛ نرخی یەک کیلۆ مریشک لە ماوەی سێ هفتەی وەرزی بەهاری ئەمساڵ لە 63 هەزار تمەن بۆ نزیکەی 85 هەزار تمەن بەرز بوەتەوە و نرخی کرێی تەکسی و پاس هاوشانی زۆربەی خۆراکەکان 40% بەرز بوەتەوە. لە ئێستا بەهای یەک دۆلار لە بازاڕەکانی ئێران لە نێوان 51 هەزار تمەن بۆ 52 هەزار تمەن بەرز و نزم دبێتەوە و سندوقی نێودەوڵەتیی دراو هۆشداریی داوە کە ئەو وڵاتە بوەتە حەوتەم وڵاتی جیهان کە زیاترین هەڵاوسانی ئابوریی لە ساڵی 2022 تۆمار کردوە. سندوقی نێودەوڵەتیی دراو ئاشکرای کردوە هەڵاوسانی ئابوری ئێران لە ساڵی 2022 گەیشتوەتە 49% و دوای وڵاتانی (ڤەنزوێلا، زیمبابوی، سودان، کۆماری سورینام، ئەرجەنین، تورکیا) زیاترین هەڵاوسانی ئابوریی لە جیهاندا تۆمار کردوە. بە پێی راپۆرتی ساڵی رابردودی وەزارەتی کار لە ئێران یەک لەسەر سێی دانیشتوانی وڵاتەکە لە ژێر هێڵی هەژارییەوە دەژین.
هاوڵاتی عێراق داوای لە دادگایەکی فیدراڵی ئەمەریکا کردووە بڕیارەکەی دادگای پاریس بناسێنێت کە پەیوەندی هەیە بە هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی بۆرییەوە بۆ بەندەرێکی تورکیا. ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز بڵاویکردەوە، حکومەتی عێراق لە دادگای ناوچەی کۆڵۆمبیای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سکاڵایەکی نوێی تۆمارکردوە کە تێیدا داوای لە دادگاکە کردوە "بڕیاری کۆتایی دادگای ناوبژیوانی پاریس بناسێت و جێبەجێی بکات". هەنگاوە نوێیەکەی عێراق دوای ئەوە دێت لە رۆژی 25ی مانگی رابردو وڵاتەکە توانی سکاڵایەک بباتەوە کە لەبارەی هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستانەوە تۆماری کردبو، ئەوەش وایکرد تورکیا هەناردەکردنی نەوت ڕابگرێت، کە هاوتایە لەگەڵ نزیکەی 0.5٪ی دابینکردنی نەوتی جیهانی لە بەندەری جیهانی تورکییەوە و بەغدا هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستانی لە ڕێگەی تورکیاوە بە نایاسایی دەزانێت. هاوکات عێراق لە 25ی مانگی سێدا ڕایگەیاند کە کەیسەکەی بردۆتەوە وبەپێی بڕیارەکانی دادگای ناوبژیوانی پاریس، تورکیا دەبێت نزیکەی 1.5 ملیار دۆلار قەرەبوی عێراق بکاتەوە، چونکە بەبێ مۆڵەتی عێراق نەوتی هەرێمی کوردستانی لە نێوان ساڵی 2014 بۆ 2018 فرۆشتوە. دوای راگرتنی هەناردەی نەوت بە ئامانجی دەستپێکردنەوەی هەناردە، هەولێر رێککەوتنێکی کاتی لەگەل بەغداد واژۆ کرد، بەڵام تا ئێستا پرۆسەکە دەستیپێنەکردوەتەوە. بەپێی وتەی چەند سەرچاوەیەک کە قسەیان رۆیتەرز کردوە، تورکیا پێش دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت دەیەوێت ئەو دۆسیەیەک یەکلایی بکاتەوە کە پەیوەندیی بە ساڵی 2018ەوە هەیە، چونکە دوای سێ رۆژ لە دەرچونی بڕیارەکەی ئەو دادگایە ،وەزارەتی وزەی تورکیا رایگەیاند دادگای ناوبژیوانی پاریس فەرمانی بە عێراق کردوە قەرەبووی ئەنقەرە بکاتەوە.
ئاژانسی هەواڵی (رۆیتەرز) بڵاوی کردوەتەوە؛ کۆماری ئیسلامی ئێران لە رێگەی فڕۆکەکانی وڵاتەکەیەوە لە چوارچێوەی هاوکاریی لێقەوماوانی بومەلەرزەکەی شەشی شوبات، چەک و کەرەستەی سەربازیی رەوانەی سوریا کردوە. رۆیتەرز ئەو زانیارییانەی لە زاری نۆ سەرچاوە لە سوریا و ئیسرائیل و ئێران و وڵاتانی رۆژئاوا بڵاو کردوەتەوە و ئاماژەی بەوە کردوە ئامانجی ئێران بەهێزکردنی توانای بەرگرییەکەی خۆی و رژێمی سوریا بوە لە دژی هێرشەکانی ئیسرائیل. بە پێی راپۆرتێک لە 50 رۆژدا دەیان فڕۆکەی تایبەت بە گەیاندنی فریاگوزاری و هاوکارییەکان بۆ لێقەوماوانی بومەلەرزەکەی سوریا لە لایەن ئێرانەوە بۆ گواستنەوەی چەک بەکار هێنراوە و زۆربەی ئەو فڕۆکانەش چونەتە لازقیە و حەمما و دیمەشق لەو وڵاتە. ئێران لەو ماوەیەدا سیستمی قەڵغانی دژە موشەکی و کەرەستەی سەربازیی رادەستی رژێمی سوریا کردوە و ئەوەش هۆکاری زۆربونی هێرشەکانی ئیسرائیل بوە لە سوریا. رۆیتەرز ئاشکرای کردوە کە تەنها چەند رۆژێک دوای بومەلەرزەکەی شەشی شوبات کە تورکیا و سوریا گرتوەتەوە، ئیسماعیل قائانی، فەرماندەی فەیلەقی قودس سەر بە سوپای پاسداران خۆی گەیاندوەتەوە سوریا. لە ماوەی رابردودا هێرشەکانی ئێسرائیل بۆسەر چەکدارانی سەر بە ئێران لە سوریا زیادی کردوە و لە بەرامبەردا تاران رایگەیاندوە بە توندی وەڵامی هێرشەکان دەدەنەوە و تۆڵەی کوژراوەکانی سوپای پاسداران دەکەنەوە.
هاوڵاتی ئەمریكییەكان بەهانای مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەكانی سووریای دیموكرات كەوتوون لە سلێمانی كە توركیا بەنیاز بووە لەرێگەی درۆنەوە تیرۆری بكات. هێرشەكەی ڕۆژی هەینی حەوتی نیسانی 2023 كە بەدرۆن كرایە سەر فڕۆكەخانەی سلێمانی، تائێستا لێكۆڵینەوەی لەبارەوە دەكرێت، بەتایبەت كە پەنجەی گومان بۆ توركیا درێژكراوە و ڕووداوەكەش ناكۆكی ناوخۆیی نێوان پارتی و یەكێتی زیاتركرد. ڕووداوەكە هیچ زیانێكی بە هەسەدە و ئەمریكیەكان نەگەیاند، سەرەتا هەسەدە ڕەتیكردەوە مەزڵوم كۆبانی فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات لەسلێمانی بووبێت، بەڵام دواتر لەڕاگەیەندراوێكدا فەرهاد شامی وتەبێژی هێزەكانی سوریای دیموكرات ڕایگەیاند فەرماندە مەزڵوم كۆبانی لەوكاتەدا لەسلێمانی بووە و تا بەسەلامەتی نەگەیشتووەتەوە ڕۆژئاوای كوردستان نەیانویستووە ئاشكرای بكەن. ڕووداوەكە لەمیدیای ناوخۆیی و جیهانی كاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا، زانیاری جیاوازی لەسەر بڵاوكرایەوە، بەتایبەت كە هەفتەیەك پێش ئەو ڕووداوە توركیا گەشتەكانی بەڕووی فڕۆكەخانەی سلێمانیدا بەپاساوی چالاكبوونی پەكەكە لەناوچەكە داخست. هێشتا لایەنە فەرمیییە ئەمنییەكانی هەرێم توركیا بە ئەنجامدانی هێرشەكە تۆمەتبار ناكات، هێرشەكە لەلایەن توركیاوە ئەنجامدراوە و پێش وەختە توركیا ئاگاداری چوونە دەرەوەی مەزڵوم عەبدی بووە لەفڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی و بەوردی چاودێرییان كردووە، بەپێی زانیاریەكان بەهۆی گەورەیی ئۆپەراسیۆنەكە لەلایەن دەزگای هەواڵگری توركیا(میت) ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا ئاگاداركراوەتەوە و لەنزیكەوە چاودێری دۆخەكەی كردووە. بەپێی بەدواداچوونی هاوڵاتی، توركیا سەرەتا دڵنیا نەبووە لەو وەفدەی كە هاوڕێیەتی مەزڵوم عەبدییان كردووە، بەڵام دڵنیا بووە كە مەزڵوم عەبدی تێدایە و بڕیاری تیرۆركردنیان داوە، بەڵام پاش ئەوەی زانیویانە وەفدێكی سەربازی ئەمریكی لەگەڵیدان ئامانجەكەیان گۆڕیوە و لەبری بەئامانج گرتنی وەفدەكە و فەرماندەی هێزەكانی سوریای دیموكرات، لەشوێنێكی چۆڵەوانی فڕۆكەخانەی سلێمانییان داوە. ئەو وەفدەی عێراق كە دوای هێرشەكە هاتنە سلێمانی و قاسم ئەعرەجی ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتیمانی عێراق سەرپەرشتی دەكرد دڵنیابوونەتەوە لەوەی هێرشەكە توركیا ئەنجامیداوە، بەڵام هێشتا هیچ بەڵگەیەكیان دەست نەكەوتووە، هەرچەندە میدیاكانی توركیا وا باسی هێرشەكە دەكەن كە هەواڵگری وڵاتەكە ئەنجامیداوە. دوای ڕووداوەكە ڕۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی لەزاری وتەبێژی فەرماندەی هێزەكانی هاوپەیمانان ئەوەی ئاشكراكرد كە سێ بەرپرسی ئەمریكی هاوڕێیەتی مەزڵوم عەبدییان كردووە. هەر دوای هێرشەكە جوتیار عادل وتەبێژی حكومەتی هەرێم ڕایگەیاند» ئەم دۆخە ترسناكە لە ئەنجامی داگیركردنی دامودەزگاكانی حكومەت و بەكارهێنانیان بوو بۆ كاری نایاسایی هاتۆتە ئاراوە و رەفتاری دەسەڵاتێكی خۆسەپێنی حزبی لە سنووری سلێمانی كاری گەیاندە ئەوەی ئاسمانی توركیا بەڕووی فڕوكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دابخرێت و دواتر پەلامار بدرێت». ئەم لێدوانە بەرپرسانی یەكێتی لەحكومەت و حزب نیگەران كرد، قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم لەپەیامێكدا ڕایگەیاند:» بە توندی ئیدانەی هێرشكردنە سەر فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی دەكەین، بە ئامانج گرتنی فرۆكەخانەیەكی مەدەنی نەك تەنها بەزاندنی سیادەی عیراقە، بەڵكو تەسعیدێكی مەترسیدارە بۆ سەر گیانی هاوڵاتیانی كوردستان». هەروەها راشیگەیاند:» جوتیار عادل ووتەبێژی حكومەتی هەرێمی كوردستان نییە و تەنها نوێنەرایەتی حزبێك دەكات لە ناو حكومەتدا و بە هیچ شێوەیەك بۆی نیە بە ناوی هەموو حكومەتەوە قسە بكات». دوای یەكەم سەردانی وەفدێكی باڵای عێراق بەسەرۆكایەتی قاسم ئەعرەجی راوێژكاری ئاسایشی نیشتیمانی عێراق، ڕۆژی 10-4-2023 وەفدێكی لیژنەی ئاسایش و بەرگری پەرلەمانی عێراق هاتنە سلێمانی. عەباس زاملی، سەرۆكی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە پەرلەمانی عیراق لەسلێمانییەوە رایگەیاند: سەردانی سلێمانیان كردوە بۆ لێكۆڵینەوە لە هێرشەكەی سەر فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی و بەشێوەیەكی مەیدانی چوینەتە شوێنی بۆردومانەكە و راپۆرتی خۆمان لە رێگەی سەرۆكایەتی پەرلەمانەوە ئاڕاستەی ئەنجومەنی وەزیران دەكەین. هەرێم كەمال ئاغا، سەرۆكی فراكسیۆنی یەكێتی لە پەرلەمانی عێراق و ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لەلێدوانێكدا بەهاوڵاتی وت: « ئەو هێرشانەی ڕوویانداوە جێگای قبوڵكردن نیە، هەموو ئەو ڕێگایانە دەگرینە بەر بۆ ئەوەی ئەم هێرشانە كە لەسەر هەولێرو دهۆك و سلێمانی هەیە ڕابگیرێن، بەدڵنیاییەوە حكومەتی عێراقیش هەندێ ڕێكاری خۆی هەیە بۆ ئەوەی بەرامبەر ئەو وڵاتە بیگرێتە بەر». پێشتر فیلیپ ڤێنتورا، وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەمریكا بە ئاژانسی نۆڕس پرێسی ڕاگەیاندووە: پێنتاگۆن دژی هەر رێوشوێنێكە كە هەڕەشە لە ئاسایش و سەلامەتی هێزەكانی ئەمریكا بكات، هاوكات پشتیوانی واشنتنی بۆ هێزەكانی سووریای دیموكرات (هەسەدە) دووپاتكردەوە. پێشتر فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا لەبارەی هێرشەكەی سلێمانی ڕایگەیاندبوو، ئەو كاروانەی بەئامانجگیرا ئەمریكاییەكانی تێدا بووە، بەڵام هیچ زیانێكیان پێنەگەیشتووە. هەر لەبارەی هێرشەكەوە مەزڵووم كۆبانێ فەرماندەی گشتیی هێزەكانی سووریای دیموكرات هەسەدە بەئاژانسەكەی ڕاگەیاندووە:»لەگەڵ وەفدێكی سەربازی هێزەكانی سووریای دیموكرات و هێزێكی ئەمریكایی و دژەتیرۆری سلێمانی لە فڕۆكەخانەی سلێمانی بوون، كاتێك هێرشكراوەتەسەر فڕۆكەخانەكە». ئاماژەی بەئەوەشكردووە:»ژووری ئۆپەراسیۆنی هاوبەشمان لەگەڵ دەزگاكانی دژە تیرۆر لە عێراق و هەرێمی كوردستان هەیە، بە ئاگاداری هاوپەیمانی نێودەوڵەتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش، كە هەمیشە ئەنجامێكی باش بەدەستهاتووە لە بەرژەوەندی سەقامگیری هەردوو لایەنی عێراق و سووریا». ئاژانسی ڕۆیتەرز لەزاری سەرچاوەیەكی باڵای وەزارەتی بەرگری توركیا ئەوەی ئاشكراكردووە كە وڵاتەكەی هیچ ئۆپەراسیۆنێكی سەربازییان لەو ڕۆژەدا لەسلێمانی ئەنجام نەداوە، ئەویش بەو واتایەی توركیا نایەوێت بەرپرسیارێتی ئەو هێرشە لەئەستۆ بگرێت، لەكاتێكدا پێش 24 كاتژمێر لەهێرشەكە ئیبراهیم كاڵن وتەبێژی سەرۆكایەتی كۆماری توركیا ڕایگەیاند داخستنی ئاسمان بەڕووی فڕۆكەخانەی سلێمانی هەنگاوی دیكەی بەدوادادێت.
هاوڵاتی بهڕێوهبهرایهتی كهشناسی و بومهلهرزهزانی ههرێمی كوردستان رایگهیاند، ئهمڕۆ بارانبارین لەسەرجەم ناوچەکان بەردەوامى دهبێت، بارانی بەلێزمە و هەورە تریشقەى لەگەڵ دەبێت، سبەینێش شەپۆلى بارانبارین لاواز دەبێت لەسەر ناوچەکە و ناوە ناوە بارانبارینى مامناوەند و هەندێك کات لێزمە باران دەبێت. بهڕێوهبهرایهتی كهشناسی و بومهلهرزهزانی ههرێمی كوردستان رایگهیاند، ئهمڕۆ چوارشەممە بارانبارین لەسەرجەم ناوچەکان بەردەوامى دهبێت، باران بەلێزمە و هەورە تریشقەى لەگەڵ دەبێت، سنورى پارێزگاى هەولێر و دهۆک و بەشێک لە ئیدارەى ڕاپەڕین ماوەى دابارینى تا کاتەکانى دواىنیوەڕۆ و ئێوارە بە شێوەى لێزمەباران و تاوەبارانى بەهێز دەبێت. زۆرترین بارانى پێشبینیکراویش لەشەودا "لە ناوچەکانى بەرزنجە، پێنجوێن، قەرەداغ، دەربەندیخان، ئیدارەى گەرمیان، کەلار و کفرى دەبێت." کەشناسی ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمڕۆ خێرایى با لە کاتەکانى دوانیوەڕۆ چالاک دەبێتەوە بۆ سەرووى 40 کیلۆمەتر لە کاژێرێکدا و پلەی گەرما بەراورد بە دوێنێ، دوو بۆ سێ پلە نزمدەبێتەوە. ئهوهشی خستوهتهڕو، سبەی پێنجشەممە شەپۆلى بارانبارین لاواز دەبێت لەسەر ناوچەکەمان ناوە ناوە باران بارینى مامناوەند و هەندێك کات لێزمە باران دەبێت بە تایبەت لەسەر ناوچە شاخاوییەکان ئاستى دابارین زیاترە، هەندێ کات ئاسمان هەر هەورى دەبێتـ ئەگەرى تەزرە بارین هەیە بە هۆى نزمبونەوەى زیاترى پلەکانى گەرما. بەرزترین پلەی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ سبەی پێنجشەممە بەم جۆرەیە: هەولێر؛ 20 پلەى سیلیزى سلێمانی؛ 18 پلەى سیلیزى دهۆک؛ 17 پلەى سیلیزى کەرکووک؛ 23 پلەى سیلیزى هەڵەبجە؛ 21 پلەى سیلیزى زاخۆ؛ 18 پلەى سیلیزى سۆران؛ 18 پلەى سیلیزى گەرمیان؛ 27 پلەى سیلیزى
هاوڵاتی حەسەن جەمال کاندیدی پارتی چەپی سەوز کە هەدەپە لەو رێگەیەوە بەشداری لە هەڵبژاردنەکانی ١٤ی ئایاری تورکیادا دەکات رایگەیاند، دۆخێکی خراپ لە تورکیا هەیە، پێویستە کۆتایی بە دەسەڵاتی تاکەکەسی بهێندرێت، لە رێگەی کۆمارێکی دیموکراتەوە وڵات ئاوەدان بکرێتەوە و سەرەتا کێشەی کورد چارەسەر بکرێت. نووسەر و رۆژنامەنووسی ناسراوی تورکیا حەسەن جەمال کە کاندیدی پارتی چەپی سەوزە لە پارێزگای ئەستەنبوڵ بۆ ئاژانسی هەواڵی فورات قسەی کرد و ئاماژەی بە دۆخی تورکیا و هەڵبژاردنەکانی ١٤ی ئایار کرد. حەسەن جەمال وتی، " ئەم هەڵبژاردنە مێژوویی و چارەنوسسازە. لە دۆخێکی هەستیارداین. لەم ٢٠ ساڵەی دواییدا تورکیا بە شێوەیەکی زۆر خراپ بەڕێوە براوە، تورکیا بووەتە وڵاتی قەیرانەکان. بۆ کۆتاییهێنان بە قەیرانەکان، پێویستە کۆمارێکی دیموکرات بنیات بنرێت. " حەسەن جەمال ئەوەشی خستەڕوو کە پێویستە هەموو کێشەکانی تورکیا و بە تایبەتی کێشەی کورد لە تورکیا چارەسەر بکەین. پێویستە لێبوردنی گشتی دەربکرێت و زیندانیانی سیاسی ئازاد بکرێن. رۆژنامەنووسان ئازاد بکرێن. لە تورکیا، ماف، دادپەروەری مسۆگەر بکرێت و ئاشتی بەرقەرا ببێت. باسی ئەوەی کرد کە پێویستە هەوڵ بدرێت لەژێر چەتری پەرلەماندا، رۆحی هاوکاریکردن پێشبخرێت. تاوەکو ئێستا دۆخێک دروست کراوە کە لە گۆڕەپانی سیاسەتدا، لایەنەکان یەکتریان وەک دوژمن بینیوە نەک وەک رکابەر و لەو دۆخەدا هیچ پێشکەوتنێک رووینەداوە و دۆخەکە خراپتر بووە. حەسەن جەمال کاندیدی پارتی چەپی سەوز دەشڵێت، " دەبێت کێشەی کورد ببرێتە پەرلەمان. بە شێوەیەکی ئارام و بێ ئەوەی پەلە بکرێت و پێویستە بە دانوستان و دیالۆگ باسی هەموو لایەنەکانی کێشەکە بکرێت. لە رابردوودا ئەزمونکراوە کە چارەسەری ئاسان نییە، بەڵام دەتوانین جێبەجێی بکەین. تاوەکو کێشەی کورد لە تورکیا چارەسەر نەکرێت، کێشەکانی دیکەی وەک ئابور، دادپەروەری و یاسا چارەسەر ناکرێت. لەم چوارچێوەیەدا موخاتەبی کێشەی کورد هەیە، پێویستە لەگەڵ لایەنەکانی کێشەکە دەست بە دیالۆگ بکرێت، لەبەرئەوەی تاوەکو کێشەی کورد چارەسەر نەکرێت، هیچ پێشکەوتنێک روونادات."
