ناتانیاهۆ و ترەمپ باسیان لەوهێرشكردنە سەر ئێران كردووە

هاوڵاتی جەستین ترۆدۆ سەروک وەزیرانی کەنەدا بەشداری مەڕاسیمی  چوارەمین ساڵیادی بەرز ڕاگرتنی کوژراوانی فڕوکەی ٧٠٧ ئۆکرانی کرد، کە کەوتە بەر هێرشی ڕاستەوخۆی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران.  ترۆدۆ لە مەڕاسیمەکەدا ئەوەی خستە ڕوو کە وڵاتەکەی بە دوای ڕێگایەکدا دەگەڕی کە سوپای پاسدارانی ئێران بخاتە لیستی تیرۆرەوە. باسیشی لەوە کرد کۆماری ئیسلامی ئێران هیچ ڕێزێک لە مافی مرۆڤ ناگرێت و لە ئێستاشدا گەورەترین هۆکاری بشێویەکانی ڕوژهەڵاتی ناوین و تەنانەت جیهانیشە، لە درێژەی وتەکانی ئاماژەی بەوە کرد کۆماری ئیسلامی بکوژی هەزاران هەزار ئێرانیە و دەوڵەتی کەنەدا ئێدانەی ئەم هەڵسووەوتانەی حکومەتی تاران دەکات و پشتیوانی خۆی بۆ خەڵکی ئێران دەربڕی. سەرۆکوەزیرانی کەنەدا لە درێژەی قسەکانیدا ئاماژەی بە سەرهەرهەڵدانی شۆڕشی ژن ژیان ئازادی کرد و وتی بە دڵنیاییەوە روناکی بەسەر تاریکیدا زاڵ دەبێ لە ئێران و سەرکەوتن هەر بۆ خەڵکی ئێرانە.

هاوڵاتی بە پێی دوو سەرچاوەی ئاگاداری ناو سووپای عیراق ، هیزە ئاسمانییەکانی ئەمریکا شکستییان بە هێرشێکی مووشەکی بۆ سەر سەربازگەی عەین ئەسەدی ئاسمانی هێناوە . " لە درەنگانی ئێوارەی رۆژی دووشەمە 8/1/2024 ، هێزەکانی ئەمریکا لە ڕێگەی هێرشێکی ئاسمانییەوە بۆ سەر سەکۆیەکی هاویشتنی مووشەکی کە لەسەر ترۆمبێلێک ئامادەی هاویشتن کرابوون ، توانیویانە شکست بە هیرشەکە بێنن و موشەکەکان پێش هاویشتنیان بەرەو بنکەی ئاسمانی عین ئەسەد ، بتەقیننەوە" دوو سەرچاوەکەی ناو سووپا وادەڵێن. دوو سەرچاوەکە ئەوەشیان ئاشکرا کردووە کە مووشەکەکان بە دووری 7 کیلۆمەتر لە بنکەکەوە جیگیر کرابوون. تا ئێستاش بەرپرسانی هێزی هاوپەیمانن نێودەوڵەتی هیچ جۆرە روونکردنەوەیەکییان لەم بارەیەوە نەداوە. بنکەی ئاسمانی عەین ئەسەد ، بنکەیەکی سەربازی  ئاسمانییە کە هێزەکانی هاوپەیمانان بە سەرکردایەتی ئەمریکا بە کاری دەهێنن و گرنگییەکی ستراتیژی و سەربازی زۆری بۆ ئەو هێزانە هەیە.

هاوڵاتی – عەمار عەزیز گەشتوگوزاری دهۆك سەردانیكردنی 59 هەزار گەشتیاری بۆ ئەو پارێزگایە راگەیاند، بەڵام سەرۆكی كۆمەڵەی هوتێل و موتێلەكانی دهۆك دەڵێت ئەو داتاییە زۆر هەڵەیەو تەنها سێ هەزار گەشتیار هاتونەتە دهۆك. ئیحسان عیسا، سەرۆكی كۆمەڵەی هوتێل و موتێلەكان لە دهۆك بە هاوڵاتی وت " بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری دهۆك ئاماری زۆر هەڵە  بڵاودەكاتەوەو ئەوەش باجی دەرامەت و رسوماتی تر زیاتر لەسەریان هەژمار دەكرێت.  بەڕێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری دهۆك رایگەیاندبوو" لە رۆژی 22 تا 31ی مانگی رابردوو بۆ سەری ساڵی نوێ 59 هەزارو 358 گەشتیار سەردانی دهۆكیان كردوە. سەرۆكی كۆمەڵەی هوتێل و موتێلەكان لە دهۆك وتیشی "بەپێی  داتاكانمان لەو ماوەیەدا تەنها سێ هەزار گەشتیار هاتونەتە دهۆك، لەشەوی سەر ساڵیش تەنها 517 گەشتیار لەئوتێلەكانی دهۆك ماونەتەوە". "گەشتوگوزاری دهۆك باسی لەوەشكردوە لەماوەی 2023دا دوو ملیۆن و 400 هەزار گەشتیار سەردانی دهۆكیان، بەڵام ئەو ئامارەشیان زۆر هەڵەیە، لەساڵی 2023دا تەنها 400 هەزار گەشتیار هاتونەتە سنوری پارێزگای دهۆك". ئیحسان عیسا وای وت. ئەوەشی خستەڕوو "داتای هەڵە وایكردوە باج و رسومات و دەرامەت 10 تا 20 هێندە بەسەرمان زیاد ببێت، بەنمونە مۆڵەتی ئوتێلێكی سێ ئەستێرە پێشتر 600 هەزار بووە، دوای بڵاوكردنەوەی داتای هەڵە موڵەتی ئۆتێلێكی سێ ئەستێرە بووەتە دوو ملیۆن  و 600 هەزار دینار".  

هاوڵاتی  دوای راگەیاندنەكەی چەند رۆژی رابردووی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەبارەی ئەوەی حكومەتەكەی سەرقاڵی دیاریكردنی كاتی دەستپێكردنی گفتوگۆكانە لەگەڵ واشنتۆن بۆ كۆتایهێنان بەمانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لەعێراق، نزیكەی 20 ملیۆن هاوڵاتی عێراقی، لەلایەن حكومەتەوە كورتەنامەیەكیان پێگەیشتوەو پرسیاری ئەوەیان لێكراوە كە بۆچونیان چییە لەبارەی كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق. ناوەرۆكی راپرسیەكە بۆ هاوڵاتیان لەڕێی كورتەنامەیەكەوەیەوەو دەڵێت "هاوڵاتی بەڕێز ئایا تۆ لەگەڵ مانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانانی لە عێراقدا یان دژی مانەوەیانی؟ وەڵامی ئەو پرسیارەش بە بەڵێ یان نەخێر دەدرێتەوەو مەبەستی حكومەتی عێراقیش لەو راپرسییە ئەوەیە كە بزانێت ئاڕاستەی بیركردنەوەی خەڵك زیاتر بەكام لادا دەشكێتەوەو بەپێی زۆرینەو كەمینەی ئاراستەكان بڕیاڕ بدات". هەرچەندە لە كورتەنامەكەدا هاتووە "سەرچاوەی ئەم راپرسییە (ناوەندی عێراقی پێوانەی ڕایە)، بەڵام دوابەدوای كردنەوەی لینكی راپرسییەكە راستەخۆ دەچیتە پێگەی ئوری حكومی بۆ خزمەتگوزارییە ئەلەكترۆنییەكان". دوابەدوای هێرشێكی ئاسمانی ئەمریكی بۆ سەر بنكەیەكی هێزەكانی حەشدی شەعبی لە بەغدادی پایتەخت كە لە ئەنجامدا دوو بەرپرسی دیاری بزووتنەوەی نوجەبا كوژران، محەمەد شەیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عێراق لە میانەی ئامادەبوونی لە چوارەمین ساڵیادی كوژرانی ئەبومەهدی موهەندیس، جێگری سەرۆكی حەشدی شەعبی، رایگەیاند "ئیتر هێزەكانی هاوپەیمانان هیچ جۆرە بیانویەكییان بۆ مانەوە لەناو عێراقدا نەماوەو داوای كشانەوەی هێزەكانیانی كرد". هەروەها سەرۆك وەزیرانی عێراق رەخنەی توندی لە هێرشەكانی هێزی هاوپەیمانان بۆ سەر بنكەو بارەگاكانی حەشدی شەعبی گرت و رایگەیاند "حەشدی شەعبی هێزێكی یاسایی سەر بەحكومەتی عێراقن و بەشێكن لە هێزە چەكدارەكانی وڵات". لەبارەی نامەكەوە، سەرچاوەیەكی حكومی بە رۆژنامەی (العربی الجدید)ی وتووە "نامەكە لەچوارچێوەی ئاڕاستەیەكی نوێی حكومەتی عێراقدایەو ئامانجی لێی وەرگرتنی بۆچوونی رای گشتییە لەبارەی بڕیاڕە چارەنوسسازەكانەوە". پەرلەمانی عێراق چوار ساڵ لەمەوبەرو لە 5 كانونی دووەمی 2020دا دوو رۆژ دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی و ئەبو مەهدی موهەندیس لەهێرشێكی ئاسمانیدا لەنزیك فڕۆكەخانەی بەغدا، دەنگیدا لەبەرژەوەندی بڕیارێك بۆ دەركردنی تەواوی هێزە بیانیەكان لەعێراق. هەر دوای بڕیارەكەی ئەوكاتەی پەرلەمانی عێراق، ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا گومانی هەبوو لەجێبەجێكردنی بڕیارەكەی پەرلەمانی عێراق، مارك ئەسپەر، وەزیری ئەوكاتەی بەرگری ئەمریكا رایگەیاندبوو "لەكۆبوونەوەی دەنگدانەكەدا هیچ پەرلەمانتارێكی كورد بەشداری تیادا نەكردوە، زۆرینەی پەرلەمانتارانی سوننەش بەشدار نەبوون، زۆرێكیش لە پەرلەمانتارانی شیعە لەژێر هەڕەشەدا بەشداری دەنگدانەكەیان كردووە".   ئەندامێكی دیاری چوارچێوەی هەماهەنگیش كە نەیویستوە ناوی ئاشكرابكرێت، ئەوەی بەئاژانسەكان راگەیاندووە "حكومەتی عێراق دەستیكردووە بەپێكهێنانی وەفدێكی سەربازی و ئەمنی و دیپلۆماسی بۆ گەیاندنی خواستی عێراق بۆ كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان، چونكە پێویستیان بەهێزەكانی هاوپەیمانان نیە". "وەرگرتنی بۆچونی عێراقیەكان ئامانج لێی بەدەستهێنانی پاساو و كارتی زیاترە، چونكە واشنتۆن پێیوایە هەر قسەكردنێك لەسەر چونە دەرەوەی ئەمریكا، خواستێكی ئێرانیە نەك عێراقی". سەرچاوەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی وا دەڵێت.   سەرچاوەكە ئەوەشی وتوە "عێراق ترسی هەیە لە رێوشوێنی تۆڵە سەندنەوەی ئەمریكا لەحاڵەتی بەرەوپێشچونی هەوڵەكانی دەركردنی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی كە واشنتۆن نزیكەی 80% هێزەكانی پێكدەهێنێت، رەنگە رێوشوێنەكان ئابوری و تەنانەت سەربازیش بن". دوابە دوای پێداگری حكومەتی عێراقی بۆ كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان لە عێراقداو راگەیاندنەكەی وەزارەتی بەرگری ئەمریكا (پەنتاگۆن) كە لە ئێستادا پلانی كشانەوەی هێزەكانیان نیە لەعێراق. ژمارەی هێزەكانی ئەمریكا لەچوارچێوەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی  لە سوریا 900 سەربازو لە عیراقیشدا دوو هەزارو 500 سەرباز دەبن و كاریان راوێژو یارمەتی دانی هێزە ناوخۆییەكانی ئەو دوو وڵاتەیە لە دژی رێكخراوی تیرۆریستی داعش كە لە ساڵی 2014دا توانی دەست بەسەر رووبەرێكی بەرفراوانی ئەو دوو وڵاتەدا بگرێت. ئەندامە دیارەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی ئەوەشی ئاشكراكردوە "چوارچێوەی هەماهەنگی بەكۆی دەنگ بڕیاریداوە بۆ جوڵەكردنی حكومەتی سودانی، بەڵام كوردەكان بیرۆكەكە رەتدەكەنەوەو پابەندن بەمانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان لەهەرێمی كوردستان، هەرچی حزبە عەرەبیە سوننەكانە لەبەردەم چوارچێوەی هەماهەنگی هەڵوێستێكیان هەیەو لەبەردەم باڵیۆزخانەكانی خۆرئاواش هەڵوێستێكی تریان هەیە". "بابەتەكە زۆر ئاڵۆزە، نەك تەنها لەسەر ئاستی باڵا بۆ رازیكردنی ئەمریكیەكان بۆ جێهێشتنی عێراق، تەنانەت لەسەر ئاستی ناوخۆش ماڵی عێراقی ناكۆكی تێدایە". ئەندامە دیارەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی وا دەڵێت. دوای هەڵَگیرسانی جەنگی نێوان ئیسرائیل و بزوتنەوەی حەماس لەكەرتی غەزە، هێرشی گروپ و ملیشیاكانی سەر بە ئێران بۆ سەر هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق و سوریا بەشێوەیەكی بەرچاو زیادیكردووە، بەجۆرێ كە تەنها لە دوو مانگی كۆتایی ساڵی 2023دا زیاتر لە 100 هێرشی جۆراوجۆر لە عێراق و سوریاو هەرێمی كوردستان كراونەتە سەریان و ئەمەش پاڵی بەهێزەكانی ئەمریكاوە نا تا وەڵامی ئەو هێرش و پەلامارانەی گروپەكانی سەر بە ئێران و نزیك لە ئێران بدەنەوە.

هاوڵاتی  دوای راگەیاندنەكەی چەند رۆژی رابردووی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەبارەی ئەوەی حكومەتەكەی سەرقاڵی دیاریكردنی كاتی دەستپێكردنی گفتوگۆكانە لەگەڵ واشنتۆن بۆ كۆتایهێنان بەمانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لەعێراق، نزیكەی 20 ملیۆن هاوڵاتی عێراقی، لەلایەن حكومەتەوە كورتەنامەیەكیان پێگەیشتوەو پرسیاری ئەوەیان لێكراوە كە بۆچونیان چییە لەبارەی كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عێراق. ناوەرۆكی راپرسیەكە بۆ هاوڵاتیان لەڕێی كورتەنامەیەكەوەیەوەو دەڵێت "هاوڵاتی بەڕێز ئایا تۆ لەگەڵ مانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانانی لە عێراقدا یان دژی مانەوەیانی؟ وەڵامی ئەو پرسیارەش بە بەڵێ یان نەخێر دەدرێتەوەو مەبەستی حكومەتی عێراقیش لەو راپرسییە ئەوەیە كە بزانێت ئاڕاستەی بیركردنەوەی خەڵك زیاتر بەكام لادا دەشكێتەوەو بەپێی زۆرینەو كەمینەی ئاراستەكان بڕیاڕ بدات". هەرچەندە لە كورتەنامەكەدا هاتووە "سەرچاوەی ئەم راپرسییە (ناوەندی عێراقی پێوانەی ڕایە)، بەڵام دوابەدوای كردنەوەی لینكی راپرسییەكە راستەخۆ دەچیتە پێگەی ئوری حكومی بۆ خزمەتگوزارییە ئەلەكترۆنییەكان". دوابەدوای هێرشێكی ئاسمانی ئەمریكی بۆ سەر بنكەیەكی هێزەكانی حەشدی شەعبی لە بەغدادی پایتەخت كە لە ئەنجامدا دوو بەرپرسی دیاری بزووتنەوەی نوجەبا كوژران، محەمەد شەیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عێراق لە میانەی ئامادەبوونی لە چوارەمین ساڵیادی كوژرانی ئەبومەهدی موهەندیس، جێگری سەرۆكی حەشدی شەعبی، رایگەیاند "ئیتر هێزەكانی هاوپەیمانان هیچ جۆرە بیانویەكییان بۆ مانەوە لەناو عێراقدا نەماوەو داوای كشانەوەی هێزەكانیانی كرد". هەروەها سەرۆك وەزیرانی عێراق رەخنەی توندی لە هێرشەكانی هێزی هاوپەیمانان بۆ سەر بنكەو بارەگاكانی حەشدی شەعبی گرت و رایگەیاند "حەشدی شەعبی هێزێكی یاسایی سەر بەحكومەتی عێراقن و بەشێكن لە هێزە چەكدارەكانی وڵات". لەبارەی نامەكەوە، سەرچاوەیەكی حكومی بە رۆژنامەی (العربی الجدید)ی وتووە "نامەكە لەچوارچێوەی ئاڕاستەیەكی نوێی حكومەتی عێراقدایەو ئامانجی لێی وەرگرتنی بۆچوونی رای گشتییە لەبارەی بڕیاڕە چارەنوسسازەكانەوە". پەرلەمانی عێراق چوار ساڵ لەمەوبەرو لە 5 كانونی دووەمی 2020دا دوو رۆژ دوای كوژرانی قاسم سولەیمانی و ئەبو مەهدی موهەندیس لەهێرشێكی ئاسمانیدا لەنزیك فڕۆكەخانەی بەغدا، دەنگیدا لەبەرژەوەندی بڕیارێك بۆ دەركردنی تەواوی هێزە بیانیەكان لەعێراق. هەر دوای بڕیارەكەی ئەوكاتەی پەرلەمانی عێراق، ویلایەتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا گومانی هەبوو لەجێبەجێكردنی بڕیارەكەی پەرلەمانی عێراق، مارك ئەسپەر، وەزیری ئەوكاتەی بەرگری ئەمریكا رایگەیاندبوو "لەكۆبوونەوەی دەنگدانەكەدا هیچ پەرلەمانتارێكی كورد بەشداری تیادا نەكردوە، زۆرینەی پەرلەمانتارانی سوننەش بەشدار نەبوون، زۆرێكیش لە پەرلەمانتارانی شیعە لەژێر هەڕەشەدا بەشداری دەنگدانەكەیان كردووە".   ئەندامێكی دیاری چوارچێوەی هەماهەنگیش كە نەیویستوە ناوی ئاشكرابكرێت، ئەوەی بەئاژانسەكان راگەیاندووە "حكومەتی عێراق دەستیكردووە بەپێكهێنانی وەفدێكی سەربازی و ئەمنی و دیپلۆماسی بۆ گەیاندنی خواستی عێراق بۆ كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان، چونكە پێویستیان بەهێزەكانی هاوپەیمانان نیە". "وەرگرتنی بۆچونی عێراقیەكان ئامانج لێی بەدەستهێنانی پاساو و كارتی زیاترە، چونكە واشنتۆن پێیوایە هەر قسەكردنێك لەسەر چونە دەرەوەی ئەمریكا، خواستێكی ئێرانیە نەك عێراقی". سەرچاوەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی وا دەڵێت.   سەرچاوەكە ئەوەشی وتوە "عێراق ترسی هەیە لە رێوشوێنی تۆڵە سەندنەوەی ئەمریكا لەحاڵەتی بەرەوپێشچونی هەوڵەكانی دەركردنی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی كە واشنتۆن نزیكەی 80% هێزەكانی پێكدەهێنێت، رەنگە رێوشوێنەكان ئابوری و تەنانەت سەربازیش بن". دوابە دوای پێداگری حكومەتی عێراقی بۆ كشانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان لە عێراقداو راگەیاندنەكەی وەزارەتی بەرگری ئەمریكا (پەنتاگۆن) كە لە ئێستادا پلانی كشانەوەی هێزەكانیان نیە لەعێراق. ژمارەی هێزەكانی ئەمریكا لەچوارچێوەی هێزەكانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی  لە سوریا 900 سەربازو لە عیراقیشدا دوو هەزارو 500 سەرباز دەبن و كاریان راوێژو یارمەتی دانی هێزە ناوخۆییەكانی ئەو دوو وڵاتەیە لە دژی رێكخراوی تیرۆریستی داعش كە لە ساڵی 2014دا توانی دەست بەسەر رووبەرێكی بەرفراوانی ئەو دوو وڵاتەدا بگرێت. ئەندامە دیارەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی ئەوەشی ئاشكراكردوە "چوارچێوەی هەماهەنگی بەكۆی دەنگ بڕیاریداوە بۆ جوڵەكردنی حكومەتی سودانی، بەڵام كوردەكان بیرۆكەكە رەتدەكەنەوەو پابەندن بەمانەوەی هێزەكانی هاوپەیمانان لەهەرێمی كوردستان، هەرچی حزبە عەرەبیە سوننەكانە لەبەردەم چوارچێوەی هەماهەنگی هەڵوێستێكیان هەیەو لەبەردەم باڵیۆزخانەكانی خۆرئاواش هەڵوێستێكی تریان هەیە". "بابەتەكە زۆر ئاڵۆزە، نەك تەنها لەسەر ئاستی باڵا بۆ رازیكردنی ئەمریكیەكان بۆ جێهێشتنی عێراق، تەنانەت لەسەر ئاستی ناوخۆش ماڵی عێراقی ناكۆكی تێدایە". ئەندامە دیارەكەی چوارچێوەی هەماهەنگی وا دەڵێت. دوای هەڵَگیرسانی جەنگی نێوان ئیسرائیل و بزوتنەوەی حەماس لەكەرتی غەزە، هێرشی گروپ و ملیشیاكانی سەر بە ئێران بۆ سەر هێزەكانی ئەمریكا لە عێراق و سوریا بەشێوەیەكی بەرچاو زیادیكردووە، بەجۆرێ كە تەنها لە دوو مانگی كۆتایی ساڵی 2023دا زیاتر لە 100 هێرشی جۆراوجۆر لە عێراق و سوریاو هەرێمی كوردستان كراونەتە سەریان و ئەمەش پاڵی بەهێزەكانی ئەمریكاوە نا تا وەڵامی ئەو هێرش و پەلامارانەی گروپەكانی سەر بە ئێران و نزیك لە ئێران بدەنەوە.

هاوڵاتی  ئێران لە ناو سنوورە ئاوییەكانی عێراقدا دەستی بەسەر پاپۆڕێكی بازرگانی تەنزانیدا گرت و دوای داگرتنی ئاڵای تەنزانیاش ئاڵای ئێرانیان لە سەر پاپۆڕەكە بەرزكردەوە. بەپێی ئەو زانیارییانەش كە میدیا عەرەبیەكان بڵاویانكردوەتەوە، هێزە دەریاییەكانی ئێران بە پێنج بەلەمی جەنگی، لەكاتی داخڵبونی پاپۆڕە بازرگانییەكە بۆ ناو سنورە ئاوییەكانی عیراق چواردەوریان گرتوەو دوای داگرتنی ئاڵای تەنزانیا، ئاڵای ئێرانیان لە سەر پاپۆڕەكە بەرزكردۆتەوە. ئەم رووداوەش لە كاتێكدایە كە كێشەو ململانێكانی ئێران لەگەڵ زۆربەی وڵاتانی جیهان گەیشتۆتە لوتكەو گروپی حوسییەكانی نزیك لە ئێرانیش لە ماوەی پێشوودا كێشەو تەگەرەیان بۆ ئەو پاپۆڕانە دروستكردبوو كە بەدەریای سووردا تێدەپەڕین كە ڕێڕەوێكی گرنگی بازرگانی جیهانییە، وڵاتانی جیهانیش ئێرانیان بەهاندانی حوسییەكان تۆمەتبار كردبوو، بەڵام ئێران هەموو ئەو تۆمەتانەی رەتكردەوەو بێئاگایی خۆی لەو جۆرە كارانە راگەیاند كە لە لایەن حوسییەكانەوە بەرامبەر پاپۆڕەكان دەكران. ئێرانيەكان ئەوەشیان راگەیاندبوو ئەو گروپە چەكدارانە خۆیان بڕیار لەسەر چۆنییەتی بەرنامەو كارەكانیان دەدەن، كە ئەمەش وەك ئاماژەیەكە بۆ كارو چالاكییەكانی گروپە چەكدارەكانی ناو عێراق و سوریا و یەمەن و لوبنانی نزیك لە ئێران و سوپای پاسدارانی ئەو وڵاتەوە .

هاوڵاتی  ئیسرائیل دوای رۆژێك كوشتنی فەرماندەیەكی حزبوڵا، لەڕێی هێرشی ئاسمانییەوە سێ ئەندامی دیكەی ئەو حزبەی كوشت. ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری دوو سەرچاوەی ئاگاداری لوبنانی نزیك لە حزبوڵاوە، ئاشكرایكرد"لەمیانەی هێرشێكی سوپای ئیسرائیدا بۆ سەر ئۆتۆمبێلێك، سێ ئەندامی حزبوڵای لوبنانی كوژراون، بەڵام تا ئێستا ناسنامەی كوژراوەكان ئاشكرا نەكراوە". هێرشەكەی ئەمڕۆ رۆژێك دوای كوژرانی ویسام حەسەن ئەلتەویلی فەرماندەی ناو هێزەكانی رەزوانی یەكەی تایبەتی سەر بە حزبوڵا دێت لە ئەنجامی هێرشێكی ئاسمانی سوپای ئیسرائیل بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان بۆ سەر ئۆتۆمبێلەكەی لە باشوری لوبنان. لەئەنجامی بوردومانی نێوان حزبوڵای لوبنانی و سوپای ئیسرائیلیدا تا ئێستا نزیكەی 176 لوبنانی كە 130 كەسیان سەر بە چەكدارو ئەندامەكانی حزبوڵان كوژراون و نزیكەی 76 هەزار كەسی دیكە ماڵ و حاڵی خۆیان لەسەر سنوری ئیسرائیل و لوبنان بەجێهێشتووە. لە بەرانبەریشدا بەپێی ئاماریكی سوپای ئیسرائیلی 14 كەس لە ئەنجامی بوردومانەكانی حزبوڵای لوبنانی كوژراون كە 9 كەسیان سەربازن. لە 7ی تشرینی یەكەمی 2023ەوە دوابەدوای هێرشێكی چەكدارەكانی بزوتنەوەی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل كە بوە هۆی كوژرانی سەدان كەس و بە بارمتەگرتنی دەیان كەسی دیكە لەلایەن ئەو بزوتنەوەیەوە، سوپای ئیسرائیلی هێرشێكی بەرفراوانی بۆ سەر ئەو بزووتنەوەیە لە كەرتی غەزە دەست پێكردو كۆمەڵگەی نێودەڵەتیش ترسی فراوان بوونی جەنگەكەی لێنیشتووە بۆ جەنگێكی هەرێمی گشتگیر، بەتایبەتیش كە گروپە چەكدارەكانی نزیك لە ئێران لە لوبنان و عێراق و یەمەن ئامادەیی خۆیان بۆ بەشداری لەو جەنگە راگەیاندووە.

هاوڵاتی  ڕێبەری ڕەوتی سەدر ڕەتیدەكاتەوە بگەڕێتەوە ناو پڕۆسەی سیاسیی عێراق ‌و ئیدانەی بەردەوامی بڵاوبونەوەی گەندەڵی لەوڵاتدا دەكات، دەشڵێت مەبەستم لایەنێكی دیاریكراو نییە، هەموان یان گەندەڵن یان هاوپەیمانن لەگەڵ گەندەڵكاران، تەنانەت ئەوانەی كە ماوەیەك پێش ئێستا داوای چاكسازییان كردوە یان هاوپەیمانی چاكسازیی بون. موقتەدا سەدر ڕێبەری ڕەوتی سەدر درەنگانی شەوی ڕابردوو لەبارەی گەڕانەوەی بۆ نێو پرۆسەی سیاسیی عێراق پەیامێكی لەتۆڕی كۆمەڵایەتیی ئێكس بڵاوكردەوەو نوسیویەتی"ئامادەنیم دووبارە بەشداریی پرۆسەی سیاسی لەعێراق بكەم، بەتوندی ئیدانەی بەردەوامی بڵاوبونەوەی گەندەڵی لەوڵاتدا دەكەم". سەدر ئەوەشی خستوەتەڕوو، "دوای كشانەوەی لەپڕۆسەی سیاسی ‌و حكومەتێك كە بە"گەندەڵ" ناوی بردوە، بەردەوام شكست، دواكەوتن، ژێردەستەیی، هەژاری، ستەمكاریی بەسەر ملی هەژاران، بڵاوبونەوەی تیرۆری میلیشیایی ‌و وازهێنان لەماف ‌و دەست تێكەڵكردن لەگەڵ داگیركەر زیاتر بوە"‌. "مەبەستم لایەنێكی دیاریكراو نییە، هەموان یان گەندەڵن یان هاوپەیمانن لەگەڵ گەندەڵكاران، تەنانەت ئەوانەی كە ماوەیەك پێش ئێستا داوای چاكسازییان كردوە یان هاوپەیمانی چاكسازیی بون" موقتەدا سەدر لەپەیامەكەیدا وا دەڵێت.  

هاوڵاتی  ئاگر لەنەخۆشخانەی منداڵبونی پارێزگای دیوانییە كەوتەوەو بەهۆیەوە چوار منداڵ خنكان و نزیكەی 20 كەسی تریش بریندار بوون. ساڵح حەسناوی وەزیری تەندروستی عیراق لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لە شوێنی رووداوەكە رایگەیاند"رووداكەوە بەهۆی شۆرتی كارەباوە لەئامێرەكانی ئەو كۆمپانیایەی كە خەریكە نۆژەنكردنەوەی نەخۆشخانەكەیە روویداوە". وتیشی "ئاگرەكە لە دەرەوی قاوشی نەخۆشخانەكە بوەو دوای هاتنە ناوەوەی دوكەڵ بۆ ناو قاوشەكانی نەخۆشخانەكە  كارمەندەكان بە پەلە نەخۆشەكانیان گواستۆتەوەو لە ئەنجامی ئاگرەكەشدا چوار منداڵی تازە لەدایكبوو كە نەخۆشی سییان هەبووە گیانیان لەدەستداوە". لە لای خۆیەوە مانگی سووری عیراقی ئاشكرایكرد"لەئەنجامی ئاگركەوتنەكەو چڕی دوكەڵ لە قاوشەكانی ناو نەخۆشخانەكە، 150 منداڵی تازە لەدایكبوو لەگەڵ 190 هاوەڵی نەخۆش لە نەخۆشخانەكە رزگاركراون و گواستراونەتەوە". دوابەدوای رووداوەكەش محەمەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرانی عیراق  فەرمانیدا بەپێكهێنانی لیژنەیەكی لێكۆڵینەوەو داوایكرد كە كەسانی كەمتەرخەم دەستبەجێ دەستلەكاركێشانەوەیان پێبكرێت و روبەڕووی یاسا بكرێنەوە.

هاوڵاتی  ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایان و فەرمانبەرانی ناڕازی رایانگەیاند دەسەڵات لەڕێگای بارەگایی حیزبی و بەكارهێنانی دامەزراوە پەروەردەییەكانەوە هەموو هەوڵی خۆی خستۆتەگەڕو دەیەوێت ئیرادەی مامۆستایان بشكێنێت و مامۆستایان بەگیرفانی خاڵیەوە بەرنەوە نێو هۆڵەكانی خوێندن، بەڵام مامۆستایان و فەرمانبەران بەئیرادەیەكی بەهێزترەوە ڕوبەڕووی فشارەكان دەبنەوە. ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایان و فەرمانبەرانی ناڕازی رونكردنەوەیەكیان بڵاوكردەوەو دەڵێن" لەدوای خۆپیشاندانە فراوانەكەی ئەمڕۆی شارو شارۆچكەكان و هەڵوێستی پێكەوەیی مامۆستایان و فەرمانبەران، لێرە و لەوێ دەسەڵات لەڕێگای بارەگایی حیزبی و بەكارهێنانی دامەزراوە پەروەردەییەكانەوە هەموو هەوڵی خۆی خستۆتەگەڕو دەیەوێت ئیرادەی مامۆستایان بشكێنێت و بەبێ هیچ دەستكەوتێك بچنەوە هۆڵەكانی خوێندن، لە بەرامبەریشدا مامۆستایان و فەرمانبەران بە ئیرادەیەكی بەهێزتر لە ڕابردوو بەڵێنی خۆڕاگری و ڕووبەڕوو بونەوەی فشارەكان دەدەن و هیچ كات ناچینە ژێر فشارەكانتان". "دەتانەوێت لە پاڵ ڕشتنی فرمێسكی تیمساحی بۆ خوێندن و منداڵی فەقیردا درێژە بەتاڵانكاریەكانتان بدەن و مامۆستایان بە گیرفانی خاڵی و دڵێكی شكاوەوە بەرنەوە نێو هۆڵەكانی خوێندن" ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایان و فەرمانبەرانی ناڕازی وا دەڵێن. ئەوەشیان خستوەتەڕوو "هەر بۆیە دەمانەوێت لێرەوە ڕوو بكەینە ئەو بەڕێوبەرو بەرپرسە پەروەردەییە بەهەڵوێستانەی نەبونەتە بەشێك لە فشارەكان و پێیان بڵیین: ئێوە لەگەڵ خۆتان و پەیامی پەروەردەیتاندا ڕاستگۆن و داهاتوو ئەمەتان وەك شانازی بۆ تۆماردەكات، لە هەمان كاتدا بەو بەڕێوبەرو بەرپرسە پەروەردەییانەش كە بوونەتە بەشێك لە فشارەكانی دەسەڵاتی ستەمكارو بەزمانی هەڕەشەو سزا لەگەڵ مامۆستایاندا دەدوێن دەڵێین ئەوەی ئێوە دەیكەن درێژەدانە بەو ستەمكاریەی كە بوەتە هۆی بڕینی قوتی مناڵەكانمان و پشتیوانی ئەو بەرپرسانەیە كە هیچ باكیان بەژیانی هاوڵاتیان و كەرتە خزمەتگوزاریەكان نیەو تەنها چاویان لە بەردەوامی ئەو تاڵانكاریەیە كە بە شێوازێكی سیستماتیك ئەنجامی دەدەن". لەبەشێكی تری رونكردنەوەكەیاندا ئاماژەیان بەوەداوە "مێژوو هەر جۆرە هەوڵێكی ناپەروەردەییانەو زمانی هەڕەشەی حیزبیانەتان وەك خاڵێكی ڕەش بۆ دەنوسێتەوە، چونكە ئەوەی ئەمڕۆ بەرامبەر مامۆستایان و فەرمانبەران دەكرێت ستەمێكی بێ وێنەو برسیكردنێكی ڕوونەو فشاركردنیش پشتیوانی ستەم و برسیكردنە". "لێرەوە دەمانەوێ ڕوو بكەینە مامۆستایانی خاوەن هەڵوێست و بڵێین بەئیرادەیەكی بەهێزەوە ڕووبەڕووی ئەو نامەو بڵاوكراوەو زمانی هەڕەشانە ببنەوە كە ئاراستەتان دەكرێن، چونكە ئەوەی بڕیارە سزابدرێت حكومەتێكی نابەرپرس و بەرپرسانێكی مشەخۆری گەندەڵن نەك مامۆستایەكی گیرفانخاڵی ستەم لێكراو، بەپێی یاساش بەرپرسی یەكەمی هەموو گرفتەكان حكومەتی هەرێمی كوردستانە كە پابەندی ئەو گرێبەستە مەدەنیە نەبوە كە لە نێوان خۆیی و مامۆستاو فەرمانەردا هەیە، لە كاتێكدا مامۆستایان بە ئەركی خۆیان هەستاون" ئەنجومەنی سەرتاسەری مامۆستایان و فەرمانبەرانی ناڕازی ئەوەشیان وتوە.

هاوڵاتی  وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی هەرێم رایگەیاند لەبەرھەمھێنانی هێلكەو گۆشتی سپی گەیشتوینەتە ئاستی خۆبژێوی و حكومەتی هەرێم ئامادەكاری دەكات بۆ هەناردەكردنی هێلكەو مریشكی كوردستان بۆ بازاڕەكانی جیهان. هیوا عەلی، وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵی هەرێم بە ماڵپەڕی فەرمی پارتی وتوە " لەبەرھەمھێنانی هێلكەو گۆشتی سپی گەیشتوینەتە ئاستی خۆبژێوی و زیاتریش، چونكە بازاڕی هەرێمی كوردستان ڕۆژانە پێویستی بە حەوت هەزار كارتۆن هێلكەیە، بەڵام بەرهەمی ڕۆژانەی كێڵگەكان 14 هەزار كارتۆنە، واتە حەوت هەزار كارتۆن زیادە لەبازاڕو پێویستی بەهەناردەكردنە". "ساڵانە هەرێمی كوردستان پێویستی بە 147 هەزار تۆن گۆشتی سپی هەیە، لەكاتێكدایە بەرهەمی ساڵانەی گۆشتی سپی گەیشتوەتە 285 هەزار تۆن، واتە ساڵانە 135 هەزار تۆن گۆشتی سپی زیادەیە لەبازاڕی ناوخۆیی و دەگاتە 45%ی گۆشتی بەرهەمهێنراو لە هەرێمی كورستان" وتەبێژی وەزارەتی كشتوكاڵ وا دەڵێت. ئەوەشی خستوەتەڕوو "بەشێكی بەرهەمی هێلكەو مریشكی كوردستان دەچێتە ناوەڕاست و باشووری عێراق، پلانی حكومەتی هەرێمی كوردستانیش ئەوەیە بازاڕ بۆ بەرهەمی ناوخۆ پەیدا بكەین، ئێستا ئامادەكاری دەكرێت بۆ هەناردەكردنی هێلكەو مریشكی كوردستان بۆ بازاڕەكانی جیهان".    

هاوڵاتی  سەلاحەدین دەمیرتاش رایگەیاند لەبەرئەوەی باسی كوردو كوردستانی كردووە دادگایی دەكەن و بابەتەكە گرێدراوە بەكوردەوەو تەنها قسەكانم دەربارەی كوردو كوردستان وەك تاوان سەیركراوە. ئەمڕۆ 8ی كانونی دووەمی 2024، لە دادگای سزا قورسەكانی ئەنكەرە لە زیندانی سینجان 22هەمین دانیشتنی دادگا لە دۆسیەی كۆبانێ‌ ئەنجام دراو تیایدا دەمیرتاش لەڕێگەی ڤیدیۆ كۆنفڕانسەوە بەشداری دادگاییەكەی كرد. سەلاحەدین دەمیرتاش هاوسەرۆكی پێشوتری پارتی دیموكراتی گەلن (هەدەپە) ڕووی لە دادوەران كردوەو وتویەتی “زۆربەی هاوڕێیان دەڵێن، دەمیرتاش لەسەر كوردو كوردستان دەستی بەقسەكردن كردووە، حوكم دەدرێم، چونكە وتم كوردو كوردستان، نزیكەی 20 ساڵە لە سیاسەتدام. قسەكانم سەبارەت بە كوردو كوردستان كراوە بەبابەتی تاوانكاری، هەروەها باسی سۆمام كرد، بۆ بەو هۆیەوە دۆسیەیەك لە دژم تۆمار نەكرا، چونكە لەو قسەیەی مندا باسی كوردی تێدا". "12 ساڵە پەرلەمانتارەو حەوت ساڵە لە زیندانە، هەزاران جار قسەی كردووە، بەڵام لەبەرئەوەی 40 بۆ 50 جار باسی كوردو كوردستانی كردووە دادگایی دەكەن و بابەتەكە گرێدراوە بە كوردەوە، تەنها قسەكانم دەربارەی كوردو كوردستان وەك تاوان سەیركراوە، لەبەر وتنی وشەكانی كورد و كوردستان دادگایی دەكرێم". دەمیرتاش وای وتوە. لەسەر كەیسی كۆبانێ كە بە بیانوی چالاكییەكانیان لە نێوان شەش بۆ هەشتی تشرینی یەكەمی ساڵی 2014 بۆ ئیدانەكردنی هێرشكردنە سەر كۆبانێ لە دژی هێرشەكانی داعش كراوەتەوەو هاوسەرۆكانی پێشوی هەدەپە، فیگن یوكسكداغ، سەلاحەدین دەمیرتاش و ئەندامانی دەستەی جێبەجێكاری ناوەندی لەناودایەو بەگشتی 108 كەس دادگای دەكرێن. دەمیرتاش لەكاتی دادگاییەكەدا ئەوەشی خستوەتەڕوو كە تۆمەتەكانی سەری و بەتایبەت تۆمەتی ژمارە 19 پەیوەست بەقسەكردنی لەبارەی عەبدوڵڵا ئۆجالان، لەكاتی بەڕێوەچوونی یادی نەورۆزی ئامەدا، وتیشی "ئەگەر بە عەبدوڵڵا ئۆجالان بڵێم ڕێبەری گەلی كورد، ئەمە چۆن دەبێتە تاوان، با قسە لەسەر ئەمە بكەین، كەسێك چۆن لەلایەن گەلێكەوە وەك ڕێبەر قبوڵ دەكرێت، ئەمە جێگەی ڕەخنەو گفتوگۆی سیاسییە، مەسەلەكە گرێدراوی دادگا نییە، نەوەك من، ملیۆنان كەس ئۆجالان وەك ڕێبەری خۆیان دەبین”. سەلاحەدین دەمیرتاش لەكاتی دادگاییەكەدا ئەوەشی وتوە "ئێمە خاوەندارێتی لە هەوڵەكانی ئاشتی دەكەین، لەساڵی 1993ەوە ئۆجالان بۆ ئاشتی هەوڵدەدات، لە دەرەوەی وڵات وەك موخاتەب قبوڵ دەكرا، كاتێك بەرپرسانی لەگەڵی كۆدەبوونەوە وەك بەڕێز ئۆجالان ناوی دەبرا".

هاوڵاتی  پارێزگای هەولێر رایگەیاند ئەمڕۆ هەندێك كەس بەناوی خاوەن سەمونخانەو نانەواخانە گردبونەوەو ناڕەزایەتیان ئەنجامدا لەبەرامبەر بڕیاری هەرزانكردنی نرخی نان و سەمون كە جگە لە مەرام و مەبەست بۆ شێواندنی بارودۆخەكە هیچی تر نەبوو. پارێزگای هەولێر لەبارەی بڕیاری دابەزاندنی نرخی نان لە سەمونخانەو نانەواخانەكان رونكردنەوەیەكی بڵاوكردەوەو ئاماژەی بەوەداوە "دوابەدوای فەرمانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان، لەپێناو یەكخستنی نرخی نان لە سەرجەم پارێزگاكانی هەرێمی كوردستان، كە 10 نان و سەمون بكرێت بە  هەزار دینار لە چوارچێوەی جێبەجێكردنی بڕیارەكەو پابەندكردنی سەرجەم سەمونخان و نانەواخانەكان، لەقائیمقامیەتی ناوەندی هەولێر بەئامادەبوونی لایەنە پەیوەندیدارەكان و نوێنەرایەتی نزیكە 1800 نانەواخانە و سەموونخانەی شاری هەولێر كۆبوونەوەیەك ئەنجامدرا". "لەكۆبوونەوەكەدا بڕیاردرا وەك پاڵپشتی و هاوكارییەك بۆ نانەواخانە و سەموونخانەكان، لەمەودوا نرخی هەر لیترێك غاز 50% داشكاندنی بۆ بكرێت و ڕۆژانە بە بڕی 300 دینار بۆ هەر لیترێك غازیان بۆ دابین بكرێت، كە خۆیان پێشتر بە 600 دینار بۆ هەرلیترێك غازیان كڕیووە، جگە لەدابینكردنی ئارد بۆیان بە نرخی 30 هەزار دینار بۆ هەر فەردەیەك" پارێزگای هەولێر وا دەڵێت. پارێزگای هەولێر راشیگەیاند "ئەوەی ئەمڕۆش ڕویدا كە هەندێك كەس بەناوی خاوەن سەمونخانە و نانەواخانە گردبوونەوەو ناڕەزایەتیان ئەنجامدا لە بەرامبەر بریارەكە، جگە لە مەرام و مەبەست بۆ شێواندنی بارودۆخەكە هیچی تر نەبوو، بەڵگەش بۆ ئەوە هەندێك لەوانەی لە نێو گردبوونەوەكەدا بوون بە دوور و نزیك پەیوەندیان بە سەمونخانەو نانەواخانەكان نەبوە". رونیشیكردوەتەوە"هەر ئەمڕۆ تەواوی ئەم بڕیارانە چونە بواری جێبەجێكردنەوەو هەمولایەكیش ڕەزامەندی و پابەندبونی خۆیان بەبڕیارەكە ڕاگەیاندوە، لە هەولێر نرخی هەر 10 نان و سەمونێك بە هەزار دینار بێت، هەر سەمونخانەو نانەواخانەیەكیش پابەندی بڕیارەكە نەبێت روبەڕووی ڕێكاری یاسایی دەبێتەوە".  

هاوڵاتی ئەمرۆ دووشەمە 8/1/2024 ، حزبوڵای لوبنانی کووژرانی فەرماندەیەکی سەربازی  خۆی  بە ناوی"ویسام حەسەن " ناسراو بە "جەواد"  لە ئەنجامی بوردومانێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر ئۆتۆمبێلەکەی لە ناوچەی مەرجەعیون لە باشووری لوبنان راگەیاند. ئاژانسەکانی هەواڵی لوبنانیش ئەوەیان ئاشکرا کردووە کە لە ئەنجامی هیرشێکی ئاسمانی سوپای ئیسرائیلی بۆ سەر ئۆتۆمبێلێک لە رێگەی دەبشە کە 11 کیلۆمەتر لە سنووری ئیسرائیلەوە دوورە ، دوو کەس کوژراون . هێرشەکەش لە رێگەی فرۆکەیەکی بێفرۆکەوانی سەر بە سوپای ئیسرائیلی ئەنجام دراوە. ئاژانسەکانی هەواڵ ئەوەشیان ئاشکرا کردووە کە "ویسام حەسەن" سەر بە یەکەی رەزوانی حزبوڵایە. هەر لەمبارەیەوە سەرچاوەیەکی ئاگادار بە ئاژانسی هەواڵی فرانس پرێسی راگەیاندووە ، کە بەرپرسە کوژراوەکەی حزبوڵا، فەرماندەیەکی مەیدانی چالاکییەکانی ئەو بزووتنەوەیە بووە لە باشووری لوبنان و کوژرانی ویسام حەسەنی بە لێدانێکی کەمەر شکێن بۆ حزبوڵای لوبنانی وەسف کردووە. لەلایەکی ترەوە هەر ئەمرۆ دووشەمە ، سوپای ئیسرائیلی رایگەیاند ، فرۆکە جەنگییەکانی چەن هێرشێکی ئاسمانییان بۆ سەر ژێرخانی حزبولا و چەند بنکەیەکی سەربازی سەر بەو بزووتنەوەیە ئەنجام داوە. لەم بارەیەوە "ئەفیخای ئەدرەعی"، وتەبێژی سووپای ئیسرائیل رایگەیاند ، هێزەکانمان لە وەڵامی هاویشتنی تۆپێکی دژە تانک بەرەو شاری کریات شمونا ، هێرشیان کردۆتە سەر چەند ناوچەیەک لە باشووری لوبنان. ئێوارەی دوێنێش ، "هێرتس هالیفی " سەرۆک ئەرکانی سوپای ئیسرائیلی لە لێدوانیکی ئەوەی ئاشکرا کرد کە ئیسرائیل دانیستوانی باکووری ووڵات دەگەرێنێتەوە بۆ شوێنەکانی خۆیان ، جا ئەم کارە چ بە گووشار خستنە سەر حزبوڵا بکرێت یان لە رێگەی جەنگێکی دیکە لەگەڵ ئەو بزوتنەوەیەدا. لە دوای هەڵگیرسانی جەنگی نیوان بزووتنەوەی حەماس و سوپای ئیسرائیل و هێرشی هەمەلایەنەی ئیسرائیل بۆ سەر کەرتی غەزە ، حزبوڵای لوبنان و سوپای ئیسرائیل ناوە ناوە بە تۆپ و فرۆکە و فرۆکەی بێفرۆکەوان بوردومانی یەک دەکەن و ئەمەش بۆتە مەترسییەک بۆ تەشەنە سەندنی جەنگەکە بۆ ناوچەکانی دیکە.

هاوڵاتی کارکردن لە فراوانکردنی سیستمی کارەبایی پریپەید لە سنووری پارێزگای دهۆک بەهۆی کێشەی تەکنیکییەوە راگیرا دوای ئەوەی شەوی ڕابردوو کارەبای دوو گەڕەک بەهۆی سیستەمەکەوە نەبوو. ئەمڕۆ دووشەممە حازم ئەحمەد، بەرپرسی سیستەمی پریپەید و جێگری بەرێوبەری گشتی کارەبای دهۆک بە هاوڵاتی  وت:دوای ئەوەی لە چەند رۆژی رابردوودا لەو گەڕەکانەی کە سیستمی پریپەیدی تێدا جێگیرکرابوو، کێشە بۆ بەشێک لە هاووڵاتییان دروست ببوو، ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی نوێنەری وەزارەتی کارەبا و جێگری پارێزگاری دهۆک، بە بڕیاری پارێزگاری دهۆک فراوانکردنی سیستمەکە لە سنووری پارێزگاکە راگیرا." حازم ئەحمەد ئەوەشی ڕونکردەوە، "هۆکاری ئەو کێشەیەی شەوی رابوردوو روویدا لە دوو گەرەکی سەنتەری دهۆک  ئەوەبوو کە  ئەوانەی پێشتر سیستەمی پریپەیدیان چاککردوە باڵانسەکەیان پرنەکردوەتەوە ، هاوکات هەندێک لە ماڵەکانی ئەو گەڕەکانە سیستەمی پریپەیدیان نەبووە کە ئەوەش نابێت چونکە   چونکە ئەگەر لەگەرەکێک کارەبا بووە پریپەید ئەوا دەبێت هەموو ماڵەکانی ئەو گەڕەکە بگرێتەوە" دەربارەی چارەنووسی ئەو 22 هەزار هاوبەشی کارەبای پریپەید لە پارێزگاکە، ئەو بەرپرسەی کارەبای دهۆک دەڵێت، سیستمەکە بۆ نزیکەی 22 هەزار هاوبەشی کارەبا کاراکراوە، ئەو شوێنانەی سیستمەکەی تێدا کەوتووەتە کار وەکو خۆیان بەردەوام دەبن لە کارکردن و هیچ کێشەیەکیان بۆ دروست نابێت.  نزیکەی حەوت مانگە بەستنی سیستمى کارەبای پریپەید بۆ کارەبای نیشتمانى لە سنورى دهۆک دەستیپێکردووە، 6.3% دانیشتووانی دهۆک لە سیستمەکە سوودمەند بوون