ناتانیاهۆ و ترەمپ باسیان لەوهێرشكردنە سەر ئێران كردووە

هاوڵاتی سەرۆكی فراكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی عێراق، داوای ژماردنەوەی كورسییەكانی كەركووك لە سەرۆكی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق دەكات، پێشی وایە ستەم لەبەرەكەیان كراوە. ئەرشەد ساڵحی، سەرۆكی فراكسیۆنی بەرەی توركمانی لە پەرلەمانی عێراق رۆژی 26-12-2023، نووسراوی فەرمی بۆ سەرۆكی كۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق كردووە. سەرۆكی فراكسیۆنی بەرەی توركمانی لەپەرلەمانی عێراق لەنوسراوەكەدا  داوادەكات دووبارە كورسییەكانی كەركووك هەژماربكرێنەوە، دەشڵێت "دەمەوێت باری سەرنجتان بۆ پرسێكی گرنگی هەڵبژاردنەكان لە كەركووك رابكێشم، لە شیكردنەوەمان بۆ ئەنجامەكان دەركەوتووە كە جیاوازییەكی گەورە لە دابەشكردنی كورسییەكان هەیە لە نێوان لیستەكان، بەتایبەتی لیستی بەرەی توركمانی عێراق."  بەوتەی ئەرشەد ساڵحی "لیستی بەرەی توركمانی، نزیكەی 74 هەزار دەنگی هێناوە، بەڵام تەنیا یەك كورسی پیاو و كورسییەكی كۆتای ژنی بۆ تەرخانكراوە، لەكاتێكدا لیستی دیكە هەیە بە كەمتر لەو دەنگانە هەمان كورسی، یان زیاتری هێناوە."  ئەو سەركردەیەی بەرەی توركمانی داوا دەكات رەزامەندی بدەن لەسەر دووبارە ژماردنەوەی دەستبەجێی دەنگەكان، باس لەوەشدەكات "ئەو ستەمە لە دابەشكردنی كورسییەكان هەڵبگرن پێویستە پرۆسەی هەڵبژاردن  دادپەوەر و بێگەرد بێت، بۆ گەرەنتی نوێنەراتییەكی راستەقینەی دیموكراسی، هیوادارن رێكاری پێویست بگرنەبەر  بۆ ئەنجامدانی لێكۆڵینەوە و راستكردنەوەی دۆخەكە."   بەگوێرەی ئەنجامی كۆتایی كۆمیسیۆن، هاوپەیمانیی كەركووك هێز و ئیرادەمانە (یەكێتی) 157 هەزار و 649 دەنگی بەدەستهێناوە و پێنج كورسیی بردووەتەوە. پارتی دیموكراتی كوردستانیش 52,278 دەنگی بەدەستهێناوە و دوو كورسیی بردووەتەوە.   هاوپەیمانیی عەرەبی 102 هەزار و 558 دەنگی لە كەركووك بەدەستهێناوە و سێ كورسیی بردووەتەوە.  بەرەی توركمانی 75,169 دەنگی بەدەستهێناوە و دوو كورسیی لە كەركووك بەدەستهێناوە.   

هاوڵاتی بەپێی ئامارێكی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکان لەھەرێمی کوردستان، له‌ساڵی 2023دا 21 هەزار هاوڵاتی لەهەرێمی کوردستانەوە کۆچیان كردووه‌ بۆ ئەوروپا،  37 كۆچبه‌ری كوردیش لەو ڕێگەیه‌ گیانیان لەدەستداوە. بەکر عەلی، سەرۆکی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکان لەھەرێمی کوردستان،  ئه‌مڕۆ لەکۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامەوانیدا ئاماری كۆچكردنی هاوڵاتیانی هەرێمی کوردستانی‌ بۆ ئه‌وروپا ئاشكراكرد، ڕایگه‌یاند: له‌ساڵی 2023دا، 21 هەزار كه‌س له‌هەرێمی کوردستانه‌وه‌ به‌ره‌و ئەوروپا کۆچیان كردووه‌. بەكر عەلی وتیشی: له‌و 21 هەزار كۆچبه‌ره‌ی ئه‌مساڵ له‌هەرێمی کوردستانه‌وه‌ ڕوویان له‌ئەوروپا كردووه‌، سێ هه‌زارو 400 کەسیان خەڵکی سنوری ئیداره‌ی ڕاپەڕین بوون. سەرۆکی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکان لەھەرێمی کوردستان له‌باره‌ی ژماره‌ی ئه‌و كۆچبه‌رانه‌ی هه‌رێمی كوردستان كه‌ له‌ڕێگه‌ی گه‌یشتنیان به‌هه‌نده‌ران بونه‌ته‌ قوربانی دەلێت: ئه‌مساڵ 37 كۆچبه‌ری كورد لەڕێگەی هه‌نده‌ران گیانیان لەدەستداوە.، ژمارەیەکی زۆری کۆچبەریش لەسنوری بیلاڕوسیاو چەند وڵاتێکی تر لەزینداندان.  

هاوڵاتی دوای ئەوەی نوێنەری مامۆستایانی هەرێمی كوردستان سەردانی محەمەد شیاع سودانی سەرۆكوەزیرانی عێراقیان لەبەغدا كرد، نوسینگەی سەرۆكوەزیران ڕونكردنەوەیەكی بڵاوكردەوە و ڕایگەیاندووە " سودانی جەختی لەوە کردەوە کە حکومەت بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ هەموارکردنەوەی یاسای بودجە". لەڕاگەیەندراوی نوسینگەی محەمەد شیاع سودانی سەرۆكوەزیرانی عێراق هاتووە: سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران  محەمەد شیاع سودانی، پێشوازی کرد لە نوێنەرانی مامۆستایانی هەرێمی کوردستانی عێراق ،لە کۆبوونەوەکەدا،  گوێی لە پێشکەشکردنێکی گشتگیر گرت سەبارەت بە بارودۆخی دامەزراوە پەروەردەییەکان لە پارێزگاکانی هەرێم و گرنگترین ئەو بەربەست و کێشانەی کە ڕووبەڕووی پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری پەروەردەیی دەبنەوە و ڕێگاکانی باشترکردنیان لەگەڵ بارودۆخی کۆمەڵایەتی و بژێوی ژیانی مامۆستایان. وەك نوسینگەی سەرۆكوەزیران ئاماژەی پێكردووە" سودانی جەختی لەوە کردەوە کە حکومەت بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ هەموارکردنەوەی یاسای بودجە لە پێناو جیاکردنەوەی دۆسیەی مووچە لە هەر گرفتێک کە ڕووبدات لە دۆسیە داراییەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستان عێراق، هەروەها ئاماژەی بە بەردەوامبوونی کارکردن کرد لەگەڵ لیژنەی دارایی لە پەرلەمان بۆ بەدەستهێنانی بەردەوامی بۆ مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم". "هەر لە میانی کۆبوونەوەکەدا، سەرۆكوەزیران ئاماژەی بەوەکرد کە حکومەت دژی هیچ جوڵانەوەیەک نییە بۆ داواکردنی دەستەبەرکردنی مووچەی مامۆستایان لە هەرێم و دڵنیابوون لە بەردەوامی و سەقامگیری، هەروەها لە لوتکەی هەوڵەکانیدا گرنگی بە پاراستنی مافەکانی ڕۆڵەکانی گەلی عێراق دەدات لە هەموو پارێزگاکانی وڵات و بەشێوەیەکی یەکسان". نوسینگەی محەمەد شیاع سودانی سەرۆكوەزیرانی عێراق وای نوسیوە.  

بەپێی بەدواداچونێكی هاوڵاتی، لەساڵی 2023 دا ژمارەی گەشتیاری ناوخۆیی و دەرەكی بۆ هەرێمی كوردستان زیاتر لەهەشت ملیۆن كەس بووە، زۆرترینی لەهەولێر بووە، هاوكات لەبازگەكانی هەولێر و سلێمانی جیاوازی لەڕێكارەكانی پێشوازی لەگەشتیاران هەیە. ئەمڕۆ ئومێد خۆشناو پارێزگاری هەولێر لەكۆنگرەیەكی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند: ژمارەیەكی زۆر گەشتیار سەردانی هەولێری پایتەخت دەكەن، لەگەڵ گەشتوگوزاری هەولێر لەگەڵ بازگەكان چۆنیەتی شێوازی پێشوازیكردنی گەشتیارانمان تاوتوێكرد. وتیشی: لە 25 ی مانگەوە تیمەكانی گەشتوگوزاری هەولێر لەپێشوازی خەڵكدان بۆ پێشوازی لەگەشتیاران،  پێشتر گەشتیارانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان كە دەهاتن هەموو جارێك لەنشینگەی بازگەكان پسوڵەیان بۆ دەكرا بەڵام ئەمساڵ هەر گەشتیارێك پسوڵەی بۆ سێ مانگ بۆ دەكرێت. بەوتەی ئومێد خۆشناو لەساڵی 2023 دا سێ ملیۆن گەشتیار سەردانی هەولێریان كردووە، پلانیشیان هەیە وابكەن ژمارەی گەشتیاران زیاتر ببن، بەپێی ئەو ئامارانەی لەبەردەستدان ڕۆژانە پێنج هەزار كەس دێنە ناو هەولێرەوە. هاوكات هەر ئەمڕۆ  ئارام شوانی وتەبێژی گەشتوگوزاری سلێمانی بەهاوڵاتی وت:بەهۆی نەبونی بودجەوە بۆ سەری ساڵی نوێ هیچ چالاكی و مەراسیمێك ساز ناكرێت، وتیشی تەنها لەماوەی چەند رۆژی رابردودا زیاتر لە 35 هەزار گەشتیار هاتونەتە  سلێمانی. وتەبێژی گەشتوگوزاری سلێمانی دەشڵێت: لەبازگەكان و خاڵە سنوریەكان و فڕۆكەخانەی سلێمانی لیژنە پێشوازی لە گەشتیاران دەكات و لەشاڕێی سالم سەنتەری ڕێبەری گەشتیاری كراوەتەوە، هێڵی گەرمی فریاگوزاریش لەسەر چاپكراوەكان دانراوەو لیژنەی پشكنینی شوێنە گەشتیاریەكان هەیە كە ڕێگری دەكەن لەبەرزكردنەوەی نرخ. "هاتنی گەشتیار ئەمساڵ بەراورد بەساڵی ڕابردوو زۆر زیادیكردووە و پێشبینی دەكەین بۆ جەژنی سەری ساڵ زیاتر لە 60 هەزار گەشتیار بێنە سلێمانی كە زۆربەیان لەناوەڕاست و باشوری عێراقەوە دێن چونكە لەكاتی هاتنیان پێویست بە هیچ ڤیزا و پسوڵەیەك ناكات". ئارام شوانی وای وت. سەبارەت بە ئاماری ساڵی 2023 ئارام شوانی وتی: ئەمساڵ تا كۆتایی مانگی 11 دوو ملیۆن و نیو گەشتیار ڕوویان لەپارێزگای سلێمانی كردووە و بەمانگی 12 شەوە نزیك دەبێتەوە لە سێ ملیۆن گەشتیار، ساڵی ڕابردووش واتە ساڵی 2022 دوو ملیۆن و 300 هەزار گەشتیار سەردانی پارێزگای سلێمانییان كردووە . پێشتریش شەماڵ هروروی، بەرپرسی ڕاگەیاندنی بەرێوەبەرایەتی گەشتوگوزاری دهۆك بە هاوڵاتی  وت: لەبازگەكان بە گوڵ و شیرینی پێشوازی لەگەشتیاران دەكەین كە دێنە دهۆك  جگە لەوەش هەموو ئاسانكارییەك لەبازگەكان  و شوێنەكانی تر دەكەین تاوەكو هیچ كێشەیەك بۆ گەشتیاران دروست نەبێت. "لەسەرەتای ئەم ساڵەوە تائێستا زیاتر لە دوو ملیۆن و 400هەزار گەشتیار روویان لە پارێزگای دهۆك كردووە، لەبەرنامەمان دایە رێژەكە زیاد بكەین" شەماڵ هروروی وای وت.  

هاوڵاتی  دەستەی ئاماری هەرێم رایگەیاند: لەهەرێم زیاتر لەحەوت هەزار موەلیدەی ئەهلی هەیە كە كۆی داهاتی ساڵانەیان 726 ملیار دینارەو كۆی موچەی كارمەندانیشیان بۆ ساڵێك زیاتر لە 36 ملیار دینارە. دەستەی ئاماری هەرێم روپێویەكی لەبارەی ژمارەی موەلیدە ئەهلیەكانی هەرێمی كوردستان و داهاتی ساڵانەیان ئەنجامداوەو بەپێی روپێویەكەش كە لەساڵی 2021ەوە دەستیپێكراوە، لەهەرێمی كوردستان حەوت هەزارو 354 موەلیدەی ئەهلی هەیە كە لەكاتی نەبونی كارەبای نیشتمانیدا بەپێی ئەو خشتەیەی بۆیان دادەنرێت كارەبا دەدەنە هاوڵاتیان.  "لەهەرێمی كوردستان ملیۆنێك و 311 هەزارو 598 هاوبەشی كارەبای موەلیدە هەیە، پارێزگای سلێمانی زۆرترین هاوبەشی موەلیدەی هەیە كە 502 هەزارو 220 هاوبەشن و 38٪ی كۆی هاوبەشانی هەرێمە، لە پارێزگای هەولێریش 461 هەزارو 993 هاوبەش هەیە كە 35%ی هاوبەشانی هەرێمە، لەپارێزگای دهۆكیش 347 هەزارو 385 هاوبەش هەیە كە 27%ی رێژەی كۆی هاوبەشەكانە" دەستەی ئاماری هەرێم لە روپێویەكەیدا وا دەڵێت.   لەروپێوییەكەدا ئەوەشی ئاشكراكردوە: "خەرجی تێچوی موەلیدەكان لەساڵێكدا 14 ملیۆن و 909 هەزار دینارە،  بەڵام كۆی داهاتی ساڵانەیان 726 ملیار دینارە، بەڵام كۆی موووچەی كارمەندانی موەلیدە لە هەرێمی كوردستان بۆ ساڵێك 36 ملیار و 470 ملیۆن دینارە، بە تێكڕای مانگانەی 392 هەزار دینار هەژماركراوە بۆ هەر كارپێكەرێكی مولیدە". دەستەی ئاماری هەرێم ئاماژەی بەنرخی ئەمپێری موەلیدە ئەهلیەكان كردوە لەپارێزگاكانی هەرێم كە پارێزگای هەولێر بە پلەی یەكەم دێت لەگرانی نرخەكان بەشێوەیەك بۆ ئەمپێرێك كەمترین نرخ پێنج هەزارو زۆرترینی 18 هەزار دینار بووە، بەڵام لە پارێزگای دهۆك شەش هەزار دینار كەمترین و 17 هەزار دینار زۆرترین بووە، كەمترین نرخیش لەپارێزگای سلێمانی بووە كە ئەمپێری دوو هەزارو زۆرترینی 17 هەزار دینارە بووە. بەپێی روپێوییەكە 90%ی موەلیدەكان لە شارەكاندان و 10%شیان لە گوندەكاندان.

هاوڵاتی  دەستەی ئاماری هەرێم رایگەیاند: لەهەرێم زیاتر لەحەوت هەزار موەلیدەی ئەهلی هەیە كە كۆی داهاتی ساڵانەیان 726 ملیار دینارەو كۆی موچەی كارمەندانیشیان بۆ ساڵێك زیاتر لە 36 ملیار دینارە. دەستەی ئاماری هەرێم روپێویەكی لەبارەی ژمارەی موەلیدە ئەهلیەكانی هەرێمی كوردستان و داهاتی ساڵانەیان ئەنجامداوەو بەپێی روپێویەكەش كە لەساڵی 2021ەوە دەستیپێكراوە، لەهەرێمی كوردستان حەوت هەزارو 354 موەلیدەی ئەهلی هەیە كە لەكاتی نەبونی كارەبای نیشتمانیدا بەپێی ئەو خشتەیەی بۆیان دادەنرێت كارەبا دەدەنە هاوڵاتیان.  "لەهەرێمی كوردستان ملیۆنێك و 311 هەزارو 598 هاوبەشی كارەبای موەلیدە هەیە، پارێزگای سلێمانی زۆرترین هاوبەشی موەلیدەی هەیە كە 502 هەزارو 220 هاوبەشن و 38٪ی كۆی هاوبەشانی هەرێمە، لە پارێزگای هەولێریش 461 هەزارو 993 هاوبەش هەیە كە 35%ی هاوبەشانی هەرێمە، لەپارێزگای دهۆكیش 347 هەزارو 385 هاوبەش هەیە كە 27%ی رێژەی كۆی هاوبەشەكانە" دەستەی ئاماری هەرێم لە روپێویەكەیدا وا دەڵێت.   لەروپێوییەكەدا ئەوەشی ئاشكراكردوە: "خەرجی تێچوی موەلیدەكان لەساڵێكدا 14 ملیۆن و 909 هەزار دینارە،  بەڵام كۆی داهاتی ساڵانەیان 726 ملیار دینارە، بەڵام كۆی موووچەی كارمەندانی موەلیدە لە هەرێمی كوردستان بۆ ساڵێك 36 ملیار و 470 ملیۆن دینارە، بە تێكڕای مانگانەی 392 هەزار دینار هەژماركراوە بۆ هەر كارپێكەرێكی مولیدە". دەستەی ئاماری هەرێم ئاماژەی بەنرخی ئەمپێری موەلیدە ئەهلیەكان كردوە لەپارێزگاكانی هەرێم كە پارێزگای هەولێر بە پلەی یەكەم دێت لەگرانی نرخەكان بەشێوەیەك بۆ ئەمپێرێك كەمترین نرخ پێنج هەزارو زۆرترینی 18 هەزار دینار بووە، بەڵام لە پارێزگای دهۆك شەش هەزار دینار كەمترین و 17 هەزار دینار زۆرترین بووە، كەمترین نرخیش لەپارێزگای سلێمانی بووە كە ئەمپێری دوو هەزارو زۆرترینی 17 هەزار دینارە بووە. بەپێی روپێوییەكە 90%ی موەلیدەكان لە شارەكاندان و 10%شیان لە گوندەكاندان.

هاوڵاتی  لێپرسراوی بۆردی راگەیاندنی یەكێتی رایگەیاند: وەك یەكێتی هێڵی سوورمان بۆ هیچ لایەنێك نییەو بەدڵنیاییەوە پارێزگاری كەركوك پشكی كورد دەبێت، دڵنیایشمان داوە بەعەرەب و توركمان كە قۆرغی دەسەڵات ناكەین. لەتیف نێروەیی لێپرسراوی بۆردی راگەیاندنی یەكێتی نیشتمانی كوردستان بەمیدیای فەرمی حزبەكەی راگەیاند:" لەناوچە دابڕێندراوەكان سەركەوتنێكی باشمان بەدەستهێناوەو بەئەنجامەكانی هەڵبژاردن رازین، ئەمە سەركەوتنی هەموو كوردە نەك تەنها یەكێتی، بەڕێككەوتنیش لەگەڵ لایەنەكانی دیكە هەنگاوەكان بەو ئاڕاستەیە دەبن ئیدارەیەكی بنكە فراوان بێت كە هەموو پێكهاتەكان تێیدا بەشداربن".  "یەكێتی لەدوای سەری ساڵەوە لەگەڵ هەموو لایەنە سیاسییەكان و هەموو پێكهاتەكان دەست بە دانوستاند دەكات و لەكەركوكیش دەمانەوێت بەپێی قەبارەی خۆمان بەشداری پێكهێنانی ئیدارەی شارەكە بكەین". لەتیف نێروەیی وا دەڵێت. لێپرسراوی بۆردی راگەیاندی یەكێتی دەشڵێت:"وەك یەكێتی هێڵی سوورمان بۆ هیچ لایەنێك نییەو بەدڵنیاییەوە پارێزگاری كەركوك پشكی كورد دەبێت، دڵنیاییمان داوە بە عەرەب و توركمان كە قۆرغی دەسەڵات ناكەین". وتیشی:"هەوڵ دەدەین رێككەوتنی سیاسی بكرێت، هەركەسیش بیەوێت ئیرادەی خۆی بسەپێنێت دواتر پەشیمان دەبێتەوە و پێشتریش ئەوە روونبووەتەوە". شەوی پێنج شەمەی رابردوو كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عێراق لەبەغدا ئەنجامی كۆتایی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكانی عێراقی ڕاگەیاند، كە 18 ی ئەم مانگە لە 15 پارێزگا بەڕێوەچوو. بەپێی ئەنجامەكانی كۆمسیۆن، كورد لە كەركوك حەوت كورسی بەدەستهێناوە، پێنج كورسی بۆ یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و دوو كورسیش بۆ پارتی دیموكراتی كوردستان، هاوكات لیستە عەرەبی و توركمانیەكان هەشت كورسییان هێناوە و مەسیحیەكانیش یەك كورسی. هاوكات بەپێی ئەنجامی كۆتایی كۆمسیۆنی عێراق، لەپارێزگای نەینەوا، پارتی چوار كورسی بەدەستهێناوە و یەكێتیش دوو كورسی، لەپارێزگای دیالەش لەلایەن كوردیەكان تەنها یەكێتی توانیویەتی كورسییەك بەدەست بهێنێت.

هاوڵاتی  مامۆستایانی وانەبێژ رایانگەیاند هیچ بەرپرسێكی پەروەردەیی و حكومی نابێت وەك تاك لەگەڵ هیچ كەسێك دابنیشێت و بۆچوونی تاك بكاتە بۆچونی گشتی مامۆستایانی وانەبێژ، هیچ كەسێكيش وەك نوێنەری گشتی مامۆستایانی وانەبێژ تەماشا ناكەن. مامۆستایانی وانەبێژی راگەیەنراوێكیان بڵاوكردەوەو ئاماژەیان بەوەداوە"لای هەمووان ڕوونە نوێنەرانی مامۆستایانی وانەبێژ لەسەرجەم شارو شارۆچكەكان بەوپەڕی دڵسۆزییەوە لەكارو ژیانی تایبەتی خۆیان بوراون و خۆیان و كات و لایەنی ماددییان خۆبەخشانە تەرخانكردووە بۆ كاری وانەبێژان". "وەك نوێنەرانی 15 شارو شارۆچكەی هەرێمی كوردستان ڕایدەگەیەنین كە نوێنەرانی مامۆستایانی وانەبێژ هیچ كەسێك وەكو نوێنەری گشتی مامۆستایانی وانەبێژ تەماشا ناكەن و بەتەنیاش هیچ كەسێك ناتوانێ بەدەم كێشەی مامۆستایانی وانەبێژانەوە بچێت، بۆ هیچ كەسێك نیە ناوی وانەبێژان وەكو پاشناوی شەخسیی بۆخۆی بەكار بهێنێ" مامۆستایانی وانەبێژ وا دەڵێن. نوێنەرانی وانەبێ لەبەشێكی تری راگەیەنراوەكەیاندا دەڵێن"هیچ بەرپرسێكی پەروەردەیی و حكومی نابێت وەك تاك لەگەڵ هیچ كەسێك دابنیشێت و بۆچوونی تاك بكاتە بۆچوونی گشتیی مامۆستایانی وانەبێژ".  

هاوڵاتی   ئەمریكا لەوەڵامی هێرشكردنە سەر بنكەی هێزەكانی لە ڕۆژئاوای كوردستان بۆردومانی پێگەكانی گروپەی چەكدارییەكانی نزیك لە ئێرانی لەسوریا كردو بەهۆیەوە 20 چەكدار كوژراون و بریندار بوون. شەوی رابردوو جارێكی دیكە بە درۆن و موشەك هێرشكرایەسەر بنكەی هێزەكانی ئەمریكا لە شارۆچكەی رمێلانی ڕۆژئاوای كوردستان و دوای هێرشەكەش هێزەكانی لەڕێی بۆردومانی ئاسمانییەوە وەڵامی هێرشەكانیان دایەوە. روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ بڵاویكردەوە، بەیانی ئەمڕۆ شەمە 30-12-2023،  هێزەكانی ئەمریكا لەڕێی هێرشی ئاسمانییەوە 9 جار لەشاری ئەلبوكەمالی سنوری نێوان سوریاو عێراق پێگەكانی گروپە چەكدارییەكانی نزیك لەئێرانیان بۆردومان كردوە. "لەئەنجامی بۆردمانەكەی هێزەكانی ئەمریكادا 20 چەكداری ئەو گروپانە كوژراون و بریندار بوون" روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ وای وت.  

هاوڵاتی میدیاى عه‌ره‌بى زانیاریى گرنگى ئاشكراكردوه‌ له‌باره‌ى هێرشه‌كه‌ى شه‌وى ڕابردوى سه‌ر فڕۆكه‌خانه‌ى دیمه‌شقى پایته‌ختى سوریاو ئه‌وه‌ى بڵاوكردۆته‌وه‌ كه‌ وه‌فدێكى باڵاى سه‌ربازیى سوپاى پاسداران كراوه‌ته‌ ئامانج. شەوی پێنجشەممە، سوپای ئیسرائیل بەموشەک، چەند ناوچەیەکی شاری دیمەشقی پایتەختی سوریای کردە ئامانج، سه‌ربارى ئه‌وه‌ى سوریا ڕایگه‌یاند، لەڕێگەی سیستمی بەرگرییەوە، ژمارەیەک لەو موشەکانەی تێکشکاندوە، به‌ڵام باس له‌وه‌ده‌كرێت وه‌فدێكى باڵاى ئێرانیى كراوه‌ته‌ ئامانج. لای خۆیەوە كەناڵی حەدەس ئاماژەی بەوەکردووە، ژمارەی کوژراوانی فەرماندەکانی هێڵی پێشەوە گەیشتووەتە 11 کەس و فەرماندەی هێزەکانی سوپای پاسدارانی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی سوریا بە ناوی “نەورەت ڕەشید” بە سەختی بریندار بووە.  ئەوەش خراوەتەڕوو، ئەم هێرشانە توندترین هێرشن بۆ سەر سوپای پاسدارانی ئێران و ڕەنگە لە تیرۆرکردنی قاسم سولەیمانی سەختر بێت. بەئامانجگرتنەکەش لەکاتی پێشوازیکردن بووە لە شاندێکی باڵای ئێران، بەبێ ئەوەی ئەو زیانانەی بەر ئەندامانی شاندەکە کەوتووە بە تەواوی بزاندرێت. سه‌باره‌ت به‌و هێرشه‌ ڕوانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ کە چاودێری ململانێکانی ناو سوریا دەکات وتی، هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسڕائیل فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی دیمەشقییان کردوەتە ئامانج‌و ڕۆژنامەی ئەل وەتەن-یش سه‌باره‌ت به‌گه‌شته‌كانى ئه‌و شه‌وه‌ نوسیویه‌تى:"ئەو گەشتە ئاسمانییانەی کە بڕیاربوو بگەنە فڕۆکەخانەکە له‌(لازقییەو حەلەب)ه‌وه‌ بون، به‌وپێیه‌ش ئه‌و وه‌فده‌ى وه‌فده‌ باڵا سه‌ربازیه‌كه‌ى ئێران چاوه‌ڕێیان بون، له‌و دوو شاره‌ى سوریاوه‌ ده‌چونه‌ دیمه‌شق". ئیسرائیل چەندینجار ڕایگەیاندوە، لەهێرشەکانیاندا بۆ سەر سوریا، ئەو پێگانە دەکەنە ئامانج کە لەلایەن گروپە چەکدارەکانی نزیک لەئێران بەکاردەهێندرێن‌و چەکیان تێدا کۆگاکردوە. هەر ئەمڕۆش وەزارەتی دەرەوەی سوریا نامەیەکی ئاراستەی نەتەوە یەکگرتووەکان و ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد و سەركۆنەی هێرشە دووبارەبووەکانی ئیسرائیلی بۆ سەر خاکی سوریاكرد، بەتایبەتی ئەو هێرشانەی شەوی ڕابردوو ڕوویانداوە. جێگەیباسە لەسەرەتای ئەمساڵەوە تائێستا، ئیسرائیل 73 هێرشی ئاسمانی كردوه‌ته‌سه‌ر 127 ئامانج لەناوخۆی سوریادا کە به‌هۆیانه‌وه‌ کوژرانی 110 کەسى لێكه‌وتۆته‌وه‌ کە زۆربەیان سەربازی سوریایی‌و چەکداری گروپە میلیشیاکانی نزیک لەئێران بون‌و 117ی دیکەشی بریندارکردوە.  

هاوڵاتی وەزارەتى دارایی و ئابورى لەسەر راپۆرتێک ڕوونکردنەوەیەک بڵاودەکاتەوە و دەڵێت بەدرێژایی ساڵی 2023 وەک وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان 10 موچەی تەواومان دابەش کردوە کە موچەیەکیان هی مانگی 12ی ساڵی 2022 بوە و ٩نۆ موچەشیان هی ساڵی 2023 بوە "ئەمەش بۆ ئەو کەسانەی کە دەڵێن حکومەت توانای دابەشکردنی موچەیەکی دیکەی هەبو بەڵام دابەشی نەکردوە". وەزارەتی دارایی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئەمڕۆ هەینی بڵاویکردەوە، "شەوی سێ شەممە ڕێکەوتی ٢٠٢٣/١٢/٢٦ میدیاى فەرمى بزوتنەوەى گۆڕان لە میانی ڕاپۆرتێکدا چەندین داتاو زانیاری هەڵەی لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان و شێوازی دابەشکردنی مووچە خستۆتە ڕوو." دەشڵێت، "گرنگە هەموو لایەک زانیاری تەواویان لەسەر داهاتی ناوخۆ بەتایبەتی هەبێت" لەم بارەیەوە وەزارەتی دارایی ژمارەیەک داتای ڕەسمی بڵاوکردۆتەوە بەم شێوەیەی خوارەوە: - لەساڵی 2023 حکومەتی عێراق تەنها چوارترلیۆن و 298 ملیار دیناری بۆ هەرێمی کوردستان ناردوە کە لەو ژمارەیە، سێ ترلیۆن و 700 ملیار دیناری وەک قەرز بوە و 598 ملیار دیناریشی وەک شایستەی هەرێمی کوردستان لە مانگی حوزەیران هەژمار کراوە. ئەوەشخراوەتەڕو، پشکی خەمڵێنراوی هەرێمی کوردستان لە یاسای بوجەی ساڵی 2023 عێراق نزیکەی 16 ترلیۆن و 498 ملیار دینار بوە، بەڵام بەپێوەری ئینفاقی فیعلی پشکی هەرێم لە کۆی ساڵەکە کە حکومەتی عێراق بۆ حکومەتی هەرێمی تەرخان کردوە نزیکەی شەش ترلیۆن و 300 ملیار دینارە، لەکاتێکدا حکومەتی هەرێم بەس بۆ موچە لە ساڵێکدا پێویستی بە نزیکەی 11 ملیار دینارە بەو پێیەش کورتهێنان بۆ موچە لە ساڵێکدا نزیکەی پێنج ترلیۆن دینارەو کە دەکاتە نزیکەی موچەی شەش مانگی فەرمانبەران وموچەخۆرانی هەرێم .  باس لەوەشکراوە، یەکێک لە کێشە گەورەکانی یاسای بودجەی 2023 عێراق بونی بڕگەی ئینفاقی فیعلی ( خەرجی کرداری) بو کە بەپێی ئەو بڕگەیە پشکی هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2023 مانگانە لە دەوروبەری 500 ملیار دینار تێپەڕناکات، لە کاتێکدا موچەی  فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان مانگانە 913 ملیار دینارە بەپێی ئەو داتا و ئامارانەی لە ڕاپۆرتەکانی تیمی هاوبەشی دیوانی چاودێری دارایی عێراق و هەرێمی کوردستانەوە پەسەند کراون، ئەوە جگە لە هاوکاری هاوپەیمانان بۆ هێزی پێشمەرگە کە مانگانە بڕەکەی نزیکەی 25 ملیار دینارە. وەزارەتی دارایی رونیشیکردوەتەوە، بەهۆی ئەو کورتهێنانەی زۆرەی بۆ موچە دروست ببو ئەگەر لە 100٪ داهاتی ناوخۆش بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی موچە تەرخان بکەین هێشتا بەتەواوی ناتوانرێت موچەی پێ دابەش بکەین بۆیە هەندێک مانگ ناچاربوین داهاتی ناوخۆی دو مانگ بۆ کورتهێنانی موچەی مانگێک تەرخان بکەین کە کورتهێنانەکە نزیکەی 340 ملیار دینار بو. ئەوەشی ئاشکرا کردوە، داهاتی ناوخۆی هەرێمی کورستان مانگانە نزیکەی 320 ملیار دینارە و لەساڵێکدا نزیکەی چوار ترلیۆن دینارە بە پێی ڕاپۆرتەکانی تەرازوی پێداچونەوەی مانگانە کە بەشی زۆری ئەو داهاتە لە پێنج سەرچاوەی سەرەکیەوە بەدەست دێن لەوانە داهاتی ( گومرگ و باج و کارەباو هاتوچۆو بەڕێوبەرایەتیەکانی تۆماری خانوبەرە)،بەڵام بەشێکی ئەو داهاتە ئەمانەت و چەک و قەرزە و دوای لێدەرکردنی پشکی وەزارەتەکان کە بەپێی یاسا و بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران بۆیان تەرخان کراوە، ئەوەی وەک کاش دێتەوە خەزێنەی وەزارەتی دارایی مانگانە نزیکەی 170 بۆ 200 ملیار دینارە. اماژە بەوەشکراوە، زیاتر لە دو ترلیۆن دیناری داهاتی ناوخۆ لە ساڵی 2023 بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی ئەو 10 موچەیە بەکارهێنراوە کە بەدرێژایی ساڵی 2023 دابەشکراوە، پاشماوەکەشی بۆ خەرجیەکانی بەکاربردن ( پێشینەو خەرجی مانگانەی دام و دەزگاکانی حکومەت ) دەڕوات و شتێکی ئەوتۆی بۆ خەرجی وەبەرهێنان نامێنێتەوە. لە راگەیەنراوی وەزارەتی دارایی ئەوەشخراوەتەڕو، خەرجی مانگانەنەی دامودەزگاکانی حکومەتی هەرێم لەگەڵ پێشینەی وەزارەت و دامودەزگاکان مانگانە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان نزیکەی 170 ملیار دینارە و ئەوەش هەموی لە داهاتی ناوخۆ دابین دەکرێت کەلە ساڵێکدا نزیکەی دو ترلیۆن دینارە.               دەقی ڕاگەیەندراوەکە: ڕونکردنەوەیەک لەوەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێمی کوردستانەوە. شەوی سێ شەممە ڕێکەوتی ٢٠٢٣/١٢/٢٦ کەناڵی کەی ئێن ئێن لە میانی ڕاپۆرتێکدا چەندین داتاو زانیاری هەڵەی لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان و شێوازی دابەشکردنی مووچە خستۆتە ڕوو کە سەرجەمیان خەیاڵی ئامادەکاری ڕاپۆرتەکە بووەو بەئارەزوی خۆی هۆنیویەتیەوە، بەپێوستمان زانی هەندێک لە ڕاستیەکان باس بکەین تەنها بۆ بیرخستنەوەی ئەو جۆرە کەسانەی زەینیان کوێرەو مێژویان بیر ئەچێتەوە. لامان سەیرە کە ڕاگەیاندنی بزوتنەوەی گۆڕان پێکهاتەیەکی سەرەکی حکومەتی هەرێمن نەزانێت داهاتی ناوخۆ چۆن خەرج دەکرێت ، بۆ ئەوەی ڕاستیەکان وەکوو خۆی بگاتە ئەو ڕاگەیاندنکارە چەواشەکارە و هاوڵاتیان و مووچەخۆران ڕوون بێتەوە بەگرنگمان زانی ئەم چەند خاڵەی خوارەوە ڕوون بکەینەوە بەپێی داتاو زانیاریە بەردەستەکانی لامانە بەبەڵگەو ژمارە. چونکە پێمان وایە بەرپرسیاریەتی ئێمەیە کە ڕاستیەکان وەک خۆی بۆ هەموو لایەک ئاشکرا بکرێت. هەروەک گرنگە هەموو لایەک زانیاری تەواویان لەسەر داهاتی ناوخۆ بەتایبەتی هەبێت، هەرچەندە لەڕابردوشدا چەند جارێک لەبۆنەی جیاواز جیاوازدا باسمان کردووە. ١- بەدرێژایی ساڵی ٢٠٢٣ وەک وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان ١٠ مووچەی تەواومان دابەش کردووە کە مووچەیەکیان هی مانگی ١٢ ی ساڵی ٢٠٢٢ بووەو ٩ مووچەشیان هی ساڵی ٢٠٢٣ بووە، لەساڵی ٢٠٢٣ حکومەتی عێراق تەنها ٤ ترلیۆن و ٢٩٨ ملیار دینار بۆ هەرێمی کوردستان ناردووە کەلەو ژمارەیە ٣ ترلیۆن و ٧٠٠ ملیار دیناری وەک قەرز بووەو ٥٩٨ ملیار دیناریشی وەک شایستەی هەرێمی کوردستان لە مانگی حوزەیران هەژمار کراوە. ٢-پشکی خەمڵێنراوی هەرێمی کوردستان لە یاسای بوجەی ساڵی ٢٠٢٣ عێراق نزیکەی ١٦ ترلیۆن و ٤٩٨ ملیار دینار بووە، بەڵام بەپێوەری ئینفاقی فیعلی پشکی هەرێم لە کۆی ساڵەکە کە حکومەتی عێراق بۆ حکومەتی هەرێمی تەرخان کردووە نزیکەی ( ٦ ترلیۆن و ٣٠٠ ) ملیار دینارە، لەکاتێکدا حکومەتی هەرێم بەس بۆ مووچە لە ساڵێکدا پێویستی بە نزیکەی ( ١١ ) ترلیۆن دینارە بەو پێیەش کورتهێنان بۆ مووچە لە ساڵێکدا نزیکەی ٥ ترلیۆن دینارەو کە دەکاتە نزیکەی مووچەی شەش مانگی فەرمانبەران ومووچەخۆرانی هەرێم . ٣-یەکێکە لە کێشە گەورەکانی یاسای بودجەی ٢٠٢٣ عێراق بونی بڕگەی ئینفاقی فیعلی ( خەرجی کرداری) بوو کە بەپێی ئەو بڕگەیە پشکی هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠٢٣ مانگانە لە دەوروبەری ٥٠٠ ملیار دینار تێپەڕناکات، لە کاتێکدا مووچەی فەرمانبەران و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان مانگانە ٩١٣ ملیار دینارە بەپێی ئەو داتاو ئامارانەی لە ڕاپۆرتەکانی تیمی هاوبەشی دیوانی چاودێری دارایی عێراق و هەرێمی کوردستانەوە پەسەند کراون، ئەوە جگە لە هاوکاری هاوپەیمانان بۆ هێزی پێشمەرگە کە مانگانە بڕەکەی نزیکەی ( ٢٥ ) ملیار دینارە، بەهۆی ئەو کورتهێنانەی زۆرەی بۆ مووچە دروست بوو بوو ئەگەر لە ١٠٠٪ داهاتی ناوخۆش بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی مووچە تەرخان بکەین هێشتا بەتەواوی ناتوانرێت مووچەی پێ دابەش بکەین بۆیە هەندێک مانگ ناچاربوین داهاتی ناوخۆی دوو مانگ بۆ کورتهێنانی مووچەی مانگێک تەرخان بکەین کە کورتهێنانەکە نزیکەی ٣٤٠ ملیار دینار بوو. ٤-داهاتی ناوخۆی هەرێمی کورستان مانگانە نزیکەی ٣٢٠ ملیار دینارەو لەساڵێکدا نزیکەی ٤ ترلیۆن دینارە بە پێی ڕاپۆرتەکانی تەرازووی پێداچونەوەی مانگانە کە بەشی زۆری ئەو داهاتە لە پێنج سەرچاوەی سەرەکیەوە بەدەست دێن لەوانە داهاتی ( گومرگ و باج و کارەباو هاتوچۆو بەڕێوبەرایەتیەکانی تۆماری خانوبەرە)،بەڵام بەشێکی ئەو داهاتە ئەمانەت و چەک و قەرزەو دوای لێدەرکردنی پشکی وەزارەتەکان کە بەپێی یاساو بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران بۆیان تەرخان کراوە، ئەوەی وەک کاش دێتەوە خەزێنەی وەزارەتی دارایی مانگانە نزیکەی ١٧٠ بۆ ٢٠٠ ملیار دینارە. ٥-زیاتر لە ٢ ترلیۆن دیناری داهاتی ناوخۆ لە ساڵی ٢٠٢٣ بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی ئەو ١٠ مووچەیە بەکارهێنراوە کە بەدرێژایی ساڵی ٢٠٢٣ دابەشکراوە، پاشماوەکەشی بۆ خەرجیەکانی بەکاربردن ( پێشینەو خەرجی مانگانەی دام و دەزگاکانی حکومەت ) دەڕوات و شتێکی ئەوتۆی بۆ خەرجی وەبەرهێنان نامێنێتەوە. ٦-خەرجی مانگانەنەی دام و دەزگاکانی حکومەتی هەرێم لەگەڵ پێشینەی وەزارەت و دام و دەزگاکان مانگانە لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان نزیکەی ١٧٠ ملیار دینارەو ئەوەش هەموی لە داهاتی ناوخۆ دابین دەکرێت کەلە ساڵێکدا نزیکەی دوو ترلیۆن دینارە. ٧- شایەنی باسە ئەو کەسانەی بەئەنقەست ئەم زانیاریە نادروستانە بڵاو دەکەنەوە هیچ خزمەتێک بە دۆخی مووچەخۆران و ئابڵوقە ئابوریەکەی ناکەن ، ئەزمونی چەند ساڵی ڕابردوش سەلماندویەتی کەمزایەدەی سیاسی و دروشمی پۆپۆلیستی هیچی لێ بەرهەم نایەت، تێ ناگەین ئەو درۆو چەواشەکاریانەی لەسەر پرسی مووچەو داهاتی ناوخۆ بڵاو دەکرێتەوە ئاوێکەو ئەکرێتە چ ئاشێکەوە، ئەگەر ئەو مزایەدەو چەواشەکاریانە سودی بۆ فەرمانبەران و مووچەخۆران نەبێت کێ سودی لێ دەبینێت جگە لە نەیاران و دوژمنانی هەرێمی کوردستان لە ناوخۆو لە عێراق،لەڕابردوش هیچ حزب و لایەنێک سودی لە درۆو چەواشەکاری و پۆپۆلیستی نەبینیوە تا ئێستا بزوتنەوەی گۆڕان و میدیاکەی بیانەوێت سودی لێ ببینن. ٨-وەک وەزارەتی دارایی لە ڕوانگەی بڕوابونمان بە بنەماکانی شەفافیەت و چاودێری هەمیشە دەرگامان بۆ تیمە هاوبەشەکانی دیوانی چاودێری دارایی عێراق و هەرێم کراوە بووە و وردبینی لەسەرجەم ژمارەو داتاو زانیاریەکان کراوەو دواتر بەڕاپۆرت پەسەند کراوەو بەرزکراوەتەوە بۆ لایەنە پەیوەندیدارەکان. ٩-ئەو نەزانانەی کە دەڵێن حکومەت توانای موچەیەکی تری هەبوو لەمساڵدا بەڵام دابەشی نەکرد، دەبێت بەبیریان بێنینەوە ئەو ٣٢٠ ملیار دینارەی داهاتی ناوخۆ هەمووی کاش نییە و بەشێک چەک و قەرزو ئامانەتە ، بەلامانەوە گرنگە ڕای گشتی و میدیاکانیش بزانن حکومەتی هەرێم تەنها دابەشکردنی مووچەی لە ئەستۆ نییە، بەڵکوو خەرجی بەکاربردن و وەبەرهێنان و چەندین بەرپرسیارێتی تری دارایی لە ئەستۆیە کەمانگانە دەبێت پارەی بۆتەرخان بکات. ١٠-هەر ڕاگەیاندن و دامەزراوەیەکی میدیایی داتاو ئاماری نادروست لەسەر داهات و خەرجی دام و دەزگاکانی حکومەت بەمەبەستی شێواندنی ڕای گشتی و تێکدانی دەرونی مووچەخۆران و فەرمانبەران بڵاوبکاتەوە بەمافی خۆمانی دەزانین ڕوبەڕوی یاسای بکەینەوە بەمەبەستی سەلماندنی. هاوپێچ خشتەی دابەشکردنی مووچەی ١٠ مانگ لە ساڵی ٢٠٢٣ و خشتەی مانگانەی خەرجی بەکاربردن وەزارەتی دارایی و ئابوری. ٢٠٢٣/١٢/٢٩

هاوڵاتی ته‌ندروستی غه‌ززه‌ ئاماری گیانله‌ده‌ستدان و برینداره‌كانی (83) رۆژی بۆردومانه‌ به‌رده‌وامه‌كانی ئیسرائیلی راگه‌یاند و بەگوێرەی ئامارەکان ژمارەی کوژراوان 21 هه‌زار كه‌سی تێپه‌ڕاندووە. بەپێی راپۆرتێکی وەزارەتی تەندروستیی غەززە کە ئەمڕۆ هەینی بڵاویکردووەتەوە، لە ماوەی 24 کاتژمێری رابردودا 187 کەس لە کەرتی غەززە کوژراون و 312 کەسی دیکەش برینداربون، به‌مه‌ش له‌ ئه‌نجامی بۆردومانه‌ بەردەوامه‌كان ژماره‌ی گیانله‌ده‌ستدان بۆ 21 هەزار و507 کەس بەرزبوەتەوە. هاوکات بە گوێرەی ئامارەکان 187 کەس لەوانە، لە 24 کاتژمێری رابردوودا کوژراون. هەروەها لە سەرەتای جەنگەوە کە نزیکەی سێ مانگ لەمەوبەر دەستیپێکرد، 55 هەزار و 915 کەس لە غەززە برینداربوون.  هاوکات بە گوێرەی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە 7ی تشرینی یەکەمەوە، زیاتر لە 80٪ی دانیشتووانی غەززە ئاوارە بوون.  ماوه‌ی 83 رۆژه‌ شەڕ و پێکدادانەکانی ئیسرائیل بۆسه‌ر شار و پارێزگاکانی باکور و باشوری کەرتی غەززە به‌رده‌وامه‌ شاره‌كه‌ی روبه‌ڕوی کارەساتێکی گه‌وره‌ی مرۆی و تەندروستیی كردوه‌ته‌وه‌. بە گوێرەی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان، پێش شەڕەکە، لە سەرەتای ساڵی 2023 تاوەکو رۆژێک پێش هێرشەکەی حەماس، 34 فەلەستینی لە کەرتی غەززە و 199 دیکەیان لە کەرتی رۆژئاوا بە گوللـەی هێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل کوژرابوون. لە هەمان ئەو ماوەیەدا چوار ئیسرائیلی بە دەستی فەلەستینییەکان کوژرابوون.

هاوڵاتی ئەمشەو گوندی گەڵاڵەی سەر بە شارەدێی شارباژێڕ، لەلایەن فڕۆکەیەکی جەنگی دەوڵەتی داگیرکەری تورکەوە بۆردوومان کرا و بەگوێرەی زانیارییەکان، هیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتووەتەوە. ئەمشەو دەوڵەتی داگیرکەری تورک بۆردوومانی گوندی گەڵاڵەی کرد و بەپێی زانیارییەکان، بۆردوومانەکە کیلۆمەترێک لە دووریی گوندەکەوە بووە و لە رێگەی فڕۆکەی جەنگییەوە بووە ئەنجام دراوە. گوندی گەڵاڵە سەر شارەدێی شارباژێڕە کە دەکەوێتە سنووری شارۆچکەی ماوەت لە سلێمانی.

هاوڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت، هەواڵی هەبوونی بارەگای ئیسرائیلی لە هەرێمی کوردستان دوورە لە راستییەوە. ئه‌مڕۆ هه‌ینی، پێشەوا هەورامانی، وتەبێژی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگه‌یاند: هێزێکی لە یاسا دەرچو رایگەیاندوە، لە رێگەی درۆنەوە بارەگایەکی ئیسرائیلیان لە هەولێر بۆردومانکردوە، ئەم هەواڵانەی ئەم گروپ و هێزە نایاساییانە بێ بنەمان و دورن لە راستییەوە و هیچ بارەگا و بنکەیەکی ئیسرائیل لەهەرێمدا بونی نییە. وتیشی: بە ئامانجگرتنی هەولێر هەرجارەی بە بیانوێک تەنیا سەرلێشێواویی ئەم گروپانە دەردەخات و کارێکی ترسنۆکانە و تیرۆریستییە.  

هاوڵاتی قەزای کفری کە سەر بە ئیدارەی گەرمیانە، خاوەنی چەندین شوێنەوار و ناوچەی دێرینە، لەوانەش سەرای کفری، گردەگۆزینە، سەرقەڵا؛ بەڵام بەشێکی زۆری شوێنەوارەکانی لەبەر نەبوونی بودجە بەرەولەناوچوون دەچن یاخود بوونەتە شوێنی فڕێدانی زبڵ و خاشاک. لەباشترین دۆخیشدا ئەگەر نۆژەن بکرێنەوە لەسەر بودجەی شەخسی نۆژەن دەکرێنەوە. سەرای کفری کە ساڵی ١٩١٩ لەلایەن ئینگلیزەکانەوە دروستکراوە و تەمەنی زیاتر لە سەد ساڵە، یەکێکە لەو شوێنەوارانەی کفری کە نزیکەی دوو ساڵە دەست بە نۆژەنکردنەوەی کراوە و نزیکەی ٩٥٪ تەواو بووە. ئەمەش نەک بەهەوڵی حکومەت و حزب، بەڵکو بە هەوڵی تاکەکەسی بووە، کە تێچووەکەی بە نزیکەی ٣٠٠ ملیۆن دەخەمڵێندرێت و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکوەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەرکی نۆژەنکردنەوەی گرتۆتە ئەستۆ. عوبێد محەممەدعەلی، بەڕێوبەری شوێنەواری کفری بە هاوڵاتی وت، بەشێکی زۆری شوێنەوارەکان  پێویستە کاریان تیدابکرێت و نۆژەن بکرێنەوە، بەوانەوەشەوە کە ساڵانی سەرەتای دوو هەزارەکان نۆژەنکراونەتەوە" وەک ئاسیاوەکان، خانووی جووەکان". بەڕێوەبەری شوێنەواری کفری وتیشی، گەرماوی کفری کە تاکە گەرماوە لە ژێر زەویدا دروستکرابێت و مێژووەکەی بۆ دوو سەد ساڵ لەمەوبەر دەگەرێتەوە، ئەگەر ئەمساڵ بەسەریدا بڕوات و نۆژەن نەکرێتەوە مەترسی ڕوخانی لەسەرە؛ ئەوەشی خستە ڕوو کە داوای بودجەیان کردووە بۆ نۆژەنکردنەوەی. پڕۆسەی نۆژەنکردنەوەی شوێنەوارەکان بەراورد بە لەناوچوون و شێواندنیان پڕۆسەیەکی هێواشە، بەجۆرێک رۆژانە وەک شوێنی فڕێدانی زبڵ خەڵکی روویان تێدەکەن، لەوانەش( ماڵی مەجید پاشای بابان). پشتگوێخستنی شوێنەوارەکانی کفری، لەپاڵ ئەو کەمتەرخەمیانەی دیکە لەوانەش ، نەبوونی هەلیکار تەنها یەکێکە لەو کێشانەی کە گەنجانی کفری ناڕەزایی و گردبوونەوەیان بۆ چارەسەرکردنیان ئەنجامداوە و قوربانیان بۆ داوە. هیواڕەشید، گەنجێکی کفریە وجەندین جار وەک ڕێکخەر و بەشداربووی خۆپیشاندانەکان کاری کردووە بۆ چارەسەرکردنی کەموکوڕیەکانی شارەکەی، ئەو دەڵێت" ساڵی ٢٠٢٠ لەو خۆپیشاندانەی کە ڕێکمانخستبوو دوو هاوڕێم شەهیدبوون " ئاکۆ سەلمان" یەکێک بوو لە قوربانیەکان، ئێمە یەکێک لە داواکاریەکانمان نۆژەنکردنەوەی شوێنەوارەکان بوو، کە بەهۆیەوە سەرای کفری کە کارکردن تێیدا وەستابوو دەستیپیکردەوە".   لەوبارەیەشەوە عوبێد محەممەد دەڵێت، نۆژەنکردنەوەی سەرای کفری کە یەکێکە لە پرۆژە دیارەکان کە کاری لەسەرکراوە، بەهۆی" کاریگەری خۆپیشانداکان نەبووە" کە بودجەی بۆ تەرخانکراوە، بەڵکو پڕۆژەکە هەوڵی تاکەکسی بووە. دەربارەی ئەوەی کە ئایا تاچەند هەوڵدراوە نۆژەنکردنەوەی ئەو شوێنەوارانە ببێتە هۆی دابینکردنی هەلی کار بۆ گەنجانی کفری، عوبێد محەممەد باسی لەوەکرد، هەرچەندە ئەوە لەئاست پرکردنەوەی ئەو بۆشاییە نەبووە بۆ دابینکردنی هەلیکار، بەڵام بۆ ئەوەی زۆرترین سود بە دانیشتوان کفری بگەێنین بەهیچ جۆرێک هیچ کریکاریکمان لە دەرەوەی شارەکە نەهێناوە بۆ کارکردن لەم پرۆژانە.   لەگەڵ ئەوەی شوێنەوارەکان پشتگوێخراون، مۆزەخانەکەشی کەمترین گرنگی پێدراوە، مۆزەخانەی کفری جگە لە چەند کەلوپەلیک کە بەهەوڵی کارمەندانی مۆزەخانەکە  کۆکراونەتەوە شتیکی ئەوتۆی تێدانیە و بوونەتە دوو سیمیای دیکەی سستی شارەکە. ئەمەش لەکاتیکدایە کە کفری یەکێکە لەو ناوچانەی هەرێمی کوردستان کە قوربانیەکی زۆری لە شاڵاوی ئەنفال داوە، هاوکات خاوەنی کێڵگەی نەوتییە کە کاری تێدادەکرێت و نەوتی لێ دەردەکرێت ئەویش کێڵگەی نەوتی حەسیرەیە.