هاوڵاتی لە نووسینگە تایبەتەکەی پێشووی سەرۆکی ئەمریکا، جۆ بایدن کۆمەڵێک "بەڵگەنامەی نهێنی"ی دەوڵەت دۆزرانەوە کە دەگەڕێنەوە بۆ ئەو کاتەی کە جۆ بایدن جێگری سەرۆک بووە. راوێژکارێکی جۆ بایدن بەناوی ریچارد ساوبەر، ئەوەی ئاشکرا کرد کە لە نووسینگەکەی پێشووی جۆ بایدن-دا "ژمارەیەکی کەم بەڵگەنامەی نهێنی" هەن کە دەگەڕێنەوە بۆ ساڵانی ٢٠٠٩-٢٠١٧ کاتێک جۆ بایدن، جێگری سەرۆکی ئەمریکا بووە. ریچارد ساوبەر باسی لەوەش کرد کە بەڵگەنامەکان لە دووی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢دا و لە دۆڵابێکی کلیلدراودا دۆزراونەتەوە و راستەوخۆ دوای دۆزینەوەی بەڵگەنامەکانیش، پەیوەندی بە پارێزەرە تایبەتەکانی جۆ بایدن، کۆشکی سپی و دەزگا پەیوەندیدارەکانی ئەرشیڤی نیشتمانیی دەوڵەت کردووە و بەرپرسانی کۆشکی سپی دەستیان بە لێکۆڵینەوە لەو بەڵگانە کردووە. - پێشتر جۆ بایدن، دۆناڵد ترەمپ-ی بە هەست نەکردن بە بەرپرسیارییەتی تۆمەتبار کردبوو لە لایەکی دیکەشەوە سەرکردەکانی پارتی کۆماریی کاردانەوەیان لەهەمبەر دۆزینەوەی بەڵگەنامەی نهێنی لە نووسینگەکەی جۆ بایدن نیشان دا لە کاتێکدا پێشتر جۆ بایدن رەخنەی لە سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ گرتبوو کە لە خانووەکەی فلۆریدایدا بەڵگەنامەی نهێنی دۆزرابووەوە. جێگەیباسە،کاتێک لە هەشتی ئابدا، کارمەندانی "'FBI" لە ماڵەکەی سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ لە ویلایەتی فلۆریدا کۆمەڵێک بەڵگەنامەی نهێنییان دۆزییەوە، جۆ بایدن رەخنەی لە ترەمپ گرت و رایگەیاند: "چۆن دەکرێت کەسێک بەو ئەندازەیە لە ئاست بەرپرسیارییەتییەکان خەمسارد بێت".
بانکی نیشتیمانیی سویسرا لە ساڵی رابردودا گەورەترین زیان تۆمار دەکات کە لە یەک سەدە و نیوی ئەو ولاتە هاوشێوەی نەبوە . بە پێی راپۆرتی سەرەتایی ساڵی 2022 کە بانکی نیشتیمانیی وڵاتی سویسرا بڵاوی کردوەتەوە کە لە ساڵی رابردودا بانکەکە 143 ملیار دۆلار زیانی بەرکەوتوە و ئەوەش بە گەورەترین زیانی 155 ساڵی رابردوی وڵاتەکە لەقەڵەم دەدرێت. راپۆرتەکە هۆکاری ئەو زیانە گەورەیەی گەڕاندوەتەوە بۆ دابەزینی بەهای پشکەکان و دابەزینی بەهای دراوی فرانکی سویسری بەرامبەر دراوەکانی دیکەی جیهان. بەهۆی ئەو زیانە گەورەیەوە، حکومەتی سویسرا خۆی بەدورگرتوە لە وەرگرتنی هیچ بڕە پارەیەک لە بانکی نیشتیمانیی وڵاتەکەی لە کاتێکدا لە ساڵی رابردودا شەش ملیارد و 500 ملیۆن دۆلاری لە بانکەکە وەرگرتبو.
ئەمڕۆ کاتژمێر ١٠:٠٠ دانیشتنی دادگای دۆسیەی داخستنی هەدەپە لەلایەن دادگای دەستوری تورکیاوە دەستی پێکرد. بەکر شاهین سەرۆکی داواکاری گشتیی گەیشتووەتە دادگا و لە دانیشتنەکەدا بە زارەکی لەدژی هەدەپە قسە دەکات. ٥ی ئەم مانگە، دادگای دەستووریی تورکیا بودجەی هەدەپەی بەشێوەیەکی کاتی بڕیبوو. بۆ یەکەمجار ١٧ی ئازاری ٢٠٢١، سکاڵایەکی یاسایی لە دادگای دەستووری لەلایەن بەکر شاهین سەرۆکی داواکاری گشتی تورکیا، تۆمار کرا بۆ داخستنی هەدەپە. تۆمەتەکان لە ٣١ی ئازاری ٢٠٢١ لەلایەن دادگای دەستوورییەوە بە هۆی کەموکورتی لە دۆسیەکەدا رەتکرایەوە. بەڵام بەکر شاهین لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ جارێکی دیکە سکاڵاکەی تۆمار کردەوە. دادگای دەستووریش، لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ سکاڵا نوێیەکەی قبوڵ کرد. دواتر هەدەپە لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢٢ بەرگریینامەی خۆی بە فەرمی پێشکەش بە دادگای دەستووری کرد. لیژنەی دادوەرانی دادگای دەستووری کە لە ١٥ کەس پێکهاتووە، دۆسیەی داخستنی هەدەپە یەکلایی دەکاتەوە. بە دەنگی دوو لەسەر سێی ئەندامانی لیژنەکە، واتە بە دەنگی ١٠ دادوەر لە کۆی ١٥ دادوەر،، بڕیار دەدەرێت کە ئایا هەدەپە بمێنێتەوە یان دابخرێت.
هاوڵاتی بهڕێوهبهرایهتی گشتی كهشناسی و بومهلهرزهزانی ههرێم رایگهیاند، ئهمڕۆ و سبهینێ ئاسمان بهگشتی ساماڵ و پهڵه ههور دهبێت، پلهكانی گهرما رو لهنزمبونهوه دهكات. بهڕێوهبهرایهتی گشتی كهشناسی و بومهلهرزهزانی لهڕاگهیهندراوێكدا بڵاویكردهوه، ئهمڕۆ سێشهممه ئاسمان ساماڵ و پهڵه ههور دهبێت، لهگهڵ نزمبونهوهی پلهكانی گهرما لهكاتهكانی شهو و بهرهبهیان، خێرای با له سهر خۆ و لهنێوان 10-15 كیلۆمهتر به ئاڕاستهی باكوری خۆرئاوا دهبێت". پلهكانی گهرمای پێشبینیكراو به پلهی سیلیزی : ئاماژهی بهوهشكردوه، سبهی چوارشهممه ئاسمان ساماڵ و پهڵه ههور دهبێت، لهگهڵ نزمبونهوهی پلهكانی گهرما لهكاتهكانی شهو و بهرهبهیان، مهودای بینینیش له نێوان 8-9 كیلۆمهتر دهبێت لهكاتژمێرێكدا. بهرزترین پلهكانی گهرمای پێشبینیكراو به پلهی سیلیزی : ههولێر : 14 پلهی سیلیزی سلێمانی : 11 پلهی سیلیزی دهۆك : 14 پلهی سیلیزی كهركوك : 15 پلهی سیلیزی ههڵهبجه : 11 پلهی سیلیزی زاخۆ : 13 پلهی سیلیزی سۆران : / پلهی سیلیزی گهرمیان : 16 پلهی سیلیزی
هاوڵاتی وهزیری تهندروستی ڕایگەیاند، ههر رێكارێك بگرینهبهر، بارگرانی لهسهر كار و كهسابهتی هاوڵاتیان دروست ناكات. د. سامان بهرزنجی لهپهیامێكدا بڵاویكردهوه، "ههر ڕێكارێك بۆ بهرهنگاربونهوهی ههر گومانێكی ڤایرۆسێكی نوێ تهنها مهبهست بهرژهوهندی هاوڵاتیان و خۆپارێزی دهبێت له تهشهنهكردن، به دڵنیایی هیچ ڕێكارێكیش ناگرینهبهر كه بارگرانی بۆ كاروكهسابهتی هاوڵاتی دروستبكات، ههمو كات چاودێری دۆخی ههمو نهخۆشیهكی گواستراوه دهكهین". وتیشی، "نزیكهی نیوهی دانیشتوانی ههرێمی كوردستان ڤاكسینی كۆرۆنایان وهرگرتوه، ئهگهر رێكارێكیش بۆ بهرهنگاربونهوهی ههر گومانێكی ڤایرۆسێكی نوێ بگیرێتهبهر ئامانج لێی خۆپارێزی دهبێت و بارگرانی لهسهر كار و كهسابهتی هاوڵاتیان دروست ناكات". راشیگهیاندوه، له ههرێمی كوردستان دو ملیۆن و 931 ههزار و 474 ژهمه ڤاكسینی دژه كۆرۆنا به هاوڵاتیان دراون كه به نزیكهیی نیوهی دانیشتوان بهلایهنی كهم ژهمێك یان دو ژهم ڤاكسینیان پێدراوه".
.jpg)
رێکخراوێک ئاشکرای دەکات لە ناڕەزایەتییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا زیاتر لە 500 کەس کوژراون و نزیکەی 20 هەزار کەس دەستگیر کراون و سزای سێدارە هەڕەشە لە ژیانی ژمارەیەکیان دەکات. رێکخراوی مافی مرۆڤی ئێران بڵاوی کردەوە؛ لە 115 رۆژی ناڕەزایەتییەکاندا 519 کەس بە گوللـەی هێزە ئەمنییەکان لە رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران کوژراون کە 70 کەسیان تەمەنیان لە 18 ساڵ کەمتر بوە. ژمارەی ئەو کوژراوانە لە کاتێکدایە هێزە ناوەندە ئەمنی و سەربازییەکانی ئێران رایانگەیاندوە نزیکەی 69 ئەندامیان لە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکاندا کوژراون. بە پێی ئامارەکان لە ماوەی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکاندا نزیکەی 20 هەزار کەس دەستگیرکراون کە ئەگەری سەپاندنی سزای سێدارە بەسەر 109 کەس لەو دەستگیرکراواندا هەیە.
هاوڵاتی ڕاپۆرتێکی نەتەوە یەکگرتوەکان دەریخست، چینی پارێزەری ئۆزۆن بە خێرایی چاک ئەبێتەوە،ئەمەش لەماوەی ٤٣ ساڵدا ئەو بۆشاییە گەورەیەی لەسەر ئاستی ناوچەی جەمسەری باشور درووستبووە بەتەواوی چاک دەکاتەوە. ڕاپۆرتەکە ڕۆژی دوو شەممە لە کۆنفرانسی کۆمەڵەی کەشناسی ئەمریکی لە شاری دینڤەر خرایە ڕوو وباسی لێوەکرا، بەپێی ڕاپۆرتەکە بەرەوپێشچوونی چاکبونەوەی ئۆزۆن وردە وردە بەردەوامە، هەروەها تا ساڵی ٢٠٤٠ ئاستی چڕی ئۆزۆن ناگەڕیتەوە ئەو دۆخەی کە پێش ساڵی ١٩٨٠ هەیبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا بۆ چاکبونەوەی چینی ئۆزۆن لەئاستی جەمسەری باکورد کاتێکی زیاتری پێویستە وتاساڵی ٢٠٤٥ دەخاێنێت. هاوکات پۆل نیومان، سەرۆکی هەڵسەنگاندنی ڕاپۆرتەکە ودۆخی ئۆزۆن ڕایگەیاند، ئێمە گۆڕانکاریەکان وچاکبونەوەی کونەکانی ئۆزۆن دەبینین، هەروەها چینەکانی وەک ستراتۆسفیر کەدەکەونە سەروو چینی ئۆزۆنەوە ئەوانیش گۆڕانکاریان تێدا دەرکەوتووە. لەبارەی ئەو کونە گەورەیەی چینی ئۆزۆن لەسەر ئاستی جەمسەری باشور، ڕاپۆرتەکەی نەتەوەیەکگرتوەکان ئاماژە بەوە دەکات کە چاکبونەوەی ئەو کونەی ئۆزۆن تا ساڵی ٢٠٦٦ دەخاینێت. ئەم هەڵسەنگاندنەی دۆخی ئۆزۆن و ئاستی بەرەوپێشچوونی چاکبونەوەکەی هەر چوار ساڵ جارێک ئەنجام دەدرێت، ئەم هەڵسەنگاندنەی ئەمساڵ وڕاپۆرتەکەی نەتەوەیەکگرتوەکان دەریخست کە پڕۆسەی چاکبونەوەی ئۆزۆن پێشکەوتنی بەخۆوە دیووە، ئەمەش لەکاتێکدایە کە ماوەی ٣٥ ساڵە وڵاتانی جیهان ڕێکەوتنیکیان ئەنجامداوە لەسەر کەمکردنەوەی بەرهەهێنان وکردنە دەرەوەی گازە ژەهراویەکان بۆناو چینی بەرگەهەوا. چینی ئۆزۆن بەرزیەکەی لە ناو بەرگەهەوادا ٣٠کیلۆمەترە، ئەو چینەی بەرگەهەوا زەوی لەتیشکە زیانبەخشەکان دەپارێزێت، ئەو تیشکانە مەترسی تەندرووستی لەسەر مرۆڤ درووست ئەکەن لەوانەس شێرپەنجەی پێست.
ئەمڕۆ لە زانکۆی تاران و تەبرێز و ئەسفەهان گردبونەوەی ناڕەزایەتیی دژی سێدراە بەڕێوچو و لە شاری بۆکان یادی چلەی کوژراوێکی شارەکە کرایەوە و چەند وڵاتێکیش هۆشدارایی دەدەنە کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر سەپاندنی سزای سێدارە و کەنەدا-ش ژمارەیەک سزای بەسەر دەسەڵاتی تاراندا سەپاند. هێزە ئەمنییەکان ئەمڕۆ لە کەرج رێگرییان کرد رێوڕەسمی جەماوەریی بۆ مەهدی کەرەمی و محەمەد حسێنی بەڕێوبچێت کە بەرەبەیانی رۆژی یەکشەممە لەسێدارەدران. دەستگیرکردنی گەنجان لە مەریوان و جوانڕۆ و ئیلام و چەند شارێکی دیکە بەردەوامبو و رێکخراوەکانی مرۆڤیش هۆشداریی دەدەن لە بەرزبونەوەی ژمارەی دەستگیرکراوانی رۆژهەڵاتی کوردستان. لە شاری لیۆن لە فەڕەنسا گردبونەوە و خۆپیشاندانی چالاکونانی ئێران دژی سێدارە و دەسەڵاتی ئێران بەڕێوچو. ڤیدیۆ؛ چلەی ئاوات لە بۆکان ئەمڕۆ لە گوندی مەلالەر شاری بۆکان چلەی مەرگی ئاوات قادرپور تەمەن 20 ساڵ بەڕێوچو کە لە ناڕەزایەتییەکانی ئەو شارە بە گوللـەی هێزە ئەمنییەکان بریندارکراو و دوای چەند رۆژ بێهۆشیی لە نەخۆشخانەیەکی شاری ورمێ گیانی لەدەستدا. تا ئێستا 18 کەس لە ناڕەزایەتییەکانی شاری بۆکان بە گوللـەی هێزە ئەمنییەکان و ئەشکەنجە لە گرتوخانە و ناوەندە ئەمنییەکانی ئێران کوژراون. عەلی خامنەیی، رێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە نوێترین وتاریدا ئەمڕۆ دوشەممە هێرشی کردە سەر خۆپیشاندەران و ئەو کەسانەی لە ناڕەزایەتییەکاندا بەشدارییان کردوە و داواشی لە دامودەزگا پەیوەندیدارەکان کرد ئەو خۆپیشاندەرانە سزا بدرێن. بە وتەی خامنەیی ئەوانەی بەشدارییان لە ناڕەزایەتییەکاندا کردوە ئامانجیان رەخنە و چاکسازیی نەبوە و بەڵکو ویستویانە دەستکەوتەکانی کۆماری ئیسلامی لەناو ببەن. رێبەری کۆماری ئیسلامی جەختی لەوە کردوەتەوە کە گومان لە ناپاکیی خۆپیشاندەران نییە بۆیە دەبێت دامودەزگا پەیوەندیدارەکان بە توندترین شێوە روبەڕوی ئەو کەسانە ببنەوە کە بەشدارییان لە خۆپیشاندانەکاندا کردوە. پاپ فرانسیس داوای راگرتنی سێدارە لە ئێران دەکات پاپ فرانسیس، رێبەری کاسۆلیکەکانی جیهان رۆژی دوشەممە لە وتاری ساڵانەی خۆی بۆ ژمارەیەک دیپلۆماتکاری ڤاتیکان، رایگەیاند؛ دەبێت ئێران سزای سێدارە راگرێت و ناکرێت جێبەجێکردنی سێدارە بە دادپەروەریی لەقەڵەم بدرێک بەڵکۆ نەفرەت و تۆڵەیە دژی نەیاران. پاپ وتویەتی: ئەمڕۆ مافی ژیانی زۆر کەس لەو شوێنانەی هاوشێوەی ئێران سزای سێدارەی تێدایە لە مەترسیدایە لە کاتێکدا لەو وڵاتە هەوڵ بۆ رێزگرتنی زیاتر لە ژنان دەدرێت. سێ وڵات بۆ جاری دوەم باڵیۆزەکانی ئێران بانگهێشت دەکەن بەهۆی لەسێدارەدانی دو گەنجی دەستگیرکراوی ناڕەزایەتییەکان، رۆژی دوشەممە باڵیۆزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە بەریتانیا و ئەڵمانیا و فەڕەنسا بانگهێشت کران. ئەو سێ وڵاتە لەسێدارەدانی خۆپیشاندەران و خەڵکیان لە لایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە بە هەنگاوێکی نامرۆڤانە ناوبردوە و ئیدانەی لەسێدراەدانی مەهدی کەرەمی و محەمەد حسێنی-یان کردوە. دوەم جارە بەهۆی سێدراە و سەرکوتی ناڕەزایەتییەکانی باڵیۆزەکانی ئێران لە لەندەن و بەرلین و پاریس بانگهێشت دەکرێن. ئۆلاف شۆڵتز، راوێژکاری ئەڵمانیا لە تویتەر بە ئیدانەکردنی لەسێدارەدانی مەهدی کەرەمی و محەمەد حسێنی داوای لە ئێران کرد جێبەجێکردنی سزای سێدارەی دەستگیرکراوانی ناڕەزایەتییەکان راگرێت و ئەو زیندانیانەش ئازاد بکرێن کە نادادپەروەرانە بەند کراون. بەهۆی سێدارەوە، کەنەدا سزا دامەزراوە و بەرپرسانی ئێران دەدات وەزارەتی دەرەوەی کەنەدا رۆژی دوشەممە رایگەیاند؛ بەهۆی لەسێدارەدانی مەهدی کەرەمی و محەمەد حسێنی، سێ دامەزراوە و دو بەرپرسی باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران سزا دەدرێن. وەزرەتەکە ئاماژەی بەوە کردوە؛ سزاکانی وڵاتەکەی ناوەندی (15ی خورداد) نزیک لە عەلی خامنەیی و رۆژنامەی (ئێران) و دەستەی چاودیڕیی میدیاکانی کۆماری ئیسلامی ئێران و جێگری وەزیری وەرزش و لاوان، ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای لاوان و ئەندامێکی ئەنجومەنی دەستەبژێری کۆماری ئیسلامی ئێران دەگرێتەوە. رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە بەیاننامەیەکدا کە ئەمڕۆ بڵاوی کردوە ئیدانی بڕیاری دادگای باڵای ئێراننی کرد بۆ سەپاندنەوەی سزای سێدارە بەسەر محەمەد بروغەنی و داوای کردوە جێبەجێکردنی سێدارەی ئەو گەنجە راگیرێت.
هاوڵاتی پاکستان لە کۆبونەوەکەی لە کۆنفرانسی نێودەوڵەتی جنێف ڕایگەیاند، خیرخوازان وڕێکخراوە داراییەکان بەڵینیان داوە کە ٨ ملیار دۆلار هاوکاری وەک قەرەبوو بۆ زیانی لافاوەکەی ساڵی ڕابردووی پاکستان تەرخان بکەن. رۆژی دوو شەممە لە کۆنفرانسی نێودەوڵەتی جنێف، شەهباز شەریف، سەرۆکوەزیرانی پاکستان وئەنتۆنی گۆتێرێس سکرتێری گشتی نەتەوەیەکگرتوەکان لە کۆبونەوەکەدا باسیان لە زیانەکان و قەرەبووکردنەوەی پاکستان کرد کە بەهۆی لافاوەکەی ساڵی ڕابردوو زۆرترین قوربانی لیکەوتەوە، پاکستان داوای هاوکاری نێودەوڵەتی کرد بۆ دابینکردنی نیوەی تێچووی قەرەبووی زیانەکان کە کۆی گشتی ١٦ ملیار دۆلارە. لە کۆبونەوەکەدا ڕێکخراوە خێرخوازیەکان و مرۆییەکان، بەڵێنی دابینکردنی ٨ ملیار دۆلاریان بەپاکستان دا. ئەمەش دوای ئەوە دێت کە ساڵی ڕابردوو لافاو و زریانیکی بەهێز وڵاتی پاکستانی گرتەوە ونزیکەی هەزار و ٧٠٠ کەس گیانیان لەدەست دا، هەروەها نیو ملیۆن کەسیش کەوتنە ژێر هێڵی هەژاریەوە.
هاوڵاتی داوکاری گشتی لە بەیاننەمەیەکدا بۆسەرجەم ڕاگەیاندنەکان ڕایگەیاند، ئاگاداری سەرجەم راگەیاندنەکان دەکەین، کەوا رووماڵکردن و لیکدانەوەی پێشوەختە ونادرووست بۆ هەر رووداویکی کوشتن و تاوانکاری، هەروەها چاوپێکەوتن لەگەڵ کەسوکاری تاوانلێکراو لەکاتێکدا تاوانەکە لەژێر لێکۆڵینەوەدایە پێچەوانەی دەقی یاسایە، هەر حالەتێک بچێتە خانەی پێشێل کردنی یاسا و رێساکان لە لایەن دەستەی مافی گشتی سەرۆکایەتی داواکاری گشتی رێکاری یاسایی لە بەرامبەر دەگرینە بەر. دەقی بەیاننامەکە: لە سۆنگەی پاراستنی سیستەمی گشتی و رەچاو کردنی بەرژەوەندی گشتی و بەوپێیەی کە داواکاری گشتی سەرپەرشتی لێکۆلینەوە و رێکارەکانی لە تاوانەکان دەکات ، لە پێناو پاراستنی بەلگەکان لەرێرەوی لێکۆلینەوە تێبینی کراوە لە کاتی رومال کردنی هەوال و زانیاری سەبارەت بەهەر رووداوێک و تاوانێک بەتایبەتی تاوانی کوشتن لە لایەن بەشێک لە کەنالەکانی راگەیاندن لەو کاتەی کە دادگا و لایەنە پەیوەندیدارەکان سەرقالی کۆکردنەوەی زانیاری و لە لێکۆلینەوەدان تیایاندا کەچی بەبێ رەچاوکردنی یاسا و رێنمایەکانی بەرکار لە هەرێمی کوردستان زانیاری بێ بنەما و ناراست بلاو دەکەنەوە و لێکدانەوەی پێشوەختە و نادروست بۆ رووداوەکان دەکەن وێرای چاوپێکەوتن لەگەل کەس و کاری تاوانلێکراو کە ئەمەش پێچەوانەی دەقی مادەی ( ٢٣٦ ) برگە ( ١ ) لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە ( ١١١ ) سالی ( ١٩٦٩ ) هەموارکراو بەرکار لە هەرێم وێرای کاری نەرێنی بۆ ئاراستەکردنی رای گشتی نەمانی متمانە و بروای خەلک بە دادگا و دامودەزگای حکومەتی هەرێم و کاریگەریش دەکاتە سەر دابونەریتی کۆمەلگا … بۆیە بە پێویستمان زانی ئاگاداری سەرجەم کەنالەکەکانی راگەیاندن و میدیا و مالپەرە ئەلکترۆنیەکان بکەینەوە کەوا رومالکردنی هەر جۆرە رووداوێکی تاوانکاری کە لەژێر لێکۆلینەوە دایە پێچەوانەی دەقی ماددەی ئاماژەپێکراوی سەرەوەیە .. هەر حالەتێک بچێتە خانەی پێشێل کردنی یاسا و رێساکان لە لایەن دەستەی مافی گشتی سەرۆکایەتی داواکاری گشتی رێکاری یاسایی لە بەرامبەر دەگرینە بەر . یەکەی راگەیان و پەیوەندیەکانی سەرۆکایەتی داواکاری گشتی
هاوڵاتی سکرتێری گشتی ناتۆ جێنس ستۆلتەنبێرگ دەڵێت کاتی ئەوە هاتووە سوید ببێتە ئەندام لە هاوپەیمانێتی ناتۆ چونکە ئەوەی پێویستە بۆ مسۆگەرکردنی ڕەزامەندی تورکیا بۆ ئەندامێتی ئەنجام داوە. ئەمڕۆ دوشەممە، سکرتێری گشتی هاوپەیمانی ناتۆ ڕایگەیاند، کاتی ئەوە هاتووە سوید بچێتە پاڵ ناتۆ چونکە ئەوەی پێویستە بۆ مسۆگەرکردنی ڕەزامەندی تورکیا بۆ ئەندامێتی ئەنجام داوە. ستۆلتنبێرگ لە چاوپێکەوتنێکدا بە ڕۆژنامەی ئەفتۆنبلادتی سویدی گوت: "پێموایە کاتی ئەوە هاتووە کە کۆتایی بە پرۆسەی پەسەندکردنی سوید بهێنرێت". لە مانگی ئایاردا سوید و وڵاتانی دراوسێی فینلاند سیاسەتی دوورودرێژی سەربازییان لە بێلایەنی سەربازیدا کۆتایپێهێناوداوایانکرد بچنە پاڵ ناتۆ لە دوای داگیرکردنی ڕووسیا بۆ ئۆکراینا. ئەم هەنگاوە پێویستی بە ڕەزامەندیی یەکدەنگی ئەندامانی هاوپەیمانییەکە هەیە کە یەکێک لەوان تورکیایە هاوکات تورکیا فشاریخستۆتە سەر ئەو دوو وڵاتە بۆ ڕادەستکردنەوەی ژمارەیەک هاوڵاتی کە بە تیرۆرست ناویان دەبات . مانگی ڕابردوو وەزیری دەرەوەی تورکیا ڕایگەیاند سوید لە نیوەی ڕێگەشنییە بۆ مسۆگەرکردنی پاڵپشتی عەنقەرە ، ئەم قسانەی دوای ئەوە هات کە دادگایەکی سویدی دژی ڕادەستکردنەوەی ڕۆژنامەنووسێک بڕیاریدا کە لەلایەن تورکیاوە داواکرابوو بە تۆمەتی پەیوەندی بە کودەتایەکی شکستخواردووی ساڵی 2016ەوە. لە کۆتایدا سکرتێری گشتی ناتۆ ڕایگەیاند ،" من دڵنیام سوید دەبێتە ئەندامێکی هاوپەیمانێتی ناتۆ بەڵام ناتوانم کاتێکی دیاریکراو بڵێم و پڕۆسەی بوون بە ئەندامبوون پڕۆسەیەکی دورو درێژە و چەند ساڵ دەخایەنێت". جێگەیباسە، پەرلەمانتارانی 28 وڵاتی ناتۆ پێشتر ئەندامێتی سوید و فینلاندیان پەسەندکردووە تورکیا و هەنگاریا تاکە ئەندامن کە تا ئێستا ڕەزامەندیان نەداوە.
هاوڵاتی سەرکردەیەکی چوارچێوەی هەماهەنگی رایدەگەیەنێت بەڵێنەکانی سەرۆکوەزیرانی عێراق بۆ ئێران هۆکاری راوەستانی بۆردومانەکانی هەرێمی کوردستانە لەلایەن ئێرانەوە. عەقیل ردینی سەرکردە لەچوارچێوەی هەماهەنگی لەلێدوانێکی رۆژنامەنوسیدا رایگەیاندووە: بۆردوومانەکانی هەرێمی کوردستان لەلایەن تورکیاو ئێرانەوە پێشێلکاری و دەستدرێژییە، بەڵام لایەنێکی دیکەشی هەیە پەیوەستە بەحکومەتی ناوەندییەوە کە ئەویش کۆتایهێنانە بە چالاکی ئەو حزب و گرووپانەی کە ئەنقەرەو تاران بە مەترسی بۆ سەر خۆیان دەزانن ئەویش بەو پێیەی دەستور رێگەی لەوەگرتووە کە خاکی عێراق بۆ هەڕەشە بۆ سەر هیچ وڵاتێکی دراوسێ بەکاربێت. ئاماژەشی بەوەکردووە بەڵێنەکانی محەممەد شیاع سوودانی سەرۆکوەزیران لەدوای سەردانی بۆ ئێران بەبەرپرسانی ئەو وڵاتە بووەتە هۆی راگرتنی بۆردوومانەکان بۆسەر هەرێمی کوردستان، جەختیش لەوەدەکاتەوە حکومەتی سوودانی بەفیعلی سێ هەنگاوی ناوە کە گرنگترینیان هەماهەنگییە لەگەڵ حکومەتی هەرێم بۆ کۆنترۆڵکردنی مەلەفی سنوورەکان و رێگەگرتن لەهەر چالاکییەک کە کاریگەری بخاتە سەر وڵاتانی دراوسێ لەناو هەرێمەوە.
.jfif)
ئهنجوومهنی ئاسایشی ههرێمی كوردستان له راگهیهندراوێكدا دهستگیركردنی دوو تۆڕی تیرۆرستی سهر به داعش له شاری ههولێر راگهیاند، بهگوێرهی راگهیهندراوهكه، پلانیان هەبوو پێش سەری ساڵی 2023 تەقینەوە و کردەوەی تیرۆریستی لە شاری هەولێر ئەنجام بدەن. دهقی راگهیهندراوهكهی ئهنجوومهنی ئاسایشی ههرێمی كوردستان: راگهیهندراوێك له ئهنجوومهنی ئاسایشی ههرێمی كوردستانهوه دژه تیرۆری كوردستان دوو تۆڕی تیرۆریستیی داعش له شاری ههولێر دهستگیردهكات و پلانهكانیان پووچهڵ دهكاتهوه له دوو ههوڵ و پیلانی گرووپی تیرۆریستیی داعش بۆ ئهنجامدانی تهقینهوه و كردهوهی تیرۆریستی له پێش سهری ساڵی 2023 له شاری ههولێر، لهلایهن بهڕێوهبهرایهتی گشتی دژه تیرۆر و بهڕێوهبهرایهتی ئاسایشی ههولێر له مانگی 12ی 2022 توانرا ههردوو ههوڵهكه پووچهڵ بكرێنهوه و چوار تیرۆریستیش دهستگیربكرێن كه بریتیبوون له دوو تۆڕی جیا و لهلایهن قیاداتی گرووپی تیرۆریستیی داعش فهرمانیان پێدرابوو بۆ ئهوهی كردهوهی تیرۆریستی له شاری ههولێر ئهنجام بدهن. تۆڕی یهكهم، تیرۆریستان (حهمزه ئهیاد ئهحمهد ناسراو به سیاف ئهلقورهیشی و مهاجر ئهحمهد عزاوی ناسراو به ئهبو جهعفهر)، له 23ـی 12ـی 2022 دهستگیركران، تیرۆریست (سیاف ئهلقورهیشی) كه خۆكوژ بووه و پلانی ههبووه پێش سهری ساڵ لهبهردهم دهرگای سهرهكی بهڕێوهبهرایهتی گشتیی دژهتیرۆر به پشتێنی بۆمبڕێژكراو به هاوكاری تیرۆریستی دهستگیكراو (ئهبو جهعفهر) خۆی بتهقێنێتهوه، ههروهها له ههوڵدا بوون بۆ تهقاندنهوهی ئۆتۆمبێلێكی بۆمبڕێژكراو له رێگهی ڕیمۆت كۆنتڕۆڵ له بهردهم بنكهی ئاسایش عهنكاوه. تۆڕی دووهم، تیرۆریست (موسا ئیسماعیل عهلوان ئیسماعیل ناسراو به یهعقوب) تیرۆریست (م.ا.ح.) پێشتر له (سووریا له كهمپی هۆڵ) نیشتهجێبوونه و بهشداربوون له كوشتنی چهندین هاووڵاتی لهناو كهمپی هۆڵ، ئهم دوو تیرۆریسته له ساڵی (2022) هاتوونهته شاری ههولێر و لهسهر فهرمانی قیاداتی داعش پلانانیان ههبووه بۆ ئهنجامدانی كاری تیرۆر و كوشتن له شاری ههولێر.
هاوڵاتی ناوهێنانی جامی کەنداو بە "جامی کەنداوی عەرەبی" لە لایەن ژمارەیەک لە بەرپرسانی عێراقەوە نیگەرانی لای بەرپرسانی ئێران دروست دەکات. گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ناسر کەنعانی دژبە بەکارهێنانی وشەی کەنداوی عەرەبی هاتە دەنگ و بەکارهێنانی وشەی کەنداوی عەرەبی سەرکۆنە کرد و رایگەیاند، بەر لەوەی ئەو بابەتە لە میدیاکاندا باس بکرێت، کۆماری ئیسلامیی ئێران لەم بارەیە دژکردەوەی نیشان داوە". وتیشی، "کەنداوی فارسی کەنداوی فارسە و هیچ شتێک، ناتوانێت ئەو راستییە مێژووییە بگۆڕێت". لەگەڵ دەستپێکردنی جامی کەنداو لە بەسرە کە هەڵبژاردەکانی عێراق، سعودیە، عومان، یەمەن، بەحرێن، کوێت، قەتەر و ئیمارات تێیدا بەشدارن، ژمارەیەک بەرپرس و کەسایەتیی دیاری سیاسیی عێراق، لە نێویاندا موقتەدا سەدر، رێبەری رەوتی سەدر لە تویتەر و راگەیێندراوەکانیاندا جامی کەنداویان بە جامی کەنداوی عەرەبی ناوبرد، ئەوەش ئێرانییەکانی توڕە کرد. پێشتر موقتەدا سەدر لە تویتێکدا بەبۆنەی دەستپێکردنی جامی کەنداو نووسیبووی ''بەخێرهاتنی میوانانی عەرەبی کەنداوی عەرەبی دەکەین". هاوکات سەرۆکوەزیرانی عێراق، محەمەد شیاع سوودانی لە دەستپێکی یارییەکانی جامی کەنداودا بە هەمان شێوەی گوزارەی کەنداوی عەرەبی بەکار هێنابوو. گوتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەختی لەوە کردەوە کە "کەنداوی فارسی کەنداوی فارسە و هیچ شتێک لە میانی یارییەکەی تۆپی پێ و یان هەڵوێستی بەرپرسانی دەوڵەتانی دەرەوە، ناتوانن ئەو راستییە مێژووییە بگۆڕن". گوتیشی: "ئێمە دەستبەجێ ناڕەزایەتییەکانی خۆمان گەیاندووەتە حکوومەتی عێراق و بەدواداچوونیشی بۆ دەکەین".
هاوڵاتی وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراق هەڵمەتێک بۆ سنوردارکردنی کۆچی نایاسایی رادەگەیەنێت. ئیڤان فایەق، وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراق ئەمڕۆ لە لێدوانێکدا، رایگەیاند، وەزارەتەکەیان بەهاوکاری زانکۆکان، رێکخراوی کۆچی نێودەوڵەتی و سندوقی نیشتەجێبونی نەتەوە یەکگرتوەکان هەڵمەتێک بۆ سنوردارکردنی کۆچی نایاسایی رادەگەیەنێت . ئاماژەی بەوەشکرد، کۆبونەوەی وەزارەتەکەیان لەگەڵ زانکۆکان، رێکخراوی کۆچی نێودەوڵەتی و سندوقی نیشتەجێبونی نەتەوە یەکگرتوەکان، بە ئامانجی دۆزینەوەی چارەسەرێک بۆ پرسی کۆچی نایاسایی بەردەوام دەبێت. وەزیری کۆچ و کۆچبەرانی عێراق دەڵێت، وەزارەتەکەیان هەمو هەوڵەکانی دەخاتەکار بۆ ئەوەی سنورێک بۆ کۆچی نایاسایی گەنجان بۆ دەرەوەی وڵات دابنرێت و بەدوای چارەسەرکردنی هۆکارەکانی کۆچدا دەگەڕێن، بۆ ئەو مەبەستەش سەرپەرشتی هەڵمەتێکی نیشتیمانی فراوان دەکەن بۆ ئەوەی ئەو دیاردەیە کۆنتڕۆڵ بکرێت.
.jpg)
