پلانێکی شەرع دژی هەسەدە شکستی هێنا

هاوڵاتی   هێزەکانی تورکیا پەلاماری خەڵک دەدەن و ڕێگە نادەن بەشداری بەخاکسپاردنی قوربانیەکی هێرشەکەی پاریس بکەن دوای گەڕاندنەوەی تەرمی میر پەروەر" محەمەد شیرین"  بۆ ناوچەی موش،  کە یەکیکە لە قوربانیەکانی هێرشەکەی پاریس، هێزەکانی تورکیا بەرەنگاری خەڵکی ناوچەکە دەبنەوە و ڕێگە نادەن بەشداری بەخاکسپاردنەکەی بکەن، ئاو و گازی فرمیسک ڕێژ بەکاردێنن دژی خۆپیشاندەرەکان و خۆپیشاندەرانیش بەبەرد پەلاماری هێزە ئەمنیەکان دەدەنەوە، بەهۆی ڕووداوەکەوە گرژی وئاڵۆزیەکی زۆر لە ناو خۆپیشاندانەکان درووست ووە.

وتەبێژی هەدەپە رایدەگەیەنێت، بریاری داخستنی ئەژمارە بانکیەکەی پارتەکەیان، ناتوانێت رێگری لە کارکردنیان بکات و وتی، " دادگای دەستووری بووەتە ئامرازی دەستی دەسەڵات بۆ هەڵبژاردنەکان." ئەبرو گونای وتەبێژی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)، لە باڵەخانەی پارتەکەی لە ئەستەنبوڵ، کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانی لەبارەی داخستنی ئەژماری بانکی پارتەکەی لە گەنجینەی دەوڵەت ئەنجامدا. گونای بە توندی نارەزایی بەرامبەر بڕیارەکەی دادگای دەستووری دەربڕی و وتی، " ئێمە لە هیچ بڕیارێک سەبارەت بەم داواکارییە ئاگادار نەکراینەوە. ئەمڕۆ هیچ لێدوانێکی فەرمی و بڕیارێکی دادگای دەستووری نییە. ئێمە لەبەردەم هەڵمەتێکی چەواشەکاریداین. ئەمڕۆ دادگای دەستووری بڕیارێکی تەواو سیاسی و شەرمەزارکەریداوە کە بەتاڵە لە بنەما یاساییەکان." گونای ئەوەی خستەڕوو، " ئەو بنەما یاساییانەی کە بڕیار بوو دادگای دەستووری جێبەجێی بکات، پێشێل کران. ئەم بڕیارە نارەوایە. لەلایەن گەلانی تورکیاوە شەرمەزار دەکرێت، بڕیارێکی قبوڵنەکراوە. دەبوو دادگای دەستووری بێ ئەوەی هیچ ڕێوشوێنێک بگرێتەبەر، داواکارییەکی نایاسایی لەو شێوەیە رەت بکردایەتەوە. هەموو رای گشتی تورکیا زۆر باش دەزانن کە لە چەند مانگی رابردوودا فشارێکی سیاسی زۆر جددی دروست لەسەر پارتەکەمان هەبووە. دادگای دەستووری بەپێی ئەو فشارە سیاسیانە بڕیاریداوە.دادگای دەستووری بووەتە ئامرازی دەستی دەسەڵات بۆ هەڵبژاردنەکان. وتەبێژی هەدەپە راشیگەیاند، ئەم بڕیارە لە ویژدانی ملیۆنان کەسدا جێی نابێتەوە. گەورەترین گەنجینەی هەدەپە، هیوای گەلەکەمانە بۆ گۆڕانکاری و وتی، " بڕیارەکەی دادگای دەستووری، ئێمە ناترسێنێت، بە پێچەوانەوە توڕەییمان لە دژی فاشیزم زیاتر دەکات. ئێمە دڵسوزانەتر و بە ئیرادەتر تێدەکۆشین. ئێمە هیوامان بە داهاتوو هەیە، چونکە ئێمە گەورەتر دەبین. بە دڵنیاییەوە ئازادی و دیموکراسی بۆ ئەم هەرێمە دەهێنین. بە دڵنیاییەوە لەم بوارەدا سەردەکەوین. گەلی تورکیا سەردەکەوێت. حوکمڕانی فاشیست و ستەمکار بە دڵنیاییەوە لەناو دەچێت."

هاوڵاتی ساتی گەڕانی تیمەکانی فریاکەوتنی شاری موسڵ بەدوای ئەو هاوڵاتیانەی کە گیریان خواردووە لەژێر ئەو باڵەخانە سێ نهۆمیەکەی کە ئەمڕۆ داڕما  

هاوڵاتی دوای ١١ ساڵ لەناكۆكی و دژایەتیكردن، بەرپرسانی دیمەشق و ئەنقەرە، لەسەر ئاستی باڵای هەواڵگری و سەربازی لەمۆسكۆ كۆبوونەوە، وەفدی توركی پێكهاتبوو لەخولوسی ئاكار وەزیری بەرگری و هاكان فیدان سەرۆكی دەزگای هەواڵگری (میت)، و وەفدی سوری-ش پێكهاتبوو لە سوری عەلی محەمەد عەباس وەزیری بەرگری و شاندێكی هەواڵگری وڵاتەكەی، بەئامادەبوونی سێرگی شۆیگۆ وەزیری بەرگری روسیا لەمۆسكۆ كۆبوونەوە، ئەم كۆبوونەوەیە دوای ئەوە دێت كەحكومەتی توركیا دەیەوێت سیاسەتی دەرەوەی خۆی بگۆڕێت و پێشتریش رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا، ئاماژەی بەو پرسەدابوو و رایگەیاندبوو، كە دەیانەوێت پەیوەندیەكانیان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە، بەتایبەت میسرو سوریا ئاسایی بكەنەوە. بەگوێرەی زانیارییەكان كەبەرپرسانی توركیاو سوریا ئاشكرایانكردووە، لەكۆبوونەوەكەدا، باسی سێ پرس كراوە كەبریتین لە، گەڕاندنەوەی ئاوارەكان لەتوركیاوە بۆ سوریا، توركیا دەیەوێت سوریا لەدژایەتیكردنی هێزەكانی رۆژئاوای كوردستاندا هاوكاری بكات و حكومەتی سوریاش مەرجی ئەوەی هەیە، توركیا لەنێو خاكی سوریا بچێتە دەرەوەو دەست لەپشتگیریكردنی گروپە توندڕەوەكانی باكوری حەلەب و پارێزگای ئیدلب هەڵبگرێت. خواستی رژێمی سوریا سەرچاوەیەكی باڵا لەنێو رژێمی سوریادا بەڕۆژنامەی ئەلوەتەنی سوریای راگەیاندووە، ئەگەر دۆخەكە بەدڵی رژێمی سوریا نەبوایەو توركیا گوێی بەداواكاریەكانی دیمەشق نەگرتبایە، مۆسكۆ بەهیچ شێوەیەك، كۆبوونەوەیەكی لەو شێوەیەی لەنێوان بەرپرسانی توركیاو سوریا رێكنەدەخست و ئاماژەی بەوەشداوە كە بۆ پاراستنی سنورەكانی توركیا، دیمەشق بەردەوامی بەدانوستان و كۆبوونەوەكان لەگەڵ توركیا دەدات. لەلایەكی دیكەوە، بەرپرسێكی باڵای توركیا كە ناوەكەی ئاشكرا نەكراوە بەئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، لەكۆبوونەوەكەدا لایەنی توركیا پێداگیری لەسەر دژایەتیكردنی یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) كردووەو داوای لەلایەنی بەرامبەر كردووە كەپێكەوە لەدژی یەپەگە هەنگاو بنێن.  لەم مانگەدا  دووەم كۆبوونەوە دەكەن هەرچەندە تاوەكو ئێستا لایەنی سوری بەشێوەیەكی ئاشكرا باسی لەچۆنیەتی بەڕێوەچوونی پرۆسەی ئاساییكردنەوەی پەیوەندیەكانی لەگەڵ توركیا نەكردووە، بەڵام بەرپرسانی توركیا بەئاشكرا باسی بەردەوامبوونی كۆبوونەوەكان دەكەن و لەدوایین لێدوانیدا، مەولود چاوشئۆغلۆ، وەزیری دەرەوەی توركیا رایگەیاند، ئەگەرێكی زۆر هەیە لەنیوەی مانگی كانونی دووەم، واتە لەم مانگەدا كۆبوونەوەیەكی دیكە لەسەر ئاستی باڵا ئەنجامبدرێت.  چاوشئۆغلۆ باسی ئەوەی كرد كەپێدەچێت كۆبوونەوەی دووەمیش هەر لەمۆسكۆ ئەنجامبدرێت و لەبارەی كشانەوەی سەربازانی وڵاتەكەشی وتی:  نابێت بۆشاییەك دروست ببێت، چونكە «گروپە تیرۆریستییەكان»دەتوانن بۆشاییەكە پڕبكەنەوە. هاوكات خولوسی ئاكار وەزیری بەرگری توركیا كەیەكێك بوو لەبەشداربووانی یەكەم كۆبوونەوەی سوریاو توركیا رایگەیاند، سەرەتا بەرپرسە هەواڵگریەكان، دواتر وەزیرەكان كۆبوونەوە و ئەگەر قۆناغەكە بەشێوەیەكی ئەرێنی بەڕێوەبچێت، ئەگەری هەیە سەرۆكەكانیش چاویان بەیەك بكەوێت. دیمەشق گۆمانی لە ئەردۆغان هەیە نەبیل تەعمە پەرلەمانتاری حزبی بەعسی سوریا لەچاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ ماڵپەڕی یونایتد وۆرلد ئینتەرناشناڵ ئاماژەی بەهەوڵەكانی توركیا بۆ ئاساییكردنەوەی پەیوەندییەكانی لەگەڵ حكومەتی سوریا كردو ئەوەی خستەڕوو، بەشار ئەسەد سەرۆكی سوریا، كۆبوونەوەی سێقۆڵی نێوان خۆی و ڤلادیمیر پوتین سەرۆكی روسیاو رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیای رەتكردووەتەوە. تەعمە رایگەیاند، توركیا لەساڵی ٢٠٢٣دا، دەكەوێتە دۆخێكی ئاڵۆزەوە، بەتایبەتی لەئێستادا كەهەڵبژاردن نزیكبووەتەوەو وتی، ئێمە وەك لایەنی سوری تاووتوێی ئەوە دەكەین كەئایا ئەردۆغان ئەم هەوڵانە بۆ هەڵبژاردن بەكاردەهێنێت یان نا؟  حەسەن حەسەن كەیەكێكە لەسیاسەتمەدارانی نزیك لەڕژێمی سوریاش لەبەرنامەیەكی كەناڵی ئەلخەبەری سوریا ئاماژەی بەمەرجەكانی سوریا كردو دەڵێت: دیمەشق، توركیا وەك وڵاتێكی داگیركەر دەبینێت و  لەهەمان كاتدا پشتگیری لەو گروپە توندڕەوانە دەكات كەهێرش دەكەنەسەر هێزەكانی سوریا، سوریا پێی وایە كە پێویستە سەرەتا توركیا كۆتایی بەدۆخی داگیركەری بهێنێت و دەست لەپشتگیریكردنی ئەو گروپە تیرۆریستانە هەڵبگرێت. رۆژئاواو رێكەوتنی دیمەشق و ئەنقەرە ریاز دەڕار هاوسەرۆكی ئەنجومەنی سوریای دیموكراتی (مەسەدە) لەبارەی خۆنزیكکردنەوەی توركیا لەسوریا بۆ ئاژانسی هەواڵی هاوار (هاوارنیوز) قسەی كردو  وتی: ئامانجی ئەردۆغان و پارتەكەی (ئاكەپە) ئەوەیە لەهەڵبژاردنەكاندا سەربكەون، سوریا پرسێكی ناكۆكی نێوان لایەنە سیاسییەكانی توركیایەو  خۆنزیكکردنەوەی توركیا لەسوریا، دوای ئەوە دێت كەهەوڵەكانی توركیا بۆ هێرش كردنەسەر رۆژئاوای كوردستان سەری  نەگرت.

هاوڵاتی وەزارەتی دارایی: وەزیری دارایی کۆمەڵێک بڕیاری بۆ خزمەتی خانەنشینان  و شەفافیەت دەرکرد 🔶هاوڵاتی لەڕاگەیەندراوێکدا وەزارەتی دارایی ڕایدەگەیەنێت چەند بڕیارێکی گرنگی لەبارەی بەجێگەیاندنی دۆسییەی شەفافیەت لە داهات و خەرجی سنورەکە و ڕێکخستنەوەی ئیشوکارە بانکیەکانی سلێمانی و بەئەلیکترۆنی کردنی موچەی خانەنشینان و دیجیتاڵکردنی دۆسییەکانیان دەرکرد..  بەپێی ڕاگەیەندراوەکە لە درێژەی سەردانە دوو ڕۆژییەکەی بۆ سلێمانی، ڕۆژی چوارشەممە و پێنجشەممە، (٤و٥ی کانونی دووەمی ٢٠٢٣) ئاوات جەناب نوری، وەزیری دارایی و ئابوری حکومەتی هەرێمی کوردستان، ڕایگەیاند: سەردان و کۆبونەوەکانى دوو ڕۆژى رابردوودیان لە چوارچێوەی ئەو هەوڵانەیە کە دەستیان پێکردوە بۆ بەجێگەیاندنی دۆسییەی شەفافیەت لە داهات و خەرجی سنورەکە و ڕێکخستنەوەی ئیشوکارە بانکیەکانی سلێمانی و بەئەلیکترۆنی کردنی موچەی خانەنشینان و دیجیتاڵکردنی دۆسییەکانیان،  هاوکات دوای سەردانیکردنی بەڕێوەبەرایەتی خانەنشینی سلێمانی چەندین بڕیاری لەوبارەوەیە دەرکرد.  یەکەم: بینای بەڕێوەبەرایەتییەکە بە تەواوی تەرخان بکرێت بۆ خانەنشینی و کاربکرێت بۆ کارئاسانی مامەڵە و سەردانی خانەنشینان بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکە دووەم: هەریەک لە بانکی باخان و بانکی کوردسات تێکەڵ بکرێن و لە چوارچێوەی یەک بانکدا ئیشوکارەکانیان ڕێکبخرێتەوە سێیەم: سەرجەم دۆسییەی خانەنشینان بەدیجیتاڵی بکرێت و شێوازی نوێ لە ئەرشیفکردنی دۆسیە و دیکۆمێنتەکان کارا بکرێت. چوارەم: بە ئەلیکترۆنی کردنی موچەی خانەنشینان و دروستکردنی کارتی زیرەکی موچەکانیان کە وەزارەتی دارایی لە کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێم دەستیپێکردوە، قۆناغەکانی کاراتر و تەواو بکرێت   وەزیری دارایی و ئابوری بەڵێنیشدا بەپێی توانا و لە چوارچێوەی ڕێنماییەکان هاوکاری و پێداوییستییەکانی دیکەی بەڕێوەبەرایەتییەکە فەراهەم بکرێت.

هاوڵاتی ئیسرائیل کەریم یوسفی ئازادکرد کە ماوەی ٤٠ ساڵ بوو لە زینداندا بوو بە تاوانی فڕاندن وکوشتنی سەربازێکی ئیسرائیلی بەناوی ئەڤی برۆمبێرگ. میدیا ناوخۆییەکانی ئیسرائیل ڕایانگەیاند، لە بەرەبەیانی ڕۆژی پێنج شەممە، هێزە ئەمنیەکانی ئیسرائیل کەریم یوسف کە ماوەی ٤٠ ساڵە لە زیندانەکانی ئیسرائیل دایە بردووەتە شاری ڕانانانەی ئیسرائیل وئازادیان کردووە، بەڵام هیچ یەک لە خزم وکەسەکانیان ئاگادارنەکردۆتەوە بۆ ئەوەی هیچ ئاهەنگێک نەگێڕن بەوبۆنەیەوە. لەبارەی ئازادکردنەکەیەوە، ئیتامار بن گڤیری وەزیری ئاسایشی ئیسرائیل لە تویتێکدا وتی، دەبینیت ئەو جۆرە کەسانە تەنها بە" زەلیل بوونەوە" ئازاد دەکرێن، ئەمەش تا ئەوکاتەیە کە حوکمەتی نوێی ڕاستڕەوی ئیسرائیل سزای سێدارە دەسەپێنێت بەسەر تیرۆریستاندا. هاوکات مەحمود عەباس، سەرۆکی فەڵەستین لەبارەی ئازادکردنی کەریم یوسفەوە وتی، ئەو زیندانیە نوینەرایەتی گەلی ئازادی فەڵەستین دەکات و ڕەمزی فەڵەستینە. لەگەڵ ئەوەشدا خوشکی ئەو سەربازەی کە کەریم یوسف بەتاوانی کوشتنی زیندانی کرابوو، ناڕەزایی دەربڕی لەسەر ئازادکردنی و وتی، ناتوانرێ بیر لەوە بکرێتەوە ئەو جۆرە کەسانە ئازادبکرێن و لەناوماندا بسوڕێنەوە وپێبکەنن و چێژ وەربگرن. کەریم یوسف زیندانیەکی فەڵەستینی بوو، کە یەکێکە لەو زیندانیانەی درێژترین ماوە لە زیندانی ئیسرایل دا بووە، ساڵی ١٩٨٣ بە تۆمەتی ڕفاندن وکوشتنی سەربازێکی ئیسرائیلی بەناوی ئەڤی برۆمبێرگ لە بەرزاییەکانی جۆلان دەستگیرکرا وخرایە زیندانەوە، کەریم یوسف هەرچەندە خاوەنی ڕەگەزنامەی ئیسرائیلیە، بەڵام وەزیری ناوخۆی ئیسرائیل بڕیاری دا ڕەگەزنامەکەی هەڵوەشێنێتەوە.

عەبدولرەحمان کزل کە لە پاریس شەهیدکرا لە ناوچەی قاخزمانی قەرس بەخاکسپێردرا. پۆلیسی تورکیا و شارەوانی ناوچەکە هەوڵیاندا کە رێگری لە بەخاکسپارنەکە بکەن. هاوسەرۆکی دەبەپە ساڵیحە ئایدەنیز، پەرلەمانتارانی هەدەپە سەعید دەدە، رەمزیە توسون، بنەماڵەی کزڵ و بە سەدان کەس لە فرۆکەخانەی هاراکانی پێشوازییان لە تەرکەمە کرد و بەرەو قاخزمان بەرێیان کرد. شارەوانی قەرس کە لە ژێر بەڕێوەبەری قەیومدایە، ئۆتۆمبێلی گواستنەوەی تەرمی پێنەدان. بەوهۆیەوە ئەمبوڵانسی شارەوانی پانۆس کە لە ژێر بەڕێوەبەری هەدەپەدایە هێنرایە فڕۆکەخانە. بەڵام پۆلیسەکان بە پاساوی بەڵگەنامەی فەرمی، رێگەیان نەدا کە تەرمەکە بە ئەمبوڵانسەکە بگوازرێتەوە. تەرمی کزڵ بە بارهەڵگرێک لە فڕۆکەخانەوە هێنرایە دەرەوە.تەرمەکە لە رێگەی کاروانێکی ئۆتۆمبێلەوە بەرەو گوندی قەرەگونی قاخزمان کەوتەرێ و تەرمی کزل بە رێورەسمێک بەخاکسپێردرا. ساڵیحە ئایدەنیز هاوسەرۆکی پارتی دیموکراتی هەرێمەکان (دەبەپە) لە رێورەسمەکەدا قسەی کرد و رایگەیاند، عەبدولرەحمان کزل بۆ چەندین ساڵ لە تاراوگە ژیاوە و وتی، "کورد یان زیندانی دەکرێن، یان دەکوژرێن، یانیش دووردەخرێنەوە بۆ تاراوگە. نەیانهێشت تەرمەکەمان بە گوێرەی نەریتی ئیسلام بەخاکبسپێرین. دەبێت هەموو کەسێک بزانێت عەبدولرەحمان کزل شەهیدی گەلی کوردە. ئێمە درێژەپێدەری داوا و تێکۆشانی ئەو دەبین. لە دژی ناوەندی کولتوری کوردی ئەحمەد کایا لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا لە ٢٣ی کانونی یەکەمدا هێرشێکی چەکداری ئەنجامدرا. لە هێرشەکەدا ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری کەجەکە ئەمینە کارا (ئەڤین گۆیی)، ئەندامی بزوتنەوەی کولتوری هونەرمەند میر پەروەر (محەمەد شیرین ئایدن) و وڵاتپارێزی کورد عەبدولرەحمان کزل شەهیدکران.

هاوڵاتی سەرۆکی گروپی واگنەری ڕوسی  لەڤیدیۆیەکدا ڕایگەیاند کە یەکەم دەستە لەو زیندانیە ڕووسیانەی  کە بڕیاری لیبوردنیان بۆ دەرچوو بەهۆی شەرکردنیان بۆ ڕوسیا  لەبەرامبەر ئۆکرانیا ئازاد کران.   لە ڤیدیۆیەکدا کە ئاژانسی هەواڵی ریا نۆڤستی ڕووسیا بڵاوی کردووەتەوە، یڤگنی پریگۆژین دەبینرێت کە بە کۆمەڵێک پیاو دەڵێت: "تۆ لە ڕێگەی گرێبەستەکەتەوە کارت کردووە. تۆ بە شکۆدارییەوە کارت کرد." پریگۆژین دەڵێت "دەبێت بە ڕێزەوە لە لایەن کۆمەڵگاوە مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت" پاش تەواوکردنی گرێبەستە شەش مانگییەکەیان لە ئۆکرانیا. لە ڤیدیۆکەدا بە پیاوەکان دەشڵێت،"زۆر مەخۆنەوە، دەرمان بەکار مەهێنن، دەستدرێژی مەکەنە سەر ژنان". گروپی واگنەر کە بۆهێزە چەکدارەکانی ڕوسیاوە کار دەکەن، لە لیبیا و سوریا و ئەفریقای ناوەڕاست و مالی و هەروەها لە ئۆکرانیا شەڕیان کردووە. ئەم ڤیدیۆیە دوای ئەوە بڵاوکرایەوە کە ڕوسیا ڕەخنەی لێگیرا لەلایەن زامبیا دوای ئەوەی خوێندکارێکی زامبیا کە لە ڕوسیا زیندانیکرابوو لە بەرەی پێشەوەی جەنگدا لەگەڵ  ئۆکرانیا کوژرا ،بۆ ئەوەی بتوانێت لە ڕێگەی ئەو گرێبەستەوە ئازاد بکرێت  

هاوڵاتی فەرمانگەی میدیا و زانیاری سەربە حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بڵاوکراوەیەکدا باسی لەوەکردوە کە لە سنووری شاری قەڵادزێ سەربە پارێزگای سلێمانی، تیمی تەقاندنەوە (EOD)ی سەربە بەشی تیمەکانی مینلابەری دەستی و تەقاندنەوەی سەربە بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کاروباری مین، ١١١ مین و تەقەمەنی، ھەروەھا پاشماوەی جەنگییان تەقاندووەتەوە. ئەوەشی ڕونکردۆتەوه لە کێڵگەیەکی کشتوکاڵی قەزای چوارتادا، تیمەکانی سەربە دەزگای مین، سێ مینی دژەکەسیان کە دوای کێڵانی زەوییەکەی لەلایەن جووتیارێکەوە بەدەرکەوتبوون ھەڵگرتووەتەوە. ھەروەھا لە گوندی ئاشی بڕە گوێز سەربە قەزای چۆمان، ژمارەیەک پاشماوەی جەنگیی گواسترانەوە و لە نزیک ڕێگای سەرەکی لە چیای زۆزک ژمارەیەک مینی دژەکەسی (V-69) لەناوبراون.  تیمەکانی سەربە بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کاروباری مین لە پارێزگای دھۆک، ٧٨ مین و تەقەمەنییان بۆ شوێنی تایبەت گواستەوە بۆ ئەوەی لەناوببرێن.

هاوڵاتی کۆمپانیای ئەمازۆنی ئەمەریکی بڵاویکردەوە، لە چوارچێوەی رێکارەکانی رووبەرووبوونەوەی ناجێگری ئابووری کۆمپانیاکە 18 هەزار کارمەند لە کارەکانیان دووردەخەنەوە. ئاندی جاسی، بەڕێوبەری جێبەجێکار لە لێدوانێکیدا ڕایگەیاند، "ئەم ڕێکارە تەنها لە سەدا ٦ ی کارمەندانی کۆمپانیاکە دەگرێتە چونکە نزیکەی ٣٠٠٠٠٠ کەس لەو کۆمپانیایەدا کار دەکەن" . وتیشی"هەست بەوەدەکەن دوورخستنەوەی ئەو کارمەندانە قورسە و کاریگەری زۆری لەسەریان دەبێت، بەڵام ئەو بڕیارەیان لەناچاریدا دەرکردووە و هەوڵدەدەن ئەو کارمەندانەی دوور دەخرێنەوە بەپێدانی چەند موچەیەک قەرەبوویان بکەنەوە." باسی لەوەشکرد، زۆربەی ئەو کەسانەی لە کارەکانیان لادەبرێن لە ئەوروپاوە دەبێت هەروەها لە ١٨ ئەم مانگەوە ڕێکارەکان دەستپێدەکەین". جێگەیباسە، ئەمازۆن لەگەڵ دەستپێکردنی کەرەنتینە بەهۆی ڤایرۆسی کۆرۆناوە دەستی کاری خۆی بۆ دوو ئەوەندە زیاد کرد بەهۆی ئەو داواکارییە زۆرانەی گەیاندن بەتایبەت لە سەرەتای ٢٠٢٠وە. گروپەکە نزیکەی ١.٥ ملیۆن فەرمانبەری لەسەرتاساری جیهاندا هەبوو جگە لەو کەسانەی بە گرێبەستی کاتی لە کاتی زۆربونی داواکارییەکاندا وەردەگیران.    

دادگای دەستوریی تورکیا ئەژمارە بانکییەکانی هەدەپە دادەخات و ئەو پارتەش هەوڵەکە بە نایاسایی و سیاسیی ناو دەبات. ئەمڕۆ پێنجشەممە دادگای دەستوریی تورکیا لەسەر داوای بەکر شاهین، سەرۆکی داواکاری گشتیی تورکیا بڕیاری دا بە راگرتنی ئەو ئەژمارە بانکییانەی پارتی دیموکراتی گەلان هەدەپە کە پەوەندییان بە وەرگرتنی هاوکاریی گەنجینەوە هەیە، راگرت. دادگا لە چوارچێوەی ئەو بڕیارەدا رونی کردوەتەوە؛ ئەو ئەژمارە بانکییانەی هەدەپە بە شێوەیەکی کاتیی دادەخرێن و پارەکانی بلۆک دەکرێن. ئەو بڕیارە لە کاتێکدایە کۆمیسیۆنی یاسایی هەدەپە  داوای کردبو دۆسیەی راگرتنی پارتەکەیان لە لایەن دادگای دەستوریی تورکیاوە بۆ دوای هەڵبژاردنەکانی ئەو وڵاتە دوابخرێت کە لە مانگی حوزەیران بەڕێوبچێت. کۆمیسیۆنی یاسایی هەدەپە رونی کردوەتەوە هەوڵدانی داخستن و بلۆککردنی ئەژمارە بانکییەکانی پارتەکەیان هەنگاوێکی سیاسییە بە ئامانجی داخستنی تەواوەتیی هەدەپە.  

هاوڵاتی پێناچێت مانگی هەنگوینی نێوان هێزە شیعەكانی دەسەڵاتداری عێراق لەگەڵ مستەفا كازمی سەرۆكوەزیرانی پێشووی عێراق بەمجۆرەی ئێستا بەردەوامی هەبێت و بەپێی ئەو لێدوان و ئاماژەو هەنگاوانەی كە لەلایەنی بەرامبەرەوە دەردەچن و دەنرێن چارەنووسی كازمی لەداهاتووی عێراقدا بەدووركەوتنەوە لەعێراق یاخود دەستگیركردن و دادگاییكردنی كۆتایی پێبێت، سەركردەیەكی شیعەكانیش دەڵێت لیژنەیەكی باڵا خەریكی بەدواداچوونە بۆ ئەو پێشێلكارییانەی كەكازمی لەماوەی دەسەڵاتیدا ئەنجامیداوە. كازمی كە لەدایكبووی ساڵی 1967ی شاری بەغدایە، پێشتر وەك ئۆپۆزسیۆنێكی رژێمە رووخاوەكەی سەدام حسێن و دواتریش وەك رۆژنامەنووسێك و پاشتریش وەك بەڕێوەبەری هەواڵگری عێراق دەستبەكاربووە، دوای خۆپیشاندانی تشرینییەكان و دەستلەكاركێشانەوەی عادل عەبدولمەهەدی سەرۆكوەزیرانی پێشووتری عێراق، لە 7ی ئایاری 2020 تاوەكو 13 ئۆكتۆبەری 2022 وەك كاندیدێكی نزیك لەسەدرییەكان پۆستی سەرۆكوەزیرانی عێراقی وەرگرت. كاندیدكردنی كازمی هەرزوو لەلایەن هێزە شیعە چەكدارەكانی نزیك لەئێرانەوە رەتكرایەوە و بەوە تۆمەتباریانكرد كەدەستی هەبووە لەكوژرانی (قاسم سلێمانی) فەرماندەی سوپای قودس و (ئەبو مەهدی موهەندیس)ی سەركردە لەحەشدی شەعبی لە 3ی كانونی دووەمی 2020 لەنزیك فڕۆكەخانەی بەغدا بەو پێیەی ناوبراو بەرپرسی دەزگای هەواڵگری عێراق بووە لەوكاتەداو ئاسانكاری بۆ ئەمریكییەكان كردووە تائەو سەركردەیەی شیعەكان بكوژن، هەربۆیە لەماڵەكەی خۆیدا بەدرۆن رووبەڕووی هەوڵی تیرۆركردن بووەوە. لەئێستاشدا چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەكان كە بەشێك لەهێزە چەكدارەكانی نزیك لەئێرانی تێدایەو لەكابینەكەی سوودانی بەشدارن، بەدوای دەرچەیەكدا دەگەڕێن ئەوەی كە لەكاتی دەسەڵاتی كازمیدا بۆیان نەكرا ئەنجامی بدەن و تۆڵەی خۆیان لەسەرۆكوەزیرانی پێشوو  بكەنەوە. جەبار عەودە سەركردە لەچوارچێوەی هەماهەنگی بڕوای وایە لەئەمساڵدا دەستی دادگا دەگات بەكازمی و ئاماژە بەوەدەكات سەردەمی دەسەڵاتی كازمی خراپترین سەردەمی دەسەڵاتە لەدوای ساڵی 2003ەوە و هەڵەی ستراتیژی گەورەی ئەنجامداوە جا چ ئەمنی بێت یاخود ئابووری. عەودە دەڵێت: لیژنەیەكی باڵا خەریكی لێكۆڵینەوەیە لەو پێشێلكارییانەی كە حكومەتەكەی كازمی ئەنجامیداوەو بەمنزیكانە چەندین ئەنجامی چاوەڕواننەكراو رادەگەیەنرێنێت، ئاماژە بەوەشدەكات گەندەڵی بەشێوەیەكی بەربڵاو لەڕاڕەوەكانی حكومەتەكەی كازمیدا ئەنجامدراوەو گەڕان بەدوای بەڵگەكاندا بەردەوامە. دەربارەی شوێنی مانەوەی كازمیش ئەو سەركردەیەی شیعەكان دەڵێت كازمی سەردانی باڵیۆزخانەی ئەمریكا لەبەغدا دەكات و لەنێوان بەغداو لوبنان و ئیمارات لەهاتوچۆدایە، جەختیش لەوەدەكاتەوە ئایندەی سیاسی كازمی كۆتایی هاتووە. هێرشی نەیارانی كازمی هەر بەتەنیا لەیەك رووەوە نەوەستاوە، بەڵكو لەئاستی پەرلەمانیشدا لەهەوڵدان بۆ كردنەوەی چەندین دۆسیە كە بەقسەی خۆیان گەندەڵی تیادا ئەنجامدراوەو كازمی تیایدا تۆمەتباری سەرەكییە. فراكسیۆنی (حقوق) لەپەرلەمانی عێراق داوایكردووە ئەنجومەنی نوێنەران و دادگاو داواكاری گشتی دۆسیەی پرۆژە وەهمییەكانی سەردەمی كازمی بكەنەوەو بەشداربووانی بدەنە دادگا. حسێن عەلی جاسم پەرلەمانتار رایگەیاندووە حكومەتی پێشوو چەندین پرۆژەی وەهمی راگەیاندووە وەك پرۆژەو قەرزی كشتوكاڵی و پیشەسازی و وەبەرهێنان كەهیچ بەرهەمێكی نەبووە، هەروەهای پرۆژەی (داری) كە تایبەت بووە بەدابەشكردنی زەوی بەسەر هاووڵاتیاندا، ئاماژە بەوەشدەكات حزبەكان و كەسە نزیكەكانی كازمی لەو پرۆژە وەهمیانە سوودمەندبوون. زوهرە بەجاری پەرلەمانتاریش داوادەكات بەهۆی ئابڕووچونەكانی دەستپێشخەری و پرۆژەی (داری) مستەفا كازمی دادگایی بكرێت. پرۆژەی (داری) كەئامانج لێی دابەشكردنی زەوی و درووستكردنی یەكەی نیشتەجێبوون بوو بەسەر 500 هەزار خێزانداو  رزگاربووانی كرێچیان بوو لەدەست كرێچێتی، لەواقیعدا نەك هەربوونی نەبوو جێبەجێنەكرا، بەڵكو بەقسەی وەزیری ئاوەدانكردنەوەو نیشتەجێكردنی عێراقیش پرۆژەكە تەنیا مەرەكەبی سەر كاغەزبوو. بەنگین رێكانی وەزیری ئاوەدانكردنەوەو نیشتەجێكردنی رایدەگەیەنێت پرۆژەكە تەنیا مەرەكەبی سەر كاغەزبوو لەواقیعدا هیچ بوونی نەبوو، لەبەرامبەردا نووسینگەی كازمی لەبەیاننامەیەكدا وەڵامی رێكانی دایەوەو رایگەیاند ئەو وەزیرە لەئەركەكانی خۆی خۆی شاردۆتەوەو تاپۆی زەوییەكانی بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشنەكردووە، ئاماژەشی بۆ ئەوەكردووە كەئێستاش تاپۆكان ئامادەیەو وەزیر دەتوانێت دابەشی بكات. رێكانیش لەوەڵامدا دەڵێت دەكرێت خاوەن پرۆژە كاغەزییەكان و فەیسبوكچییەكان پێمان بڵێن ئەو شوێنانە كوێن و ئەو شارانە كوێن دروستكراون تائێستا ئێمە تاپۆكانی دابەشبكەین. یەكێكی تر لەو گورزانەی لەكازمی درا، لابردنی كەسانی نزیك لەكازمی و هەڵوەشاندنەوەی فەرمانی دەستبەكاربوونی چەندین راوێژكارو بەرپرسی ئەمنی و ئیداری و سەربازی بوو كە بەسەدان كەس مەزەندەدەكرێن كە لەحكومەتەكەی كازمیدا پۆست و پلەیان پێدرابوو لەلایەن حكومەتەكەی سوودانییەوە هەڵوەشێنرانەوەو دادگای فیدراڵیش پشتگیری هەڵوەشانەوەیانی كردو بەنایاسایی ئەژماریكردبوون. دۆسیەكی دیكەش كە شیعەكان بەنیازن بیجوڵێنن دۆسیەی كوژرانی قاسم سلێمانی و ئەبومەهدی موهەندیسە كە لەمەدا ئێرانیش سوورە لەسەر دادگاییكردنی ئەو كەسانەی كە بەڕاستەوخۆو ناڕاستەوخۆ دەستیان لەوكارەدا هەبووە، بەتایبەت سەرۆكی هەواڵگری ئەوكاتی عێراق. دۆسیەی نرخی دۆلارو دزی سەدەش لەو دۆسیانەن كەهەوڵی كۆكردنەوەی كۆدەنگیان بۆ دەدرێت لەلایەن نەیارانی كازمییەوەو بەوە تۆمەتباری دەكەن كەدەستی هەبووە لەو دوو دۆسیەداو بەهۆكاری سەرەكی دەزانن بەتایبەت لەمەسەلەی دزین و دیارنەمانی زیاتر لە دوو ملیارو 500 ملیۆن دۆلاری دزینی سەدەدا. لەدۆسیەی پێشێلكردنی مافەكانی مرۆڤیشدا كازمی تۆمەتباركراوە، هەربۆیە بەفەرمانی محەممەد شیاع سوودانی سكاڵاو گلەییەكانی تایبەت بەڕوودانی ئەشكەنجەدان و وەرگرتنی دانپێدانانی بەزۆر لەزیندانەكاندا لەلایەن لیژنەیەكەوە كۆكرایەوەو رادەستی دەزگای داواكاری گشتی كرا بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست بەگوێرەی یاسا. لەبەرامبەریشدا مستەفا كازمی لەڕاگەیەندراوێكدا دەڵێت گوتاری پۆپۆلیستیی بێ زانیاری و ناڕاست رەتدەكەنەوە، كە بەمدواییە لەبارەی بەهای دینار بەرامبەر دۆلار زیادیكردووە، دەشڵێت ئەوە قەیرانەكان ئاڵۆزتر دەكات و داوا لەلایەنە پەیوەندیدارەكان دەكات پارێزگاری لەسەقامگیریی بەهای دراو بكەن و سنوورێك بۆ بێسەروبەری دراو دابندرێت و رێگری بكرێت لەبەقاچاخبردنی دۆلار بۆ دەرەوەی عێراق. بەشێكی دیكەی روونكردنەوەكەی كازمی پەیوەندیدارە بەدۆسیەی مافی مرۆڤ و جەخت لەوە دەكاتەوە كەئەو پرسە لەپێشینەی كارەكانی حكومەتەكەی بووەو بەتایبەت لەكاتی پرۆسەكانی لێكۆڵینەوەو دوای لێكۆڵینەوەش. هەروەها كازمی بەرگری لەلیژنەی بنبڕكردنی گەندەڵی دەكات كە لەساڵی 2020 و لەسەردەمی دەسەڵاتی ئەودا دامەزراو بەگوتەی سەرۆكوەزیرانی پێشوو پێكهێنانی لیژنەكە لەسەر داواكاریی جەماوەری بووەو هیچ بڕیارێكی دەستگیركردنی بەبێ فەرمانی دادگەی تایبەتمەند نەكراوە. بەپێی ئەو ئاماژانەش كە بەدیاركەوتوون پێناچێت مستەفا كازمی بەهۆی ئەو هەموو دۆسیەی كە لەئێستادا خەریكی كۆكردنەوەو ئامادەكردنین لەسەری لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێستای عێراقەوە بەسەلامەتی دەربازی بێت و زیندان یاخود هەڵاتن بۆ دەرەوە (هەرچەندە باس لەهەڵهاتنی دەكرێت) چارەنووسی بێت.

سوپای تورکیا لە ئۆپراسیۆنەکانی ئامەد، چەولیک، موش و ئێلحی باکوری کوردستاندا، ئاگری لە دارستانەکان بەرداوە. سوپای تورکیا لە ٢٤ی کانونی یەکەمی ٢٠٢٢ەوە لە ناوچە شاخاویەکانی پارێزگاکانی ئامەد، چەولیک، موش، ئێلحی باکوری کوردستان، بە بەشداری هەزاران سەرباز دەستی بە ئۆپراسیۆنی سەربازی کرد و ئۆپراسیۆنەکان تاوەکو ئێستا بەردەوامن. سوپای تورکیا لە ئۆپراسیۆنەکاندا، بە هەلیکۆپتەر سەربازێکی زۆری لە شاخەکان جێگیر کرد. ئاژانسی هەواڵی میزۆپۆتامیا رایگەیاند، لەو هەرێمانەی ئۆپراسیۆنی لێیە، درۆن و هەلیکۆپتەرە جەنگیەکان بە بەردەوامی دەسووڕێنەوە و تۆپباران دەستی پێکردووە. راگەیەندرا، بە تایبەتی لە بەرزاییەکانی ناوچەی پاسوری ئامەد و موش، یەکە سەربازیەکان ئاگریان لە دارستانەکان بەرداوە. ئاژانسەکە باسی ئەوەشی کردووە کە ئۆپراسیۆنەکە بەرەو کۆتایی دەڕوات، بەڵام لە هەندێک شوێنی ستراتیژی تاوەکو ئێستاش جموجووڵی سەربازی بەردەوامە.

هاوڵآتی  پۆلیسی سلێمانی لە ڕاگەیەندراوێکدا وتی،لەسەر دۆسیەی كوشتنی گەنجەكەی قەرەداغ دوو تۆمەتبار دەستگیركران. دوای ئەوەی رۆژی‌ 2023/1/3 تەرمی‌ هاوڵاتییەك لەڕێگای‌ سلێمانی‌ - قەرەداغ دۆزرایەوە كە دوای‌ ڕەوانەكردنی‌ بۆ پزیشكی‌ دادوەریی دەركەوت كەسەكە خنكێنراوە، هێزەكانی‌ پۆلیس لێكۆڵنەوەكانی‌ بۆ دۆزینەوەو ئەنجامدەری‌ تاوانەكە دەستپێكرد،هاوکات پێشتریش هاوسەری‌ كوژراوەكە هەواڵی دیارنەمانی هاوسەرەكەی گەیاندبووە بنكەی‌ پۆلیسی‌ چوارچراو سكاڵای‌ یاسایی لەسەر سێ برای‌ هاوسەرەكەی‌ تۆماركردبوو ئەمڕۆ پۆلیسی سلێمانی  دو برای كوژراوەكە یان بە تۆمەتی کوشتنی براکەیان دەستگیر کرد و لەئێستادا لێكۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە. لە ڕاگەیەندراوەکەدا هاتووە، "هێزەكانی‌ پۆلیس لەهەوڵدان بۆ دەستگیركردنی‌ براكەی‌ دیكەیان كە پلەدارێكی سەربازیەو لەهەولێر نیشتەجێیە." جێی ئاماژەیە لەساڵی‌ 1995دا باوكیان بەناوی (ل، ح) لەگوندی‌ كانی خاكی‌ سەر بەناحیەی‌ سەنگاو كوژراوە. پۆلیسی سلێمانی گوتیشی  پێشتریش لە"ڕۆژی‌ 2014/6/14 لەسەر ڕێگای عەربەت - سلێمانی تەرمی دوو برای‌ دیكەی‌ به‌كوژراوی‌ دۆزرانه‌وه‌، هه‌ر ئه‌و كات لەبنكەی پۆلیسی عەربەت دۆسیەی‌ لێكۆڵینەوە بۆ ڕووداوەكە كرایه‌وەو ڕێكاریی یاسایی گیرایەبەر". دەقی ڕاگەیەندراوەکە: لەسەر دۆسیەی كوشتنی گەنجەكەی قەرەداغ دوو تۆمەتبار دەستگیركران رۆژی‌ 2023/1/3 تەرمی‌ هاوڵاتییەك لەڕێگای‌ سلێمانی‌ - قەرەداغ دۆزرایەوە كە دوای‌ ڕەوانەكردنی‌ بۆ پزیشكی‌ دادوەریی دەركەوت كەسەكە خنكێنراوە، هێزەكانی‌ پۆلیس لێكۆڵنەوەكانی‌ بۆ دۆزینەوەو ئەنجامدەری‌ تاوانەكە دەستپێكرد. پێشترو ڕۆژی 23-12-2022 هاوسەری‌ كوژراوەكە هەواڵی دیارنەمانی هاوسەرەكەی گەیاندبووە بنكەی‌ پۆلیسی‌ چوارچراو سكاڵای‌ یاسایی لەسەر سێ برای‌ هاوسەرەكەی‌ تۆماركردبوو. بەڕێز دادوەر بەپێی ماددەی 406 لەیاسا سزادانی عیراقی فەرمانی دەستگیركردنی بۆ تۆمەتباران دەركرد، هێزەكانی‌ پۆلیس لێكۆڵینەوەكانیان دەستپێكردوو توانرا دو برای كوژراوەكە دەستگیربكەن‌و لەئێستادا لێكۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە، هەروەها هێزەكانی‌ پۆلیس لەهەوڵدان بۆ دەستگیركردنی‌ براكەی‌ دیكەیان كە پلەدارێكی سەربازیەو لەهەولێر نیشتەجێیە. جێی ئاماژەیە لەساڵی‌ 1995دا باوكیان بەناوی (ل، ح) لەگوندی‌ كانی خاكی‌ سەر بەناحیەی‌ سەنگاو كوژراوە. هەروەها ڕۆژی‌ 2014/6/14 لەسەر ڕێگای عەربەت - سلێمانی تەرمی دوو برای‌ دیكەی‌ به‌كوژراوی‌ دۆزرانه‌وه‌، هه‌ر ئه‌و كات لەبنكەی پۆلیسی عەربەت دۆسیەی‌ لێكۆڵینەوە بۆ ڕووداوەكە كرایه‌وەو ڕێكاریی یاسایی گیرایەبەر. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ پۆلیسی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌ - ڕاگه‌یاندن‌و په‌یوه‌ندییه‌كان  

ئاژانسێکی هەواڵ ئاشکرای دەکات ؛ تورکیا داواى لە سوریا کردوە کە هێزە کوردییەکان رۆژئاوای کوردستان بخاتە ناو لیستى تیرۆرەوە. ئاژانسى رۆیتەرز لە زارى بەرپرسێکى تورکیا بڵاویکردەوە کە لە کۆبونەوەى سێ قۆڵى مانگى رابردو کە لەنێوان وەزیرانى بەرگریی تورکیا و سوریا و روسیا لە مۆسکۆ بەڕێوەچو و ئەنقەرە داواى لە رژێمی ئەسەد کردوە کە هێزە کوردییەکانى رۆژئاواى کوردستان وەک تیرۆریست بناسێنرێت.    لەبارەى وەڵامى سوریا بۆ ئەم داوایەى تورکیا ئاژانسى رۆیتەرز هیچ زانیارییەکى بڵاو نەکردوەتەوە بەڵام پێشتر مولود چاوشئۆغڵو، وەزیری دەرەوەی تورکیا ئاشکرای کردبو کە بڕیارە لەگەڵ وەزیری دەرەوەی رژێمی سوریا کۆببنەوە. تورکیا هێزەکانی سوریای دیموکراتی (هەسەدە) و یەکینەکانی پاراستنی گەل (یەپەگە) بە درێژکراوەی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لەقەڵەم دەدات و مەرجی سەرەکیشی بۆ دانوستان لەگەڵ رژێمی سوریا دورخستەوەی ئەو هێزانەبوە لە خاکی سوریا.