پلانێکی شەرع دژی هەسەدە شکستی هێنا

هاوڵاتی وەزارەتی بەرگریی رووسیا کوژرانی 89 سەربازی لە هێرشە مووشەکییەکەی سەرەتای ئەم هەفتەیە بۆ سەر ناوچەی دۆنباس لە رۆژهەڵاتی ئۆکراینا دەخاتە ئەستۆی بەکارهێنانی مۆبایل لەلایەن سەربازەکانییەوە. جەنەراڵ سێرگی سێڤریۆکۆڤ لە لێدوانێکی درەنگانی ڕۆژی سێشەممەدا ڕایگەیاند،رونە کە هۆکاری سەرەکی ئەوەی ڕویدا به‌كارهێنانی مۆبایل بوه‌ لەلایەن سه‌ربازانه‌كانه‌وه‌ لە ناوچەیەک کە لە مەودای تەقەی چەکی دوژمندایە، ئه‌وه‌ش رێگه‌ی به‌ هێزه‌كانی ئۆكرانیادا كه‌ شوێنی سەربازەکان ده‌ستنیشان بكات و بیانكاته‌ ئامانج. سیڤریۆکۆڤ وتیشی، سوپای ڕووسیا ڕێوشوێنی پێویست دەگرێتە بەر بۆ "ڕێگریکردن لە رووداوی تراژیدیی هاوشێوە لە داهاتوودا" و بەڵێنی دا کە کەسانی بەرپرس لە هێرشەکە سزا بدەن هەروەها ، رووسیا لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی لە کوژرانی 89 سەربازەکەی دەستپێکردووە، بەڵام وەزارەتی بەرگریی وڵاتەکە دەڵێت، سەرەداوەکان ئەوە دەردەخەن کە هۆکاری ئەوەی لایەنی بەرامبەر توانیویەتی ئەو شوێنە بکاتە ئامانج، بەکارهێنانی مۆبایل بووە. وەزارەتی بەرگی ڕوسیا ڕاشیگەیاند، لە بەرامبەردا هێرشی ئاسمانییان کردوەتە سەر ناوەندێکی ماتێرێل لە نزیک وێستگەی شەمەندەفەری دروژکیڤکا لە دۆنێتسک و تا 200 سەربازی ئۆکرانیا کوژراون و چوار ئامێری هەڵگری موشه‌كی هیمارسی ئه‌مریكی و زیاتر لە 800 موشەکی دیكه‌ لەناوبراون. هاوکات هێرشه‌كه‌ی ئۆكرانیا دوای نیوەشەوی سەری ساڵ ئه‌نجامدرا لە قوتابخانەیەک لە شاری ماکیڤکا كه‌ كراوه‌ته‌ سەربازگە، ئه‌وه‌ش ناسیۆنالیستەکانی ڕوسیا و بەشێک لە یاسادانەرانی توڕە کرد. لە هێرشەکەدا هێزەکانی ئۆکرانیا شەش مووشەکیان لە سیستەمی هەمەجۆری هەڵدانی هیمەرس کە ئەمەریکییە  نا بە " ناوچەی ماکیڤکا" کە سەربازەکانی ڕوسیای تێدا  جێگیر بوون ولە ئەنجامدا هێزەکانی ڕوسیا توانییان دوو مووشەکیان بخەنە خوارەوە بەڵام چواریان لە بیناکەیان داو بووە هۆی داڕمانی پێکهاتەکە.  

هاوڵاتی بەڕێوەبەرایەتی گشتی پۆلیسی هەرێمی کوردستان ئاماری تاوان و رووداوەکانی ساڵی رابردووی راگەیاند، بەگوێرەی ئامارەکان لە ماوەی ساڵێکدا 183 حاڵەتی کوشتنی بە ئەنقەست و 240 حاڵەتی خۆکوشتن تۆمارکراون و 324 کەس بەهۆی ماددەی هۆشبەرەوە لە هەرێمی کوردستان دەستگیرکراون. كارزان ئه‌میر، وته‌بێژی پۆلیسی هه‌رێمی كوردستان ئه‌مڕۆ چوارشه‌ممه‌ له‌میانی كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا رایگه‌یاند، "له‌ ساڵی 2022دا 183 روداوی كوشتنی به‌ ئه‌نقه‌ست رویانداوه‌، 32 روداوی كوشتنی به‌ هه‌ڵه‌ رویانداوه‌، 240 روداوی خۆكوشتن رویانداوه‌، 5931 روداوی دزیكردن تۆماركراون، 2576 حاڵه‌تی خراپ به‌كارهێنانی ئامێره‌كانی په‌یوه‌ندیكردن هه‌بوه‌، 1398 روداوی ساخته‌كاری تۆماركراون، 7991 حاڵه‌تی فێڵكردن تۆماركراون". وتیشی، پێش بڕیاری سەرۆکی حکومەت بۆ دەستبەسەرداگرتنی چەکی بێ مۆڵەت دەستگیراوە بەسەر 850 چەک، دوای بڕیارەکە 523 چەکی بێ مۆڵەت دەستی بەسەردا گیراوە. باسی لەوەشکرد،324 كه‌سیش به‌تۆمه‌تی به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر ده‌ستگیركران، 5206 روداوی هه‌ڕه‌شه‌كردن هه‌بون. وته‌بێژی پۆلیسی هه‌رێمی كوردستان وتیشی، له‌ 2022دا 207 روداوی سوتان هه‌بون، 86 كه‌سیش خۆیان سوتاندوه‌، 801 حاڵه‌تی هاوسه‌رگیریكردن له‌ ده‌ره‌وه‌ی دادگا هه‌بون.  

لە مانگى رابردودا تورکیا زیاتر لە هەزار و 500 پەنابەرى سوریی دیپۆرت کردوەتەوە، ئەمەش بەرزترین رێژەى دیپۆرتکردنەوەیە کە لە سێ مانگى رابردودا تۆمار کرابێت. بەڕێوەبەرایەتیی دەروازەى باب ئەلهەوا لە سوریا بڵاوی کردەوە؛ لە مانگى 12ـى ساڵى رابردودا تورکیا هەزار و 504 پەنابەرى سوری کە لەو وڵاتە ژیاون دیپۆرت کردوەتەوە. ئەو ژمارەیە زۆرترین رێژەى دیپۆرتکردنەوەیە کە لە سێ مانگى رابردودا لەلایەن تورکیاوە تۆمار کرابێت و تەنها لە مانگى 11ـى ساڵى رابردو هەزار و 167 پەنابەرى سورییان دیپۆرت کردوەتەوە. بەپێى ئەو ئامارەى بڵاوکراوەتەوە تورکیا لە 10 مانگى ساڵى رابردودا زیاتر لە 16 هەزار پەنابەرى سورییان لەڕێگەى دەروازەى باب ئەلهەوا دیپۆرت کردوەتەوە.  

هێمن مەحموود هێشتا بازاڕەكانی دراو لەعێراقدا شۆكی بەرزبوونەوەی لەناكاوو كتوپڕی نرخی دۆلار تیایدا بۆ نزیكەی 160 هەزار دینار بۆ هەر 100 دۆلار بەرینەداوەو نرخی هەر 100 دۆلارێك سەرەڕای هەموو هەوڵ و راگەیەندراوەكانی بانكی ناوەندی عێراق نەگەیشتووەتە ئاستی ئاسایی خۆی كە 1470 دینارە بۆ هەر دۆلارێك، بەڵكو لەنێوان 150 بۆ 153 هەزار یاری دەكات. محەممەد شیاع سوودانی بەرلەوەی ببێت بەسەرۆك وەزیرانی عێراق لەئازاری 2021 رایگەیاند: ئەگەر نرخی دۆلار دانەبەزێندرێت «مەبەستی ئەوەبوو بگەڕێتەوە بۆ نرخی 119 هەزار دینار بۆ هەر 100 دۆلارێك، ئەمەش دوای ئەوەی بەبڕیاری مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی پێشوو بەرزكرایەوە بۆ 148 هەزار دینار» ئەوا شۆڕشی برسییەكان روودەدات، ئەمەش وەك ئاماژەیەك بۆ ناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی هاووڵاتیان لەدژی دەسەڵات. بەڵام واپێدەچێت چەرخی بەخت ئەمجارە رووی لەسوودانی نەكردبێت و دۆلار نەك هەر نرخەكەی نەگەڕایەوە بۆ جارانی، بەڵكو لەنرخی زیادكراویش تێپەڕی و بەئاسانی ناگیرێتەوە. وەك ئەوەی زانیارییە میدیاییەكان لەزاری بەرپرسانی بانكی ناوەندی عێراقەوە ئاشكرایان كردووە بەرزبوونەوەی نرخی ئەمجارەی دۆلار پەیوەندی راستەوخۆی بەفشارو هەوڵەكانی ئەمریكاوە هەبووە بۆ رێگەگرتن لەناردنە دەرەوەی دۆلاری عێراقی بۆ ئێران و سزادانی چەند بانكێكی عێراقی لەلایەن ئەمریكاوە . بەپێی زانیارییەكان گەنجینەی ئەمریكاو بانكی فیدراڵی كەپارەی عێراقییان لەلایە چەندین كۆتوبەندیان خستۆتەسەر هەناردەی دۆلار بۆ عێراق و بەمەش دۆلار لەبازاڕەكاندا كەمبووەتەوەو جیاوازی لەنێوان خواست و خستنەڕوو كەمبووەتەوە، كە ئەمەش وەك ئابڵوقەیەكی راستەوخۆ بۆ سەر عێراق و ناڕاستەوخۆش بۆ سەر ئێران ئەژمار دەكرێت. هاوكات بەهۆی پشووەكان و یادەكانی سەری ساڵیشەوە بانكی ناوەندی عێراق دۆلارێكی كەمتری خستە بازاڕەوە بەجۆرێك لە 60 ملیۆن دۆلار تا 130 ملیۆن دۆلار بوو، ئەمە لەكاتێكدا بازاڕەكانی عێراق رۆژانە پێویستی بەزیاتر لە 180 ملیۆن دۆلار هەیە. یەكێكی تر لەو هۆكارانەی كە بەبڕوای شارەزایانی ئابووری بووەتەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی دۆلار، بردنە دەرەوەی دۆلاری كاشە لەڕێگای وشكانی و ئاسمانییەوە بەشێوەیەكی ئاشكراو پێی دەوترێت (حەواڵەی رەش) كەدواتر جیاواز لەحەواڵەی فەرمی كە لەڕێگای بانكی ناوەندی و بانكەكانەوە بەوڵاتاندا دابەشدەكرێت. هەرچەندە تائێستا حكومەتی عێراق بەفەرمی هۆكاری بەرزبوونەوەی نرخی دۆلاری نەخستۆتە ئەستۆی ئەمریكا، بەڵام هادی عامری سەركردەی دیاری چوارچێوەی هەماهەنگی و كەسایەتییە كاریگەرەكەی پشت پەردەی حكومەتی ئێستای عێراق ئەمریكا بەوە تۆمەتباردەكات هۆكاری بەرزبوونەوەی نرخی دۆلارەو دەستی بەسەر پارەكانی عێراقدا گرتووە. هادی عامری، سەرۆكی هاوپەیمانیی فەتح رایگەیاند: «تائێستا ئەمریكییەكان دەسەڵاتیان بەسەردامان دەشكێت، بەرزبوونەوەی بەهای دۆلار بەشێكە لەپیلانی ئەمریكا. لەبابەتی ئابوورییدا دەست بەستراوین و پارەیەكی زۆرمان لەئەمریكایە، هەروەها دەڵێت بەڕاشكاوانە تائێستا عێراق سەربەخۆیی ئابووری نییەو شەڕی ئەمڕۆمان پێویستە شەڕی ئابووری بێت.» وەك ئاماژەیەكیش بۆ ناڕازیبوونی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەپارێزگاری بانكی ناوەندی عێراق كە بەنزیك لەڕەوتی سەدر دادەنرێت، محەممەد ساعدی پارێزەری تایبەتی سەرۆك وەزیرانی عێراق لەدادگای باڵای فیدراڵیی عێراق سكاڵای تۆماركردووە بۆ دوورخستنەوەی پارێزگاری بانكی ناوەندیی عێراق و پارێزەرەكە دەڵێت: دابەزینی بەهای دینار بەرامبەر بەدۆلارو بێتوانایی ئەو بەرپرسە لەبەڕێوەبردنی قەیرانەكان، هۆكاری پێشكێشكردنی ئەو سكاڵایە بووە.  بەبڕوای بەشێك لەشارەزایانی دۆخی سیاسیش هۆكاری بنەڕەتی بەرزبوونەوەی دۆلار فشارەكانی حكومەتی ئەمریكایە بۆ سەر حكومەتەكەی سوودانی تا بەمەرج و داخوازییەكانی ئەمریكا رازی ببێت و لەئێران دووربكەوێتەوە. فازڵ بەدرانی چاودێری سیاسی لەلێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی فەرمی هەواڵی عێراق بڕوای وایە ئەمریكا لەڕێگای فشاری ئابوورییەوە پەیام بەسوودانی دەدات كە نابێت عێراق لەمیحوەری خۆی دووربكەوێتەوە، ئاماژەش بەوەدەكات ئەمریكا دەیەوێت ئێران هیچ سودێك لەدۆلارەكانی عێراق نەبینێت و پەیامێكی هەڕەشە ئامێزی راستەوخۆی ئەمریكاشە بۆ حكومەتی عێراق بەوپێیەی چەكی ئابووری كاریگەرییەكی راستەوخۆی لەسەر دۆخی عێراق هەیە. وەك هەوڵێكیش بۆ رێگری لەدابەزینی نرخی دینار بەرامبەر دۆلار، بانكی ناوەندی بڕیاریدا ژمارەی ئەو بانكانەی كەدۆلار بەهاووڵاتیان دەفرۆشن بەنرخی فەرمی لە 10 بانكەوە بۆ 20 بانك زیادبكات و بڕی دۆلارە فرۆشراوەكانیش بۆیان زیاتر بكات. عەمار حەمید، جێگری پارێزگاری بانكی ناوەندیی عێراق دەربارەی یەدەگی دراوی عێراق رایگەیاندووە لەئێستادا یەدەگی دراوی نەختینەیی عێراق گەیشتە زیاتر لە 99 ملیار دۆلارو لەماوەیەكی زۆر كەمدا دەگاتە 100 ملیار، ئاماژەی بەوەشكردووە زیادبوونی یەدەگی دراوی نەختینەیی دەگەڕێتەوە بۆ بەرزبوونەوەی نرخی نەوت و زیادبوونی یەدەگی دراوو ئاماژەیەكی دڵخۆشكەرە بۆ بانكی ناوەندیی و حكومەتی عێراق بەتایبەت بۆ جێگیربوونی بەهای دۆلارو دینار. بەپێی ئاماری كۆتایی ساڵی 2022، بانكی ناوەندی لەماوەی ئەو ساڵەدا بڕی 48 ملیارو 509 ملیۆن و 271 هەزار دۆلاری بەنرخی 1460 دینار بۆ هەر دۆلارێك فرۆشتووە، كە بەبڕی چوار ملیارو 42 ملیۆن و 439 هەزار دۆلاری مانگانە دێت و لەبازاڕەكانی عێراقدا بڵاویكردووەتەوە، كەزۆرترینیان لەمانگی حوزەیراندا بووە كەبڕەكەی زیاتر لە پێنج ملیار دۆلار بووەو كەمترینیشیان لەمانگی كانونی یەكەمدا بووە كەبڕەكەی دوو ملیارو 409 ملیۆن دۆلار بووە. بەبڕوای شارەزایانی ئابووریش بۆ دەرچوون لەقەیرانی دابەزینی نرخی دینار بەرامبەر بەدۆلار چەندین رێگا هەیە كەبریتین لەگفتۆگۆكردن لەگەڵ بانكی فیدراڵی ئەمریكا بۆ كەمكردنەوەی كۆت و بەندەكانی ناردنی پارەو رێگەگرتنی دەزگا ئەمنییەكان لەحەواڵەی رەش بەتایبەت بۆ وڵاتانی توركیاو ئێران، جەختكردنەوەی حكومەت و بانكی ناوەندی لەدابەشكردنی دۆلارو پارێزگاری لەجێگری نرخی فرۆشتن و رێكخستنەوەی حەواڵەكانی دەرەوەو چاودێریكردنیان.

هاوڵاتی  سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان داوایه‌كی كوێستان محه‌مه‌د بۆ دابینکردنی یەکەی نیشتەجێبون بۆ ئەو منداڵانەی لەخانەکانن و تەمەنیان دەگەتە سەرو 18 ساڵ لە خانەکان نامێنن په‌سه‌ندكرد.   وه‌زاره‌تی كارو كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ راگه‌یه‌ندراوێكدا بڵاویكرده‌وه‌، دوابەدوای راگەیاندنی دروستکردنی یەکەی نیشتەجێبون بۆ ھاوڵاتیانی کەمدەرامەت، کوێستان محەمەد، وەزیری کارو کاروباری کۆمەڵایەتی بە نوسراوێك داوایكرد بۆ دابینکردنی یەکەی نیشتەجێ بون بۆ ئەو منداڵانەی لە خانەکانن و تەمەنیان دەگەتە سەرو 18 ساڵ لە خانەکان نامێنن، بۆ ئەو ژنانەی لە ماڵەكانی داڵدەدانی ئافرەتانی ھەرەشە لێکراون پاش چارەسەری کێشەکانیان  کەسوکاریان وەریان ناگرنەوە. ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردوه‌، سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان رەزامەندیدا بە دابینکردنی ئەو یەکەی نیشتەجێبونانە بۆ ئەوکەسانە.

هاوڵاتی لەڕاپۆرتێکدا بانکى نێودەوڵەتى ئاماژە بەوەدەکات بەهۆى گۆڕانکاریی کەشوهەواوە تاوەکو ساڵى 2035 جیاوازى ئاوى بەردەست لەگەڵ خواستى بەکارهێنانى دەگاتە 5 بۆ 11 ملیار مەتر سێجا، ئاماژە بەوەشدەکات سیستمى خوێندن لە عێراق "بێهێزترینە" لە ناوچەکە. بەپێی ڕاپۆرتەکە کەمبوونەوەی ئاو لە عێراق بەشێوەیەکى خێرایە و پێشبینیدەکرێت تاوەکو ساڵى 2035 جیاوازى بڕى ئاوى داواکراو لەگەڵ ئەو بڕەى لەبەردەستە بگاتە نێوان 5 بۆ 11 ملیار مەتر سێجا و ئەوەش دەکاتە تێکڕاى 15%ى خواست لەسەر ئاو. لە بەشێکى دیکەى راپۆرتەکەدا هاتووە، گۆڕانکارى کەشوهەوا و بەرزى پلەى گەرمى و کەم بارانى لە عێراق دەبێتە هۆى کەمبوونەوەى ئاوى پێویست بۆ کشتوکاڵ بە رێژەى 20%، بەهۆى ئەوەشەوە تێکڕاى بەرهەمى نێوخۆیی بە رێژەى 3.9% کەم دەکات. بانکى نێودەوڵەتی ئاماژەى بەوەشداوە کە لە چوار بەش، سێ بەشی گازە زیانبەخشەکان بۆ ژینگە لە عێراق لە کەرتى کارەبا، نەوت، گواستنەوەیە و ئەو گازەى لە عێراق دەسووتێت. بانکى نێودەوڵەتی ئاماژەى بەوەشداوە کە سیستمى خوێندن لە عێراق "بێهێزترینە" لە ناوچەکە و ئەو منداڵەى لە عێراق لەدایک دەبێت تەنها 40%ى تواناکانى دەخاتەکار. ئاماژە بەوەشکراوە "تەنها 13%ى خانمان هێزی کارى عێراق پێکدەهێنن؛ لە دواى یەمەن بە دووەم کەمترین رێژەی کارکردنى خانمان دادەنرێت لەسەر ئاستى جیهان."

نید پرایس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، کاتی ئەوە نییە، تورکیای هاوپەیمانمان پەیوەندیەکانی لەگەڵ سوریا ئاسایی بکاتەوە و پشتگیری لە دانوستانەکان ناکەین و جارێکی دیکە پشتگیری وڵاتەکەی بۆ هەسەدە دووبارە کردەوە. نید پرایس لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بە هەوڵەکانی تورکیا بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندیەکانی لەگەڵ رژێمی سوریا کرد و رایگەیاند، سیاسەتی ئەمریکا لە سوریا نەگۆڕاوە. پشتگیری لەو وڵاتانە ناکەین کە دەیانەویت پەیوەندیەکانیان لەگەڵ بەشار ئەسەدی دیکتاتۆر و زاڵم ئاسایی بکەنەوە. داوا لە وڵاتان دەکەین بە وردی رەچاوی پێشینەی دڕندانەی رژێمی ئەسەد بکەن کە لە ماوەی ١٢ ساڵی ڕابردوودا بەردەوامە لە گۆشەگیریکردنی گەلی سوریا و رەتکردنەوەی هاوکاریە مرۆییەکان بۆ لێقەوماوان. وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا رایگەیاند، بە پێی بڕیارنامەی ٢٢٥٤ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، پشتیوانی لە چارەسەرێکی سیاسی بە سەرکردایەتی خەڵکی سوریا دەکەین. لەگەڵ هاوپەیمانان، هاوبەشەکانمان و نەتەوە یەکگرتووەکان بەردەوام دەبین لە کارکردن بۆ ئەوەی چارەسەرێکی سیاسی بەردەوام بەدەستبهێنرێت. پرایس دەڵێت، " هەوڵێک لەنێوان تورکیا، سوریا و روسیا هەیە. کاتی ئەوە نییە، تورکیای هاوپەیمانمان پەیوەندیەکانی لەگەڵ سوریا ئاسایی بکاتەوە و پشتگیری لە دانوستانەکان ناکەین. ئێمە لەگەڵ هێزەکانی سوریای دیموکراتی (هەسەدە) لە بەرەنگاری تیرۆر بەردەوام دەبین." دوای ١١ ساڵ لە ناکۆکی و ململانێ، لە مۆسکۆی پایتەختی روسیا، کۆبونەوەیەک لەسەر ئاستی هەواڵگری و سەربازی، لەنێوان بەرپرسانی تورکیا و سوریا ئەنجامدرا. دوای کۆبونەوەکە، بەرپرسانی تورکیا رایانگەیاند، کە لە کۆبونەوەکەدا پرسی یەپەگە، گەراندنەوەی ئاوارەکان تاوتوێکراوە. بەرپرسەکانی رژێمی سوریاش بۆ میدیاکانی وڵاتەکەیان رایانگەیاند، ئەوان بەر لە هەموو شتێک داوا دەکەن، تورکیا سەربازانی لە خاکی سوریا بکشێنێتەوە و دەست لە هاوکاریکردنی گروپە توندڕەوەکان هەڵبگرێت. بەرپرسانی رۆژئاوای کوردستانیش پێیان وایە، ئامانجی تورکیا لە هەوڵەکانی خۆنزیکردنەوە لە رژێمی سوریا، بۆ لەناوبردنی پێگەی کوردە لە سوریا.

هاوڵاتی بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم  پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ چوار شەممە و سبەینێ پێنج شەممەی راگەیاند . بەگوێرەی پێشبینیەکانی کەشناسی هەرێم ئەمڕۆ چوار شەممە 4- 1- 2023  شەپۆڵێکى باران بارین روو لە ناوچەکەمان دەکات لەگەڵ هاتنى بارستە هەوایەکى سارد ,هاوکات کاریگەرى ئەم شەپۆڵە تا رۆژى پێنج شەممە بەردەوام دەبێت . بەگوێرەی پێشبینیەکان بەگشتى کەشى پارێزگاکان بەم شێوەیەى خوارەوە دەبێت : پارێزگاى هەولێر / لە کاتەکانى دوای نیوەڕۆ باران بارین لە سەر بەشێک لە ناوچە شاخاوییەکان دەبێت لە ئێوارەدا نمە باران لەهەندێ بەشەکانى سنوورى پارێزگاى هەولێردەبێت , لەکاتەکانى شەو درەنگ بەفر بارین لەسەر ناوچە شاخاوییە سنوورییەکان دەبێت. سلێمانى/ سەرەتا لە پاش نیوەڕۆ باران بارین لە سنوورى باشوورى ئەم پارێزگایە دەبێت , ئاستى باران هەندێ جار مامناوەند دەبێت , لەگەڵ بارینى بەفر لە سەر ناوچە شاخاوییە سنوورییەکان , لەشەودا ڕێژەى باران زیاتر دەبێت بە تایبەتى لە سنوورى ئیدارەى گەرمیان و هەندێ جار لێزمە باران دەبێت و ئەگەرى بەرزبوونەوەى ئاستى ئاو لە هەندێ ناوچەى گەرمیان هەیە . هەروەها پێشبینى دەکرێت زۆرترین باران لە (دەربەندیخان و سەنگاو و چەمچەماڵ و قەرەداغ )یش ببارێت . پارێزگاى هەڵەبجە/ باران بارین لەکاتەکانى دواى نیوەڕۆ دەبێت , لە ئێوارەدا لە ئەنجامى زیادبوونى کاریگەرى ئەم شەپۆلە ئاستى دابارین زیاتر دەبێت, هەندێ کات بارانى مامناوەند و لێزمە باران دەبێت , لە ناوچە شاخاوییە بەرزە سنوورییەکان بەفر دەبارێت وە هەروەها پێشبینى دەکرێت لەهەندێ ناوچەى ئەم پارێزگایە ئاستى ئاو بەرز بێتەوە لە کاتى بارانى بە لێزمە . پارێزگاى دهۆک/ ئاسمان نیمچە هەور دەبێت ,لە شەودا بۆ هەورى تەواو دەگۆڕێت ئەگەرى نمە باران لە هەندێ ناوچە هەیە . هەروەها پلەکانی گەرما نزم دەبیتەوە بە بەراوورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ . بەگوێرەی پێشبینیەکانی کەشناسی هەرێم سبەی پێنج شەممە 5- 1- 2023 ئاسمان هەور دەبێت بەگشتى, باران بارین لەسەر بەشێک لە ناوچە شاخاوییەکانى سنوورى حاجى ئۆمەران و چۆمان و سۆران دەبێت, لەگەڵ بەفر بارین لەسەر ناوچە شاخاوییە سنوورییەکان بە هۆى هاتنى بارستە هەوایەکى سارد . هەروەها سنوورى پارێزکاى سلێمانى لە کاتەکانى بەیانى زوو باران باران بارین بەردەوامى دەبێت لە سەر ناوچە جیاجیاکان هەروەها بەفر بارین لە سەر لووتکەی شاخە بەرزەکان , لە پارێزگاى هەڵەبجە کاریگەرى باران بەردەوامى دەبێت لەسەر ناوچە جیاجیاکان . هاوکات پارێزگاى دهۆک ئاسمان نیمچە هەورو هەندێ ناوچە هەورى تەواوەبێت وکاریگەرى ئەم شەپۆلە سبەى پێنج شەممە لە دواى نیوەڕۆ کۆتاى دێت بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی : هەولێر : 15 پلەى سیلیزى سلێمانی : 12 پلەى سیلیزى دهۆک : 15 پلەى سیلیزى کەرکوک : 16 پلەى سیلیزى هەڵەبجە : 13 پلەى سیلیزى زاخۆ : 16 پلەى سیلیزى سۆران : 12 پلەى سیلیزى گەرمیان : 18 پلەى سیلیزى

بە هۆی هێرشێکی چەکداریی لە تاران فەرماندەیەکی سوپای پاسدارانی ئێران کوژرا. ئاژانسی هەواڵی فارس بڵاوی کردەوە، شەوی رابردو لە هێرشێکی چەکداریدا لە تارانی پایتەختی ئێران ئەفسەرێک بە ناوی قاسم فەتحوڵڵاهی کە ئەندامی لقی ساروڵڵای بەسیج-ی سەر بەو سوپای پاسداران کوژراوە. ئاژانسەکە کە نزیکە لە سوپای پاسدارانەوە و هێرشەکەی بە تیرۆریسی ناوهێناوە و ئاشکرای کرد سێ گوللـە بەر ئەو ئەفسەرە کەوتوە . لە ماوەی رابردودا ژمارەیەک ئەفسەر و ئەندامی هێزە ئەمنییەکانی ئێران بەهۆی بەشدارییان لە سەرکوتی خۆپیشاندەران کراونەتە ئامانج و بە پێی ئامارەکانیش لە 109 رۆژی ناڕەزایەتییەکان لانیکەم 69 ئەندام و چەکداری هێزە ئەمنی و سەربازییەکان کوژراون کە زیاتر لە 40 کەسیان سەر بە سوپای پاسداران بون.  عەلی سەباحی، سەرۆکی بنکەی زانیارییەکانی پۆلیس لە تاران رایگەیاند: بەردەوامن لە لێکۆڵینەوە لە روداوەکە و دواتر وردەکارییەکان بڵاودەکەنەوە.

هاوڵاتی  هەرچەندە حكومەتی هەرێمی كوردستان بەڵێنی بەهاووڵاتیان دابوو لەوەرزی زستاندا نەوت بەسەر تەواوی خێزانەكاندا دابەشبكات، بەڵام وا وەرزی سەرما تادێت زیاتر تەنگ بەهاووڵاتیان هەڵدەچنێت و سەرەڕای خاوی لەپرۆسەی دابەشكردنی نەوت، هێشتا بەشێكی زۆری خێزانەكانی هەرێمی كوردستان نەوتیان وەرنەگرتووەو نرخی بەرمیلێك نەوتیش لەبازاڕەكانی كوردستاندا زیاتر لە 230 هەزار دینارە. بەپێی ئاماری دەستەی ئاماری هەرێمی كوردستان كۆی ژمارەی دانیشتووانی هەرێم زیاتر لە شەش ملیۆن و ٢٠٠ هەزار كەسە و بەپێی خەمڵاندنی قەبارەی خێزانیش لەكوردستان زیاتر لە یەک ملیۆن و ٢٤٠ هەزار خێزان دەكات، لەم رێژەیەش بەپێی ئامارەكانی حكومەتی هەرێم تاوەكو كۆتایی ساڵی رابردوو تەنها ٢١٥ هەزار خێزان نەوتیان وەرگرتووە. هەر بەپێی ئەو ئامارەی كە حكومەتی هەرێم بڵاویكردووەتەوە تاوەكو ٢٨ی كانوونی یەكەمی 2022، 43 ملیۆن و 159 هەزارو 600 لیتر نەوت بەسەر ٢١٥ هەزار خێزاندا دابەشكراوە كە 64 هەزارو 66 خێزان لەهەولێرو 94 هەزار و 144 خێزان لەسلێمانی و هەڵەبجەو 57 هەزارو 588 خێزان لەدهۆك نەوتیان وەرگرتووە. هەربەپێی ئامارێكی دیكەی حكومەتی هەرێم تاوەكو 19ی كانوونی یەكەمی 2022، حكومەتی هەرێم 36 ملیۆن و 869 هەزارو 400 لیتر نەوتی بەسەر 148 هەزار خێزاندا دابەشكردووە كە 49 هەزارو 620 خێزانی لەهەولێرو 81 هەزارو 519 خێزانی لەسلێمانی و هەڵەبجەو 53 هەزارو 208 خێزانی لەدهۆك بووە. ئەگەر بەراوردی ئاماری دابەشكردنی نەوت لەنێوان ئەو ماوەیەدا بكەین،  بۆمان دەردەكەوێت كەپرۆسەی دابەشكردنی نەوت زۆر بەخاوی بەڕێوە دەچێت بەجۆرێك لەماوەی ١٩ی كانونی یەكەمەوە تا ٢٨ی كانوونی یەكەمی 2022، وەزارەتی سامانە سرووشتییەكان تەنیا شەش ملیۆن و 290 هەزارو 200 لیتر نەوتی بەسەر 31 هەزارو 451 خێزاندا دابەشكردووە، كە ئەمەش پیشانی دەدات پرۆسەكە زۆر بەخاوی بەڕێوەدەچێت. هەر بەپێی ئەو ئامارەی كە حكومەتی هەرێم خۆی بڵاویكردووەتەوە كە تا 28ی مانگی 12ی ساڵی رابردوو لەكۆی یەك ملیۆن و 240 هەزار خێزان تەنها 215 هەزارو 798 خێزان نەوتی وەرگرتووە، ئەگەر بەڕێژە ئەژماری بكەین تەنها لەسەدا 17.3ی كۆی خێزانەكان نەوتیان وەرگرتووەو لەسەدا 82.7ی خەڵكی كوردستان نەوتیان وەرنەگرتووە. هەر سەبارەت بەپرۆسەی دابەشكردنی نەوت، كاروان گەزنەیی-ئەندامی لیژنەی وزەو سامانە سروشتییەكانی پەرلەمانی ماوە بۆ درێژكراوەی كوردستان بەڕۆژنامەی هاوڵاتی راگەیاند: «لەهەرێمی كوردستان ئەگەر هەموو ماڵێك بەرمیلێك نەوت وەربگرێت پێویستمان بە ٢٥٨ ملیۆن لیتر نەوت هەیە بۆ ساڵێك، لەم بڕەش حكومەتی هەرێم ئاماژەی بۆ ئەوە كردووە كە تائێستا 43 ملیۆن لیتریان دابەشكردووەو ئەم 43 ملیۆن لیترەش دەكاتە 17٪ی كۆی دانیشتوانی هەریمی كوردستان واتە تائێستا 83٪ی هاووڵاتیانی هەریمی كوردستان نەوتیان وەرنەگرتووە، بەشیوەیەكی گشتی حكومەت دابەشكردنی نەوت دەكات بەدوو بەشەوە بەشیكیان بۆ ناوچە شاخاوییەكانە كە 50-60 ملیۆن لیترەو عادەتەن  ناوچە شاخاوییەكان زەرورترن نەوتیان پێبدریت، بەشەكەی دیكە كە 200 ملیۆن لیترە بۆ سەنتەری شارەكانەو ئێمە كاتی خۆی لەگەڵا وەزارەتی سامانە سروشتییەكان دانیشتین و داوامانكرد كە دەستوبرد بكەن و لەپایزدا دەست بەدابەشبكردنی نەوت بكەن بۆ ئەوەی ناوچە شاخاوییەكان تەواوببێت و لەناوەڕاستی پایزدا دابەشكردنی نەوت بگاتە سەنتەری شارەكان بەڵام حكومەت پلانی نییەو ئەگەر بیویستایە نەوت بەسەر هاووڵاتیاندا دابەشبكات دەبوو لەهاوین مشوری ئەمە بخوات نەك لەمانگی یەك بیری بكەوێتەوە كە نەوت دابەشنەكراوە».  وتیشی: «پێموایە ئەمە بێبەرنامەیی و نەبوونی پلان و نیەتە بۆ دابەشكردنی نەوت و كۆڵان هەیە لەشاری رانیە سێ‌ ساڵە خەڵكەكەی نەوتیان وەرنەگرتووە».

 سەرۆک کۆماری ئێران لە وتارێکیدا بۆ سێیەم ساڵیادی کوژرانی سولەیمانی, رایگەیان;د تۆڵەی ئەو فەرماندەیەی سوپای پاسداران دەکەنەوە و رێگە نادەن خوێنی بەفیڕۆ بچێت. لە تاران پایتەختی ئێران یادی سێیەمین ساڵی کوشتنی قاسم سولەیمانی، فەرماندەی فەیلەقی قودسی سەربە سوپای پاسداران بەڕێوچو و ئیبراهیم رەئیسی، سەرۆک کۆماری وڵاتەکەش جەخت دەکاتەوە کە تۆڵەی ئەو فەرماندەیەیان دەکەنەوە. رەئیسی وتیشی رێگە نادەن ئەوانەی دەستیان لە کوشتنی قاسم سولەیمانیدا هەبوە بە ئاسودەیی سەر بنێنەوە و دەبێت تۆڵەیان لێبکرێتەوە. یادی سێەم ساڵی کوشتنی سولەیمانی لە مزگەوتی خومەینی لە تاران بە ئامادەبونی رەئیسی و حوسێن سەلامی ، فەرماندی گشتیی سوپای پاسداران ، ئیسماعیل قائانی، فەرماندەی فەیلەقی قودس ، بەرپرسانی حکوومی، فەرماندە سەربازییەکان، نوێنەرانی وڵاتان، بنەماڵەی سولەیمانی و هاووڵاتییان بەڕێوەچوو.‎ ‎ئەمریکا لە سێی کانونی دوەمی ساڵی 2020 بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان هێرشی کردە سەر ئۆتۆمبێلەکانی قاسم سولەیمانی و ئەبو مەھدی موھەندس، جێگری سەرۆکی دەستەی حەشدی شەعبی،  لە نزیک فڕۆکەخانەی بەغدا و لە ئەنجامدا ئەو دو بەرپرسە و ژمارەیەک پاسەوانیان کوژران.  

هاوڵاتی ئەندامێکی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق هۆکاری نەناردنی بودجەی عێراق بۆ پەرلەمان ئاشکرا دەکات. ئەمڕۆ چوارشەممە، جەمال کۆچەر ئەندامی پەرلەمانی عێراق لەلێدوانێکدا ڕایگەیاندووە هۆکاری نەناردنی بودجە بۆ پەرلەمان چەندین هۆکاری هەیە لەوانە حکومەت درەنگ درووستکرا، دواتریش خەمڵاندنی نرخی نەوت بە 70 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، هاوکات ناکۆکی و کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا، هەروەها ناکۆکی نێوان لایەنەکانی هاوپەیمانێتی ئیدارەی دەوڵەت. کۆچەر ڕونیشکردۆتەوە ئەگەری زۆر هەیە لەمانگی شوباتی داهاتوو دەنگ لەسەر بودجە بدرێت چونکە پێویستی بە 20 ڕۆژ هەیە تا دەخوێنرێتەوەو لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت. ئەو ئەندامەی لیژنەی دارایی بڕواشی وابوو نرخی بەرمیلێک نەوت لە 60 دۆلار بۆ 70 دۆلار لەبودجە جێگیربکرێت عێراق کێشەی پارەی نابێت و پاشەکەوتی چاکیش دەکات.

هاوڵاتی پەروین بوڵدان هاوسەرۆکی هەدەپە رایگەیاند، پێویستە دادگای دەستووری داواکاری بڕینی بودجەی هەدەپە لە خەزێنەی دەوڵەت رەت بکاتەوە و وتی، " ئەگەر پارتەکەی دابخرێت، جێگرەوەیان هەیە." پەروین بوڵدان هاوسەرۆکی پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)، لە پەرلەمان کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانی ئەنجامدا و ئاماژەی بە پرسی داخستنی پارتەکەی کرد. بوڵدان وتی، " پێویستە بیر لەوە نەکەنەوە کە دوای داخستنی هەدەپە، دەنگدەرانی لە ماڵەوە دەبن و ئێمەش بەبێ کار دادەنیشین. بە دڵنیاییەوە پلانی بی و سی ئامادەیە. بەگوێرەی پێویست رێوشوێن دەگرێنەبەر و دەنگدەرانمان بەبێ جێگرەوە ناهێڵینەوە." لەلایەکی دیکەوە، محەمەد تیریاکی جێگری هاوسەرۆکانی هەدەپە بۆ کاروباری یاسایی و مافەکانی مرۆڤ ئەمڕۆ داواکاریەکی پێشکەش بە دادگای دەستووری تورکیا کرد. تیریاکی سەبارەت بە داواکاریەکە بە میدیاکارانی راگەیاند، داوای کردووە کە دانیشتنی دادگاییکردنی هەدەپە بۆ دوای هەڵبژاردنەکان دابخرێت، چونە ئەمە دەبێتە رێگریکردن لە بەڕێوەچوونی دادپەروەرانەی کێبڕکێی هەڵبژارندەکان. رۆژی پێنجی ئەم مانگە، بڕیارە دادگای دەستووری تورکیا، بڕیار لەسەر پرسی بڕینی بودجەی هەدەپە لە خەزێنەی دەوڵەت بدات. هەروەها ١٠ی مانگیش، دادگای دەستووری دانیشتنی دادگاییکردنی پرسی داخستنی هەدەپە بەڕێوە دەبات. بەگوێرەی زانیاریەکان، بەکر شاهین سەرۆکی داواکاری گشتی کۆماری ئەنقەرە لە دانیشتنی دادگادا بە شێوەیەکی زارەکی لەدژی هەدەپە قسە دەکات. هەروەها ماڵپەڕی گازەتە دوڤاریش رایگەیاند، میدحاد سانجار و پەروین بوڵدان لە دانیشتنی دادگادا ئامادە دەبن و بە شێوەیەکی زارەکی پشتگیری لە پارتەکەیان دەکەین. بەگوێرەی زۆربەی زۆری ئەو راپرسیانەی کە لە ماوەی مانگیکی رابردوودا لەلایەن کۆمپانیاکانی راپرسی و ئامارەکان لە تورکیا ئەنجام دراون، پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە)، دەتوانێن رێژەی ٩ بۆ ١١٪ دەنگەکان بەدەست بهێنێت. دەنگی نێوان دەسەڵات و شەش لایەنەی ئۆپۆزسیۆن کە پێکەوە بەشداری لە هەڵبژاردنەکاندا دەکەن، نزیکن لەیەکەوە و بۆیەش دەنگەکانی هەدەپە وەک کلیلی یەکلاکەرەوەی کێبڕکێی هەڵبژاردن دادەنرێتو ئەگەر هەدەپە دابخرێت و دەنگدەرانی دەنگ بە کاندیدی هاوبەشی ئۆپۆزسیۆن بدەن، دەسەڵات بە جیاوازیەکی زۆر شکست دەهێنێت و کۆتایی بە دەسەڵاتی ٢٠ ساڵە پارتی داد و گەشەپێدان (ئاکەپە) بە سەرۆکایەتی رەجەب تەیب ئەردۆغان دەهێنرێت.

دەربڕینی ناڕەزایەتییە بە شێوازی جیاواز بە سوتانی هێماکان و وێنەی بەرپرسانی باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران لە 109 رۆژدا  بەردەوام بو و هێزە ئەمنییەکانیش دەیان گەنج و لاوی کوردیان لە چەند شارێک دەستگیر کرد. لە سنە و کرماشان و تاران و ئەسفەهان و دەیان شاری دیکە بە دروشم نوسین لەسەر دیوارەکان و سوتاندنی وێنە و پۆستەرەکانی بەرپرسانی باڵای کۆماری ئیسلامی و  قاسم سولەیمانی کە ئەمڕۆ یادی سێیەم ساڵی کوشتنی بو، ناڕەزایەتییەکان بەردەوام بون. سەرچاوەکانی هەواڵی رۆژهەڵاتی کوردستان بڵاویان کردەوە؛ لە بەرەبەیانی رۆژی سێشەممە هەڵمەتێکی فراوانی هێزە ئەمنییەکانی ئێران بۆ دەستگیرکردنی لاوان و گەنجانی شاری جوانڕۆ دەستی پێکردوە و زیاتر لە 21 کەس دەستگیر کراون. سێ رۆژە دۆخی سەربازیی بەسەر شاری جوانڕۆدا سەپێنراوە و بە پێی تۆمارە ڤیدیۆییەکانیش ژمارەیەکی زۆر هێزی ئەمنیی و سەربازیی لەو شارە بڵاوەیان پێکراوە. هاوکات لەگەل شاری جوانڕۆ ژمارەیەک گەنج و لاوی شاری کرماشان و سنە و مەهاباد لە لایەن هێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستگیر کران.   سزای سێدارە بەردەوامە دەزگای دادی ئێران سزای سێدارە بەسەر دوو گەنجی دەستگیرکراوی ناڕەزایەتییەکاندا سەپاند و ناوەندێکیش سزای سێدرارەی گەنجێکی دیکەی بڵاو کردەوە بەوەش ژمارەی ئەو کەسانی سزای سێدارە دەیان گرێتەوە بۆ 105 کەس بەرز دەبێتەوە. ئەمیر هاشمی، بەڕێوبەری راگەیاندنی دەزگای داد لە ئێران بڵاوی کردەوە؛ سزای سێدراە بۆ دوو دەستگیرکراوی دیکەی ناڕەزایەتییەکان لە لایان دادگای وڵاتەکەوە دەرچوە و سێ سزای سێدارەش راگیراوە. لە لایەکی دیکەوە ناوەندی هەرانا بۆ مافەکانی مرۆڤ لە ئێران بڵاوی کردوەتەوە رۆژی سێشەممە لە لایەن دادگای شاری ساری لە باکوری وڵاتەکە سزای سێدارە سەپێنراوە بەسەر عەرشیا تەکدەستان-ی تەمەن 18 ساڵ کە لە ناڕەزایەتییەکانی شاری نەوشەهر لە پارێزگای مازندەران دەستگیر کرابو. هاشمی ئاماژەی بەوە کردوە سزاکانی 15 ساڵی رابردو داهاتی ئێرانی بەشێوەیەکی بەرچاو کەم کردوەتەوە و وڵاتەکەش روبەڕوی کێشەی گەورە بوەتەوە. وەک سزایەک لە بەرامبەر دەربڕینی ناڕەازایەتیی لانیکەم 50 خوێندکاری زانکۆی ورمێ لە خوێندن راگیران و رۆژنامەی شەرق لە ئێران ئاشکراشی کرد و 12 خوێندکاریش لە زانکۆی کرمان دورخراونەتەوە و 80 کەسی دیکەش خوێندنیان هەڵپەسێنراوە. لە لایەکی دیکەوە فەرشید نەوروزی، مامۆستای وێژەی ئینگلیزی لە زانکۆی مازەندەران بەهۆی پشتیوانیی لە ناڕەزایەتییەکان لە پیشەی مامۆستایەتی دورخرایەوە و ئەوەش ناڕەزایەتیی خوێندکارانی ئەو زانکۆیەی لێکەوەتەوە. ئەو مامۆستایە رایگەیاندوە لە ژێر فشاری هێزە ئەمنی و هەواڵگرییەکانی ئێران بڕیاری دەرکردن لەو زانکۆیە و دورخستنەوەی لە پیشەی مامۆستایەتیی دراوە. موحسین هاشمی، ئەندامی پێشوی ئەنجومەنی شارەوانییەکانی تاران و کوڕی عەلی ئەکبەر هاشمی رەفسنجانی، یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئێران بە رۆژنامەی (جمهوری ئیسلامی) راگەیاند؛ ئەو یەکێتی و یەکڕیزییە نێودەوڵەتییەی لە ئێستادا دژی ئێران هەیە لە مێژودا هاوشێوەی نەبوە. دەربڕینی ناڕەزایەتیی لە ئێران دەکەوێتە ریزبەنی پێنج مەترسیی گەورەی جیهان بۆ مرۆڤەکان. گۆڤاری تایم بە پێی هەڵسەنگاندنی ژمارەیەک کۆمەڵناس و شارەزای سیاسی بڵاوی کردوەتەوە بەهۆی ئەو سەرکوت و توندوتیژییانەی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران بەرامبەر خۆپیشاندەران دەیکات، دەربڕینی ناڕەزایەتیی لەو وڵاتە بە یەکێک لە پێنج مەترسییەکانی ژیان بۆ سەر مرۆڤ لە جیهان لە لەقەڵەم دەدرێت. گۆڤاری فۆڕن پۆڵسی، بڵاوی کردوەتەوە روداوەکانی ئێران و ناڕەزایەتییەکانی ئەو وڵاتە بوەتە یەکێک لە بابەتە گەرم و گوڕەکانی نوسین لە جیهاندا. ئەو گۆڤارە نوسیویەتی شۆرش لە ئێران کۆتایی نەهاتوە بەڵام ئەمریکا و ئەوروپا تەنها بەشێوەی سەرزارەکی و وەک هێمایەک سزا دژی ئێران دەسەپێنن بۆ ئەوەی رێککەوتنی ئەتۆمیی لەگەڵ تاران نەکەوێتە ژێر مەترسییەوە. گۆڤارەکە ئاماژەی بەوە کردوە ساڵی 2022  بابەتی گەورەترین جەنگی ئەوروپا لە ساڵی 1945 و راپەڕێنی ئێران لە ساڵی 1979 و شۆڕشی وڵاتەکە لە کۆتاییەکانی ساڵی 2022 و  ناڕەزایەتییەکانی وڵاتی چین و بابەتەکانی تایبەت بە کێشەی تایوان و قەیرانی خۆراک و وزە زیاترین لێکدانە و شیکردنەوەی بۆ کراوە  وبابەتی گەرمی ئەو ساڵە بون. هانا نیومەن، پەرلەمانتاری ئەڵمانیا هۆشدارییدا لەوەی ئەگەر وڵاتەکەی و وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا ئەگەر لە بەرامبەر توندوتیژییەکانی دەسەڵاتی ئێران بەرامبەر خۆپیشاندەران بێدەنگ بن دۆخی خەڵک و دانیشتوانی ئەو وڵاتە خراپتر دەبێت لەوەی کە ئێستا هەیە و ئەو وتویەتی ئێستا کاتی رابونە دژی دەسەڵات.    

هاوڵاتی ئیتامار بن گڤیر، وەزیری ئاسایشی نوێ وسیاستەمەتداری توندڕەوی ئیسرائیل لە ژێر ئاسایشێکی توندا چووە" حەرام شەریف" کە لەلایەن جولەکەکانەوە بە چیای پەرستگا ناودەبرێت، کاردانەوەی فەڵەستینیەکان و سعودیە وئیاماراتی لێکەوتەوە  و ئیدانەی سەردانەکەیان کرد و بە هێرشکردنە سەر شوێنی پیرۆزی موسڵمانانیان ناوبرد. هاوکات لەگەڵ سەردانەکەشدا، ئیتامار بن گڤیر، لە تویتیکدا ڕایگەیاند، چیای پەرستگا بەڕووی هەموو کەسێکدا کراوەیە، ئەگەر حەماس پێی وایە دەتوانێ بە هەڕەشەکردن ڕێگری لەمن بکات، ئەوا دەبێ بزانێت سەردەم گۆڕاوە وحوکمەتی نوێی ئسرائیل هاتووە بۆ کارکردن لە قودس. دوابەدوای ئەم گەشتە وپەیامەکەی ئیتامار بن گڤیر، کاردانەوەی حەماس وفەڵەستینیەکان، هەروەها وڵاتانی دیکەی عەرەبی لێکەوتەوە کە لەنێویاندا سعودیە وئیماراتی عەرەبی ئیدانەی سەردانەکەیان کرد. وتەبێژی بزوتنەوەی حەماس، کە کۆنتڕۆڵی کەرتی غەزە دەکات، سەردانەکەی بە تاوان ناوبرد، هاوکات لە لێدوانێکیدا بۆ ئاژانسی فڕانس پرێسی ڕاگەیاند، ئەم شوێنە هەر بەشوێنی پیرۆزی فەڵەستین وعەرەبی ئیسلامی دەمێنێتەوە. لەدرێژەی کاردانەوەکاندا لەسەر ئەم سەردانەی ئیتامار بن گڤیر، حوکمەتی ئوردن کە سەرپەرشتی حەرام شەریف دەکات، ئیدانەی سەردانەکەی کرد و وتی، ئەمە هێرشە بۆسەر مزگەوتی ئەقسا. جگە لە وڵاتانی عەرەبی ئەم سەردانەی وەزیری ئاسایشی ئیسرائیل، وتەبێژی کۆشکی سپیشی هێنایە دەنگ و ڕایگەیاند، کە داوادەکەن ئاسایشی ئێستای دۆخی قودس وشوێنە پیرۆزەکانی بپارێزرێت، هەروەها هەموو کارێکی تاکلایەنانە کە ئەو ئاسایشە بخاتە مەترسیەوە قەبوڵناکرێت. ئەم سەردانەی ئیتامار بن گڤیر، لەکاتیکدایە کە بڕیارە هەفتەی داهتوو بنیامین نەتەنیاهوو سەردانی ئیامارات بکات، لەگەڵ ئەوەی کە بەپێی زانیاریەکان ئەم سەردانە بە مۆڵەتی بنیامین نەتەنیاهوو سەرۆکوەزیرانی نوێی ئیسرائیل کراوە. دوابەدوای پیکهینانی حوکمەتی نوێی ڕاستڕەوی نوێی ئیسرائیل بە سەرکردایەتی بنیامین نەتەنیاهوو، کاردانەوەکان وگرژیەکان زیاتر پەرەیان سەند وئەم سەردانەی وەزیری ئاسایشی نوێی ئیسرائیلیش گرژیەکانی زیاتر کرد و توڕەویی فەڵەستینیەکانی گەورەتر کرد.