شەنای فاتیح سەرۆكی تیمی پارێزەرانی دەستگیركراوانی بادینان دەڵێت: راپۆرتەكەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا سەبارەت بەسزادراوانی بادینان لەسەدا سەد راستەو هێشتا كەمیشی وتووەو هەقی پێویستی پێنەدراوە، چونكە بەشێك لەزیندانیان ئەشكەنجەی توند دراون كەئەوە هەر باسنەكراوە. بەشدار حەسەن سەرۆكی تیمی پارێزەرانی دەستگیركراوانی بادینان لەلێدوانێكیدا بۆ رۆژنامەی هاوڵاتی رایگەیاند: «هێشتا چوار كەس لەدەستگیركراوانی بادینان لەزیندان ماون، ئەوانیش (مەلا نەزیر)و (قارەمان شكوری) لەدهۆك و لەهەولێریش (گوهدار زێباری) و (شێروان شێروانی) ماون و ئەوانی دیكە ئازادكراون. قارەمان شوكری و مەلا نەزیر هەریەكەو حەوت ساڵ سزایان هەیە سێ ساڵیان رۆیشتووەو چوار ساڵیان ماوە، شێروان شێروانی مانگی نۆ ئازاد دەكرێت، بەڵام پێشنیاری ئازادبوونی بەمەرجمان بۆ كردووەو ئەگەر رەتنەكرێتەوەو رەزامەندی لەسەربدرێت لەلایەن دادگاوە كۆتایی هەفتەی داهاتوو شێروان شێروانی ئازاددەكرێت و رەتیشبكرێتەوە مانگی نۆ ئازاد دەكرێت. گوهدار زێباری حوكمەكەی تەواو بووە، بەڵام لەسەر لۆگۆی ئۆتۆمبێل سزاكەی حەوت مانگی تر درێژكرایەوەو دەبوایە ئێستا لەماڵەوە بوایە، بەڵام لەسەر گۆڕینی لۆگۆی ئۆتۆمبێل كەكاتی خۆی كڕیویەتی و لۆگۆكەی گۆڕاوە، ئۆتۆمبێلەكەی دایۆ بووەو لۆگۆی توێتای پێوە بووەو مۆدێلیشی كۆن بووە، لەسەر ئەوە دادوەر حەوت مانگی تر حوكمەكەی درێژكردەوەو لەئێستادا لەدادگای تەممیزەو كۆتایی هەفتەی داهاتوو بڕیارەكەی دەردەچێت جا یان ئازاد دەكرێت یان حەوت مانگەكەی لەسەر ساغدەبێتەوەو یان بۆی كەمدەكرێتەوە یانیش بۆی دەكرێت بەپێبژاردن». بەشدار حەسەن دەڵێت:»سەبارەت بە شێروان شێروانی ئومێدمان هەیە ئازادبكرێت بەڵام كەیسێكی دیكەی بۆ حازركراوە بەوەی كەگوایە پەنجەمۆری هاوڕێیەكی ساختەكردووە كەكاتی خۆی داوای گواستنەوەی بۆ زیندانی سلێمانی كردووە، بەڵام كاتی خۆی ئەوانە لەنێوان خۆیان رێككەوتوون لەجیاتی یەكتر واژۆ بكەن، چونكە پەیمانی شەرەف لەنێوانیان هەبووە هەر شتێك باشبێت لەجیاتی یەكتر پەنجەمۆر بكەن، تەنها ئەو كەیسە هەیە كە بۆ شێروان شیروانی-یان حازركردووە كەگوایە ساختەی كردووە كەئەویش ساختە نییە». هاوكات لەبارەی راپۆرتەكەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا سەبارەت بەڕەوشی مافی مرۆڤ لەهەرێمی كوردستان بەگشتی و رەوشی زیندانیانی بادینان، سەرۆكی تیمی پارێزەرانی دەستگیركراوانی بادینان رایگەیاند: «ئەو راپۆرتە ١٠٠٪ راستەو هێشتا كەمیشی وتووەو هەقی پێویستی پێنەدراوە، چونكە بەشێك لەزیندانیان ئەشكەنجەی توند دراون كەئەوە هەر باسنەكراوە كە لەسەرەتای لێكۆڵینەوەدا ئەشكەنجەی جەستەیی و دەروونی دراون، بەڵام لەئێستادا ئەو ئەشكەنجانە نەماون بەڵام جاروبار لێیان تووڕە دەبن و دەیانكەنە زیندانی تاكەكەسییەوەو ناوە ناوە ١٥ رۆژ تەلەفۆنیان لێ قەدەغەدەكرێت و لەئێستادا كەم تازۆر پەیوەندیان پێوەدەكرێت».
هاوڵاتی سەرۆکی تایوان ڕۆژی چوارشەممە ڕایگەیاند فشاری دەرەکی تایوان ناوەستێنێت کە لەگەڵ جیهان تێوەگلێت، لە وڵامی هەڕەشەکانی چین بۆ سەر وڵاتەکەی دوای بڕیاری سەردانکردنی بۆ ئەمریکاو بینینی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەو وڵاتە. چین کە بانگەشەی ئەوە دەکات کە تایوان بە شێکە لە وڵاتەکەی، چەندین جار بەرپرسانی ئەمەریکای ئاگادار کردەوە کە چاویان بە تسای نە بکەوێت و وەک پشتگیرییەک بۆ خواستی دوورگەکە بۆ ئەوەی وەک وڵاتێکی جیا تەماشا بکرێت. رۆژی چوارشەممە 29-3-2023، ژوو فێنجڵیان، گوتەبێژی فەرمانگەی کاروباری تایوان لە چین رایگەیاند،ئەگەر سای ئینگ وینگ، سەرۆکی تایوان چاوی بە کێڤن مەککارتی، سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا بکەوێت، بەگوتەی ئەو بەرپرسە چینییە، ئەوە وەکو "پێشێلکارییەکی فراوان بۆ سەر بنەماکانی چین، سەربەخۆیی و یەکگرتوویی خاکەکەی لێکدەدرێتەوە و سەقامگیری و ئاشتی ناوچەکە لەنێودەبات." سەرۆکی تایوان لە وڵامی هەڕەشەکانی چین لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سەرەکی تایوان وتی: "فشاری دەرەکی ڕێگر نابێت لە سووربوونی ئێمە بۆ چوون بۆ جیهان". وتیشی، "ئێمەئارامین و دڵنیاین، تایوان لەسەر ڕێگای ئازادی و دێموکراسیدا دەڕوات و دەچێتە جیهانەوە هەرچەندە ئەم ڕێگایە دژوارە، بەڵام تایوان بەتەنیا نییە" ئەوەشی زیاد کرد، کە پێشنیوەڕۆی چوارشەممە دەگاتە نیۆیۆرک. بە گوێرەی زانیارییەکانی ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز سەرۆکی تایوان ئەچێت بۆ گواتیمالا و بێلیز،و نیو یۆرک و لۆس ئەنجلۆس دەڕوات . لە کاتێکدا کە بە فەرمی پشتڕاست نەکراوەتەوە، پێشبینی دەکرێت کە چاوی بە ماککارثی بکەوێت لە کالیفۆرنیا. تایوان هەستیارترین کێشەی خاکی چینە و هۆکارێکی سەرەکی ناکۆکیە لەگەڵ واشنتن ، بە شێوەیەک چین لە مانگی ئابی ڕابردوو گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە گەرووی تایواندا کرد کاتێک ئەمریکا نانسی پێلۆسی، وتەبێژی ئەنجومەنی نوێنەران سەردانی تایپی کرد ،هاوکات هێزە چەکدارەکانی تایوان ڕایانگەیاندووە کە چاودێری هەر جوڵەیەکی چینی دەکەن کاتێک تسای لەدەرەوەی وڵات بێت.
هاوڵاتی لەگەڵ بەردەوامی راگرتنی ههناردهی نهوتی ههرێمی كوردستان له رێگهی توركیاوه، کۆمپانیای DNOی نهرویجی کە لە بواری نەوت و غازدا کاردەکات ئهمڕۆ چوارشهممه بەرهەمهێنانی نەوتی لە هەرێمی کورستان راگرت. کۆمپانیای DNOی نهرویجی ئهمڕۆ له بهیاننامهیهكدا بڵاویكردهوه، دوای چوار ڕۆژ لە راگرتنی ههناردهی نەوتی ههرێمی كوردستان له رێگهی بۆری تورکیا بۆ بەندەری جەیهانی دەریای ناوەڕاست، بە شێوەیەکی کاتی دەستی بە راگرتنی بهرههمهێنان له کێڵگە نەوتییەکانی لە هەرێمی کوردستان کردوە. ئەو کۆمپانیایە رۆژانە بڕی 107 هەزار بەرمیل نەوتی لە کێڵگە نەوتییەکانی هەرێمی کوردستان بەرهەم دەهێنا. دوای چوار رۆژ لە وەستانی هەناردەکردنی نەوت، ئەو کۆمپانیا نەرویجییە دەڵێت، "بە ناچاری دەستمان بە داخستنی بیرە نەوتەکان کرد." وەک کۆمپانیای DNO دەڵێت، "بەردەوام بووین لە بەرهەمهێنان، بەڵام توانای کۆگاکردنمان سنووردارە." بهگوێرهی بهیاننامهكه، شەوی رابردو بەرهەمهێنانی له كێلگهی پێشکەبیر راگیراوه، هاوكات راگرتنی بەرهەمهێنان له كێڵگهی تاوکێ دەستیپێکردوە، بەڵام رۆژێکی دیکە یان زیاتری دەوێت بە لەبەرچاوگرتنی ژمارەیەکی زۆر زیاتری بیرەکان کە لە نزیکەی 10 کیلۆمەتردا بڵاوبونەتەوە. بیژەن مۆساڤار ڕەحمانی، سەرۆکی جێبەجێکاری DNO وتی، "بەداخەوە دۆخهكه گەیشتوەتە ئەم ئاستە بە لەبەرچاوگرتنی کاریگەرییە ئەگەرییەکانی بەردەوامی رهوانهكردنی نهوت و كاریگهریلهسهر نرخی نەوت لە کاتێکی ناسکدا لە بازاڕە داراییە جیهانییەکان". کۆمپانیای DNO ASA، کۆمپانیایەکی نەوت و غازی نەرویجییە و لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دەریای باکور و رۆژئاوای ئەفریقا كاردهكات، کۆمپانیاکە لە ساڵی 1971 دامەزراوە و خراوەتە لیستی بۆرسەی ئۆسلۆ، پشکی هەیە لە مۆڵەتی وشکانی و دەریایی لە قۆناغە جیاجیاکانی گەڕان و پەرەپێدان و بەرهەمهێنان لە هەرێمی کوردستان، نەرویج، بریتانیا، کۆت دیڤوار، هۆڵندا و یەمەن.
ئەمریکا رایگەیاند لە ماوەی دوو ساڵدا چەکدارانی سەر بە ئێران هێرشیان دژی بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە سوریا زیاد کردوە و سیانتۆرێک دەڵێت: لە دوای دەستبەکاربونی بایدن وەک سەرۆکی ئەمریکا هێرشەکان زیادی کردوە. لۆید ئۆستن، وەزیری بەرگریی ئەمریکا لە بەردەم دەستەی هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی لە ئەنجومەنی پیران رایگەیاند؛ لە دوو ساڵی رابردودا چەکدارانی سەر بە کۆماری ئیسلامی ئێران لە سوریا 83 هێرشیان دژی هێز و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لەو وڵاتە ئەنجام داوە. ئەو لە وەڵامی پرسیای تۆم کۆتۆن، سیناتۆری کۆمارییەکان وتی: ئەمریکا لە بەرامبەر ئەو هێرشانەدا تەنها چوار هێرشی ئەنجام داوە چونکە بە وردیی ئامانجەکان دیاریی دەکرێن . ئۆستن رونی کردەوە کاردانەوەکانی وڵاتەکەی بەرامبەر ئەو لایەن و چەکدارانە بوە کە هێرشەکانیان دژی بنکە سەربازییەکان و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا ئەنجام داوە و ئەوەش پێویستی بە زانیاریی ورد و کات هەیە. کۆتۆن، پرسیاری ئەوەشی لە وەزیری بەرگریی وڵاتەکەی کردوە کە ئایا هێرشەکانی چەکدارانی سەر بە ئێران دوای دەستبەکاربونی جۆ بایدن، وەک سەرۆکی ئەمریکا زیادی نەکردوە؟ ئایا هێرشەکانی هەفتەی رابردوی ئێران بۆ سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا وەڵام دراونەتەوە؟ وەزیری بەرگریی ئەمریکا لەگەڵ پشتڕاستکردنەوە هێرشەکان رایگەیاند تا ئێستا وەڵامی ئەو هێرشە نوێیانی چەکدارانی ئێران لە سوریا نەدراونەتەوە لە کاتێکدا سەرچاوەکانی هەواڵی سوریا بڵاویان کردەوە بە هۆی هێرشێکی ئەمریکا بۆسەر بنکەی چەکدارانی سەر بە ئێران لە سوریا 19 چەکدار کوژراون. وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پنتاگۆن) پێشتر رایگەیاندبو کە رۆژی پێنجشەممەی رابردو لە رێکەوتی 23ی مانگ بەهۆی هێرشی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی چەکدارانی سەر بە ئێران بۆ سەر بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکا لە سوریا گرێبەستکارێکی ئەمریکی کوژراوە و پێنج سەربازی دیکەش برینداربون و هەر لەو رۆژەدا بنکەیەکی دیکەی سەربازیی هاوبەشی ئەمریکا و هێزەکانی سوریای دیموکرات لە رمێلان لە رۆژئاوای کوردستان کراوەتە ئامانج. دوای راگەیەنراوەکەی پنتاگۆن گروپێکی چەکداریی بە ناوی (لوائـ غالیبون) لە بەیاننامەیەکدا رۆژی یەکشەممەی رابردو هێرشەکانی بۆسەر بنکەیەکی ئەمریکا لە رۆژئاوای کوردستان لە ئەستۆ گرتەوە و رایگەیاندوە؛ تا کشانەوەی ئەمریکا لە عێراق، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بە چەکی پێشکەوتو دەکەنە ئامانج. ئێران رایگەیاندوە ئەگەر ئەمریکا هێرش بکاتە سەر بنکەکانی لە سوریا کاردانەوەی توندیان دەبێت و ئەو وڵاتە دەیەوێت قەیرانەکانی ناوچەکە قوڵتر بکاتەوە. کەیوان خوسەرەوی، وتەبێژی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتیمانی ئێران رۆژی شەممەی رابردو رایگەیاند؛ هێرشەکانی رۆژی پێنجشەممە 23ی ئەم مانگە بۆسەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە سوریا پەیوەندییان بە کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە نەبوە.
هاوڵاتی كاردانەوەكانی دوای بڕیارەكەی دادگای ناوبژیوانی نێودەوڵەتی لەشاری پاریسی پایتەختی فەرەنسا دژ بەهەناردەكردنی نەوتی هەرێم لەڕێگەی توركیاوە هێشتا لەبەغداو هەرێمی كوردستان بەردەوامی هەیە، وەزارەتی نەوتی عێراق رایگەیاندووە لەچەندڕۆژی داهاتوودا شاندێكی وەزارەتەكە دەگاتە توركیاو جارێكی دیكە لەسەر هەناردەی نەوتی خاوی عێراق لەڕێگەی توركیاوە رێكدەكەونەوە، هەرێمی كوردستانیش لەڕێگەی ناردنی شاندێكەوە بۆ بەغدا بەدوای رێككەوتنەوەیەو لەگەڵ بەغدا رێكارو هەنگاوە نوێیەكان بۆ هەناردەی نەوتی هەرێمی تاووتوێكردووە، بەپێی زانیارییە میدیاییەكانیش بڕیارەكەی دادگاكەی پاریس بەر لە دوو مانگ دەرچووەو ئێستا رادەگەیەندرێت، هاوكات سكاڵاكەی عێراق لەسەر هەناردەكردنی نەوتی هەرێم لەماوەی ساڵانی 2014 تا 2018و دادگاکە سزای زیاتر لەدوو ملیار دۆلاری بەسەر تورکیادا داوە، بەڵام بۆ هەناردەی نەوتی لەدوای ساڵی 2018ەوە تائێستا چاوەڕواندەكرێت دوو ساڵی دیكە بڕیارێكی دیكە لەلایەن دادگاكەوە دەربچێت. رۆژی 21ـی ئاداری 2023، دوای ئەوەی محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرانی عێراق بەسەرۆكایەتیی شاندێك سەردانی توركیا كردو لەكۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا لەئەنقەرەی پایتەختی توركیا لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا رایگەیاند كە بۆ ماوەی مانگێك بڕی بەشە ئاوی عێراق لەڕووباری دیجلە زیاددەكات، هەر چەند رۆژێك دوای ئەو سەردانەو لەڕۆژی 24ی ئاداری 2023 حكومەتی توركیا بەعێراقی راگەیاندووە بەپێی بڕیارێكی دادگای پاریس هاوردەكردنی نەوتی لەهەرێمی كوردستانەوە وەستاندووەو ئەو وڵاتە بڕیاری داوە چیدیكە بەبێ رەزامەندی و مۆڵەت وەرگرتن لەحكومەتی فیدراڵیی عێراق، رێگە بەكەشتییە نەوتییەكان نەدات لەبەندەری جەیهانەوە بەرەو بازاڕەكانی جیهان بەڕێبكەون. بڕیارەكەی دادگاش رۆژی 23ی ئادار لەلایەن دادگای ناوبژیوانی نێودەوڵەتی لەشاری پاریسی پایتەختی فەرەنسا، دژی رێككەوتنی هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان لەڕێگەی توركیا، بڵاوكرابووەوە كە بەگوێرەی بڕیارە نوێیەكە، توركیا لەمەودوا بێ رەزامەندیی بەغدا، نەوتی هەرێمی كوردستان هەناردە ناكات. زۆری نەبرد وەزارەتی نەوتی عێراق بڕیارەكەی پشتڕاستكردەوەو رایگەیاند: «بڕیارەكە هەموو لایەنەكان پابەند دەكات بەڕێزگرتن لە رێككەوتن و پەیماننامە نێودەوڵەتییەكانی پەیوەندیدار، وەزارەتی نەوت لەڕێگەی كۆمپانیای سۆمۆوە تاكە لایەنی رێگەپێدراوە بۆ بەڕێوەبردنی كارەكانی هەناردەكردنی نەوت لەڕێگەی بەندەری جەیهانەوە». سەبارەت بەو پرسە مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێم رایگەیاند «لەیەكتێگەیشتنی ئەم دواییەمان لەگەڵ بەغدا، زەمینەیەكی باشە لەپێناو چارەسەركردنی كێشەی پەیوەندیدار بەبڕیارەكەی دادگای پاریس». هاوكات وەزارەتی سامانە سرووشتییەكانی هەرێمی كوردستان رایگەیاند»بڕیارەكەی دادگای پاریس لەبەرژەوەندیی حكومەتی عێراق دژی توركیا، رێگر نابێت لەپەیوەندییەكانیان لەگەڵ حكومەتی بەغداو بەردەوام دەبن لەپەیوەندییەكانیان لەگەڵ بەغدا تاوەكو گەیشتن بەچارەسەری بنەڕەتی و یاسایی و دەستووری بۆ كێشەكان». دەربارەی هەنگاوەكانی دوای بڕیارەكەش، بەپرسێكی باڵای وەزارەتی نەوتی عێراق كەنەیویستووە ناوی خۆی ئاشكرابكات بەڕۆژنامەی شەرقولئەوسەتی راگەیاندووە شاندەكەی عێراق لەسەردانەكەیدا بۆ توركیا لەگەڵ بەرپرسانی وزەی ئەو وڵاتە دیداریان دەبێت و جارێكی دیكە لەسەر هەناردەی نەوتی خاوی عێراق لەڕێگەی توركیاوە رێكدەكەونەوە، ئاماژەشی بەوەشكردووە: كەجارێكی دیكە هەناردەی نەوتی هەرێم تەنها بەپێی رێنماییەكانی كۆمپانیای سۆمۆ دەبێت. هاوكات دەربارەی كۆبوونەوەی شاندی هەرێم و وەزارەتی نەوتی عێراق، لەڕاگەیەندراوێكدا ئەوە خراوەتەڕوو: لەكۆبوونەوەكەدا رێكارو هەنگاوە نوێیەكان بۆ هەناردەی نەوتی هەرێم تاوتوێ كراوە. كێشەكانی هەرێم و بەغدا لەسەر هەناردەكردنی نەوتی هەرێم دەگەڕێتەوە بۆ حەوت ساڵ پێش ئێستا، دوای ئەوەی لەمانگی نیسانی 2014 حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕیاریدا بەشێوەیەكی راستەوخۆو بێ گەڕانەوە بۆ حكومەتی عێراق نەوت هەناردە بكات، لەڕۆژی 8ـی ئایاری 2014، وەزارەتی نەوتی عێراق لەسەردەمی حكومەتەكەی (نوری مالیكی)دا رایگەیاند، سكاڵایەكی لەبارەی یاساییبوونی بەكارهێنانی هێڵی گواستنەوەی نەوتی عێراقی- توركی بۆ گواستنەوەو هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان بۆ بەندەری جەیهان بەبێ رەزامەندیی حكومەتی عێراق خستووەتە بەردەم دادگای نێوبژیوانی نێودەوڵەتی پاریس ئەمەش لەژێر رۆشنایی رێككەوتننامەی گواستنەوەی نەوتی عێراقی لەگەڵ توركیا لەساڵی 1973، هەرچەندە ئەم سكاڵایە لەسەردەمی كابینەكەی (حەیدەر عەبادی) لەكۆتایی ساڵی 2014 سڕكراو دواتر لەسەرەتای ساڵی 2017 چالاككرایەوە، پاشان لەسەردەمی كابینەكەی (عادل عەبدولمەهدی) جارێكی دیكە سكاڵاكە سڕكرایەوەو دواتر چالاككرایەوە. بڕیارەكەی دادگا پەیوەندی بەو سكاڵایەوە هەیە كەعێراق تۆماریكردووەو پەیوەستە بەهەناردەكردنی نەوتی هەرێم لەنێوان 2014 تاوەكو 2018و عێراق داوای زیاتر لە 30 ملیار دۆلاری لەتوركیا كردووە وەك قەرەبوو، هاوكات بۆ هەناردەی نەوتی هەرێم لەدوای ساڵی 2018ەوە تاوەكو ئێستا عێراق سكاڵایەكی دیكەی تۆماركردووەو چاوەڕواندەكرێت دوو ساڵی دیكە بڕیارێكی دیكە لەلایەن دادگاكەوە دەربچێت. بڕیارەكەی دادگای پاریس لەدوای فشارەكانی بەغداد بۆ سەر نەوتی هەرێم دێت ئەویش لەپاش ئەوەی لە 15ی شوباتی 2022 دادگای فیدراڵی عێراق بڕیاری نادەستوریبوونی هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی دەركردو داوایكرد هەرێم نەوتی خۆی رادەستی كۆمپانیای سۆمۆ بكات، هاوكات وەزارەتی نەوتی عێراقیش چەندین رێوشوێنی توندی بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكەی دادگای فیدراڵی گرتەبەر لەوانە ئاگاداركردنەوەی كۆمپانیاكانی نەوت كە لەهەرێمی كوردستان كاردەكەن و بەوەی چیتر لەگەڵ وەزارەتی سامانە سرووشتییەكانی هەرێم كارنەكەن و داوا لەتوركیا بكرێت رێگەنەدات نەوتی هەرێم بەخاكەكەیدا بڕوات و حكومەتی ناوەند هیچ بڕە پارەیەك بۆ هەرێم نەنێرێت تاوەكو هەرێم نەوتەكەی رادەست دەكات و چەندین بڕیاری دیكەش. بەگوێرەی لێدوانی بەرپرسێكی پارتی بۆ ئاژانسی (بەغداد ئەلیەوم)» بڕیارەكەی دادگا فەرەنسییەكە دوو مانگ بەر لەئێستا دەرچووە، بەڵام ئێستا دراوەتە راگەیاندنەكان و بڵاوكراوەتەوە، ئەو بەرپرسە ئەوەشی خستووەتەڕوو بڕیارەكە بەهۆی رێككەوتنی هەرێم و بەغداوە زۆر گرنگی نییە». لەماوەی دوو مانگی رابردوودا كۆمپانیای سۆمۆی عێراقی بەدواداچوونی بۆ هەناردەی نەوتی هەرێم كردووە، بەگوێرەی نووسراوێكی كۆمپانیاكە كە 8ـی ئاداری 2023 ئاراستەی وەزارەتی دارایی حكومەتی فیدراڵیی عێراقی كردووە، لەهەردوو مانگی كانوونی دووەم و شوباتی 2023، هەرێمی كوردستان 24 ملیۆن و 73 هەزار و 523 بەرمیل نەوتی هەناردەكردووە، كە 11 ملیۆن و 635 هەزارو 810 هەزار بەرمیل لەمانگی كانوونی دووەم بووە، هەر بەرمیلێك بە 75.5 دۆلار فرۆشراوە، بۆ مانگی شوباتیش نەوتی هەناردەكراوی هەرێمی كوردستان 12 ملیۆن و 419 هەزار و 317 بەرمیل بووە، بەنرخی 76.8 دۆلار بۆ یەك بەرمیل نەوت و تێكڕای بەهای نەوتی فرۆشراوی هەرێمی كوردستان لەو دوو مانگەدا، یەك ملیارو 834 ملیۆن و 741 هەزارو 640 دۆلار بووە.
بەهای دۆلار بەرامبەر تمەن بەرزبونەوەی بەخۆیەوە بینی و روسیاش دەڵێت رێککەوتنی ئەتۆمیی مردوە و تەنها مەرگەکەی راناگەیەنرێت. ئەمڕۆ سێشەممە بەهای یەک دۆلار بەرامبەر تمەن لە بازاڕەکانی ئێراندا گەیشتە 52 هەزار و 200 تمەن کە ئەوەش بەرزترین نرخی 22 رۆژی رابردوی دراوی دۆلارە لە وڵاتەکەدا. دوبارە بەرزبونەوەی بەهای دۆلار لە کاتێکدا رۆژی یەكشەممە (26/2/2023) بۆ یەكەمجار لە مێژودا بەهای یەك دۆلار لە ئێران گەیشتە 60 هەزار و 50 تمەن و ئەوەش بە ژمارەیەکی پێوانەیی دۆلار لەقەڵەم درا و دواتر بانکی ناوەندیی ئێران بە دەستوەردان لە بازاڕەکان و دەستگیرکردنی ژمارەیەک بازرگان و ئاڵوگۆڕکاری دراو توانیی لە 15 رۆژدا بەهای یەک دۆلار بۆ کەمتر لە 45 هەزار تمەن دابەزێنێت. لە لایەکی دیکەوە میدیا و راگەیاندنەکانی ئێران لەسەر زاری میخائیل ئولیانۆڤ، نوێنەری روسیا لە نەتەوەیەکگرتوەکان بڵاویان کردوەتەوە کە وڵاتانی رۆژئاوا ئامادە نین بگەڕێنەوە بۆ رێککەوتنی ئەتۆمیی نێوان ئێران و وڵاتانی 5+1. ئولیانۆڤ وتویەتی: ئەمریکا، بەریتانیا، فەڕەنسا و ئەڵمانیا کە چوار وڵاتی بەشداربوی ناو رێککەوتنەکەن ئامادە نین دانوستانەکان بۆ زیندوکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمیی لەگەل ئێران دەست پێبکەنەوە بۆیە ئەوان تەنها نایانەوێت مەرگی ئەو رێککەوتنە راگەیەنن. رێککەوتنی ئەتۆمیی زیاترین کاریگەریی لەسەر ئابوریی ئێران هەیە چونکە بەهۆی کشانەوەی ئەمریکا لە ساڵی 2018 لەو رێککەوتنە سزا نێودەوڵەتییەکان دژی کۆماری ئیسلامی ئێران چالاک کراونەتەوە و ئابوریی وڵاتەکەش روبەڕوی قەیران بوەتەوە.
ئۆکرانیا رایگەیاند ژمارەیەک فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێران تێکشکێنراون کە لە هێرشە نوێیەکانی روسیا بۆ سەر وڵاتەکەیان بەکارهێنراون. ئەمڕۆ سێشەممە سێرگی پۆپکۆ، فەرماندەیی سەربازیی ئۆکرانیا لە کیێڤ-ی پایتەختی ئەو وڵاتە رایگەیاند؛ هێزەکانی قەڵغانی ئاسمانیی ئۆکرانیا 12 فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان پێش ئەوەی بگە ئامانجەکانیان تێکشاندوە. ئەو وتوی: روسیا لە هێرشە نوێیەکانی بۆسەر ئۆکرانیا جارێکی دیکە فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی دروستکراوی ئێرانی دژی کێیڤ بەکارهێنراوە و ئەو 12 فڕۆکە بێفڕۆکەوانەشی تێکشکێنراون هیچ زیانێکی گیانیی لێنەکەوتوەتەوە. پۆپکۆ ئاماژەی بەوە کرد کە یەکێک لەو فڕۆکە بێفڕۆکەوانانە لە رۆژئاوای پایتەختی ئۆکرانیا کەوتوەتە خوارەوە وبوەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە. روسیا لە هێرشەکانی دژی ئۆکرانیا فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی خۆکوژی جۆری شاهید بەکاردەهێنیت کە لە لایەن ئێرانەوە دروست دەکرێت و بەرپرسانی تاران رەتی دەکەنەوە دەستیان لە جەنگی ئۆکرانیا هەبێت. رۆژنامەی (نیویۆرک تایمز)ی ئەمریکا ئاشکرای کردوە کە زۆربەی ئە درۆنە خۆکوژیانەی دروستکراوی ئێران لە لایەن سوپای روسیاوە گۆڕانکاریی تێدا دەکرێت بۆ ئەوەی ئاشکرا نەبێت لە لایەن چ شوێنێکەوە دروست کراوە.
كاوە ڕەش دوابەدوای دەست لەكاركێشانەوەی سەرۆكی پارتی نیشتمانی سكۆتلانداو سەرۆكوەزیران; خانمە نیكۆڵا ستۆرجۆن و كێبڕكێ بۆ جێگرتنەوەی سەرۆكی پارتەكەوەو سەرۆكوەزیرانی هەرێمی سكۆتلەندا دوای دەنگدانی ئەندامانی پارتەکە، هەمزە یوسف، توانی بەدەنگی زیاتر لەسەدا پەنجاو دووی ئەندامانی پارتەكەی لەگەڕی دووەمی هەڵبژاردن و دەنگداندا سەركەوێت و بڕیارە لەشوێنی نیکۆلا ستۆرجۆن ببێتە سەرۆکی (پارتی سۆسیالیستی)پارتی نیشتیمان سكۆتلەنداو سەرۆك وەزیری هەرێمی سکۆتلەندا. هەمزە یوسف، توانی لەکێبڕکێ بۆ پۆستی سەرکردایەتی پارتەكەی و سەرۆكوەزیران، لەهەردوو ڕکابەرەکانی (کەیت فۆربێس) و (ئاش ڕیگان) بەرێتەوە ئەویش دوای ئەو دابەشبوونە قووڵەی لەناو پارتەکەی بەرپا بوو بەهۆی مل ملانێكردنەوە بۆ ئەو پۆستە. هەمزە یوسف، وەك گەنجێكی تەمەن 37 ساڵە، دەبێتە یەکەم موسڵمان لەمێژووی بەریتانیادا، کەسەرکردایەتی پارتێکی گەورە بكات لەووڵاتە، كەسێیەم پارتە لەسەر ئاستی شانشینی یەكگرتوی بەریتانیایە. هەمزە یوسف، بەڕەچەڵەك پاكستانییەو باب و باپیرانی لەساڵانی شەستەكان وەك كۆچبەرو ئیشكەر ڕوویان لەبەریتانیا كردووەو دەڵێ، هەرگیز باوانی ئەوایان بەخەیاڵیدا نەهاتووە كەڕۆژێك نەوەكەیان بگاتە ئەو پۆستە پلە باڵایە. لەكاتێكدا كەئەوان هاتوون بۆ سكۆتلەندا، بەزەحمەت زمانی ئینگلیزیان زانیوە. ئەو ئێستا خێزاندارەو باوكی دووكچە. لەدوای پشتڕاستکردنەوەی كەوەک سەرۆكێكی نوێ، هەڵبژاردنی بردۆتەوە، لەووتەیەكدا لەیاریگای مۆرایفیڵد، لەشاری ئەدینبۆرۆ هەمزە یوسف گووتی; كەگەورەترین شەرەف و دەستكەوتی ژیانم ئەوەیە، کەدەبێتە سەرۆك وەزیرانی یەکەمی داهاتوو لەسكۆتلەندا.. هەربەو بۆنەیەشەوە داوای لەحزبەکەی کرد، كەلەپشتیەوە بەیەكگرتووی بوەستن، دوای ئەو ماوەیەی كێبڕكێكردنی سەخت بۆ پۆستی سەرکردایەتی كردنی حزب و حوكمەت هاوكات ئاماژەی بەوەشکردووە، بەیەكگرتووی دەتوانن سەربەخۆیی "لەبەر دەرگا” بەدەستدەهێنرێت و بەڵێنیدا هەڵمەتێکی جدی دەستپێبکات بۆ بەدەست هێنانی مافی ڕیفراندۆمێكی دیكەو دەڵێ; ئێمە دەبینە ئەو نەوەیەی سەربەخۆیی بۆ سکۆتلەندا بەدەست بهێنین. بەگرتنە دەستی ئەو پۆستە ئەو گەنجە موسڵمانە دەبێت ڕووبەڕووی چەندین ئاڵنگاریی و بەربەستی سیاسی و یاسای و قەیرانی هەڵاوسانی ئابووری ببێتەوە، كەئێستا هەرێمی سكۆتلەنداو بەریتانیا پێیدا تێدەپەڕن. لەوانە هەوڵدان بۆ تئپەڕاندنی یاسای گۆڕینی جێندەر و ڕێگادان بەڕیفراندۆمێكی دیكە كەهەردووكیان لەلایەن پارلەمانی بەریتانیاوە بلۆك كراون و ڕێیان پێنادرێت. لەلایەكی دیكەشەوە قەیرانی داڕمانی كەرتی تەندروستی سكۆتلەندا، كەئەو وەزیری تەندروستی بووە، تاكاتی وەرگرتنی پۆستەتازەكەیی و قەیرانی هەڵاوسانی ئابووری هەرێمەكەی. هەمزە یوسف، بەرلەگەیشتنی بەو پۆستە باڵایە، پێشتر پلەی وەیری دادو وەزیری گواستنەوەو وەزیری تەندروستی هەرێمی سكۆتلەندا هەبووە. لەكاتی دیبەتی كێبڕكێكردنی بۆ سەركردایەتی پارتی نیشتیمانی سكۆتلەندا و كەسی یەكەمی سەرۆك وەزیران، ڕووبەڕووی چەندین ڕەخنەی ڕكابەرەكانی بووە. لەیەكێك لەدیبەتەكاندا تۆمەتبەریان دەكرد كە كاتێك ئەو پۆستی وەزیری گواسنەوەی هەبووە، هەرگیز شەمەندۆفێرەكان لەكاتی خۆیاندا نەگەیشتون، وەكاتێكیش وەزیری تەندروستیە گەورەترین دەڕمان لەكەرتی تەندروستی دروست بووە، بۆیە بەگوتەی ڕكابەرەكانی، ئەو شیاوی پۆستی سەركردایەتی پارتی نیشتیمانی سكۆتلەنداو كەسی یەكەمی سەرۆكوەزیرانی هەرێمەكەی نیە .
لە کاتێکدا کە نزیکەی مانگێک و نیوێک بۆ هەڵبژاردنەکانی ١٤ی ئایاری تورکیا ماوە، کۆمپانیاکانی راپرسی لەو وڵاتە، بە ئاشکرایی باسی شکستی رەجەب تەیب ئەردۆغان کاندیدی دەسەڵات لەبەرامبەر کەمال کلچدارئۆغلۆ کاندیدی ئۆپۆزسیۆن دەکەن. لەم بارەیەوە محەمەد پۆتەکی بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای (ئۆ ئاڕ جی)، پرۆفیسۆر دکتور ئوزەر سەنجار بەڕێوەبەری کۆمپانیای میترۆپۆل و کەمال ئوزکیراز دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەڤراسیا کە هەرسێکیان گەورەترین و باوەڕپێکراوترین کۆمپانیای بواری راپرسی و لێکۆلینەوەن، لەم بارەیەوە بۆ مالپەڕی ئارتی گەرچەک -ی نزیک لە هەدەپە قسەیان کرد. محەمەد پۆتەکی بەڕێوەبەری گشتی کۆمپانیای (ئۆ ئاڕ جی) دەڵێت، " لە ماوەی دوو ساڵی رابردوودا، هاوپەیمانی کۆمار (ئاکەپە و مەهەپە)، زیاتر لە ١٠٪ی دەنگەکانی کەمکردووە. پێشتر هاوپەیمانێتیەکە رێژەی ٥٣٪ی دەنگەکانی بەدەست دەهێنا، بەڵام لە ئێستادا رێژەی دەنگەکانی لەنیوان ٣٨٪ و ٤٠٪دایە. پۆتەکی باسی ئەوە دەکات کە هۆکارەکانی سەرەکی کەمبوونی رێژەی دەنگی هاوپەیمانی کۆمار دەگەڕێتەوە بۆ خراپی دۆخی ئابوری، نادادپەروەری و کێشەی کۆچبەران. هەروەها گەنجەکانیش خۆیان بە وڵاتانی پێشکەوتوو بەراود دەکەن و بێهیوابوونێک دروست بووە. هەروەها هۆکارێکی دیکەش ئەوەیە کە ئیدی هاوپەیمانی گەل (جەهەپە و پێنج پارتی دیکەی ئۆپۆزسیۆن) بەتەنیا نین و هەدەپە، پارتی سەرکەوتن و پارتی نیشتیمانیش، ئۆپۆزسیۆنی سەرەکین لە تورکیا و دەنگی هەمووان پێکەوە دەگاتە نزیکەی ٦٠٪. لەلایەکی دیکەوە، پرۆفیسۆر دکتور ئوزەر سەنجار بەڕێوەبەری کۆمپانیای میترۆپۆل لەم بارەیەوە رایگەیاند، بەگوێرەی راپرسیەکانیان دەنگی هاوپەیمانی گەل (ئۆپۆزسیۆن) ٤٣.٥٪ دەبێت و پێدەچێت، ژمارەی کورسیەکانی بگاتە ٣٠١ کورسی پەرلەمان و وتی، " ساڵی رابردوو، بەگوێرەی راپرسیەکان کەمال کلچدارئۆغلۆ کاندیدی ئۆپۆزسیۆن لەدوای رەجەب تەیب ئەردۆغان کاندیدی دەسەڵاتەوە بووە، بەڵام بەهۆی کارکردنی بەردەوامی کلچدارئۆغلۆ و خۆماندووکردنی لە ئێستادا کلچدارئۆغلۆ بە رێژەی ٢.٥٪ ئەردۆغانی تێپەڕاندووە و بەگوێرەی پێشبینیەکان، کلچدارئۆغلۆ دەتوانێت لە خولی یەکەمی هەڵبژاردندا سەربکەوێت. کەمال ئوزکیراز دامەزرێنەری کۆمپانیای ئەڤراسیاش لەبارەی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی تورکیادا دەڵێت، " پشتگیری پارتی دیموکراتی گەلان (هەدەپە) لە هەڵبژاردنەکاندا بۆ کلچدارئۆغلۆ زۆر گرنگە. بەر لەوەی قەیرانی کاندید لەنێو هاوپەیمانی گەلدا چارەسەر بکرێت، رێژەیەکی کەم لە دەنگدەرانی هەدەپە ئامادەبوون دەنگ بە کاندیدی هاوپەیمانێتیەکە بدەن، بەڵام دوای چارەسەرکردنی قەیرانی کاندیدی و چاوپێکەوتنەکانی هەدەپە و کلچدارئۆغلۆ، ٩٤٪ی دەنگدەرانی هەدەپە ئامادەن کە دەنگ بە کلچدارئۆغلۆ بدەن کە رێژەی دنگی هەدەپە بەگوێرەی راپرسیەکان نزیکەی ١٢.٥٪ دەبێت.
نرخی زەوی و شوێنی نیشتەجێبون لە ئێران بەرز دەبێتەوە و نرخی یەک مەتر زەویی نیشتەجێبون لە پایتەختی وڵاتەکە دەگاتە زیاتر لە هەزار و 700 دۆلار کە نزیکەی سێ هێندەی نرخی زەوی لە پایتەختی سعودیەیە. لە ئامارە رەسمییەکانی ئێراندا دەرکەوتوە ناوەندی نرخی یەک مەتر زەوی تایبەت بە نیشتەجێبون لە شاری تاران-ی پایتەخت گەیشتوەتە هەزار دۆلار و لە ناوچەکانی باکور و هەندێک شوێنی دیکەی ئەو شارە نرخی یەک مەتر زەوی بۆ هەزار و 776 دۆلار کە ئەوەش زیاترین بەرزبونەوەی نرخی 30 ساڵی رابردوی زەوییە لەو شارە. پێگەی (نەود ئیقتیساد) بە پێی ئامارەکان ئاشکرای کردوە لە ماوەی ئەو 30 ساڵەدا نرخی یەک مەتر زەوی نیشتەجێبون لە تاران زیاتر لە هەزار و 110 هێندە بەرز بوەتەوە و ئەو نرخە نزیکەی سێ هێندەی نرخی زەوی نیشتەجێبونە لە شاری ریاز پایتەختی سعودیە. لە راپۆرتی ئەو پێکەیەدا نرخی یەک مەتر زەوی نیشتەجێبون لە ریاز بە 638 دۆلار خەمڵێنراوە. بەرزبونەوەی بەهای دۆلار لە بەرامبەر تمەن بوەتە هۆی بەرزبونەوەی نرخی زەوی لە ئێران و دانیشتوان و کرێنشینیانی شاری تاران بەهۆی بەرزبونەوەی نرخی کرێی خانو ناچارن لە گەڕەکە هەژارنشینەکان خانو بەکرێ بگرن. لە ئامارەکانی ساڵی 2021 ژمارەی دانیشتوانی تاران نۆ ملیۆن و 39 هەزار کەس بوە لە کاتێکدا لە ئامارەکانی ساڵی 2016 ژمارەی دانیشتوانی ئەو شارەی ئێران زیاتر لە 13 ملیۆن و 267 هەزار کەس بوە کە بە دووەمین شاری قەرەباڵخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و 34ەمین شاری قەرەباڵخی جیهان ئەژمار دەکرێت.
لە پشوەکانی نەورۆز روداوەکانی هاتوچۆ لە ئێران زۆر بوە و فەرماندەی گشتی هێزەکانی پۆلیسی وڵاتەکەش دەڵێت زیاتر لە 500 کەس لە روداوی پێکدادنی ئۆتۆمبێلدا گیانیان لەدەست داوە. ئەحمەدڕەزا رادان، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی پۆلیسی ئێران، رایگەیاند؛ 15ی ئەم مانگەوەوە و لە ماوەی 13 رۆژدا زیاتر لە 290 ملیۆن هاتوچۆی ئۆتۆمبێل لە رێگای نێوان شارەکانی وڵاتەکەدا تۆمار کراوە کە بەراورد بە ساڵانی رابردو بەرزبونەوەی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. بە وتەی رادان لە ماوەی ئەو 13 رۆژدا زیاتر لە 500 کەس بە روداوەکانی هاتوچۆ گیانیان لەدەستداوە و هۆکاری زۆرینەی روداوەکانیشی بە تیژڕەوەیی لەقەڵەم داوە. پێشتر ئەحمەد شیرانی، سەرۆکی ناوەندی زانیاریی و کۆنتڕۆڵی هاتوچۆ لە ئێران رایگەیاندبوە کە لە سێ رۆژی سەرەتای پشوەکانی نەورۆز بەهۆی 111 روداوی هاتوچۆ، 125 کەس گیانیان لەدەستداوە و نزیکەی دوو هەزار و 895 کەس برینداربون. بە وتەی شیرانی ئامارەکانی روداوی هاتوچۆ لە ئێران زۆر مەترسیدارن و ئەمساڵ رێژەی گەشتەکانی تایبەت بە نەورۆز 12% بەراورد بە ساڵی رابردو زیادی کردوە کە پێدەچێت ئەوەش هۆکارێک بێت بۆ بەرزبونەوەی ژمارەی قوربانییانی روداوەکانی هاتوچۆ.
هاوڵاتی گوتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند: "زۆریی بارانبارین و گلدانەوەی ئاو لە هەردوو بەنداوی دوکان و دەربەندیخان، دەبێتە هۆی بەرهەمهێنانی زیاتری کارەبا لە هەردوو وێستگە کارۆئاوییەکە". ئومێد ئەحمەد، گوتەبێژی وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە پێگەی فەرمیی حکومەتی هەرێمی کوردستانی ڕاگەیاند: ''بەرهەمهێنانی کارەبا لە هەرێمی کوردستان، جگە لە وێستگەکانی گاز و نەوتی ڕەش و گازوایل، پشت بە دوو وێستگەی گەورەی کارۆئاوی دەبەستێت، ئەوانیش وێستگەی دەربەندیخان و دووکانن.'' بە گوتەی گوتەبێژی وەزارەتی کارەبا، "ئەو دوو وێستگەیە پشت بە ئاوی باراناو دەبەستن، ئەوەش بە پێی پلانێک بۆ بەردانەوەی ئاو لە وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی هەرێمی کوردستان و بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی ئاوی حکومەتی فیدراڵ دادەڕێژرێت؛ بەم شێوەیە کارەبا لەو دوو وێستگەیە بەرهەم دەهێنرێت و تێکەڵ بە تۆڕی کارەبای نیشتمانیی هەرێمی کوردستان دەکرێت." ئومێد ئەحمەد ڕاشیگەیاند: ''خۆشبەختانە هەردوو بەنداو لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ئاوێکی زۆریان گل داوەتەوە کە سەرووی ٣٠٠ مەتر سێجا ئاو لە چرکەیەکدا ڕژاوەتە بەنداوەکان و ئێستادا ئاستی بەرزیی ئاستی ئاوی بەنداوی دووکان ٤٩٢.٤٣ مەترە و ڕێژەی ئاو ١٧٣ مەتر سێجایە لە چرکەیەکدا. سەبارەت بە دەربەندیخانیش، بەرزیی ئاستی ئاو ٤٦٨.٨٠ مەترە و ڕێژەی گلدانەوەی ڕۆژانەی ئاو ١٧٣ مەتر سێجایە لە چرکەیەکدا.''
هاوڵاتی وەزارەتی بەرگری ئەڵمانیا ڕۆژی دووشەممە ڕایگەیاند، ئەو 18 تانکی جەنگی لیۆپارد 2 وەی کە لەلایەن ئەڵمانیاوە بەڵێن دراوبوو بۆ پشتگیری ئۆکرانیا لە شەڕی دژی ڕووسیا گەیشتوونەتە ئۆکرانیا ئەڵمانیا لە مانگی کانوونی دووەم ڕازی بوو کە ئەو جۆرە تانکە بۆ ئۆکرانیا دابین بکات کە بە باشترینەکانی جبەخانەی ڕۆژئاوا دادەنرێت و کیڤ دەڵێت زۆر گرنگە بۆ شکستهێنان بە داگیرکاری ڕوسیا بەڵام مۆسکۆ ڕایگەیاند دابینکردنی ئەو جۆرە تانکە ئاڵۆزییەکان زیاتر دەکات. سەبارەت بە گەیشتنی تانکەکان بۆریس پیستوریوس، وەزیری بەرگری ئەڵمانیا لە تویتەرێکدا وتی: "دڵنیام کە تانکەکان دەتوانن کاریگەرییەکی ئەوتۆیان هەبێت لە ڕیزەکانی پێشەوەی جەنگەکەدا". سەرچاوەیەکی ئەمنیش ڕایگەیاند جگە لە 18 تانک و 40 ئۆتۆمبێلی پیادەی ماردەری ئەڵمانی و دوو ئۆتۆمبێلی چاککردنەوەی زرێپۆشیش گەیشتوونەتە ئۆکرانیا. هاوکات سوپای ئەڵمانیا مەشقی بە ژمارەیەک سەربازی ئۆکرانی کردووە بۆ ئەوەی بتوانن کار بە تانکەکان بکەن .و جگە لە ئۆتۆمبیلە ئەڵمانییەکان سێ تانکی لیۆپارد کە لەلایەن پرتوگالەوە بەخشرابوون گەیشتنە ئۆکرانیا.
هاوڵاتی سەرۆکی کۆریای باکوور، کیم جۆنگ ئون داوای کردووە بۆ بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمی بە مەبەستی بەهێزکردنی توانای وڵاتەکەی بەرهەمهێنانی کەلوپەلی ئەتۆمیی گونجاو زیاد بکرێت. بەپێی ئەو زانیارییانەی "Yonhap" لە ئاژانسی هەواڵیی فەرمیی کۆریای باکوور کە ئاژانسی ناوەندی کۆریا (KCNA)یە وەری گرتوون، کیم زانیاری وەرگرتووە لەبارەی توانای ئەتۆمی وڵاتەکەی لە دامەزراوەی چەکە ئەتۆمییەکان. کیم داوای کردووە بە "بێ کەموکوڕی" ئامادەکاری بکرێت بۆ بەکارهێنانی چەکە ئەتۆمییەکان "لە هەموو کات و هەموو شوێنێک" و گوتوویەتی: "نابێت هەرگیز بوەستین لە بەهێزکردنی توانای ئەتۆمیمان بۆ بەرپەرچدانەوە و دەبێت بەشێوەیەکی جێگیر توانای ئەتۆمیمان بەهێزتر بکەین". سەرکردەی کۆریای باکوور، کیم جۆنگ ئون داوایشی کردووە بۆ بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمی بە مەبەستی بەهێزکردنی توانای وڵاتەکەی بەرهەمهێنانی کەلوپەلی ئەتۆمیی گونجاو زیاد بکرێت. هاوکات بەگوێرەی راپۆرتی ئەسۆشێتد پرێس، تاقیکردنەوەکانی چەک لە کۆریای باکوور چڕتر بوونەتەوە و گرژیەکانیش زیاتر بوون، ئەمەش بەهۆی مانۆڕە سەربازییەکانی نێوان ئەمەریکا و کۆریای باشوور.
هاوڵاتی موراد قەرەیلان رایگەیاند، لەگەڵ ئەوەی روداوی هەلیکۆپتەرەکان کە بووە هۆی شەهیدبوونی ٩ شەڕڤان ئەوانی غەمگین کردووە، بەڵام خۆشحاڵن کە فڕۆکەوانی کوردیش هەیە. موراد قەرەیلان فەرماندەی بڕیارگەی ناوەندی پاراستنی گەل (نەپەگە) لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا کە لە گەریلا تی ڤیدا بڵاوکراوەتەوە، ئاماژەی بە روداوی کەوتنە خوارەوەی دوو هەلیکۆپتەری هێزەکانی سوریای دیموکراتی (هەسەدە) لە پارێزگای دهۆکی هەرێمی کوردستان کرد. قەرەیلان وتی، " لە پارێزگای دهۆکی باشوری کوردستان روداوێکی کەوتنەخوارەوەی هەلیکۆپتەر رویدا. راگەیەندرا ٩ ئەندامی قەسەدە شەهید بوون. بە گوێرەی زانیارییەکانمان ئەندامانی دژە تیرۆر بوون و لە شەڕی دژی داعش دا رۆلێکی گەورەیان بینیوە. هەندێک گەنجیش بەشداریان لە مەشق و راهێناندا کردبوو، ببوون بە فڕۆکەوان. ئێمە دەزانین کە لە سەردەمی شێخ مەحموود بەرزنجیەوە تاوەکو ئێستا هێزە داگیرکەرەکان بە فڕۆکە گەلەکەمان بۆردومان دەکەن و لەم رۆژشدا داگیرکەران ئێمە بۆردومان دەکەن. بە فڕۆکە هێرش دەکەن، بەڵام لە دەستی گەلەکەماندا هیچ ئامێرێکی بەو شێوەیەی نییە. بەڵام دیارە کە ئێستا ژمارەیەک گەنجی کورد فێری فڕۆکەوانی بوون و ئامێری فڕین بە کار دەهێنن. ئەمە جێی خۆشحاڵییە." موراد قەرەیلان دەشڵێت، ئەوان شەهیدبوونی ئەو فەرماندە و شەڕڤانانە بە زیانێکی گەورە دەبینین. وەک زیانێک بۆ هەموو گەلی کورد دەبینین و سەرەخۆشی لە فەرماندەی قەسەدە، خانەوادەی شەهیدان و گەلی رۆژئاوا و باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا دەکەین." قەرەیلان باسی هەڵوێستی پارتی دیموکراتی کوردستان (پارتی) لەم روداوەشدا کرد و وتی، " ژمارەیەک بەرپرسی باشوری کوردستان کاتێک باسی ئەم روداوە دەکەن بە زمانێکی بێ ڕێزی کە هیچ غەمگینییەکی پێوە دیار نییە قسە دەکەن. هەر کێشەیەکی ناوخۆییش هەبێت، بەڵام پێویستە هەڵوێستێکی بەم شێوەیە دەرنەبڕن و ئەم زمانە بە کار نەهێنرێت. دژایەتی دەبێت، بەڵام ئەم جۆرە دوژمنایەتییە جێگەی سەرسوڕمانە. هەر کوردێک کە بە شەهیدبوونی شەڕڤانی کورد نیگەران نەبێت، گومان لە کوردبوونی دەکرێت." هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، " شەڕڤانان ل رێگەدا رووبەرووی باران و زریان دەبنەوە. ڕێگەکەیان لێ تێک دەچێت و بەم شێوەیە هەلیکۆپتەرەکانیان دەکەونە خوارەوە. پێویستە بە شێوەیەکی ئەخلاقی و مرۆڤی هەڵوێست وەربگرین. پێویستە بەر لە هەموو شتێک غەمگینی خۆمان دەرببڕین."
