پلانێکی شەرع دژی هەسەدە شکستی هێنا

هاوڵاتی ناوەندنی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە ڕایگەیاند، هێرشەكانی دەوڵەتی داگیركەری تورك بە چەكی كیمیایی بەردەوامە و دوێنێ ١٠ جار سەنگەرەكانی بەرخۆدانی گەریلا لە نزیك گۆڕەپانی چەمچۆی سەر بە شارەدێی شێلادزێی ناوچەی ئامێدی بە چەكی كیمیایی بۆردومان كران. ئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنی هەپەگە لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماری چالاكیی گەریلاكانی ئازادی كوردستان و هێرشەكانی دەڵەتی داگیركەری تورك بۆسەر ناوچەكانی بەرخۆدان لە ڕۆژی ٢٣ی كانونی یەكەم بڵاوكردەوە. لە ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، لە ٢٣ی كانونی یەكەم، كاتژمێر ٠٩:٠٠ داگیركەران لە دەوروبەری گوندی سیدای سەر بە شارەدێی شێلادزێی سەر بە شارۆچكەی ئامێدی لەلایەن تیمە گەڕۆكەكانمانەوە بە تاكتیكی نیشانشكێن كرانە ئامانج و داگیركەرێك سزادرا. لە بەشێكی تری ڕاگەیەنراوەكەدا هاتووە، سوپای داگیركەری تورك سەنگەرەكانی بەرخودانی گەریلای،١٠ جار بە چەكی كیمیایی بۆردومان كرد، ماددەی پلاستیك و تایەی ئۆتۆمبێلی سوتاند و دوكەڵە ژەهراوییەكەی كردە ناو سەنگەرەكانی بەرخودان. ئاماژە بەوەشكراوە، لەهەمان كاتدا چوار جار بە فڕۆكەی شەڕ، ١٢ جاریش بە هێلیكۆپتەری هێرشبەر و بە دەیان جاریش بە كاتیوشا، تانك و چەكی قورس گۆڕەپانەكانی بەرخودانی بۆردومان كردووە.

هاوڵاتی تۆماس بیلسترۆم، وەزیری دەرەوەی سوید ڕۆژی پێنج شەممە لەدوای کۆبونەوەکەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی تورکیا لە ئەنقەرە، لە لێدوانیکیدا بۆ ئاژانسی ڕۆیتەرز ڕایگەیاند کە لەگەڵ تورکیا گفتوگۆکانیان بەرەوپێش چووە  وکۆوبونەوەیەکی گرنگمان ئەنجامداوە. لەبارەی کۆبونەوەکەیانەوە، مەولود چاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا، وتی سوید هەنگاوی گرنگیان ناوە بۆ جێبەجێ کردنی مەرجەکانمان، بەڵام پێویستی بە کاری زیاترە، هاوکات هەر لەوبارەیەوە تۆماس بیلسترۆم ئاماژەی بەوەدا کە هاوڕایە لەگەڵ داواکەی وەزیری دەرەوەی تورکیا وهێشتا کاری زۆرتریان لەپێشە کە سوید ئەنجامی بدات بۆ بوون بە ئەندام لە ناتۆ. تۆماس بیلسترۆم لە ئەنجامی کۆوبونەوەکەی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی تورکیا، باسی لەوەکرد کە سوید گەمارۆی چەکی لەسەر تورکیا هەڵگرتووە، هەروەها وتیشی هیوادارە بەر لە مانگی حەوت کە تێیدا کۆبونەوەی لوتکەی هاوپەیمانێتی بەڕێوەدەچێت، تورکیا داواکەی سوید پەسەند بکات بۆ بوونە ئەندام لە ناتۆ.   ئەمە لەکاتێکدایە، دوای ئەوەی هەریەک لە سوید وفینلاند دوای لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا داوای بوون بە ئەندامیان لە ناتۆ کرد، تورکیا لەکۆی ٣٠ وڵاتی ئەندام دژی داواکەی ئەو دوو وڵاتە وەستایەوە و تۆمەتباری کردن بە لەخۆگرتن وداڵدەدانی چەکدارانی پارتی کرێکارانی پەکەکە وئەندامەکانیان و کۆمەڵێک مەرجی بۆ هەریەک لە سوید وفینلاند دانا لە بەرامبەر پەسەندکردنی داواکەیان لەبارەی بوون بە ئەندامی ناتۆ. جگە لە وڵاتی تورکیا، هاوکات هەنگاریاش یەکێکە لەو وڵاتانەی کە تاوەکوو ئێستاش داواکەی سوید وفینلاندی پەسەند نەکردبوو بەڵام پەرلەمانی هەنگاریا ڕایگەیاند کە لەسەرەتای ساڵی ٢٠٢٣ داواکەیان بۆ بونە ئەندامی ناتۆ پەسەند دەکات. هاوکات، سەرەتای مانگی کانوونی دووەم سوید پەیوەست بە جێبەجێکردنی داواکانی تورکیا ( مەحمود تات) ئەندامێکی پەکەکەی ڕادەستی تورکیا کردەوە، مەحمود تات سزای ٦ ساڵ وسێ مانگ زیدانی هەبوو لە تورکیا بە تۆمەتی بوون بە ئەندام لە پارتی کرێکارانی کوردستان وساڵی ٢٠١٥ داوای مافی پەنابەری کردبوو لە وڵاتی سوید.  

هاوڵاتی لە هێرشێکی ئاسمانی ڕووسیادا بۆ سەر شاری خێرسۆن بە لایەنی کەمەوە ٧ کەس کوژران ودەیانی دیکەش برینداربوون. ڤلادیمێر زێلینسکی لەبارەی هێرشەکەوە ڕایگەیاند، هیچ یەکەیەکی سەربازی لە ناوچەکە نیە، هاوکات بەهۆی هێرشەکانەوە بیناکانی نێستەجێ بوون و کارگێڕی لەناوەراستی شارەکە زیانیان بەرکەتووە. لەو گرتە ڤیدیۆیانەی کە بلاوبونەتەوە دیمەنی بریندارەکان وکوژراوەکان دەردەکەون و ئۆتۆمبێلەکان گڕیان گرتووە، هاوکات بیناکانیش زیانیان بەرکەوتووە، ڤلادیمێر زێلینسکی لەبارەی ئەم دیمەنانەوە وتی، بە ئەگەرێکی زۆرەوە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان ئەم دیمەنانە بە هەستیار دادەنێین بۆ رێگری لە بڵاوبونەوەیان، بەڵام ئەمانە دیمەنی ڕاستەقینەی ژیانی ئۆکرانیا وئۆکرانیەکانە. خێرسۆن دەکەوێتە باشوری ئۆکرانیا، دوای داگیرکردنی لەلایەن ڕووسیاوە، مانگی ڕابردوو لەلایەن ئۆکرانیاوە دووبارە ئازادکرایەوە، لەوکاتەوە چەندین جار لەلایەن هێزەکانی ڕووسیاوە لەو دیو ڕووباری دنیپرۆ شارەکە کراوەتە ئامانج ، سەرەڕای ئەوەی ڕووسیا بەردەوام ڕەتی کردۆتەوە کە خەڵکی مەدەنی بە ئامانج گرتبێت. سەرۆکی ئۆکرانیا هێرشەکانی بە هەوڵدان بۆ ترساندن و چێژوەرگرتن لە کوشتنی ئۆکرانیەکان وەسفکردووە.

هاوڵاتی نێرگز محەمەدی کە پێشەنگی چالاکوانانی مافی مرۆڤە لە نامەیەکدا کە لە زیندانی ئیڤین نوسیویەتی ودەست بی بی سی کەوتووە، باس لەوە دەکات کە پۆلیس بە چەندەها شێوە ئەشکەنجەی زیندانیەکان دەدات ودەستدرێژی سێسی دەکاتە سەر ژنان. نێرگز محەمەدی کە ئیستا لە زینداندایە بە تۆمەتی بڵاوکردنەوەی پروپاگەندە، لە نامەیەکدا باس لەوە دەکات، دوای ئەوەی دەستگیرکراوەکانی ئەم دواییانەی خۆپیشداندانەکان گواسترانەوە بۆ بەشی ژنانی ئیڤین توانی لە نزیکەوە شایەتحاڵی ئەشکەنجەی ژنان بێت کە چۆن دەستدرێژی سێکسی وئەشکەنجەی جەستەی دراون. نێرگز بەم جۆرە باسی لە ئەشکەنجەی یەکێک لەو ژنانە کردووە، دوای ئەوەی پۆلیس ژنێکیان دەستگیرکردووە لە ناو خۆپیشاندانەکان بە ماتۆڕسکیل گواستویانەوەتەوە زیندان دوو پۆلیس دەستدرێژی سێکسیان کردۆتە سەر ژنەکە، هەروەها یەکێکی تر لەو ژنانەی کە چاوم پێکەوت چالاکوانێکی دیاری ئێران بوو کە دەستیان کەلەپچە کردبوو و شوێنەواری چەقۆ و لێدان بە جەستەیەوە دیاربوو، هاوکات دەستدرێژی کرابۆیە سەر.   نێرگز محمەدی، لەبارەی پێشێلکاری وسەرکوتکاریەکانی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە بۆ سەرخۆپیشاندەران وتی، هەرچەندە باسکردن و ئاشکراکردنی ئەم ئەشکەنجانە ڕەنگە خێزانی دەستگیرکراوەکان بترسێنێت، بەڵام گرنگە باس بکرێت تاوەکوو بەهەموو جۆرێک هەوڵی رێگریکردنی بدرێت.   نێرگز محەمەدی، جێگری سەرۆکی ناوەندی داکۆکیکارانی مافی مرۆڤی شیرین عیبادی خاوەن خەڵاتی نۆبڵە، کە  لە ساڵی ٢٠١١ەوە چەندین جارسزای زیندانیکردنی بەسەردا سەپێنراوە و لە ئێستاشدا بە تۆمەتی "بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندە" لە زینداندایە، هەروەها ناوی لە لیستی ١٠٠ ژنە ئیلهام بەخش وکاریگەری جیهاندا بوو کە لە لایەن بی  بی سیەوە بڵاوکرایەوە. نێرگز لە نامەکەیدا ڕایگەیاند " ئێمە پاشەکشە ناکەین"                                

سەركۆ جەمال زیاتر لەمانگێكە لەگەڵ هاتنی وەرزی سەرما لەهەرێمی كوردستان، جارێكی تر كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبای نیشتمانی بەهاووڵاتیان كەمیكردووە، لەكاتێكدا حكومەتی هەرێم بانگەشەی ئەوەی دەكرد بەبەستنی پێوەری زیرەك پێدانی كارەبای نیشتمانی زیاد دەكرێت، بۆ نموونە لەشاری سلێمانی نزیكەی 90%ی هاوبەشانی كارەبا پێوەری زیرەكیان بۆ بەستراوە، بەڵام پێدانی كارەبا وەكو ساڵانی رابردوو هەر خراپەو باش نەبووە، هاوكات لەگەڵا ئەوەی خەڵكی هەرێم دادوبێدادیانە بەدەست خراپی كارەباوە، بەڵام حكومەتی هەرێم 430 مێگاوات كارەبا دەفرۆشێتە حكومەتی عێراق. ئومێد ئەحمەد وتەبێژو بەڕێوەبەری كۆنترۆڵی كارەبای هەرێم لەلێدوانێكیدا بۆ  هاوڵاتی دەڵێت:» كاتژمێرەكانی كارەبا بۆ نزیكەی نۆ كاتژمێر لەسلێمانی زیادبووەو لەهەندێك لەقەزاكان زیاترە». وتیشی:» لەگەڵ نزمبوونەوەی پلەكانی گەرما خواستی كارەبا لەلایەن هاووڵاتییانەوە زۆر زیادیكردووە، بەجۆرێك ئێستا بەرهەمهێنانی كارەبا بریتییە لەسێ‌ هەزارو 400 مێگاوات، بەڵام خواست لەسەر بەكارهێنانی كارەبا گەیشتووەتە زیاد لەشەش هەزار مێگاوات، بۆیە ئەمەش كاریگەری لەسەر كەمبوونەوەی پێدانی كارەبا هەبووە بەهاووڵاتیان». « لەهەرێمی كوردستان هاوبەشانی كارەبا ژمارەیان گەیشتووەتە ملیۆنێك و 800 هەزار هاوبەش، بەكارهێنانی كارەباش لەپارێزگایەكەوە بۆ پارێزگایەكی دیكە، لەناوچەیەكەوە بۆ ناوچەیەكی دیكە گۆڕانكاری بەسەردا دێت، بەجۆرێك بەهۆی نزمبوونەوەی زیاتری پلەكانی گەرما لەهەردوو پارێزگای سلێمانی و دهۆك خواست لەسەر بەكارهێنانی كارەبا زیاترەو لەهەولێر كەمترو لەئیدارەی گەرمیانیش كەمترین خواست لەسەر كارەبا هەیە، ئەو كارەبایەی ئێستا بەرهەمدێت نزیكە لە 50٪ی ئەو خواستەی هاووڵاتیان پڕدەكاتەوە هەیانە بۆ بەكارهێنانی كارەبا، بۆیە هاووڵاتیان دڵنیا دەكەینەوە كەهیچ گۆڕانكارییەك لەپێدانی كارەبا نەكراوە، بەڵكو تەنها خواست زیادبووە، ئەوەش كردارێكی پێچەوانەیە هەتا خواست زیاد بكات بڕی پێدانی كارەبا كەمدەكات» ئومێد ئەحمەد وای وت. وتەكانی وتەبێژەكەی وەزارەتی كارەبا لەكاتێكدایە، ئێستا كاتژمێرەكانی پێدانی كارەبای نشتیمانی كارەبا لەهەندێك كات لەسلێمانی بۆ كەمتر لەشەش كاتژمێر دابەزیوە، وەزیری كارەباش دەڵێت كەمی كارەبا پەیوەندی بەوەزارەتی ئێمەوە نییە پەیوەندی بەوەزارەتی سامانە سروشتییەكانەوە هەیە كەسوتەمەنیمان بۆ دابین ناكەن، لەكاتێكدا هەردوو وەزارەتەكە یەك وەزیریان هەیە. لەڕۆژی 21-11-2022، ئومێد ئەحمەد وتەبێژی وەزارەتی كارەبا رایگەیاند: لەهەفتەی داهاتوودا 200 مێگاوات كارەبا زیاد دەبێت و راستەوخۆش كاریگەری لەسەر زیادبوونی پێدانی كاتژمێرەكانی كارەبا بۆ هاوبەشان دەبێت.  لەكاتی ئەو وتانەی بەرپرسەكەی وەزارەتی كارەبا بەرهەمهێنانی كارەبا سێ هەزار و 500 مێگاوات بوو، بەڵام ئێستا هەر ئەو بەرپرسەی وەزارەتی كارەبا دەڵێت سێ هەزارو 400 مێگاوات كارەبا بەرهەمدێت. ئەمەش گومانی فرۆشتنی كارەبای هەرێم بەعێراق زیاتر دەكات، بەڵام وتەبێژی وەزارەتی كارەبا ئامادەنەبوو وەڵامی ئەو پرسیارە بداتەوە. هاوكات عەلی حەمەساڵح پەرلەمانتاری دەستلەكاركێشاوەی پەرلەمانی كوردستان لەلێدوانێكدا بۆ هاوڵاتی تەئكیدی كردەوە:» كەحكومەتی هەرێم 430 مێگاوات كارەبا دەفرۆشرێتە كەركوك و موسڵ». وتیشی:» دوای بەدواداچوون 100 مێگاوات بۆ كارەبای سلێمانی زیادبووە، 50  مێگاواتیش بۆ دهۆك و 66 مێگاواتیش بۆ هەولێر، كارەبای سلێمانی لەدۆخێكی خراپدا بووەو ئێستاش وەك پێویست نیە». لەسەر كاتەكانی پێدانی كارەباو كەمكردنەوەی ئەمپێرەكانی كارەبای نیشتیمانی بۆ هاوبەشان، سیروان محەمەد وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی كارەبای سلێمانی بەهاوڵاتی وت:»چەند رۆژێكە كارەبای نیشتیمانی لەسلێمانی نۆ بۆ 10 كاتژمێر هەیەو تائێستاش 85% بۆ 90%ی هاوبەشانی كارەبا پێوەری زیرەكیان بۆ بەستراوە». وتیشی:»بڕیاری كەمكردنەوەی ئەمپێرەكانی كارەبای ماڵان لەبەر سێ هۆكار بووە، یەكەمیان بۆ نەهێشتنی سەرە محەویلە بووە، وا نەبوایە لەزۆربەی گەڕەكەكان ئەو كێشەیە سەریهەڵدەدایەوە، هۆكارێكی دیكەش بۆ پاراستنی محاویلە و «قاتیع» ەكانە، چونكە لەزستاناندا بەهۆی زۆر بەكارهێنانەوە ژمارەیەكی زۆر محاویلەمان دەسووتا، هۆكاری سێیەمیش بۆ ئەوەبووە لەڕێگەی كەمكردنەوەی ئەمپێرەكان بەكۆی گشتی بڕێك كارەبای زیاتر بدەینە هاووڵاتیان كەئەمەش شتێكی ناچاری بووە ئەگەرنا هاوڵاتی مافی خۆیەتی كارەبا بەكاربهێنێت». بەوتەی بەرپرسانی كارەبای هەرێم، لەئێستادا ژێرخانی كارەبای هەرێمی كوردستان توانای بەرهەمهێنانی زیاتر لەحەوت هەزار مێگاوات كارەبای هەیە، بەڵام ئێستا تەنیا سێ هەزارو 400 مێگاوات كارەبا بەرهەمدێت. هاوڵاتی قسەی لەگەڵ چەندین هاوبەشی كارەبا كرد لەناوچە جیاوازەكانی هەرێم، هاوكار سەردار لەسلێمانی دەڵێت ئەوەی من تائێستا تێبینیم كردووە پێدانی كارەبا لەڕۆژێكدا شەش كاتژمێر تێپەڕناكات، بەڵام كاوان عومەر كە لەگەرمیان نیشتەجێیە دەڵێت كارەبا نزیكەی هەشت كاتژمێر هەیە لەڕۆژێكدا، جێگر عەزیز لەهەولێر دەڵێت كارەبای نیشتیمانی لەڕۆژێكدا 10 كاتژمێر هەیە، ئەمەش دەریدەخات كاتەكانی پێدانی كارەبا لەهەرێم جیاوازی هەیە. وەزارەتی كارەبا لەكابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمدا دەستیكرد بەدانانی پێوەری زیرەك بۆ هاوبەشانی كارەبا تا بەوتەی خۆیان دادپەروەری لەدابەشكردنی كارەبادا بێتەدی، جیا لەوەی بەردەوام وەزارەتی كارەبا ناوبەناو هەڵمەتی بڕینی كارەبای زیادەڕەو لەناوچە جیاوازەكان ئەنجامدەدەن كە بەوتەی خۆیان بۆ ئەوەیە زیادەڕەویەكانی سەر كارەبای نیشتیمانی كەمبكەنەوە، بەڵام تائێستا ئەو هەنگاوانە نەبووەتە هۆی زیادكردنی كاتەكانی پێدانی كارەبا، لەكاتێكدا بەوتەی بەرپرسانی وەزارەتی كارەبا زیاتر لە 85٪ی هاوبەشانی كارەبا پێوەری زیرەكیان بۆ بەستراوە.  

هاوڵاتی بارانی بەخوڕ بەغدا و چەندین پارێزگای دیکەی عێراقی گرتووەتەوە. ئاوێکی زۆر لە شەقامەکان کۆبووەتەوە و ئەمیندارییەتی بەغداش دۆخی نائاسایی راگەیاندووە. شەوی ڕابردوو، شەپۆلێكی بارانبارینی بەخوڕ عێراقی گرتەوە و بەوهۆیەوە له‌زۆربه‌ی پارێزگاكان به‌تایبه‌ت له‌(به‌غدا، به‌سره‌، نه‌جه‌ف، كه‌ربه‌لا و زیقار) و چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تر لافاو دروستبون‌ و زیانی گیانی‌ و مادیشی به‌دوای خۆیدا هێنا. میدیا عێراقیه‌كان بڵاویان كردەوە، له‌ پارێزگاكانی ناوه‌ڕاست ‌و باشوری عێراق لافاو دروستبوه ‌و به‌هۆیه‌وه‌ كه‌سێك گیانی له‌ده‌ستداوه ‌و چواری تریش برینداربون‌ و له‌ به‌شێك له‌پارێزگاكانیش ته‌زوی كاره‌با بچڕاوه‌ و ئاو چووەته‌ ناو خانوی نیشته‌جێبون ‌و بازاڕ و شوێنه‌ گشتی ‌و بازرگانیه‌كان.  لە گەڕەکی 7ی نیسانی قەزای شەترە لە باکووری پارێزگای زیقار، خانوویێک رووخا و کەسێکی تەمەن 30 ساڵ گیانی لەدەستدا کە سەرباز بووە لە سوپای عێراق. لە ناسرییەی ناوەندی پارێزگای زیقاریش ئاو چووە نێو نەخۆشخانەی منداڵانی محەممەد موسەوی.  هەروەها لە قەزای سادق لە پارێزگای بەسرە بەهۆی رووخانی خانووەوە منداڵێکی تەمەن 7 ساڵان گیانی لەدەستدا و 4 ئەندامی دیکەی ئەو خێزانە بە سەختی برینداربوون. هەر بەهۆی بارانەوە، وەزارەتی خوێندنی باڵای عێراق تاقیکردنەوەی ئەمڕۆ شەممەی وەرزی کۆتایی قوتابییانی خوێندنی باڵای دواخست. هەروەها بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردەی بابل بڵاویکردەوە، بەهۆی بارانباراینەوە ئەمڕۆ شەممە لە تەواوی قوتابخانەکانی پارێزگای بابل کراوەتە پشوو. کازم سەلمان بورهان، بەڕێوەبەری گشتی بەرگری شارستانی عێراق ڕایگەیاند، بەفەرمانی وەزیری ناوخۆی عێراق تەواوی تیمەکانی بەرگری شارستانی خراونەتە حاڵه‌تی ئاماده‌باشیه‌وه‌ بۆ پاککرنەوەی مەنهۆڵ ‌و ڕێڕەوەکانی ئاوەڕۆ و به‌هاناوه‌چونی هاوڵاتیان.  

بەهای تمەن بەردەوامە لە دابەزین و هەر دۆلارێک لە بازاڕەکانی ئێران بۆ زیاتر لە 40 هەزار تمەن بەرز دەبێتەوە و پێشبینی دەکرێت تا کۆتایی ئەمساڵ نرخی هەر دۆلارێک بگاتە 50 هەزار تەمەن. نرخی هەر دۆلارێک رۆژی شەممە لە بازاڕەکانی ئێران گەیشتە 40 هەزار و 300 تمەن و پێشبینی دەکرێت دابەزینی تمەن لەبەرامبەر دۆلاردا بەردەوام بێتو هاوکات لەگەڵ دۆلار نرخی  یەک یۆرۆ گەیشتە 42 هەزار و935 تمەن. پێگەی (ئێقتیساد 24) لە ئێران کە تایبەتە بە شیکردنەوەی ئابوری لە زاری شارەزایانی ئابوریی ئێران بڵاوی کردوەتەوە؛ نرخی هەر دۆلارێک لە کۆتایی ئەمساڵدا دەگاتە 50 هەزار تمەن. دوای ناڕەزایەتییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران رۆژانە بەهای تمەن لە بەرامبەر زۆربەی دراوەکانی جیهاندا بەردەوام بوە لە دابەزین و بە پێی نوێترین راپۆرتی ئابوریش دراوی تمەن تا ئێستا زیاتر لە 95٪ی بەهاکەی لە بەرامبەر دراوی دۆلاردا لەدەستداوە. لە لایەکی دیکەوە ئەنجومەنی هاوبەشی بازرگانیی ئێران و کەنەدا ئاشکرای دەکات لە ساڵێکدا 70 ملیار دۆلار سەرمایەی وڵاتەکە رەوانەی وڵاتانی جیهان کراوە و بەهۆی بەرزبونەوەی نرخی دۆلار جارێکی دیکە سودی بانکیی بەرز بوەتەوە. ئەنجومەنەکە ئاشکرای کردوە کە لە ماوەی ساڵێکدا سەرمایەدارانی ئێران لانیکمە 70 ملیار دۆلار لە سەرمایەکانیان بۆ وڵاتانی دیکە گواستوەتەوە. سەرچاوەکانی هەواڵی ئێران بڵاویان کردوەتەوە سودی بانکیی وڵاتەکە بەهۆی بەرزبونەوەی بەهای دۆلار لە بەرامبەر تمەن لە 20٪  بۆ 21٪ بەرز بوەتەوە و پێشبینی دەکرێت بەهۆی ناڕەزایەتییەکان و سزا نێودەوڵەتییەکانەوە ئابوریی ئێران روبەڕوی قەیرانی زۆر ببێتەوە.  

هاوڵاتی لە ئیسلام ئابادی پاکستان، لە ئەنجامی تەقاندنەوەی ئۆتۆمبێلێکەوە بەرپرسێکی پۆلیس کوژرا وچەندین بریناری لێکەوتەوە کە لەنێویاندا ٤ پۆلیس هەیە. دوای تەقینەوەکە، تاڵیبان لە بەیاننامەیەکدا بەرپرسیارێتی خۆی لە هێرشەکە ڕاگەیاند و وتی " ئێمە بەرپرسیارێتی خۆمان لە هێرشە خۆکوژیەکەی دژی دوژمنانی ئیسلام ڕادەگەێنین" بەپێی وتەکانی سوهەیل زەفار، سەرۆکی هێزەکانی پۆلیسی ئیسلام ئاباد، باسی لەوەکرد کە تەقینەوەکە خۆکوژی بووە وژن وپیاوێک لە ناو ئۆتۆمبێلەکەدا بوون، تەقینەوەکە لە نزیک بارەگایەکی پۆلیس ڕوویداوە  دوای ئەوەی خاڵی پشکنینیان تێپەڕاندووە، بەهۆی ئەوەی پۆلیس شوێنیان کەوتووە خۆیان تەقاندتۆتەوە. وەزیری ناوخۆی پاکستان لەبارەی ڕووداوەکەوە ڕایگەیاند، ئۆتۆمبێلەکە پڕبووە لە تەقەمەنی وئامانجێکی تری هەبووە بۆ کردە تیرۆریستیەکە، بەڵام پێش ئەوەی بگاتە ئامانجەکە تەقیەوە، وتیشی ئەگەر بگەشتایەتە ئەو شوێنەی کە پلانیان بۆ دانابوو، ئەوا زیانەکانی زۆرتر دەبوو. لەبارەی هێرشەکەوە، سەرۆک وەیزرانی پاکستان، شەهباز شەریف وتی، بەهۆی ئەوەی لە کە پۆلیس لەکاتی خۆیدا  توانی کردەکە ئاشکرا بکات، توانیان ڕێگری بکەن لە زیانێکی زۆر وخوێنڕێژیەکی گەورە. ئەم هێرشەی تاڵیبان لە پاکستان لەکاتێکدایە کە مانگی ڕابردوو، ئاگربەستی نێوان تاڵیبانی پاکستان وحوکمەتی پاکستان کۆتای پێهات، هەروەها هێرشەکە تەنها دوای دوو ڕۆژ لە ڕووبەڕووونەوەی هێزە ئەمنیەکانی پاکستان وتاڵیبان لە بنکەیەکی پۆلیسدا روویدا، کە تێیدا ٣٥ چەکداری تاڵیبان کوژران.        

هاوڵاتی کەجەکە ڕاگەیەندراوێکی لەبارەی هێرشەکەی دوێنێی ناوەندی کەلتووری ئەحمەد کایا لە پاریس بڵاوکردەوە. کۆنسەی بەڕێوبەریی کۆما جڤاکێن کوردستان-کەجەکە دوێنێ ڕاگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی دوێنێی ناوەندی کەلتووری ئەحمەد کایا لە پاریس بڵاوکردەوە و ئیدانەی هێرشەکەی کردو وتی" “هێرشێک لە دژی ناوەندی ڕۆشنبیری کوردی ئەحمەد کایا لە پاریس ڕوویدا و لە هێرشەکەدا ژمارەیەکی زۆر کورد بریندار بوون و گیانیان لە دەستدا. ئێمە ئیدانەی ئەو هێرشە ڕوونە دەکەین، کە لەلایەن دەسەڵاتی ئاکەپە – مەهەپەوە ئەنجامدراوە" وتیشی، "ئەوانەی لە هێرشەکەدا گیانیان لەدەستداوە بە ڕێزەوە یادیان دەکەینەوە. ئەوانەی لەم هێرشەدا گیانیان لەدەستداوە شەهیدی نەمری کوردستانن.  پێویستە گەلی کوردستان و دۆستە کوردەکانیان کاردانەوەی توندیان بەرامبەر بەو کۆمەڵکوژییە هەبێت و خاوەنداری لە شەهیدە نەمرەکان و یادیان بکەن." سەبارەت بە هەڵوێستی فەڕەنساش لەسەر ڕوداوەکە کەجەکە دەڵێت، "دەوڵەتی فەرەنساش دەڵێت، هیچ پەیوەندییەکی بەو هێرشانەوە نییە. ئەگەر ئەو بە ڕاستی پەیوەندیی نییە ئەوا دەبێت ئەو کۆمەڵکوژیانە ڕوون بکاتەوە و ڕاستیەکان ئاشکرا بکات." دەقى ڕاگەیەندراوەکەى کەجەکە :- “هێرشێک لە دژی ناوەندی ڕۆشنبیری کوردی ئەحمەد کایا لە پاریس ڕوویدا و لە هێرشەکەدا ژمارەیەکی زۆر کورد بریندار بوون و گیانیان لە دەستدا. ئێمە ئیدانەی ئەو هێرشە ڕوونە دەکەین، کە لەلایەن دەسەڵاتی ئاکەپە – مەهەپەوە ئەنجامدراوە. ئەوانەی لە هێرشەکەدا گیانیان لەدەستداوە بە ڕێزەوە یادیان دەکەینەوە. ئەوانەی لەم هێرشەدا گیانیان لەدەستداوە شەهیدی نەمری کوردستانن.  پێویستە گەلی کوردستان و دۆستە کوردەکانیان کاردانەوەی توندیان بەرامبەر بەو کۆمەڵکوژییە هەبێت و خاوەنداری لە شەهیدە نەمرەکان و یادیان بکەن. ئەم کۆمەڵکوژییە بەردەوامیی کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ی پاریسە. دەوڵەتی تورک بە هێرشەکەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ، کە ٣ وڵاتپارێزی شۆڕشگێڕی کوردی کۆمەڵکوژکرد، کۆمەڵکوژکردنی کوردەکانی بردە ئەوروپاش. وەک کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ئەم کۆمەڵکوژییە لەلایەن دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و فاشیستی ئاکەپە – مەهەپەوە ئەنجامدراوە. ئاکەپە – مەهەپە دوژمنی کوردن و لە هەموو شوێنێک دوژمنایەتیی کورد دەکەن. بەو عەقڵیەتەوە کوردستانیانی ئەوروپاش دەکەنە ئامانج. ئەو کۆمەڵکوژییە لەلایەن دەوڵەتی تورک، دەسەڵاتدارانی ئاکەپە – مەهەپە و میت-ەوە ئەنجامدراوە. ئەگەر دەوڵەتان و دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەوروپا بەڵێیان بۆ نەکەن و پشتیوانییان لێ نەکەن دەوڵەتی تورک و میت بە تەنیا ناتوانن ئەو هێرشانە ئەنجام بدەن، ئەمە ڕاستیەکە لە بەرچاوە و هەموو کەسێک دەبێت ئەمە بزانێت. لە شوێنێکی وەک پاریسدا، کە هەموو شوێنێک لەلایەن هەواڵگری و ئاسایشەوە چاودێری دەکرێت، ئەم ڕاستییە لە بارەی ئەنجامدانی ئەم کۆمەڵکوژییەوە دەردەکەوێت. هەرچەندە ئاشکرایە کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ لەلایەن دەوڵەتی تورک و میتەوە ئەنجام دراوە، بەڵام ئەو کۆمەڵکوژییە لەلایەن دەوڵەتی فەرەنساوە ڕوون نەکراوەتەوە و ڕاستیەکەی ئاشکرا نەکراوە. ئەنجامدەری کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەم لە زینداندا کوژرا و دۆسیەیەکە داخرا. ئەگەر کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەم پەردەپۆش نەکرایە و کۆمەڵکوژیەکە ڕوون بکرایاتەوە، ئەوا ئەمڕۆ ئەم کۆمەڵکوژییە ئەنجام نەدەدرا و ڕێگری لەمجۆرە کۆمەڵکوژیانە دەکرا، بەڵام بەهۆی ئەوەی ئەمە نەکرا و بەردەوامییان دا بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ دەوڵەتی تورک و میت و ئەمڕۆ کۆمەڵکوژییەکی نوێ ئەنجامدرا. کۆمەڵکوژییەکە لە نزیک شوێنی کۆمەڵکوژیەکەی ٩ی کانوونی دووەم و لە ساڵیادی کۆمەڵکوژی ٩ی کانوونی دووەمدا ئەنجامدرا. ئەمە بارودۆخێکی زۆر سەرنجڕاکێشە. ئەو شەڕە، کە دەسەڵاتی فاشیستیی ئاکەپە – مەهەپە لە دژی کوردان بەڕێوەی دەبات یەکێک لە پێکانی لە ئەوروپادایە. گوشار و دەستگیرکردنەکانی دوێنێ لە ئەڵمانیا لە دژی دامودەزگا و وڵاتپارێزان و نیشتمانپەروەرانی کورد و کۆمەڵکوژییەکەی ئەمڕۆی پاریس دەریدەخەن، کە دیدێکی نوێ لە دژی کوردان ئامادە کراوە، کە دەسەڵاتی فاشیستیی ئاکەپە – مەهەپە بەسەر ئەوروپادا سەپاندوێتی. دەوڵەتی فەرەنساش دەڵێت، هیچ پەیوەندییەکی بەو هێرشانەوە نییە. ئەگەر ئەو بە ڕاستی پەیوەندیی نییە ئەوا دەبێت ئەو کۆمەڵکوژیانە ڕوون بکاتەوە و ڕاستیەکان ئاشکرا بکات. گرێ ئەم هێرشانە کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ پاریسە، بۆیە دەبێت دەوڵەتی فەرەنسا لەم بارەیەوە، کۆمەڵکوژییەکەی ٩ی کانوونی دووەم ڕوونبکاتەوە و زانیاریی قەناعەت پێکەر بۆ ئاشکراکردنی ڕاستییەکان بخاتەڕوو. هەروەها دەبێت لەسەر ئەو کۆمەڵکوژییە ڕابوەستێت، کە ئەمڕۆ ئەنجام دراوە و ئەم کۆمەڵکوژییە ڕوونبکاتەوە. نابێت ئەو هەڵوێستانە نیشان بدرێن، کە ئەم کۆمەڵکوژییان سادە و ئاسان، یان تاریک و لێڵ بکەن. ئەگەر دەوڵەت و حکومەتی فەرەنسا بەو شێوەیە نزیک ببنەوە و قورسایی بخاتە سەر ئەوە و ڕاستییەکان ڕوون بکەنەوە، ئەوا ئەو تاوانە لە گۆڕێدا نامێنێت. ئەگەر وەها نەبێت، دەوڵەتی فەرەنسا ناتوانێت لەو تاوانبارییەوە دەربچێت و نە ئێمە و نە گەلی کوردستانیش ناتوانین بەو شێوەیە بیر بکەینەوە، کە دەوڵەتی فەرەنسا بە ئەرێنی و بە متمانە و باوەڕەوە نزیک دەبێتەوە. ئێمە باش دەزانین، کە دەوڵەتی تورکی داگیرکەر و کۆلۆنیالیست، لە سایەی ئەو پشتگیرییە، کە دەوڵەتانی ئەوروپا پێشکەشی دەکەن، کۆمەڵکوژیی کوردانی ئەنجامداوە. ئەگەر دەوڵەتانی ئەوروپا تەنیا بۆ بەرژەوەندیی سیاسی و ئابوورییان لەگەڵ دەوڵەتی تورکدا پەیوەندیی نەبەستن، دەوڵەتی تورک ناتوانێت درێژە بە سیاسەتەکانی خۆی بۆ جینۆسایدکردن و سڕینەوە و پاکتاوکردنی کورد بدات. ئەو پەیوەندییانەی دەوڵەتانی ئەوروپا، کە تەنیا لەسەر بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانن، وایان لێدەکات، کە ببنە هاوبەش لە جینۆسایدکردنی کورددا، بەڵام گەلی کوردستان چیتر ئەم دۆخە قبوڵ ناکات. نابێت هیچ دەوڵەتێکی ئەوروپی بەتایبەتی دەوڵەتی فەرەنسا پشتیوانی لە سیاسەتە پاکتاوکارانە و کۆمەڵکوژیەکانی دەسەڵاتی فاشیستیی ئاکەپە بکات، بەڵکو دەبێت لە دژی بوەستیتەوە. ئەو جۆرە هەڵسوکەوت و ڕێبازە پێویستی بە بەها دیموکراتییەکانی ئەوروپاش هەیە. ئەگەر بڕوا بەوە دەکرێت، کە لە ئەوروپادا بەهای  دیموکراتیک هەیە، ئەوا نابێت پشتیوانی لە سیاسەتەکانی پاکتاوکردن و قڕکردنی کورد لەلایەن دەسەڵاتی فاشیستی ئاکەپە – مەهەپەی دژە – دیموکراتیک بکرێت. پێویستە گەلی کوردستان و دۆستەکانیان بچنە پاریس و هەڵوێستی دیموکراتیکی خۆیان بە توندی نیشان بدەن. دەبێت هەمووان بچنە پاریس و تا ئەو کۆمەڵکوژیانەی دژ بە کورد ڕوون دەکرێنەوە هەمیشە چالاکی ئەنجام بدەن. دەبێت گەلەکەمان و دۆستانی گەلەکەمان بە شێوەیەکی دیموکراسیانە کاردانەوە و ناڕەزایەتییەکانیان نیشان بدەن و خۆیان لە توندوتیژی بەدوور بگرن. لە بەرامبەر هەوڵی تێکدەرانە و ئاژاوەگیڕانەدا هۆشیار و هەستیار بن و بە ڕێکخستنکراوی بجوڵێنەوە و ڕەفتار بکەن. پێویستە ڕای گشتیی ئەوروپاش هەوڵی زیاتر بدەن بۆ ئاشکراکردنی ڕاستییەکان و لە هەموو ڕوو و لایەکەوە ئەو کۆمەڵکوژیانەی دژ بە کورد ڕوونبکەنەوە و هەوڵ بدەن بە تێکۆشان و خەباتی ڕەوای دیموکراسیانەی گەلی کورد دەنگی خۆیان بەرزبکەنەوە”.

هاوڵاتی لە سەروبەندی دواین ڕۆژەکانی ساڵی ٢٠٢٢ دا، شەپۆلێکی سەما و زریانی بەهێز ئەمریکای گرتۆتەوە، کە کاریگەری لەسەر ٢٠٠ ملیۆن هاوڵاتی ئەمریکی هەبووە، بەجۆرێک هۆزەکانی  ویلایەتی داکۆتای باشور لە  ئەمریکا جلوبەرگ دەسوتێنن بۆ خۆ گەرمکردنەوە بەهۆی کەمی سوتەمەنی. بەهۆی دابەزینی پلەکانی گەرما و زریانی بەهێزەوە کە لە باکور و باشوری ئەمریکا بۆ ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتی گرتۆتەوە، تا ئێستا لانی کەم ١٢ کەس گیانی لەدەست داوە. هاوکات هەزاران گەشتی فڕۆکەوانی هەڵوەشاونەتەوە و سەدان هەزا سەرنشین لە فڕۆکەخانەکان ماونەتەوە. لە کەنەدا و لە پارێزگاکانی ئۆنتاریۆ و کیوبیک لە ڕۆژهەڵاتی ئەم وڵاتە، زریان و پەستانی سەرما بووەتە هۆی پچڕانی کارەبای سەدان هەزار کەس

هاوڵاتی سەرۆکی یەکێتی پزیسکانی تورکیا، بەهۆی ئەوەی داوای لێکۆڵینەوەی لە تەرمی گەریلاکانی پەکەکە کرد بەوەی کە گومان هەبوو بە هۆی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی گیانیان لەدەست دا بێت، حوکمەتی تورکیا تۆمەتباری کرد بە بانگەشەی تیرۆر و بەوهۆیەوە دادگای دەکات. شەبنەم کۆرۆر فنجانچی، سەرۆکی یەکێتی پزیشکانی تورکیا وشارەزای پزیشکی دادوەری لە  ٢٦ مانگی تشرینی یەکەم دەستگیرکرا، بەهۆی ئەوەی دوای بڵاوبونەوەی راپۆرتەکانی میدیاکانی پەکەکە کە باسیان لە گیان لەدەستدانی  گەریلاکانی پەکەکە کرد لە چیاکانی کوردستان  بەهۆی بەکارهێنانی چەکی کیمیای لەلایەن تورکیا، داوای لێکۆڵینەوەی لە تەرمی گەریلاکان کرد، لە ئێستاشدا سەرۆکی دادگا بڕیاری داوە بە زیندانیکردنی فناجنچی تاوەکوو دادگای داهاتوو. بەڵام دوا بەدوای داواکانی شەبنەم فنجانچی وبڵاوبونەوەی ڕاپۆرتی میدیاکانی پەکەکە لەبارەی بەکارهێنانی چەکی کیمیای دژ بە گەریلاکانی پارتی کرێکاران، ڕاستەوخۆ حوکمەتی تورکیا ئەو تۆمەتانەی ڕەتکردەوە و شەبنەم فنجانچی بە تۆمەتی بانگەشەی تیرۆر تۆمەتبارکرد و دەستگیرکرا. هاوکات بەهۆی دەستگیرکردن و تۆمەتبارکردنی سەرۆکی یەکێتی پزیشکانی تورکیا، لە تورکیا ناڕەزایی و خۆپیشداندان درووست بوو، کە تێیدا ٣ خۆپیشاندەر دەستگیرکران. سەرەڕای دەستگیرکردنی، شەبنەم فنجانچی سورە لەسەر داواکەی لەمەڕ لێکۆڵینەوەکان لە تەرمی ١٧ گەریلا، هەربۆیە دووبارە دوای دادگاییکردنی  لەناو هۆڵی دادگای ئیستەنوبڵ داوای کرد لێکۆڵینەوەی جدی لەسەر ئەو بابەتە بکرێت، جەختیشی کردەوە کە سورە لەسەر داکۆکی کردن لە ئازادی ڕادەربڕین و دەستکەوتنی زانیاری درووست.   لەبارەی دەستگیکردن ودادگایی کردنی شەبنەم کۆرۆر فنجانچی، فرانک ئولڕیچ مۆنتگۆمێری ئەڵمانی و سەرۆکی دەستەی پزیشکی جیهانی لە بەیاننامەیەکدا وتی " لەجیاتی دەستگیرکردن پێویستە دەستخۆشی لە کارەکانی ئەو پزیشکە بکرێت. هەروەها ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ وچەند ڕێکخراوێکی دیکە، داوای ئازادکردنی شەبنەم فناجنچیان کرد و داکۆکیان لە مافەکانی کرد. شەبنەم فنجانچی کە تەمەنی ٦٣ ساڵە و هەمیشە بە ڕەخنەکانی دژی دەسەڵاتی ئەردۆگان ناسراوە، لەگەڵ ئەوەشدا داکۆیکارێکی سەختی مافی مرۆڤە لە تورکیا. شەبنەم فنجانچی لە میانەی دادگایەکەیدا وتی "ئەمە هەلێکی گرنگ و زێڕینە بۆمن بۆ داکۆکیکاری لە مافەکانی مرۆڤ، وا بیرمەکەنەوە کە دادگایی کردن کارێکی سەخت بێت بۆمن".     سەرۆکی یەکێتی پزیسکانی تورکیا، بەهۆی ئەوەی داوای لێکۆڵینەوەی لە تەرمی گەریلاکانی پەکەکە کرد بەوەی کە گومان هەبوو بە هۆی بەکارهێنانی چەکی کیمیایی گیانیان لەدەست دا بێت، حوکمەتی تورکیا تۆمەتباری کرد بە بانگەشەی تیرۆر و بەوهۆیەوە دادگای دەکات.   شەبنەم کۆرۆر فنجانچی، سەرۆکی یەکێتی پزیشکانی تورکیا وشارەزای پزیشکی دادوەری لە  ٢٦ مانگی تشرینی یەکەم دەستگیرکرا، بەهۆی ئەوەی دوای بڵاوبونەوەی راپۆرتەکانی میدیاکانی پەکەکە کە باسیان لە گیان لەدەستدانی  گەریلاکانی پەکەکە کرد لە چیاکانی کوردستان  بەهۆی بەکارهێنانی چەکی کیمیای لەلایەن تورکیا، داوای لێکۆڵینەوەی لە تەرمی گەریلاکان کرد، لە ئێستاشدا سەرۆکی دادگا بڕیاری داوە بە زیندانیکردنی فناجنچی تاوەکوو دادگای داهاتوو. بەڵام دوا بەدوای داواکانی شەبنەم فنجانچی وبڵاوبونەوەی ڕاپۆرتی میدیاکانی پەکەکە لەبارەی بەکارهێنانی چەکی کیمیای دژ بە گەریلاکانی پارتی کرێکاران، ڕاستەوخۆ حوکمەتی تورکیا ئەو تۆمەتانەی ڕەتکردەوە و شەبنەم فنجانچی بە تۆمەتی بانگەشەی تیرۆر تۆمەتبارکرد و دەستگیرکرا. هاوکات بەهۆی دەستگیرکردن و تۆمەتبارکردنی سەرۆکی یەکێتی پزیشکانی تورکیا، لە تورکیا ناڕەزایی و خۆپیشداندان درووست بوو، کە تێیدا ٣ خۆپیشاندەر دەستگیرکران. سەرەڕای دەستگیرکردنی، شەبنەم فنجانچی سورە لەسەر داواکەی لەمەڕ لێکۆڵینەوەکان لە تەرمی ١٧ گەریلا، هەربۆیە دووبارە دوای دادگاییکردنی  لەناو هۆڵی دادگای ئیستەنوبڵ داوای کرد لێکۆڵینەوەی جدی لەسەر ئەو بابەتە بکرێت، جەختیشی کردەوە کە سورە لەسەر داکۆکی کردن لە ئازادی ڕادەربڕین و دەستکەوتنی زانیاری درووست.   لەبارەی دەستگیکردن ودادگایی کردنی شەبنەم کۆرۆر فنجانچی، فرانک ئولڕیچ مۆنتگۆمێری ئەڵمانی و سەرۆکی دەستەی پزیشکی جیهانی لە بەیاننامەیەکدا وتی " لەجیاتی دەستگیرکردن پێویستە دەستخۆشی لە کارەکانی ئەو پزیشکە بکرێت. هەروەها ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ وچەند ڕێکخراوێکی دیکە، داوای ئازادکردنی شەبنەم فناجنچیان کرد و داکۆکیان لە مافەکانی کرد. شەبنەم فنجانچی کە تەمەنی ٦٣ ساڵە و هەمیشە بە ڕەخنەکانی دژی دەسەڵاتی ئەردۆگان ناسراوە، لەگەڵ ئەوەشدا داکۆیکارێکی سەختی مافی مرۆڤە لە تورکیا. شەبنەم فنجانچی لە میانەی دادگایەکەیدا وتی "ئەمە هەلێکی گرنگ و زێڕینە بۆمن بۆ داکۆکیکاری لە مافەکانی مرۆڤ، وا بیرمەکەنەوە کە دادگایی کردن کارێکی سەخت بێت بۆمن".      

هاوڵاتی بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی کوردستان، پێشبینییەکانی بۆ کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی راگەیاند. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كه‌شناسی و بومه‌له‌رزه‌زانی هه‌رێمی كوردستان رایگه‌یاند، ئه‌مڕۆ  ئاسمان هەوری باراناوی دەبێت لە هەمو ناوچەکانی هەرێمی كوردستان کاریگەریەکەی لە ناوچەکانی سلێمانی و گەرمیان زیاتر دەبێت. وتیشی، لە پارێزگای دهۆک و دەوروبەری ئاسمان هەوری تەواو دەبێت، هەروەها ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم هەیە لە ناوچە شاخاویە سنووریەکانی باکوور و باکووری خۆرهەڵاتی هەرێم. ئاماژه‌ی به‌وه‌شكردوه‌، پلەکانی گەرما نزمدەبێتەوە بە نزیکەی (2 تا 4) پلە بە بەراورد لە تۆمارکراوی رۆژی پێشوتر، خێراىی با له‌نێوان 5 بۆ 10 كیلۆمه‌تر و مەوداى بینین / 8 - 10 كیلۆمه‌تر ده‌بێت. سەبارەت بە کەشی پێشبینیکراوی سبەینێ (25ـی کانوونی دووەم) بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی رایگەیاند، ئاسمان هەوری تەواو دەبێت لەگەڵ بارینی نمە باران لە زۆربەی ناوچەکاندا لە کاتەکانی ئێوارەدا کاریگەری کەم دەبێتەوە ئاسمان دەگۆرێت بۆ نیمچە هەور. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی: هەولێر: 16 سلێمانی: 14 دهۆک: 15 کەرکوک: 18 هەڵەبجە: 15 زاخۆ: 15 سۆران: 12 گەرمیان: 19  

هاوڵاتی  وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە تویتێکدا هاوخەمی خۆی بۆ رووداوەکەی دوێنێی فەرەنسا دەربڕی، ئەوەش دوای هێرشکردنە سەر ناوەندێکی رۆشنبیری کوردی لە فەڕەنسا کە تیایدا سێ کورد کوژران. ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە تویتێكدا له‌ هه‌ژماری تایبه‌تی خۆی له‌ تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی تویته‌ر بڵاویكرده‌وه‌، "هاوخەمی خێزانی قوربانیانی هێرشەکەی دوێنێم کە کرایە سەر سەنتەرێکی کوردی لە پاریس" وتیشی ، "لەم ڕۆژە ناخۆشەدا بیرم لە لای کۆمەڵگەی کوردی و خەڵکی فەڕەنسایە " ئەم تویتەی وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا لە کاتێکدایە رۆژی هەینی، 23-12-2022، پیاوێکی تەمەن ٦٩ساڵ  لە ناوەندی شاری پاریسی پایتەختی فەرەنسا تەقەی لە ناوەندی کولتووریی ئەحمەد کایا و سەرتاشخانەیەک کرد و لە ئەنجامدا سێ هاونیشتمانی کوژران و سێ کەسی دیکەیش برینداربوون.  هاوکات  ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا لەبارەی هێرشەکەی پاریس و کوژرانی سێ کورد، سەرەخۆشی لە کوردانی فەرەنسا کرد و رایگەیاند، "کوردەکانی فەرەنسا لە نێوەندی شاری پاریس بوونە ئامانجی هێرشێکی دڕندانە و دڵمان لای قوربانییان، برینداران و خێزان و کەسوکارەکانیانە."

مەیسەم پیر فەلەک باوکی کیان دوای 40 رۆژ لە مەرگی کوڕەکەی ئاگادار دەکرێتەوە کە لە ناڕەزایەتییەکانی شاری مالێ میر (ئیزە) کوژرا. کیان پیرفەلەک منداڵێکی تەمەن 10 ساڵان بو کە لە ناڕەزایەتییەکانی (16/11/2022) شاری مالێ میر لە پارێزگای خوزستان لەگەڵ باوکی پێکران و ئەو دەستبەجێ گیانی لەدەستدا و باوکیشی بەهۆی سەختی برینەکانیەوە لەژێر چاودێریی پزیشکیدابو و داواجار رۆژی هەینی ئەو باوکە دەزانێت کە رۆڵەکەی گیانی لەدەست داوە. کیان پیرفەلەک بەهۆی بڵاوبونەوەی و دروستکردنی چەند تۆمارێکی ڤیدیۆیی پێش مەرگی بوەتە یەکێک لە کاراکتەرە سەرەکییەکانی ناڕەزایەتییەکان و لە زاری ئەوەوە تەنانەت مامۆستایانی خوێندگاکان، وانەکانیان بە ناوی (خودای پەلکەزێڕینە) دەست پێدەکەن کە کیان زۆربەی تۆمارە ڤیدیۆییەکانی بەوە دەست پێدەکرت. پێشتریش لە شاری جوانڕۆ لە رۆژهەڵاتی کوردستان باوکێک بە ناوی مەحمود تەیموری دوای یەک مانگ بە مەرگی مەسعودی کوڕی دەزانێت لە کاتێکدا هەردوکیان پێکەوە لە یەک رۆژدا و لە ناڕەزایەتییەکانی ئەو شارەی رۆژهەڵاتی کوردستان برینداربون و خۆی گوزاریەوە بۆ نەخۆشخانە و کوڕەکەی لە گۆڕستانی جوانڕۆ بەخاک سپێردرا.

ئەڵمانیا رایگەیاند بەهۆی سەرکوتی ناڕەزایەتییەکانی ناوخۆی ئێران ئاسانکاریی بۆ هەناردەکردن و سەرمایەی نێودەوڵەتی لە دژی دەسەڵاتی ئەو وڵاتە راگرەتوە.   وەزارەتی ئابوریی ئەڵمانیا لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند ئەو ئاسانکاریی و دڵنیاییانەی کە دوای رێککەوتنی ئەتۆمیی بۆ هەناردە و وەگەڕخستنی سەرمایەی نێودەوڵەتیی لە ئێران ئێران کراو،ە سەرجەمیان رادەگیرێن ئەوەش وەک سزایەک دژی  سێدارە و سەرکوت لە لایەن دەسەڵاتی تارانەوە. بە پێی بەیاننامەکە، ئەڵمانیا چیتر ئاسانکاریی ناکات بۆ ئەوەی کۆمپانیاکانی وڵاتەکەی و سەرمایەدارانی جیهان هیچ خزمەتگوزارییەک پێشکەشی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران بکەن. وەزارەتی ئابوریی رونی کردوەتەوە لە ساڵی 2016 و دوای رێککەوتنی ئەتۆمیی ئێران و وڵاتانی 5+1 وڵاتی، ئەڵمانیا لە روی ئابورییەوە ئاسانکاریی کردوە بۆ هەناردە و وەگەڕخستنی سەرمایەیەی بیانی لە وڵاتە بەڵام بەهۆی سەرکوتی ناڕەزایەتییەکان و سەپاندنی سزای سێدارە لە لایەن دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە، سەرجەم ئەو ئاسانکارییانە جارێکی دیکە هەڵدەپەسێردرێن. ئەڵمانیا جەختی کردوەتەوە ئەو سزایانە کەرتی تەندروستی و ئەو بوارانە ناگرێتەوە کە پەیوەندیی بە مافەکانی مرۆڤەوە هەیە. بڕیارەکەی ئەڵمانیا لە کاتێکدایە 43 پەرلەمانتاری ئەو وڵاتە داوایان کردوە بەهۆی سەرکوتی ناڕەزایەتییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران، سوپای پاسداران بخرێتە لیستی تیرۆری یەکێتی ئەوروپا.