ماکرۆن و مەزڵووم و شەرع پێشهاتەکانی سووریایان تاوتوێ کرد

لە کاتێکدا گرژییەکان لە دەریای کاریبی و دەوروبەری ڤەنزوێلا گەیشتوونەتە لووتکە، ڕووسیا ئەمڕۆ دووشەممە 22ـی کانوونی یەکەمی 2025، پشتیوانیی تەواوی خۆی بۆ ڤەنزوێلا ڕاگەیاند لە بەرانبەر ئەو گەمارۆیەی هێزی دەریایی ئەمەریکا خستوویەتییە سەر کەشتییە نەوتییەکانی ئەو وڵاتە. ئەم هەڵوێستەی مۆسکۆ تەنیا ڕۆژێک پێش کۆبوونەوەی چاوەڕوانکراوی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دێت، کە بڕیارە ڕۆژی سێشەممە بۆ تاوتوێکردنی قەیرانی نێوان واشنتن و کاراکاس بەڕێوەبچێت. بەگوێرەی ڕاگەیەندراوی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا، سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی ڕووسیا و ئیڤان گیل، هاوتا ڤەنزوێلییەکەی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بە توندی سەرکۆنەی جووڵەکانی ئەمەریکایان کردووە، کە دوایین هەنگاویان دەستبەسەرداگرتنی دوو کەشتیی نەوتهەڵگر بووە و بەرپرسێکی ئەمەریکیش ئاشکرای کردووە کە بەدوای کەشتیی سێیەمیشەوەن. وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا ڕایگەیاندووە: لایەنی ڕووسی پشتیوانیی تەواو و هاوسۆزیی خۆی بۆ سەرکردایەتی و گەلی ڤەنزوێلا دووپات دەکاتەوە و نیگەرانیی قووڵی هەیە بەرانبەر هەڵکشانی کردەوەکانی واشنتن لە دەریای کاریبی کە هەڕەشەن بۆ سەر دەریاوانیی نێودەوڵەتی. ئەم گرژییانە دوای ئەوە دێن کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە 16ی کانوونی یەکەم گەمارۆی خستە سەر کەشتییە نەوتییە سزادراوەکان کە لە ڤەنزوێلاوە هاتووچۆ دەکەن. ترەمپ بانگەشەی ئەوە دەکات کە حکوومەتەکەی نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی ئەو وڵاتە داهاتی نەوت بۆ تیرۆری ماددەی هۆشبەر و کوشتن بەکاردەهێنێت و تۆمەتباری کردوون بەوەی نەوتی ئەمەریکایان بردووە، کە ئاماژەیە بۆ خۆماڵیکردنی کەرتی نەوتی ئەو وڵاتە. بەپێی زانیارییەکان، هێزەکانی ئەمەریکا لە مانگی ئەیلوولەوە زنجیرەیەک هێرشیان کردووەتە سەر چەند بەلەمێک لە دەریای کاریبی و زەریای هێمن بە پاساوی بازرگانیکردن بە ماددەی هۆشبەر، کە بەهۆیەوە زیاتر لە 100 کەس کوژراون و لەنێویاندا ماسیگر هەبووە. لە بەرانبەردا، ڤەنزوێلا وێڕای ڕەت کردنەوەی تۆمەتەکان، کردەوەکانی ئەمەریکا بە چەتەیی نێودەوڵەتی و هەوڵدان بۆ گۆڕینی ڕژێم وەسف دەکات. هەریەک لە ڕووسیا و چین پشتیوانیی خۆیان بۆ داواکاریی ڤەنزوێلا دەربڕیوە بۆ ئەنجامدانی کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی ئاسایش تاوەکوو سنوورێک بۆ ئەوەی ناویان ناوە هێرشە بەردەوامەکانی ئەمەریکا دابنرێت.

دۆناڵد ترەمپ، دەیەوێت ژمارەیەک باڵیۆز لە ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا و ئەفریقا و ئاسیا لە ئەرکەکیان دووربخاتەوە. رۆژنامەی نیویۆرك پۆست بڵاویکردەوە ، ئیدارەی ترەمپ 48 باڵیۆز لە پۆستەکانیان دووردەخاتەوە کە لەلایەن ئیدارەی جۆ بایدن، سەرۆکی پێشووی ئەمەریکاوە دەستنیشان کرابوون. هەروەها ئاماژە بەوەشکراوە، ئەو دیپلۆماتکار و باڵیۆزانەی دووردەخرێنەوە، ئەرکەکانیان لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ئەوروپا، ئەفریقا، ئاسیا، ناوەڕاست و باشووری ئەمەریکایە. هاوکات بەرپرسێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا بە رۆژنامەکەی ڕاگەیاند، دوورخستنەوەی دیپلۆماتکاران ڕێکارێکی ئاساییە، چونکە باڵیۆز نوێنەری سەرۆکی ئەمەریکایە و سەرۆکەکە مافی خۆیەتی ئەو کەسانە بۆ ئەو ئەرکە دەستنیشان بکات کە ئەجێندای ئەمەریکا پێش هەموو شتێك بەرەوپێش دەبەن.

مارك ساڤایا، نێردەی تایەتی دۆناڵد ترەمپ بۆ عێراق دەڵێت: ئەو هەنگاوانەی گروپە چەکدارەکانی عێراق رایانگەیاندووە بەرەو داماڵینی چەک، پێشهاتێکی پێشوازی لێکراو و هاندەرە، ئەم هەنگاوە نمایندەی وەڵامێکی ئەرێنی دەکات بۆ بانگەوازو خواستە لەمێژینەکانی مەرجەعییەت و دەسەڵاتە ئاینیە بەڕێزەکانمان. ساڤایا لە پەیامێكدا لە سەكۆی "ئێكس" رایگەیاندووە: بە تەنیا نیشاندانی نیەت بەس، داماڵینی چەک دەبێت هەمەلایەنە بێت و گەڕانەوە نەبێت و لەڕێی چوارچێوەیەکی نیشتمانی ڕوون و پابەندکەردا جێبەجێ بکرێت، ئەم پرۆسەیە دەبێت هەڵوەشاندنەوەی تەواوی گروپە چەکدارەکان لەخۆبگرێت و گواستنەوەیەكی رێكخراو و یاسایی ئەندامەکانیان بۆ ژیانی مەدەنی مسۆگەر بکات. وتوشیەتی: بەپێی دەستوری عێراق و سەروەری یاسا، هیچ  حزبێكی سیاسی یان رێکخراو و تاکێک مافی خاوەندارێتی یان بەڕێوەبردنی پێکهاتەی چەکداری لەدەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت نییە، ئەم پرەنسیپە بە شێوەیەکی یەکسان لە سەرانسەری هەموو بەشەکانی عێراقدا جێبەجێ دەکرێت، بەبێ جیاوازی.  جەختیشكردووە: دەسەڵاتی تایبەتی هەڵگرتنی چەک و بەکارهێنانی هێز دەبێت تەنها لەگەڵ ئەو دامەزراوە فیدراڵی و هەرێمە شەرعیانەدا بێت کە رێکخستن و فەرماندەیی و بەڕێوەبردنی هێزە چەکدارەکانی میللەتیان پێ سپێردراوە بۆ پاراستنی گەلی عێراق و بەرگریکردن لە سەروەری نیشتمانی. ساڤایا، لە بەشێكی تری پەیامەكەیدا ئاماژە بەوەشدەكات: عێراق ئەمڕۆ لەبەردەم دووڕیانێكی یەکلاکەرەوەدا وەستاوە، دەتوانێت بەرەو سەروەری و سەقامگیری و خۆشگوزەرانی و یەکڕیزی و سەروەری یاسا هەنگاوبنێت یان بە هەڵپەسێردراوی لە بازنەی پارچەپارچەبوون و ناسەمگیریدا بمێنێتەوە.

چاوەڕوان دەکرێت بەم نزیکانە مارک ساڤایا نێردەی تایبەتی ئەمەریکا بۆ عێراق بگاتە بەغداد، لەگەڵ هەڵوێستى ئەرێنى بەشێک لە گروپەچەکدارەکان بۆ دانانى چەکەکانیان، لەکاتێکدا ئەمەریکا فشارەکانى بۆ دوورخستنەوەى گروپەکان لە حکومەتى داهاتوو چڕکردووەتەوە. پێگەى شەفەق نیوزى عێراقى ئەمڕۆ یەکشەممە (21ـی کانوونی یەکەمی 2025)، لە سەرچاوەیەکى باڵاى حکومییەوە گواستییەوە، ساڤایا بەم نزیکانە بە سەرۆکایەتى شاندێکى باڵاى ئەمەریکا دەگاتە بەغداد بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان ئەمەریکا و عێراق لەگەڵ بەرپرسانی باڵای عێراق. بەپێی سەرچاوەکە، گفتوگۆکانی ساڤایا لەگەڵ بەرپرسە عێراقییەکان لەسەر سیاسەتەکانی داهاتووی عێراقە، لەناویاندا پرسی ئاسایش، هەماهەنگییە ئابوورییەکان، لەگەڵ باسکردنی کاتی کشانەوەی هێزەکانی ئەمەریکا لە عێراق، پلانەکان بۆ راهێنان و پێدانى چەک بە هێزە عێراقییەکان. سەردانەکەی نێردەی تابیەتی ئەمەریکا بۆ عێراق لە کاتێکدایە گفتوگۆیەکی گەرم هەیە لەسەر چەکداماڵینی ‌گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران. لە ماوەی 24 کاتژمێری رابردوودا، ژمارەیەک لە گرووپە چەکدارەکانی وەک: کەتائیبی ئیمام عەلی، عەسائیبی ئەهلی حەق، ئەنسار ئەلئەوفیا و کەتائیبی سەید شوهەدا رایانگەیاند خۆیان ئامادە دەکەن بۆ پشتیوانیکردنی هەبوونی چەک تەنها لە دەستی دەوڵەتدا، بەڵام گرووپەکانی دیکەی وەک کەتائیبی حیزبوڵلا و بزوتنەوەى نوجەبا چەک دانان رەتدەکەنەوە. لە مانگەکانی رابردوودا بەردەوام بەرپرسانی ئەمەریکا داوایان لە بەغداد کردووە حکومەت هەموو چەکەکان بخاتە ژێر کۆنترۆڵی خۆیەوە، بەڵام لە روانگەی ئەمەریکییەکانەوە تا ئێستا حکومەتی عێراق هەوڵی رژدی نەداوە بۆ کۆنترۆڵکردنی گرووپەکانی دەرەوەی دەوڵەت. هۆشیار زێبارى وەزیرى پێشووى دەرەوەى عێراق لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵى "شەرقییە" رایگەیاند، هۆکارى دواکەوتنى سەردانى ساڤایا بۆ عێراق ئەوەیە لە ئێستادا رونکردنەوە و وردەکاریی لە ناوەندەکانى بڕیارى ئەمەریکا (دەرەوە، سی ئاى ئەى، پنتاگۆن) لەبارەى دۆخى عێراق وەردەگرێت و زۆربەى کاتەکانى بۆ ئەو پرسە تەرخانکردووە. وتیشى ساڤایا پەیوەندى لەگەڵ شیعە و کورد و سوننە هەیە و پەیوەندى زۆرى لەگەڵ هێزە سیاسییە شیعییەکان هەیە کە بەم نزیکانە ئاشکرادەبێت. بەوتەى زێبارى، هەڵوێستى ئەمجارەى ئەمەریکا لەجارەکانى پێشوو روونترە، مامەڵە لەگەڵ هەر حکومەتێکدا دەکات کە لەسەر بنەماى سندوقەکانى دەنگدان پێکبهێنرێت و دەستوەردان لە پێکهێنانیدا ناکات،بەڵام واشنتن دوو خاڵى سەرەکى بەلایەوە گرنگە، کە بریتین لەسەربەخۆیی حکومەت و نەبوونى گروپەکان تێیدا. جەختیشیکردووەتەوە، ئەگەر وەزیر لە کابینەى داهاتوودا لەگروپەچەکدارەکان دیارى بکرێت، واشنتن مامەڵەى لەگەڵدا ناکات و ساڤایاش سیاسەتەکانى واشنتن لەو بارەیەوە جێبەجێ دەکات. لەدواى دیاریکردنى لەلایەن دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمەریکاوە لە  (19ـی تشرینی یەكەمی 2025) وەک نێردەی تایبەتی ئەمەریكا بۆ عێراق، ساڤایا بازرگانی كلدانی بە ڕەچەڵەك عێراقی چەند پەیامێکى لەبارەى عێراق بڵاوکردووەتەوە. ساڤایا دواى کۆتایی هاتنى هەڵبژاردنى پەرلەمانى عێراق پیرۆزبایی سەرکەوتنی هەڵبژاردنی کرد، بەڵام لەهەمانکاتیشدا جەختیکردەوە “وڵاتەکەی بە توندی پابەندە بەوەی دەبێت سنورێک بۆ گروپە چەکدارەکان دابنرێت.” ساڤایا هەروەها لەپەیامێکى دیکەیدا پێش بەڕێوەچوونى هەڵبژاردن جارێکی دیکە جەختی کردبووەوە، هیچ شوێنێک بۆ گروپە چەکدارەکانی دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەت نییە، پێویستە هێزە چەکدارەکانی لە چوارچێوەی سەرکردایەتی یەک حکومەت و یەک دەوڵەت و فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی عێراق کۆبکرێنەوە. لەدواى بەڕێوەچوونى هەڵبژاردنیش، مارک ساڤایا، ئاماژەى بەوەکردبوو، ئەمەریکا دەستوەردانی دەرەکی لەپڕۆسەى پێکهێنانى حکومەتى نوێی عێراق رەتدەکاتەوە، لە ئاماژەیەکدا بۆ ئەوەی واشنتۆن لە نزیکەوە چاودێری پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت دەکات، پەیامێک کە لەلایەن چاودێرانەوە وا لێکدەدرێتەوە کە ئاراستەی ئێران کراوە. ئەو پەیامانە بە ئاماژەیەکى روون لێکدەدرێنەوە بۆ لاپەڕەیەکی نوێى ململانێی هەژموون لە عێراق لە نێوان واشنتن و تاران، بۆ دووبارە داڕشتنەوەى هاوسەنگى و هەژموون لە گۆڕەپانی عێراقدا. لە کاتێکدا ئەمەریکا دەستەبەرکردنی سەربەخۆیی بڕیاردانی عێراقى بە مەرجێکی پێشوەختە بۆ پاراستنی ئەو پێشکەوتنانەی لە ساڵانی رابردوودا بەدەست هاتووە دەزانێت، ئێران بە هەستیارییەکی بەرچاوەوە چاودێرى دۆخى عێراق دەکات،  لایەنە عێراقییەکانیش لەژێر فشارى تاران و واشنتندا جموجۆڵیان بۆ پێکهێنانى کابینەى نوێ دەستپێکردووە.  

سەرۆکایەتیی فەرەنسا، ڕایگەیاندووە، پێشوازیی لە ڕاگەیاندنی ئامادەیی ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی ڕووسیا دەکەین بۆ گفتوگۆ لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا. یەکشەممە، 21ـی کانوونی یەکەمی 2025، کۆشکی ئیلیزێ ڕایگەیاند "پێشوازی لە ڕێککەوتنی گشتی لەگەڵ کرێملن دەکەین، لە ڕۆژانی داهاتوودا باشترین ڕێگا بۆ هەنگاونان بۆ پێشەوە دیاری دەکەین." سەرۆکایەتیی فەرەنسا، جەختی لەوە کردووەتەوە، هەموو گفتوگۆیەک لەگەڵ مۆسکۆ "بە شەفافیەتێکی تەواو" ئەنجام دەدرێت، دڵنیای دەدات لەوەی کە ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی سەرۆکی ئۆکرانیا و ئەوروپییەکان لە ناوەڕۆکەکەی ئاگادار دەکرێنەوە، بەو پێیەی ئامانجەکەی گەرەنتیکردنی "ئاشتییەکی تۆکمە و بەردەوام"ە کە بۆ گەلی ئۆکرانیا دەمێنێتەوە. دیمیتری پیسکۆڤ، گوتەبێژی کۆشکی سەرۆکایەتیی ڕووسیا "کرێملین"، درەنگانی ئێوارەی شەممە بە ئاژانسی هەواڵی ( ڕیا نۆڤۆسیتی) ڕایگەیاندووە، ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی ڕووسیا،  ئامادەیی خۆی بۆ گفتوگۆ لەگەڵ هاوتا فەرەنسییەکەی دەربڕیوە. کۆشکی ئیلیزێ ڕایگەیاندووە "لە سێ ساڵی ڕابردوودا بەردەوامیی لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکرانیا، کۆتایی بە هەر ئەگەرێکی گفتوگۆ هێناوە." ئاماژەی بەوەش کردووە، لەگەڵ ڕوونبوونەوەی ئەگەری ئاگربەست و دانوستانەکان بۆ ئاشتی، قسەکردن لەگەڵ پوتن جارێکی دیکە سوودی دەبێت. ڕۆژی هەینی 19ـی کانوونی یەکەمی 2025، ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، ڕایگەیاند، جارێکی دیکە گفتوگۆ کردن لەگەڵ ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی ڕووسیا، سوودێکی گەورەی بۆ ئۆکرانیا و ئەوروپییەکان دەبێت. لە هەفتەکانی داهاتوودا دەبێت ڕێگا و ئامرازێک بۆ ئەوروپییەکان بدۆزینەوە، بۆ ئەوەی دووبارە بەشداری گفتوگۆیەکی تەواو شەفاف لەگەڵ ڕووسیادا بکەنەوە. ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی ڕووسیا و ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، دوای سێ ساڵ بۆ یەکەمجار لە مانگی تەمووزی ئەمساڵدا  بە تەلەفۆن لەگەڵ یەکتردا گفتوگۆیان کرد.  ڕۆژی شەممەی ڕابردوو، ڤۆلۆدیمیر زێلێنسکی سەرۆکی ئۆکرانیا، داوای لە ئەمەریکا کرد فشاری زیاتر بخاتە سەر ڕووسیا بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕی نێوانیان لەگەڵ ڕووسیا، ئەمەش لە کاتێکدا بوو، دیپلۆماتکاران گەیشتبوونە میامی بۆ خولێکی نوێی گفتوگۆکان. لێدوانەکانی زێلێنسکی هاوکات بوو لەگەڵ گەیشتنی کیریل دیمیتریڤ، نوێنەری ئابووریی ڕووسیا بۆ میامی، کە لەو کاتەدا شاندەکانی ئۆکرانیا و ئەوروپا بەشدارییان لە دانوستانەکاندا دەکرد بە نێوەندگیری ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمەریکا و جارێد کوشنەر، زاوای دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بۆ دۆزینەوەی ڕێگەچارەی گونجاو بۆ کۆتایی هێنان بە جەنگی ئۆکرانیا.

واشنتن هەڕەشە دەکات و دەڵێت بەردەوام دەبین ئامادەکردنی هاوڵاتی کاتژمێر 12ـی بەرەبەیانی 20ـی 12ـی 2025ـە، چەند فڕۆکەیەکی ئێف-15، ئەی-10 و هەلیکۆپتەری ئەپاچی ئەمریکا بەرێدەکەون بەرەو سێ ناوچەی سوریا. لەماوەیەکی کەمدا بۆردومانێکی سەخت دەکەن و دەگەڕێنەوە پێگەکانی خۆیان.  ئەمە ئەو ئۆپەراسیۆنە بوو ئەمریکا دژی موڵگەکانی داعش لە سوریا ئەنجامیدا و ناوەندی فەرماندەیی هێزەکانی ئەمریکا دەڵێت، بەهاوبەشی لەگەل ئوردن 70 پێگە و ژێرخانی داعشیان بەئامانجگرت.  ئەو ناوچانەی بەئامانجگیران لەنزیکی شاری دێرەزوور، حومس و رەققە بوون. هێرشەکان لە تۆڵەی کوژرانی ئەو دوو سەربازە ئەمریکییە و وەرگێڕەکەی سوپای ئەمریکا بوو کە هەفتەی رابردوو بەدەستی چەکدارێکی داعش کوژران.  پێشتر سوریا دانی بەوەدا نا ئەو چەکدارە لە ریزەکانی هێزەکانی ئاسایشی گشتیی سوریا بووە و ئاژانسی فرانس پرێسیش لە زاری سەرچاوەیەکی ئەمنییەوە گوتی، ئەو چەکدارە ماوەی 10 مانگە لە ریزەکانی ئاسایشی گشتیی سوریا دامەزراوە.  هێرشەکەی ئەمریکا هێشتا تەواو نەبووبوو، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، پەیامێکی تووندی نارد و هەڕەشەی کرد. ترەمپ گوتی: لەئێستادا تۆڵەیەکی تووند لەوانە دەکەینەوە کە بەرپرسیارن بەرامبەر کوشتنی سەربازەکانمان، هەموو ئەو تیرۆریستانەی بوێری ئەوەیان هەیە هێرشبکەنە سەر ئەمریکا ئەم هۆشدارییەیان پێدەدەم: بەتووندتر لێتان دەدەین بەراورد بە هێرشەکانی پێشوومان ئەگەر بە هەرجۆرێک لە جۆرەکان هەڕەشە بکەن یان هێرشبکەنە سەر سەربازانی ئەمریکا. ترەمپ ئەوەیشی گوت کە هێرشەکە بە ئاگاداری حکومەتی سوریا بووە و ئەحمەد شەرع، سەرۆکی کاتیی سوریا، پاڵپشتی تەواوی بۆردومانەکەی کردووە. پێگەی ئاکسیۆس ئاشکرایکرد، پێش بۆردومانەکە واشنتن ئیسرائیلی لە ئۆپەراسیۆنەکە ئاگادارکردووەتەوە.  پیت هێگسس، وەزیری جەنگی ئەمریکاش قسەی خۆی هەبوو. هێگسس لە راگەیاندراوێکدا گوتی، ئامانج لە بۆردومانەکە لەناوبردنی چەکدارانی داعش، ژێرخان و پێگەی چەکەکانی گرووپەکە بوون. وەزیری جەنگی ئەمریکا هۆشدارییەکی تووندی دا و گوتی: ئەمە دەستپێکی جەنگ نییە، بەڵکو راگەیاندنی تۆڵەیە، ئەمڕۆ دوژمنەکانمان ڕاوکردن و بەشێکی زۆریان بەدەستی ئێمە کوژران، بەردەوامیش دەبین. بەهۆی ئەوەی هێرشەکە لە بەشێک لە ناوچەکانی نزیک لە دەسەڵاتی هەسەدە ئەنجامدران، فەرماندەیی هەسەدە ستایشی ئۆپەراسیۆنەکەی کرد و لە راگەیاندراوێکدا گوتی: ئەم پشتگیرییە بەردەوامە ئاسمانییە هۆکارێکی یەكلاكەرەوەیە بۆ رێگریکردن لە داعش بۆ ئەوەی نەتوانێت دووبارە شانەكانی رێکبخاتەوە و چالاکییە تێکدەرەکانی دەستپێبکاتەوە.

بەگوێرەی راپۆرتێکی NBCـی ئەمریکی, نەتانیاهۆ بەنیاز ترەمپ لەپلانی هێرشکردنە سەر سەکۆ مووشەکییەکانی ئێران ئاگادار بکاتەوە و پلانەکە هێرشی هاوبەشی ئەمریکا و ئیسرائیلیش لەخۆدەگرێت. راپۆرتەکە دەڵێت: نەتانیاهۆ نۆژەنکردنەوەی سەکۆ مووشەکییەکان لەلایەن ئێرانەوە بە مەترسیی بۆ سەر ئیسرائیل ناودەبات و دەڵێت: پێویستە دەستبەجێ کاردانەوەمان هەبێت. بەرپرسانی ئیسرائیل نیگەرانیی قووڵی خۆیان نیشان دەدەن لەوەی ئێران خەریکی فراوانکردنی بەرنامە مووشەکییەکەیەتی و هەوڵی چاککردنەوەی سیستەمە بەرگرییەکانی دەدات، بۆ ئەو مەبەستەش خۆیان ئامادە دەکەن بژاردەی هێرشکردنە سەر ئەو وڵاتە بخەنە بەردەم دۆناڵد ترەمپ. شەممە 20ـی کانوونی یەکەمی 2025، تۆڕی هەواڵی ئەی بی سی نیووزی ئەمەریکی لە زاری سەرچاوەیەکی نزیک لە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی وڵاتەکەی ئاشکرای کردووە؛ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل هەوڵی قایلکردنی سەرۆکی ئەمەریکا دەدات بۆ دەستپێکردنەوەی گەڕێکی نوێی هێرش هاوبەش بۆ سەر ئێران. بەگوێرەی ئەی بی سی نیووز، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل نیگەرانە لەوەی تاران خەریکی بنیاتنانەوەی ئەو بنکە ئەتۆمییانەیە کە لە مانگی حوزەیرانی ڕابردوو لەلایەن ئەمریکاوە بۆردوومان کران، بەڵام لە ئێستادا ترسی سەرەکیی تەلئەڤیڤ بریتییە لە هەوڵەکانی ئێران بۆ چاککردنەوەی سیستەمی بەرگریی ئاسمانی و زیادکردنی بەرهەمهێنانی مووشەکە بالیستییەکان. بڕیارە لە 29ـی ئەم مانگە، ناتانیاهۆ، لە پەراوێزی کۆبوونەوەیەکدا لە فلۆریدا لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، کۆببێتەوە. ئامانجی سەرەکیی ئەوەیە ترەمپ تێبگەیەنێت کە فراوانبوونی بەرنامە مووشەکییەکەی ئێران پێویستی بە وەڵامی خێرا هەیە. بەپێی زانیارییەکان، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بە نیازە چەند بژاردەیەک بخاتە بەردەم سەرۆکی ئەمەریکا، کە خۆی دەبینێتەوە لە بەشداریکردنی ئەمەریکا لە هێرشێکی نوێدا یان پشتیوانیکردن لە ئۆپەراسیۆنی ئیسرائیل. پێشتر دۆناڵد ترەمپ ڕایگەیاندبوو لە هێرشەکانی پێشوودا توانای ئەتۆمیی ئێرانیان بە تەواوی لەناوبردووە، بەڵام زانیارییە هەواڵگرییەکان ئاماژە بەوە دەکەن ئەگەر ڕێگری لە ئێران نەکرێت، توانای بەرهەمهێنانی مووشەکە بالیستییەکانی دەگاتە 3000 مووشەک لە مانگێکدا، ئەمەش مەترسییەکی گەورەیە بۆ سەر ئیسرائیل و بەرژەوەندییەکانی ئەمەریکا لە ناوچەکەدا.

ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئاشکرای دەکات، لە ئەنجامی هێرشە چڕەکەی شەوی ڕابردووی هێزەکانی ئەمریکا بۆ سەر پێگەکانی داعش لە سووریا، ژمارەیەک چەکدار کوژراون کە سەرکردەیەکیان تێدایە. ڕامی عەبدولڕەحمان، سەرۆکی ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ، بە ئاژانسی فرانس پرێسی ڕاگەیاندووە، لە بۆردوومانەکانی ئەمریکادا لە پارێزگای دێرەزوور، لانی کەم پێنج چەکداری داعش کوژراون. ئاماژەی بەوەش داوە کە یەکێک لە کوژراوەکان سەرکردەی شانەیەک بووە و "بەرپرسی درۆن" بووە لە ناوچەکە. سەرچاوەیەکی ئاسایشی سووریا ڕوونی کردووەتەوە، هێرشەکان ئاسمانی بوون و ئۆپەراسیۆنی زەمینی تێدا نەبووە. ناوچە بەئامانجکراوەکان بریتی بوون لە بیابانی "بەدیعیە" لە پارێزگاکانی (حومس، دێرەزوور و ڕەقە). زۆربەی ئامانجەکان لە ناوچەیەکی شاخاوی لە باکووری تەدموور بوون کە بەرەو دێرەزوور درێژ دەبنەوە. ئەم هێرشە لە چوارچێوەی "ئۆپەراسیۆنی چاوی هەڵۆ"دایە کە ڕۆژی هەینی دەستیپێکرد. بەگوێرەی ڕاگەیێنراوی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم)، لە تۆڵەی کوژرانی دوو سەرباز و وەرگێڕێکی ئەمریکی لە هەفتەی ڕابردوودا، 70 پێگەی داعش لە سووریا کراونەتە ئامانج. لەبارەى بکەری ئەو هێرشەی لە تەدموور هێزەکانی ئەمریکای کردە ئامانج، دوو گێڕانەوەی جیاواز هەیە: واشنتن: جەخت دەکاتەوە کە هێرشەکە لەلایەن چەکدارانی داعشەوە ئەنجامدراوە. دیمەشق: حکومەتی سووریا دەڵێت هێرشەکە لەلایەن سەربازێکی سوپای سووریاوە کراوە کە "بیری توندڕەویی هەبووە" و بەنیازبوون لە ڕیزەکانی سوپا دووری بخەنەوە.

ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە هێرشێکی سەربازیی بەرفراوان زیاتر لە 70 ئامانجی رێکخراوی داعشی لە نێوەڕاستی سووریا بۆردوومانکرد. دۆناڵد ترەمپ ئەم ئۆپەراسیۆنەی بە "تۆڵەسەندنەوەیەکی زۆر تووند" ناوبرد لە بەرامبەر ئەو سێ ئەمریکییەی هەفتەی رابردوو لە نزیک تەدموور کوژران.   هێزەکانی سووریای دیموکرات- هەسەدە لەبارەی هێرشەکەوە رایگەیاند، ئەم پاڵپشتییە ئاسمانییە بەردەوامە "ئامرازێکی یەکلاییکەرەوەیە" بۆ ئەوەی رێگری لە رێکخستنەوەی شانەکانی ئەو رێکخراوە بکرێ. بەرەبەیانی شەممە 20-12-2025، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، هێزەکانی بە هاوئاهەنگی سوپای ئوردن، ئۆپەراسیۆنێکی گشتگیری بۆ سەر ژێرخانی چەک و تەقەمەنیی داعش ئەنجام داوە. لەو هێرشانەدا کە چەندین ناوچەی جیاوازی نێوەڕاستی سووریای گرتووەتەوە، زیاتر لە 100 مووشەکی وردپێکێن بەکارهێندراون. دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە گوتارێکدا لە کارۆلاینای باکوور سەرکەوتنی ئۆپەراسیۆنەکەی راگەیاند و گوتی: "تەنیا دوو کاژێر پێش ئێستا، گورزێکی کوشندەمان لە چەتەکانی داعش لە سووریا وەشاند. ئەوان هەوڵیان دەدا ریزەکانیان رێکبخەنەوە، بەڵام ئێمە زۆر بە تووندی لێمان دان." سەرۆکی ئەمریکا لە گوتارەکەیدا، ئەم هێرشە نوێیانەی وەک بەشێک لە سەرکەوتنە دیپلۆماسی و سەربازییەکانی نیشان دا و رایگەیاند: "لە 10 مانگدا کۆتاییم بە 8 جەنگ هێنا، هەڕەشەی ئەتۆمیی ئێرانم تێکشکاند و کۆتاییم بە جەنگی غەززە هێنا. ئێستا بۆ یەکەمجار لە سێ ساڵدا، ئاشتی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست بەدیهاتووە." ترەمپ لە پەیامێکی هەڕەشەئامێزیشدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ترووس سۆشیاڵ نووسی: "هەر کەسێک هێرش بکاتە سەر ئەمریکییەکان، زۆر بە تووندی لێی دەدەین، هێندە بە سەختی کە پێشتر گورزی وای بەرنەکەوتبێت." هاوکات سێنتکۆم ئاشکرای کرد، لە دوای هێرشەکەی تەدموور، لە 10 ئۆپەراسیۆنی هاوبەشی ئەمریکا و هاوپەیمانان لە سووریا و عێراق، 23 چەکداری "تیرۆریست" کوژراون یان دەستگیرکراون. هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) رایانگەیاند: "ئەم هێرشانە بۆ پەکخستنی کارە تێکدەرانەکانی رێکخراوی تیرۆریستیی داعش لەم قۆناخەدا زۆر گرنگن." هەسەدە جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەزموون دەریخستووە شەڕی دژ بە تیرۆر نابێت بووەستێت یان خاو ببێتەوە، چونکە "داعش هێشتا وەک هەڕەشەیەکە لەسەر ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە ماوەتەوە." لەم چوارچێوەیەدا فەرماندەیی هەسەدە رایگەیاند، رێکخراوی داعش هەوڵ دەدات سوود لە هەر بۆشاییەکی سەربازی یان سستییەک لە هەوڵە ئەمنییەکاندا وەربگرێ، بۆیە پێداگری دەکات لەسەر بەردەوامیی ئۆپەراسیۆنە هاوبەشەکان تاوەکو "لەنێوبردنی تەواوەتیی تواناکانی ئەو رێکخراوە." ئەم ئۆپەراسیۆنەی ئەمریکا وەڵامێک بوو بۆ کەمینێکی رۆژی 13ـی کانوونی یەکەم لە شاری تەدموور لە پارێزگای حومسی سووریا.  لەو هێرشەدا ئەم سێ ئەمریکییە گیانیان لەدەستدا: - ویلیام هاوارد (29 ساڵ): ئەندامی پاسەوانی نیشتمانیی ویلایەتی ئایۆوا. - ئێدگار تۆرێس تۆڤار (25 ساڵ): ئەندامی پاسەوانی نیشتمانیی ویلایەتی ئایۆوا. - ئەیاد مەنسوور: وەرگێڕێکی سڤیلی دانیشتووی میشیگن. رۆژی چوارشەممەی رابردوو، دۆناڵد ترەمپ و گەورە بەرپرسانی وەزارەتی جەنگ لە بنکەی ئاسمانیی دۆڤەر لە ویلایەتی دێلاوێر بەشدارییان لە رێوڕەسمی گەڕانەوەی تەرمی ئەو سێ کەسە بۆ ئەمریکا کرد. یەکێک لە وردەکارییە جێی سەرنجەکان لەم رووداوەدا، لێدوانەکەی وەزارەتی ناوخۆی سووریا بوو. نورەدین بابا، گوتەبێژی وەزارەتەکە رایگەیاند، ئەو کەسەی لە تەدموور هێرشی کردە سەر ئەمریکییەکان، ئەندامی هێزە ئەمنییەکانی سووریا بوو؛ گوتیشی: "ئەو کەسە بڕیار بوو بەهۆی هەڵگرتنی بیرۆکەی ئیسلامیی تووندڕۆ لە ریزەکانی سوپادا دەربکرێ." لە لایەکی دیکەوە، وەزارەتی دەرەوەی سووریا لە پۆستێکدا لە ئێکس جەختی لەسەر پابەندبوونی دیمەشق کردەوە بۆ جەنگی دژی داعش و رایگەیاند: "رێگە نادەین هیچ پەناگەیەکی ئارام بۆ داعش لەسەر خاکی سووریا بمێنێت."

وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا لە گوتارێکی نوێدا هەڵوێستی وڵاتەکەی سەبارەت بە گرنگترین دۆسیە سیاسییەکانی جیهان و بە دیاریکراوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست خستە ڕوو، ڕایگەیاند، واشنتن هەوڵەکانی بۆ چەسپاندنی ئاشتی لە جیهان چڕ کردووەتەوە؛ ئاماژەی بەوەش کرد ئاگربەست لە غەززە جێگیرە و لەگەڵ چەند وڵاتێکیش لە گفتوگۆدان بۆ پێکهێنانی هێزێکی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی سەقامگیری، هاوکات داوای چەکدانانی حزبوڵڵای لوبنانی کرد. هەینی 19ـی کانوونی یەکەمی 2025، مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا لە ئاماژەی بەوە کرد، ئاگربەستی کەرتی غەززە جێگیرە و کاتی ئەوە هاتووە بەرەو قۆناغی دووەمی ڕێککەوتنەکە هەنگاو بنرێت. گوتیشی: پەیوەندی و گفتوگۆمان لەگەڵ ژمارەیەک وڵات دەستپێکردووە سەبارەت بە پێکهێنانی هێزێکی سەقامگیری نێودەوڵەتی لە غەززە، کارێکی زۆرمان لە پێشە بۆ پاراستنی ڕێککەوتنەکە. دەشڵێت: متمانەی تەواوم هەیە کە چەند وڵاتێک هەن کە جێگەی ڕەزامەندی هەموو لایەنەکانن و ئامادەییان نیشان داوە ببنە بەشێک لەو هێزی سەقامگیرییە. باسی لەوەش کرد، ئەگەر حەماس لەسەر هەڵوێستی خۆی بەردەوام بێت و لە داهاتوو ببێتە هەڕەشە لەسەر ئیسرائیل، ئەوا ئاشتی هەرگیز بەدی ناهێت، بۆیە چەکدانانی حەماس هەنگاوێکی زۆر گرنگ دەبێت. سەبارەت بە بارودۆخی لوبنان، وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا ڕایگەیاند، هەمووان خوازیاری دەوڵەتێکی لوبنانی بەهێزن و پێویستە حزبوڵڵا چەک بکرێت. ڕوبیۆ جەختی کردەوە، کەس نایەوێت حزبوڵڵا بگەڕێتەوە بۆ خزمەتکردنی ئێران لە ناوچەکەدا و ببێتە هەڕەشە بۆ سەر ئیسرائیل و هاوبەشەکانمان. لەبارەی جەنگی ئۆکرانیاوە، ڕوبیۆ ئاشکرای کرد پێشکەوتنی بەرچاو لە گفتوگۆکاندا بەدەست هاتووە، بەڵام هێشتا ڕێگایەکی درێژ لەبەردەم گەیشتن بە ئاشتی ماوە. دووپاتیشی کردەوە، واشنتن نایەوێت هیچ ڕێککەوتنێک بەسەر هیچ لایەنێکدا بسەپێنێت. گوتیشی: ئێمە ئاشتی لەسەر هیچ لایەنێک ناسەپێنین، بەڵکوو بڕیاری کۆتایی لە دەست ئۆکرانیا و ڕووسیا دایە، بەڵام لە ڕێککەوتن بەخشی و وەرگرتن هەیە، بۆ ئەوەی دەستکەوتێک بەدەست بهێنیت، ئێمەش وەک ئەمەریکا پێویستە هەڵسەنگاندن بۆ خواستی هەر دوو وڵات بکەین. هاوکات وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا هێرشی تووندی کردە سەر حکوومەتی ڤەنزوێلا و تۆمەتباری کرد بەوەی خاکی وڵاتەکەی بۆ گرووپە تیرۆریستییەکان تەرخان کردووە. گوتیشی ڤەنزوێلا هاوکاریی ڕێکخراوە تاوانکارییەکان، حزبوڵڵا، ئێران و باندەکانی بازرگانی بە ماددەی هۆشبەر دەکات. مارکۆ ڕوبیۆ لە گوتارەکەیدا ڕایگەیاند، ئەمەریکا دەستی بە چاکسازیی ڕیشەیی لە سیاسەتی دەرەوەیدا کردووە، بە جۆرێک کە شایستەی گەورەیی ویلایەتە یەکگرتووەکان" بێت و بتوانێت بە شێوەیەکی کاریگەرتر برەو بە ئاشتی و سەقامگیری بدات لە هەموو جیهاندا.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی ڕووسیا، ئەمڕۆ هەینی 19ـی کانوونی یەکەمی 2025 لە میانی کۆنگرە ڕۆژنامەوانییە ساڵانەکەی خۆی لە مۆسکۆ، ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ دانوستان و گەیشتن بە ڕێککەوتنی سیاسی سەبارەت بە جەنگی ئۆکرانیا ڕاگەیاند.  پوتن ئاماژەی بەوە کرد، ئەم دانوستانانە دەبێت لەسەر بنەمای ئەو پرەنسیپانە بن کە لە ساڵی 2024 پێشکەش بە وەزارەتی دەرەوە کرابوون. سەرۆکی ڕووسیا جەختی لەوە کردەوە، هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی لە پێشڕەویدان و کۆنترۆڵی تەواوی بەرەکانی جەنگیان کردووە، بەپێی گوتەکانی پوتن، ئێستا زیاتر لە 3500 سەربازی ئۆکرانی لە نزیک ناوچەی کۆپیانسک گەمارۆ دراون، هاوکات سوپای ڕووسیا بەردەوامە لە دروستکردنی ناوچەیەکی ئارام لەسەر سنوورەکانی ئۆکرانیا، پوتن وگتیشی: هەرچەندە مۆسکۆ بۆ چارەسەر ئامادەیە، بەڵام تا ئێستا هیچ ئامادەییەکی هاوشێوە لە لایەنی بەرانبەرەوە نابینێت. لە لایەکی دیکەوە، دیمیتری پێسکۆڤ، گوتەبێژی کۆشکی کرملین، ئاشکرای کرد، ڕووسیا خۆی بۆ پەیوەندی و گفتوگۆ لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا ئامادە دەکات تاوەکو لە وردەکارییەکانی گۆڕانکاریی لە پلانی دۆناڵد ترەمپ بۆ ڕاگرتنی جەنگ تێبگات، پێسکۆڤ هەڵوێستی واشنتنی لەبارەی چارەسەرکردنی قەیرانەکە بە بڕیاردەرانە و واقیعی وەسف کرد و ئاماژەی بەوە کرد، مۆسکۆ لە پرسی چارەسەری ئۆکرانیادا زیاتر تیشک دەخاتە سەر ئەمەریکا نەوەک وڵاتانی ئەوروپا. بەرپرسانی ڕووسیا هۆشدارییان دا لەوەی، سەپاندنی هەر سزایەکی نوێی ئەمەریکا بەسەر مۆسکۆدا، زیان بەو هەوڵانە دەگەیەنێت کە بۆ باشترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات دەستیان پێکردووە، ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدایە کە ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ هەوڵە دیپلۆماسییەکانی بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ چڕ کردووەتەوە.

سەرۆککۆماری ئێران دان بەوەدا دەنێت "مووشەکەکانی ئیسرائیل لە مووشەکە ئێرانییەکان بەهێزتر، وردتر و ئاسانتر بووە." ئەمڕۆ پێنجشەممە، مەسعود پزیشکیان لەبارەی جەنگی 12 رۆژی نێوان وڵاتەکەی و ئیسرائیل رایگەیاند، "ئەوە هێزی خەڵک بوو کە توانی لەو شەڕی 12 رۆژەدا دووژمنەکانمان زەلیل بکات و بێهیوایان بکات." پزیشکیان گوتی: "ئەوان [ئیسرائیل] هاتبوون وڵاتەکەمان پارچە پارچە بکەن، ئەوە خەڵک بوون کە وەستانەوە، راستە مووشەکەکانی ئێمە هەبوون، بەڵام ئەوان مووشەکەکانیان لە ئێمە زیاتر، بەهێزتر، وردتر و ئاسانتر بوو، بەڵام ئەوە خەڵک بوون بێهیوایان کردن." لە 13ی حوزەیرانی 2025، ئیسرائیل هێرشی کردە سەر ئێران کە بووە هۆی هەڵگیرسانی جەنگی نێوان هەردوو وڵات کە 12 رۆژ بەردەوام بووە.  ئەمریکاش بۆ ماوەیەکی کورت بە هێرشکردنە سەر دامەزراوە ئەتۆمییە سەرەکییەکانی ئێران لە جەنگەکەدا بەشداربوو.

مارک ساڤایا و جۆی ویڵسن، پێکەوە ئاڵای عێراق بەرزدەکەنەوە و رایدەگەیەنن: جارێکی دیکە عێراق مەزن دەکەنەوە. ماراک ساڤایا، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمەریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس، ئەمڕۆ پێنجشەممە بڵاوی کردەوە، چاوی بە جۆی ویڵسن ئەندامی کۆنگرێسی ئەمەریکا کەوتووە و کۆبونەوەیەکی گرنگیان ئەنجامداوە. ساڤایا نوسیویەتی: "کۆبونەوەیەکی زۆرباش بوو، جارێکی دیکە عێراق مەزن دەکەینەوە." هەر لەوبارەیەوە، جۆی ویڵسن لە تۆڕی ئێکس نوسیوویەتی: خۆشحاڵ بووە بە میوانداریکردنی مارک ساڤایا نێردی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکا بۆ عێراق لە نوسینگەکەم و کۆبونەوەیەکی گرنگمان لەبارەی عێراقەوە ئەنجامداوە. ویڵسن، کە بە لێدوانە سەرنجڕاکێشەکانی لەبارەی عێراق و رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە ناسراوە، ئاماژەی بەوەکردووە، بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە لەگەڵ نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمەریکا کاردەکات بۆ هێنانەدی خۆشگوزەرانی بۆ عێراق و رزگارکردنی لە ژێر کاریگەریی ئێران، وتووشیەتی: "هیچ کەسێک لەخۆی شایستەتر نییە کار لەسەر ئەو بابەتە بکات بۆ سەرۆک ترەمپ".  جۆی ویڵسن، کۆنگرێسمانی ئەمەریکا وێنەیەکی خۆی لەگەڵ نێردەی ترەمپ بڵاوکردەوە، هەردووکیان ئاڵای عێراقیان بەدەستەوەیە، ئاڵای ئەمەریکا و ئاڵای نوێی سوریاش لە پشتیانەوە دیارە. جۆی ویڵسن: دەبێت عێراق رێز لە ئاسایشی هەرێمی کوردستان بگرێت رۆژی چوارشەممەی رابردوو (10ـی تشرینی یەکەمی 2025)، جۆی ویڵسن لە بڵاوکراوەکەیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس نویسیویەتی: "پێزانینم بۆ سەکردایەتی دۆناڵد ترەمپ و مارک ساڤایا هەیە کە دەیەوێت عێراق مەزن بکاتەوە و بە روونی ئەوەی راگەیاندووە چیتر پشتیوانیکردنی گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران قبوڵ ناکرێت،" هەروەها نوسیویشیەتی: "کاتی ئەوە هاتووە عێراق لە دەستی ئێران ئازادبکرێت." جۆی ویڵسن داوا دەکات هێرشەکان بۆ سەر هەرێمی کوردستان رابگیرێت و نوسیویەتی: "عێراق دەبێت رێز لە ئاسایشی هەرێمی کوردستان بگرێت و کۆتایی بە رێگەدان بە هێرشی گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران بهێنێت بۆ سەر هەرێمی کوردستان." ئاماژەی بەوەکردووە: "عێراق دەرفەتێکی هەیە بۆ گەشەسەندن ئەگەر رەفتارەکانی بگۆڕێت،" سەبارەت بە رۆڵی کۆنگرێس لە پشتیوانیکردنی ساڤایا و سنوردارکردنی ئێران نوسیویەتی: "کۆنگرێس ئامادەیە پشتیوانی لە ترەمپ بکات بە زیادکردنی بڕگەیەکی نوێ لە یاسای رێگەپێدانی بەرگریی نیشتیمانی، ئەگەر عێراق هەنگاوی پێویست نەگرێتەبەر بۆ کۆتاییهێنان بە گرووپە چەکدارەکان، ئەوا پاڵپشتییە سەربازییەکانی ئەمەریکا بۆ عێراق رابگیرێت، ئەوەش یەکەمجارە بڕگەیەکی هاوشێوە لە کۆنگرێس پەسەند بکرێت." وەک ویڵسن ئاماژەی پێدەکات، ئەوەش لە پێناو راگرتنی پارەی ئەمەریکییەکانە بۆ گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران لە عێراق. سەبارەت بە رۆڵی مارک ساڤایا، کۆنگرێسمانەکە نوسیویەتی: "سوپاسگوزارم بۆ سەرکردایەتی نێردەی تایبەتی ئەمەریکا بۆ عێراق، کە دڵنیام ئەو یاسایانە جێبەجێدەکات، بە پێچەوانەی ئیدارەی شکستخواردووی جۆ بایدن کە بەرپرسە باڵاکانی ئیدارەکەی وەک برێت مەکگۆرک وەک پارێزەری گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران کاری دەکرد." سەبارەت بە هەژموونی ئێران و گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران، جۆی وێڵسن نوسیویەتی: "وەک لە چەندین بۆنەی دیکەدا ئاماژەم پێکردووە، عێراق بە تەواوی لە ژێر کۆنترۆڵی ئێراندایە، ئاسایشی عێراق لەلایەن گرووپە چەکدارەکانی وەک کەتائیبی حیزبوڵڵا، عەسائیبی ئەهلی حەق و کەتائیبی ئیمام عەلی بەڕێوەدەبرێت، هەروەها لە سیستمی دادوەرییەکەی لەلایەن دادوەری گەندەڵ فایەق زێدان-ەوە بەڕێوەدەبرێت، پۆلیسەکەی لەلایەن گرووپەکانی بەدر و سیستمە سیاسییەکەی لەلایەن چوارچێوەی هەماهەنگی و گرووپە چەکدارەکانی دیکەی نزیک لە ئێران بەڕێوەدەبرێن." "کاتێک ئەوە دۆخی عێراق بێت، گرنگ نییە کێ هەڵبژاردنەکان دەباتەوە یان کێ حکومەت دروست دەکات، چونکە ئێران رۆچووەتە نێو هەموو جومگەکانی عێراقەوە،" هەروەها نوسیویەتی عێراق دەبێت ئەم هەلە بقۆزێتەوە و رەفتارەکانی خۆی بگۆرێت، پێش ئەوەی زۆر درەنگ بێت، دەبێت هەنگاوی راستەقینە بۆ چەکداماڵینی گرووپە چەکدارەکانی نزیک لە ئێران بگیرێتەبەر" ویڵسن وای نوسیوە.

ڤلادمیر پوتین رێگری چی لێدەکات؟ ئامادەکردنی هاوڵاتی زیاتر لە ساڵێک تێپەڕدەبێت بەسەر کەوتنی حکومەتەکەی بەشار ئەسەد. هەرچەندە زانیارییەکان لەبارەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات کەمن، بەڵام بەگوێرەی راپۆرتێکی رۆژنامەی گاردیانی بەریتانی ئێستا لە گەڕەکی روبلیڤکای مۆسکۆ دەژی کە گەڕەکێکی بەناوبانگ و گرانبەهایە  لە رووسیا. بەپێچەوانەی پێشبینییەکان، ئێستا ئەسەد سەرقاڵی فێربوونی زمانی رووسییە و گەڕاوەتەوە بۆ کاری پزیشکی لە بواری چاو و کێشەکانی بینین، ئەمەش وەک خولیایەکی لەمێژینەی خۆی نەوەک وەک پیشە و کارکردن. گاردیان دەڵێت، ئەسما ئەسەدی خێزانی ئەسەد نەخۆشی شێرپەنجەی تێپەڕاندووە و چاکبووەتەوە، ئێستا ژیانی ئاسایی خۆی بەڕێدەکات. بەگوێرەی راپۆرتەکە، منداڵەکانی بەشار ئەسەد هەر لە مۆسکۆ دەژین، بەڵام هەندێکجار سەردانی ئیمارات دەکەن و لە هەوڵی بەدەستهێنانی مۆڵەتی مانەوەی یەکجارین، چونکە کێشەی فێربوونی زمانی رووسییان هەیە. هەرچەندە ئەسەد ماوەی ساڵێکە بێدەنگە، بەڵام بەگوێرەی زانیارییەکانی گاردیان، کە لە سەرچاوەیەکی کۆشکی کریملنەوە وەریگرتووە، ئێستا پوتین زۆر حەز بە دیداری بەشار نەکات چونکە هیچ رۆڵ و پێگەیەکی لە سوریا نەماوە، بۆیە سەرۆکی روسیا لێدوان و چالاکی سیاسی لەنێو وڵاتەکەی لێ قەدەغەکردووە. بەشار ئەسەد لە مانگی رابردوو ویستوویەتی چاوپێکەوتن لەگەڵ کەناڵی ئاڕ تی رووسی و بەشداریی پۆدکاستێکی ئەمریکیدا بکات، بۆ ئەمەش داوای مۆڵەتی لە کریملن کردووە، بەڵام بە زوویی داواکەیان رەتکردووەتەوە و رێگەیان نەداوە. سەرچاوەکەی کۆشکی کریملن دەڵێت: بەشار دەتوانێت لێرە بژی، بەڵام دەبێت چالاکی سیاسی نەکات. سەبارەت بە خەرجییەکانیشی دەڵێت: ئەسەد بە ماوەیەک پێش جێهێشتنی سوریا بەشێکی زۆری سامانەکەی رەوانەی روسیا کردووە و ئێستاش هەندێک هاوڕێی پارەی بۆ دەنێرن. پێشتر لە راپۆرتیکی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئاشکراکرا بەشار ئەسەد و خێزانەکەی خاوەنی یەک بۆ دوو ملیار دۆلارن، بەڵام میدیا جیهانییەکان باس لەوە دەکەن ئەوە بەشێکی کەمی سامانەکەیەتی و بڕە راستەقینەکە دەگاتە 22 ملیار دۆلار. رۆژنامەی فاینانشڵ تایمزی بەریتانی ساڵێک لەمەوبەر و لەدوای رووخانی رژێمەکەی ئەسەد ئاشکرایکرد، بە تەنها لەنێوان ساڵانی 2018 بۆ 2019 بەشار ئەسەد 250 ملیۆن دۆلاری بۆ مۆسکۆ گواستووەتەوە.