لە میانی بەشداریکردن لە 53مین کۆڕبەندی ئابووری جیهان لە داڤۆس، مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ئاژانسی رۆیتەرز ئەنجامدا و تێیدا رایگەیاند، حکومەتی عێراق پابەندە بە راگرتنی بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی سەبارەت نەوت و غازی هەرێمی کوردستان لەو چاوپێکەوتنە، مەسرور بارزانی تیشیکی خستەسەر دۆسیەی نەوت و غاز و رێککەوتنەکانی حکومەتی هەرێم لەگەڵ حکومەتی نوێی عێراق و ئاماژەی بەوەدا، کێشەی درێژخایەنی نەوت و غازی هەرێم لەگەڵ حکومەتی عێراق رەنگە لە چەند مانگی داهاتوودا لەرێگەی تێپەڕاندنی یاسایی نەوت و غازەوە چارەسەربکرێت. سەبارەت کێشەکانی هەرێم و بەغدا ئاماژەی دا، کێشەکان لەنێوان هەولێر و بەغدا زیادیانکرد، کاتێک لەمانگی شوباتی ساڵی رابردوو دادگای فیدراڵی عێراق سێکتەری نەوت و غازی هەرێمی بە نادەستووری ناساند. بارزانی وتوێتی، ئەوەی لەسەری رێککەوتوون لەگەڵ بەغدا، وەستاندنی هەموو فشارەکانە لەسەر حکومەتی هەرێم، تاوەکو یاسایی نەوت و غاز پەسند دەکرێت. لەبارەی پەیوەندی نێوان حکومەتی هەرێم و بەغدا لەسەر یاسایی نەوت و غاز، سەرۆکی حکومەتی هەرێم بە رۆیتەرزی رایگەیاندووە، پێویستە لەچەند مانگێکدا رێککەوتنەکە ئەنجامبدرێت، شەش مانگی بۆ دیاریکراوە. مەسرور بارزانی سەبارەت بە شایستە داراییەکانی ئەو کۆمپانیا نەوتییانەی لە هەرێم کاردەکەن، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان روونیکردووەتەوە، حکومەتی هەرێم بە تەواوی پابەندە بە پێدانی شایستە داراییەکانی کۆمپانیاکان و ئەو قەرزانەی کۆمپانیاکان لای حکومەتی هەرێمە.
دەستگیرکردنی گەنجان و لاوان لە رۆژهەڵاتی کوردستان بەردەوامە لە شەوێکدا شەش گەنج لە شاری شنۆ و پیرانشار دەستگیرکران. سەرچاوەکانی هەواڵی رۆژهەڵاتی کوردستان بڵاویان کردوەتەوە؛ هێزە ئەمنییەکانی ئێران لە شەوێکدا شەش گەنجیان دەستگیر کردوە و زیاتر لە 50 رۆژە چارەنوسی دەیان دەستگیراوی ئەو بەشە لە کوردستان نادیارە. ناوەندی هەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ رایگەیاندوە؛ شەوی سێشەممە هێزە ئەمنییەکانی هەڵیانکوتاوەتە سەر ماڵی هاوڵاتییەکی شاری پیرانشار و دو گەنجیان دەستگیر کردوە کە برا بون و هەر لەو شارە هێزە ئەمنییەکان هونەرمەندێکی کوردیان دەستگیر کردوە. هاوکات هەر ئەو شەوە سێ گەنج لە شاری شنۆ دەستگیرکراون و دیار نییە ئەو هێزە ئەمنییانەی کە دەستگیریان کردون سەر بە چ دامەزراوەیەکی دەسەڵاتی ئێران بون. ئەمڕۆش لە شاری ئاودانان سەر بە پارێزگای ئیلام دوو کەسی دیکە دەستگیرکران و بەوەش ژمارەی دەستگیرکراونی 24 کاتژمێری رابردوی رۆژهەڵات گەیشتە 8 کەس. رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان ئاماژەیان بەوە کردوە کە چارەنوسی دەیان دەستگیرکراوی 50 رۆژی رابردو دیار نییە و شەوانەش هێزە ئەمنییەکان هەڵدەکوتنە سەر ماڵی خەڵک و بەردەوامن لە دەستگیرکردنی گەنجان و لاوان. رۆژی سێشەممە ناوەندی هەنگاو ئاشکرای کردبو لە 15 رۆژدا 96 گەنج و لاو لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەستگیرکران و چارەنوسی 50 دەستگیرکراوی شاری جوانڕۆ نادیارە.
ئهمڕۆ چوارشهممه 18ی1ی 2023، لیژنهی مافی گشتی سهر به فهرمانگهی داواكاری گشتیی پارێزگای دهۆك له نووسراوێكی فهرمیدا چهند بڕیارێکی لهبارهی بهكارهێنانی جگهره و نێرگله دهركرد. لەوانە بهكارهێنان، بازرگانیكردن و فرۆشتن به جگهرهی ئهلیكترۆنی له سنووری دهۆک قهدهغه دهكرێت . لەنوسراوەکەهاتوە، رێگه به كهسانی خوار تهمهن 18 ساڵ نادرێت بچنه ئهو شوێنانهی نهرگێلهی تێدا بهكاردههێندرێت و شوێنهكانی نانخواردنیش له شوێنهكانی نهرگێلهكێشان جیادهكرێتهوه. فەرهاد ئیسماعیل، بەڕێوهبەری بەشی خۆپارێزی لە بەڕێوهبەرایهتی تەندروستیی پارێزگای دهۆک رایگەیاند، ماوهیهكه لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان خوێندنەوە و بەدواداچوون بۆ گاریکەرییه نهرێنییهكانی جگهرەی ئەلیکترۆنی دەکەن و دواجار بڕیاریان دا جگهرەی ئەلیکترۆنی لە سنووری پارێزگای دهۆک قەدەغە بکهن. وتیشی، "جگهرەی ئەلیکترۆنی بهشێوهیهكی زۆر خێرا لەنێو کۆمەڵگه بڵاوبووهتەوە و بووهتە هۆی مەترسی بۆ سەر تەندروستیی گهنجهكانمان". بەڕێوهبەری بەشی خۆپارێزی لە بەڕێوهبەرایهتی تەندروستیی پارێزگای دهۆک ئاماژهی بهوهشكرد، چیتر رێگە نادەن لەرێگهی دهروازه سنوورییهكانهوه جگهرەی ئەلیکترۆنی هاوردە بکرێت.
هاوڵاتی بڕیارە کۆمپانیای مایکرۆسۆفت بەهۆی قەیرانەکانییەوە 5٪ رێژەی کارمەندانی کەم بکاتەوە بەوەش دەبێتە دووەمین کۆمپانیای گەورەی جیهان کە کارمەندەکانی کەم دەکاتەوە. پێگەی (بیزنس ئینسایدەر) بڵاوی کردەوە؛ ماوەی زیاتر لە مانگێکە زۆربەی بەشەکانی کۆمپانیای مایکرۆسۆفت کارمەندی نوێ وەرناگرن و بڕیارە لانیکەم 11 هەزار کارمەندی ئەو کۆمپانیایە دوربخرێنەوە . کۆمپانیاکە تا مانگی حوزەیرانی ساڵی رابردودا 221 هەزار کارمەندی بوە کە لەو ژمارەیە 122 هەزار کەسیان لە وڵاتی ئەمریکا و 99 هەزار کەسیان لە وڵاتانی دەرەوە بون. پێشتر مایکرۆسۆفت رایگەیاندبو؛ تەنها بۆ ماوەیەکی کاتی لە مانگی حوزەیراندا کارمەندەکانی کەم کردوەتەوە بەڵام جارێکی دیکە ژمارەی کارمەندانی زیاد دەکاتەوە. مایکرۆسۆفت خاوەنی زیاتر لە 301 ملیارد دۆلار و 118 ملیارد پشکە و پوختە داهاتی ساڵی 2021ی گەیشتوەتە 60 ملیارد دۆلار. بڕیارە لەگەل دورخستنەوەی ئەو 11 هەزار کارمەندە، کۆمپانیای مایکرۆسۆفت ئامار و داتا ئابورییەکانی لە 24ی ئەم مانگەدا بڵاو بکاتەوە. پێش مایکرۆسۆفت کۆمپانیای ئامازۆن ئاشکرای کردبو بەهۆی بەرزبونەوەی خەرجییەکان و کەمبونەوەی داهات نزیکەی 18 هەزار کارمەندی خۆی دەردەکات.
هاوڵاتی ئەمڕۆ چوارشەممە ١٨ی كانونی دووەمی 2023، كۆبوونەوەیەكی گرنگ لەنێوان وەزارەتی دەرەوەی توركیاو ئەمریكا لەواشنتۆن بەڕێوەدەچێت و یەكێك لەتەوەرە سەرەكیەكانی كۆبوونەوەكەش، ئەندامبوونی سویدو فینلەندا دەبێت لەڕێكخراوی باكوری ئەتڵەسی (ناتۆ) كە لەكۆی ٣٠ وڵاتی ئەندامی ناتۆ تەنیا توركیاو هەنگاریا لەدژی بەئەندامبوونی ئەو دوو وڵاتەن لە رێكخراوەكەدا. مەرجی سەرەكی توركیا بۆ ئەندامێتی فینلەنداو سوید رادەستكردنەوەی ئەندامانی پەكەكە، فەتحوڵلا گولەن و ژمارەیەك پارتی چەپی توركیایە. تاوەكو ئێستا سوید سێ كوردی رادەستی توركیا كردووەتەوە، بەڵام ئامادە نییە، گولەنیەكان رادەست بكاتەوەو پێگەی هەواڵی تی تی سویدی رایگەیاند كەحكومەتی وڵاتەكەیان رادەستكردنەوەی چوار بەرپرسی فەتحوڵلا گولەنیەكانی رەتكردووەتەوە. پرۆسەی دانوستاندنەكانی سویدو توركیا بەباشی بەڕێوەدەچوو و چەند جارێك سەرۆك وەزیرو بەرپرسانی سوید سەردانی توركیایان كرد، بەڵام لە ١١ی ئەم مانگەدا، كوردانی دانیشتووی سوید، خۆپیشاندانێكی گەورەیان لەو وڵاتەدا لەدژی رێككەوتنی ئەو دوو وڵاتە ئەنجامداو دروشمی توند لەدژی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆككۆماری توركیا وترانەوە كە بووەهۆی قەیرانێكی نوێ لەنێوان ستۆكهۆڵم و ئەنقەرەدا. دوابەدوای خۆپیشاندانەكە، حكومەتی توركیا لەڕێگەی كۆنسوڵخانەی سوید لەئەنقەرەوە، پەیامێكی توندی بۆ حكومەتی سوید ناردو رایگەیاند، سوید پابەندی رێككەوتنەكە نەبووە كە لەكاتێكدا پێویست بوو، رێگری لەخۆپیشاندانەكانی پەكەكە لەو وڵاتە بكرێت. ئاژانسی هەواڵی بی بی سی، لەو بارەیەوە هەواڵێكی بڵاوكردەوەو رایگەیاند، ئەنقەرە داوایكردووە، هەموو ئەو كەسانەی بەشدارییان لەخۆپیشاندانەكەدا كردووە دەستگیربكرێن و لێكۆڵینەوەیان لەگەڵدا بكرێت. لەو حاڵەتەدا دەردەكەوێت كەسوید پابەندی رێككەوتنەكەیە. توركیا داوای رادەستكردنی ١٣٠ كەس لەسویدو فینلەندا دەكات رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا لەم بارەیەوە وتی، « سویدو فینلەندا داوایان بۆ ئەندامێتی ناتۆ پێشكەشكردو ئێمەش بەئەرێنی نزیكبووینەوە. ژمارەیەك رێككەوتنمان واژۆ كرد. داوای رادەستكردنی نزیكەی ١٣٠ كەسمان كردووە. بەڵام بەداخەوە پابەندی رێككەوتنەكە نەبوون. داوای رادەستكردنەوەی كەسێكمان بەناوی بولەند كەنەش كرد كەبەرپرسێكی فەتحوڵلاچیەكانە. دەسەڵاتی دادوەریان رەتیكردەوە، ئەو كەسە رادەستبكەنەوە. خۆپیشاندانی زۆر لەشەقامەكانیاندا دەبینین، هۆشداریمان داوە، بەڵام نەیانتوانیوە رێگری لەخۆپیشاندانەكانی پەكەكە بكەن. ئەمەش پەیوەندییەكانمان ئاڵۆزتر دەكەن». هەروەها سەرۆكایەتی پەرلەمانی توركیا لەڕاگەیەندراوێكدا ئاشكرایكرد كە بەهۆی بێدەنگی سوید لەبەرامبەر خۆپیشاندانی لایەنگرانی پەكەكە لەو وڵاتەدا، حكومەتی وڵاتەكەی سەردانی ئەندریاس نورلین سەرۆكی پەرلەمانی سویدی بۆ ئەنقەرە هەڵوەشاندووەتەوە كە بڕیاربوو، ١٧ی مانگ سەردانی ئەو وڵاتە بكات. لەلایەكی دیكەوە بەكر بوزداغ وەزیری دادی توركیا لەبارەی خۆپیشاندانی لایەنگرانی پەكەكە رایگەیاند، ناوەندێكمان پێكهێناوە كەچاودێری دەكات ئایا سویدو فینلەندا بەڵێنەكانیان جێبەجێ دەكەن یان ناو راشیگەیاند: «حكومەتی سوید هەندێك هەنگاوی ناوە لەسەرەتادا، چەند كۆبوونەوەو سەردانیش ئەنجامدران، بەڵام رووداوەكانی ئەمدواییە دەریخست كەسوید بەڵێنەكانی جێبەجێ نەكردووە. لایەنگرانی پەكەكە بوكەڵەیەكیان لەشێوەی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆككۆمار لەخۆپیشاندانەكەدا هەڵواسی، ئەمەیان لەبەرچاوی پۆلیس كرد. ئەم دۆخە قبوڵنەكراوە. پێویستە سوید ئەو كەسانە دیاری بكات و دەستگیریان بكات. بۆیە ئەگەر سویدو فینلەندا دەیانەوێت ببنە ئەندامی ناتۆ، پێویستە بەڵێنەكانیان جێبەجێ بكەن». ژمارەیەكی دیكە لەبەرپرسانی توركیا، وەك مەولود چاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەو ئیبراهیم كالن وتەبێژی سەرۆكایەتی كۆمار لەم بارەیەوە قسەی توندیان كردو رایانگەیاند كە لەم دۆخەدا بەهیچ شێوەیەك ئەندامێتی فینلەنداو سوید لەناتۆدا قبوڵ ناكرێت. سوید ناتوانێت هەموو داواكارییەكانی توركیا جێبەجێ بكات ئۆلێف كریستێرسۆن سەرۆك وەزیرانی سویدیش رایگەیاند كەدڵنیان لەكۆتاییدا توركیا رازی دەبێت وڵاتەكەی ببێتە ئەندامی ناتۆو وتی، « توركیا داواكاری قورس بەسەر ئێمەدا دەسەپێنێت، ئەو داواكاریانە گونجاو نین و ناتوانین بەشێكیان جێبەجێ بكەین». ئەوەش لەكاتێكدایە كە حكومەتی سوید لەئاستی ئەو خۆپیشاندانەی كە لە ١١ی ئەم مانگە لەلایەن لایەنگرانی پەكەكە لەستۆكهۆڵم ئەنجامدرا، بێدەنگەو هیچ هەنگاوێكی لەمبارەیەوە نەناوە. یەنس ستۆڵتنبێرگ سكرتێری گشتی ناتۆش ئاماژەی بەوەكردووە كەئەمساڵ سەرجەم رێكارەكانی ئەندامێتی سویدو فینلەندا بۆ بەشداری لەڕێكخراوەكەیان تەواودەبن و سویدو فینلەنداش هەنگاوی باشیان ناوەو مەرجەكانیان جێبەجێكردووە. قبوڵكردنی سویدو فینلەندا لەبەرامبەر فڕۆكەی ئێف١٦ یەكێك لەو وڵاتانەی ئەندامی سەرەكی ناتۆ كەپشتگیرییەكی تەواو لەئەندامێتی سویدو فینلەندا لە رێكخراوەكە دەكات، ئەمریكایە. ئەمریكا هێزی سەرەكی ناتۆیەو بەهۆی ناكۆكییە قووڵەكانی لەگەڵ روسیاو پاراستنی ئەو دوو وڵاتە لەپەلامارەكانی روسیا، دەیەوێت پرۆسەی ئەندامێتی سویدو فینلەندا بەخێرایی ئەنجامبدرێت. مامەڵەیەكی نێوان توركیاو ئەمریكا، فروشتنی نزیكەی ٤٠ فڕۆكەی ئێف١٦ و ٨٠ پاكێجی نۆژەنكردنەوەی فڕۆكە جەنگییەكانە بەبڕی ٢٠ ملیار دۆلار كەكۆنگرێسی ئەو وڵاتە تاوەكو ئیستا رەزامەندی لەسەر فروشتنی بەتوركیا دەرنەبڕیوە. یەكێك لەمەرجە سەرەكییەكانی ئەمریكا بۆ فروشتنی فڕۆكەو پاكێجی نۆژەنكردنەوەی فڕۆكەكان ئەوەیە كەتوركیا ئەندامێتی سویدو فینلەندا لەڕێكخراوی ناتۆدا قبوڵ بكات و راشیگەیاندووە كە بەپێچەوانەوە خراپ بەسەر توركیادا دەشكێتەوە. دیموكراسی سوید دەكەوێتە ژێر پرسیارەوە سوید یەكێكە لەو وڵاتانەی جیهان و بەتایبەت ئەوروپا كەمافی مرۆڤ تێیدا لەئاستێكی باڵادایەو بەڕادەستكردنەوەی نەیارانی توركیا كە پەنا
ڕێکخراوی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکانی ئەوروپا رایگهیاند، لە ماوەی 8 ساڵی ڕابردوودا 135 ههزار كهس لە هەرێمی کوردستان کۆچیان کردووە بۆ دەرەوە و لە ئەو ژمارهیهش 19 ههزار و 200 كهس لە ساڵی 2022دا بووە. ئەمرؤ چوار شەممە 18ی کانونی دووەمی 2023 ڕێکخراوی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکانی ئەوروپا ڕایگهیاندوه: "لە ئەو ژمارەیەی کە لە ساڵی 2014وە کۆچیان کردووە، 366 کەس بونەتە قوربانی بەدەر لەو کەسانەی کە بێ سەروشوێنن، دەڤەری ڕاپەڕینیش پشکی شێری بەرکەوتووە لە ڕێژەی کۆچبەران و قوربانیان کە ژمارەیان 29 ههزار و 100 كۆچبهره و لە نێویاندا 94 کەس گیانیان لەدەستداوە". ئەبوبەکر عەلی، ڕێکخراوی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکانی ئەوروپا بە دەنگی ئەمریکای ڕاگەیاند: "کە ئامارەکانیان دەریدەخات زۆربەی کۆچبەران گەنجن و بێکاری و خراپی دۆخی هاوڵاتیانیش هۆکاری سەرەکی کۆچە لە هەرێمی کوردستاندا". ئاماژهی بهوهشكرد، بێکاری وای لە گەنج کردووە کە کۆچ بکات یاخود قەڵاچۆ بکات، نەتوانێت لەم نیشتیمانە بمێنێتەوە، بەداخەوە ڕۆژگار وایە لەبەر خراپی باری ژیان لەبەر خراپی گوزەران وایکردوە کە هیچ هیواو ئومێدێک لە بەردەم گەنجدا نەمێنێت و تاکە بژاردەی ڕۆشتن بێت لەم نیشتیمانە بۆ وڵاتێکی تر، لانیکەم بۆ ئەوەی وەک مرۆڤ بژی. ڕێکخراوی کۆمەڵەی پەنابەرە گەڕاوەکانی ئەوروپا وتیشی: "هۆکاری تریش هەیە وەک نادادی، کە دەبینین نادادی زۆر هەیە، لە ڕوی چێنایەتیەوە بۆتە دوو چین، چینێکیان دەوڵەمەندی هەڵتۆقی و کە بە ماوەیەکی کەم بۆتە خاوەن سەروەت و سامانێکی زۆر ئەوانەش، ئەو چینە دەگرێتەوە". ئامارەکان دەریدەخەن کە بەهۆی باشتربونی دۆخی هەرێمی کوردستان لە نێوان ساڵی 2011 تا 2014 کۆچی پێچەوانە بۆ هەرێمی کوردستان هەبووە، بە شێوەیەک کە نزیکەی 37،000 کەس گەڕاونەتەوە بۆ هەرێمی کوردستان، بەڵام سەرهەڵدانی داعش و دروستبونی چەندین قەیران لە هەرێم دا ئەم هاوکێشەیەی پێچەوانە کردەوە. لە ناو کۆچبەراندا لاسەنگیەکی گەورەی ڕەگەزی هەیە و بەشێکی زۆری کۆچبەران لە ڕەگەزی نێرن کە لە داهاتوودا شیانی هەیە ببێتە یەکێک لەو کێشانەی ڕوبەڕوی هاوڵاتیانی هەرێم دەبێتەوە. لەو بارەیەوە ئەبوبەر عەلی دهڵێت: "دەبینین ئەوەی کە ڕۆشتوە بۆ وڵاتانی ئەوروپا لە 90%ی ڕەگەزی نێرن، ئێمە داتایەکمان لەبەردەستدایە هی ساڵی 2022 لە زانکۆی ڕاپەڕین بەرواوردکاریەکمان کردووە، کە تەنیا بەس لە یەک زانکۆ کە زانکۆی ڕاپەڕینە، ڕێژەکە بەم جۆرەیە،( 1884) ڕەگەزی نێری تێدایە و بەرامبەر بە( 3888) ڕەگەزی مێ، کە دەبێت حکومەت هەڵوێستەی لەسەر بکات". ڕێکخراوەکە ئاماژە بە ئەوەشدەکات، کە لە پێشتر چەند پڕۆژە یاسا و پێشنیارێکیان پێشکەش بە پەرلەمانی هەرێم کردووە سەبارەت بە هۆکارەکانی کۆچ و دۆزینەوەی میکانیزم بۆ بنەبڕ کردنی ئەم دیاردەیە، بەڵام هەوڵەکانیان بێ ئەنجام ماوەتەوە. سەرۆکی ڕێکخراوەکە ڕەخنە لە کونسوڵخانەی وڵاتان لە هەرێمی کوردستان دەگرێت و دەڵێت: "پێنەدانی ڤیزا بە هاوڵاتیانی هەرێم هۆکارێکە بۆ کۆچی نا یاسایی کە بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی سەدان هاوڵاتی کورد".
ناڕەزایەتییە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان دژی کۆماری ئیسلامی ئێران بەردەوامە و دوای 123 رۆژ دەستگیرکردنی گەنجان بە بیانوی خۆپیشاندان لە شارەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بەردەوامە و بەهۆی سزای سێدارەشەوە وڵاتانی ئەوروپا باڵیۆزەکانی ئێران بانگهێشت دەکەن و ئامادەکاریی دەکرێت بۆ سەپاندنی سزا دژی دەسەڵاتی تاران و سوپای پاسدران. راپرسیی بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان زانکۆی باکوری تەکساس لە ئەمریکا لە رێگەی وێبسایتی فەرمی زانکۆکەوە راپرسییەکی بۆ خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستان داناوە لەسەر تێڕوانیان بۆ کۆماری ئیسلامی ئێران و پرسی کورد و زمانەکەی لەو بەشەی کوردستان. زانکۆکە چەند پرسیارێکی سەبارەت بە چۆنیەتی دەسەڵاتی داهاتوی ئێران و رۆژهەڵاتی کوردستانی کردوە و ئاماژە بە ئازادی ئایین و مەزهەب و پرسی ژنان لە داهاتوی رۆژهەڵاتدا کردوە. دەستگیرکردنی هاوڵاتییەکی دیکەی ئەڵمانیا لە ئێران ئێران دەستگیرکردنی هاوڵاتییەکی ئەڵمانیای راگەیاند و بەوەش لە ماوەی چوار مانگی رابردودا و لە کاتی سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکانەوە سێ هاوڵاتیی ئەڵمانی- ئێرانی دەستگیرکراون. میدیاکانی سەر بە دەسەڵاتی ئێران بڵاویان کردوەتەوە ئەو هاوڵاتییە ئەڵمانیا لە کاتی وێنەگرتن لە دامەزراوە و پاڵاوگەیەکی نەوت لە ناوچەی ئۆمیدیە لە پارێزگای خوزستان دەستگیر کراوە. لە ماوەی رابردودا ناکۆکییەکانی بەرلین و تاران سەربارەت بە پێشێلکارییەکانی دەسەڵاتی ئێران بەرامبەر خۆپیشاندەران قوڵبونەتەوە و رۆژی رابردوش بۆ دوەمجار ئەڵمانیا باڵیۆزی کۆماری ئیسلامی ئێرانی لە وڵاتەکەی بانگهێشت کردوە هۆشداریی دا لە دوبارەکردنەوە و جێبەجێکردنی سزای سێدارە. دەستگیرکردنی گەنجان و لاوان لە رۆژهەڵات بەردەوامە ئەمڕۆش لە گوندی تەنگیسەر سەر بەشاری سنە و لە شاری قوروە و مەهاباد و جوانڕۆ و شنۆ و چەند شارێکی دیکەی رۆژهەڵاتی کوردستان دەستگیرکران و تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان (kurdistanhumanrights.org) بڵاوی کردوەتەوە تەنها لە شاری مەهاباد شەش گەنج و لاو دەستگیرکراون. ناوەندی هەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ لە رۆژهەڵاتی کوردستان بڵاوی کردەوە؛ لە 15 رۆژی ئەم مانگەدا 96 گەنج و لاو لە شارەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان دەستگیر کراون. 13 کەس لەو دەستگیرکراوانە تەمەنیان لە 18 ساڵ کەمتر بوە و چارەنوسی زۆربەی ئەو دەستگیرکراوانە و 50 دەستگیرکراوی شاری جوانڕۆ نادیارە. دوو خانمە ئەکتەری ناودا باگهێشتی دادگا دەکرێن داواکاری گشتیی ئێران بانگهێشتی مەهاتب کەرامەتی و ئازادە سەمەدی دوو خانمە ئەکتەری ناوداری ئێران دەکات و تۆمەتی ئەوە خراوەتە پاڵیان کە دەستیان لە هاندانی خەڵک بۆ بەشداریی لە ناڕەزایەتییەکان هەبوە. ئەنجومەنی ماڵی سینەما لە ئێران بڵاوی کردوەتەوە لە سەرەتای ناڕەزایەتییەکانەوە زیاتر لە 170 ئەکتەر و سینەماکاری وڵاتەکە تۆمەتبار کراون بە بەشداریی لە ناڕەزایەتییەکان و هاندانی خەڵک کە نزیکەی 30 کەسیان تا ئێستاش لە زیندانەکاندان و چاوەڕێی سزا دەکەن. زیاترین دروشم دژی خامنەیی وتراوەتەوە رۆژنامەی (کەیهان) کە زمانحاڵی باڵی توندڕەوی محافزکارانی کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە لە ژمارەی ئەمڕۆ سێشەممەیدا بڵاوی کردوەتەوە کە ئامانجی سەرەکیی ناڕەزایەتییەکان عەلی خامنەیی، رێبەری کۆماری ئیسلامی بوە و لە زۆربەی دروشمەکاندا داژایەتیی لوتکەی دەسەڵاتی وڵاتەکە کراوە. کەیهان جەختی لەوە کردوەتەوە لە چوار مانگ ناڕەزایەتیدا دروشمەکانی دژی عەلی خامنەیی سەرەکیترین دروشمی خۆپیشاندانەکان بون دروشم دژی هیچ بەرپرس و کەسایەتییەکی دیکە نەوتراوەتەوە. ئێران بە کامێرای هاتوچۆ چاودێریی سەرپۆشی ژنان دەکات رۆژنامەیەکی ئەمریکی ئاشکرای دەکات ئێران لە رێگەی کامێراوە چاودێریی شێوازی جلوبەرگی ژنان دەکات و سزایان بۆ دەبڕێتەوە. رۆژنامەی (وۆڵستریت جۆرناڵ) بڵاوی کردوەتەوە: کۆماری ئیسلامی ئێران لە جیاتی (پۆلیسی ئەخلاق) لە شەقامەکان بە کامێرا چاودێریی سەرپۆش و باڵاپۆشیی کچان و ژنان دەکات و لە رێگەی کورتەنامەی مۆبایلەوە ئاگاداریان دەکات و سزایان بۆ دەبڕێتەوە. بە پێی زانیارییەکانی رۆژنامەکە؛ داواکاری گشتیی کۆماری ئیسلامی ئێران داوای لە پۆلیسی وڵاتەکەی کردوە ئەو ژن و کچانە دەستگیر نەکەن کە سرپۆشیان نییە و لە چوارچێوەی یاساکاندا رەچاوی باڵاپۆشیان نەکردوە لە بەرامبەردا لە رێگەی کامێراکانەوە ناسنامەی کەسانی سەرپێچیکار ئاشکرا بکرێت و سزا بدرێن. ئەوروپا ئامادەکاریی دەکات بۆ سەپاندی سزا نوێ دژی سوپای پاسدران و ئێران ئورزولا فۆن دێر لاین، سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا ئەمڕۆ سێشەممە لە کۆڕبەندی داڤۆس لە وڵاتی سویسرا رایگەیاند؛ پشتیوانیی دەکات لەوەی کە سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلای ئێران بخرێتە لیستی تیرۆر لە یەکێتی ئەوروپا. ئەو لە پەراوێزی کۆڕبەندەکە بە رۆژنامەوانانی راگەیاند؛ کاردانەوەی ئێران بۆ خۆپیشاندەران و خەڵکی وڵاتەکە دڕندانە و مەترسیدار بوە و مافەکانی مرۆڤی پێشێل کردوە، بۆیە ئەوروپا هەوڵی سەپاندنی سزای نوێ بەسەر کۆماری ئیسلامیدا دەدات. باڵیۆزی ئێران لە هۆڵەندا بانگهێشت کرا لە چوارچێوەی کاردانەوە و دەربڕینی ناڕەزایەتیی دژی جێبەجێکردنی سزای سێدراە عەلیڕەزا ئەکبەری بەرپرسی پێشوتری کۆماری ئیسلامی ئێران و هاوڵاتیی بەریتانیا، رۆژی سێشەممە وەزارەتی دەرەوەی هۆڵەندا بڵاوی کردەوە کە باڵیۆزی ئێران لە وڵاتەکەی بانگهێشت کردوە و هۆشداریی دراوە بە دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران سەبارەت بە لەسێدارەدانی ئەو هاوڵاتییە و دەستگیرکراوانی ناڕەزایەتییەکان. برای عەلیڕەزا ئەکبەر رایگەیاندوە؛ تا ئێستا ئاگادار چۆنیەتی تۆمەتبارکردنی براکەیان و شێوزا و کاتی لەسێدارەدانی براکەی نەبون و تەنانەت نازانرێت تەرمەکەشی لە چ شوێنێک نێژراوە.
هاوڵاتی داواکاری گشتی ئێران داوای لە پۆلیسی کردوە کچان و ژنانی بێسەرپۆش دەستگیر نەکەن رۆژنامەیەکی ئەمریکی ئاشکرای دەکات ئێران لە رێگەی کامێراوە چاودێریی شێوازی جلوبەرگی ژنان دەکات و سزایان بۆ دەبڕێتەوە. رۆژنامەی (وۆڵستریت جۆرناڵ) بڵاوی کردوەتەوە: کۆماری ئیسلامی ئێران لە جیاتی (پۆلیسی ئەخلاق) لە شەقامەکان بە کامێرا چاودێریی سەرپۆش و باڵاپۆشیی کچان و ژنان دەکات و لە رێگەی کورتەنامەی مۆبایلەوە ئاگاداریان دەکات و سزایان بۆ دەبڕێتەوە. بە پێی زانیارییەکانی رۆژنامەکە؛ داواکاری گشتیی کۆماری ئیسلامی ئێران داوای لە پۆلیسی وڵاتەکەی کردوە ئەو ژن و کچانە دەستگیر نەکەن کە سرپۆشیان نییە و لە چوارچێوەی یاساکاندا رەچاوی باڵاپۆشیان نەکردوە لە بەرامبەردا لە رێگەی کامێراکانەوە ناسنامەی کەسانی سەرپێچیکار ئاشکرا بکرێت و سزا بدرێن. وۆڵستریت جۆرناڵ ئاماژەی بەوە کردوە؛ بە ئامانجی چاودێریی باڵاپۆشبونی ژنان و کچان سود لە کامێرکانی پۆلیسی هاتوچۆش وەردەگیرێت چونکە ئەو کامێرایانەی هاتوچۆ توانای ئاشکراکردنی وێنە و ناسنامەی هەر کەسێکی هەیە. بڵاوبونەوەی ئەو هەواڵە لە کاتێکدایە لە مانگی رابردوەوە پۆلیسی ئێران دەستی کردوە بە ئاگادارکردنەوەی خاوەنی ئەو ئۆتۆمبێلانەی کە ژن و کچی بێ سەرپۆشی تێدابوە یان گواستویاننەوە.
هاوڵاتی مەولود چاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا رایگەیاند، پەکەکە لە هەرێمی کوردستان نەک تەنیا لە شەنگال هەیە، بەڵکو لە دەڤەری سلێمانیش هەیە و ئەمە هەڕەشەیە بۆ سەر تورکیا و ئێران. مەولود جاوشئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی تورکیا دوای کۆبونەوەی لەگەڵ حسێن ئەمیر عەبدوڵلاهیان هاوتا ئێرانیەکەی لە کۆنفڕانسێکی هاوبەشی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی بە چەند پرسێکی گرنگی پەیوەست بە کورد لە ناوچەکە و جیهان کرد. چاوشئۆغلۆ لە قسەکانیدا هەڕەشەی لە پەکەکە و رۆژئاوای کوردستان کردەوە و دەڵێت، لە هەموو شوێنێک هەوڵی خۆڕیکخستنەوە دەدەن. یەپەگە لە تەل رەفعەت، منبج، واتە لە رۆژئاوای روباری فورات هەوڵی زیاتر خۆرێکخستنەوە دەدات. جگە لەوەش لە هەرێمی کوردستان کە وەک باکوری عێراق ناوی هێناوە، پەکەکە هەیە. نە تەنیا لە شەنگال بەڵکو لە دەڤەری سلێمانیش پەکەکە هەیە و هەڕەشەیە بۆ سەر ئێران و تورکیا و وتی، " پێویستە پاکبکرێنەوە." وەزیری دەرەوەی تورکیا سەبارەی بە خۆپیشاندانێکی کوردان لە سوید کە بوکەڵەیەکی هاوشێوەی ئەردۆغانیان بە قاچ هەڵواسیبوو ئاماژەی بەوەکرد، سوید باسی رەگەزپەرستی دەکات، ئایا ئەوە رەگەزپەرستی نییە کە کاری بەو شێوەیە بکرێت. بە بیدەنگی سوید ناتوانێت ئێمە فریو بدات. ئێمە پابەندی رێککەوتنەکان دەبین. پێویستە سوید خۆی یەکلایی بکاتەوە. چاوشئۆغلۆ لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، رەخنەی لە روسیا و ئەمریکاش گرت کە بەڵێنەکانیان لەدژی رۆژئاوای کوردستان جێبەجێ نەکردووە و وتی، " بەو هۆیەوە یەپەگە خۆی لە رۆژئاوای روباری فورات بەهێز دەکات."
چیرۆکی "سەرۆکی مافیا" مێسینا دینارۆ چی کرد؟ چۆن بوماوەی 30ساڵ بەشاراوەی مایەوە؟ کاتێک هێزەکانی پۆلیس لە ساڵی ١٩٩٣دا سەرۆکی مافیای ئیتاڵی (کۆسا نۆسترا)، سالڤاتۆر تۆتۆ ڕینایان دەستگیرکرد، دوای ٢٣ ساڵ لە لیستی داواکراوان، ئەو بە هێمنی لەگەڵ هاوسەرەکەی و چوار منداڵەکەی لە پالێرمۆ دەژیا. دەستگیرکردنی ڕێینا هاوکات بوو لەگەڵ هەڵمەتێکی دەستگیرکردن دژی زۆرێک لە ئەندامانی کۆسا نۆسترا کە هەڵمەتێکیان دژی دەوڵەت دەستپێکردبوو و زۆرێک لە بەرپرسانی دەوڵەتی تیرۆرکردبوو. لەو کاتەوە، یەکێک لە هاوکارە نزیکەکانی ڕێینا، ماتیۆ مێسینا دینارۆ (60 ساڵ)، کە دواتر بوو بە سەرۆکی مافیاکان و داواکراوترین تیرۆریست، بۆ ماوەی 30 ساڵ خۆی حەشاردا، پێش ئەوەی پۆلیس سەرکەوتوو بێت لە دەستگیرکردنی لە نەخۆشخانەیەکی تایبەت ڕۆژی دووشەممە لە شاری پالێرمۆی پایتەختی سیسیلیا، لەوێ دەستگیرکرا، چارەسەری نەخۆشی شێرپەنجەی وەرگرتبوو، لەبەردەم ئەو نەخۆشخانەیەی کە دێنارۆ لێی دەستگیرکرا لە پالێرمۆ تەقەی لێکرا دینارۆ لە ساڵی 1993ەوە لە چاوی ون بووە و بە غیابی سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەردا سەپێنراوە بەهۆی تێوەگلانی لە کوشتنی ئەو دوو داواکاری گشتیەی کە بەدوای مافیاکاندا بوون، جیۆڤانی فالکۆن و پاولۆ بۆرسێلینۆ لە ساڵی 1992، کە بووە هۆی شۆکێک بۆ ئیتاڵیا، و بووە هۆی... هەڵمەتێکی ئەمنی و هەڵکوتانە سەر (کۆزا نۆسترا). سەدان پۆلیس لە ماوەی ساڵانی ڕابردوودا بەشدارییان لە گەڕان بەدوای دێنارۆدا کردووە و سەرکەوتوو نەبوون. زۆرێک لە هاوکارە نزیکەکانی دەستگیرکران، لەنێویاندا پاتریشیا خوشکەکەی لە ساڵی ٢٠١٣. لە ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی، هۆکاری هەڵهاتنی دێنارۆ بۆ ماوەی 30 ساڵ لە دەستی پۆلیس بۆ دڵسۆزی کەسانە دەگەڕێنێتەوە کە لە ناوچەکەی لە،شاری کستێلڤێترانۆ و پارێزگای تراپان ڕۆژئاوای سیسیلیا دەژیان، لە ساڵانی ڕابردوودا زانیارییان ئاشکرا نەکردووە لەبارایەوە باوکی ئاماژە بەوە دەکات کە دێنارۆ توانی بچێتە ناو "ناوچەی خۆڵەمێشی" و مامەڵە لەگەڵ سیاسەتمەداران لە سێبەردا بکات ڕوونی دەکاتەوە کە سامانە گەورەکەی دێنارۆ لە وەبەرهێنانەکانی لە وزە و پاشەڕۆدا هاتووە، بەو پێیەی بە سەرکەوتوویی دزە دەکاتە ناو حکومەتی ناوخۆیی، بۆ قۆرخکردنی گرێبەستە گرنگەکانی بیناسازی و کارە گشتیەکان، هەروەها بازرگانی ماددە هۆشبەرەکان. دێنارۆ نەک هەر دەستی لە کوشتنی لێکۆڵەران فالکۆن و بۆرسێلینۆدا هەبووە، بەڵکو بەشداری لە هەڵمەتەکانی بۆردومانەکاندا کردووە لە ساڵی ١٩٩٣ کاتێک "کۆسا نۆسترا" شوێنەکانی گرنگی کولتووری و گەشتیاریی لە میلانۆ و فلۆرانس و ڕۆما کردە ئامانج، بۆ ئەوەی هەوڵی ناچارکردنی دەوڵەت بدات بۆ هەڵوەشاندنەوە یاسا توندەکانی دژە مافیایی. هەروەها لە یەکێک لە تاوانە ترسناکەکانی ساڵی 1993 لەنێو هەڵمەتە ئەمنییەکانی دژی مافیای ئیتاڵیادا بەشدار بووە، کە تێیدا بەشداری لە ڕفاندنی جوزێپی دی ماتیۆی تەمەن 11 ساڵدا کردووە، کوڕی پیاوێکی مافیا بووە. دێنارۆ یەکێک بوو لەو باندانەی کە کوڕەکەیان بە زنجیر بەستبووەوە بۆ شوێنی جیاواز لە ڕۆژئاوای سیسیلیا بۆ ماوەی دوو ساڵ بۆ ئەوەی فشار بخەنە سەر باوکی بۆ ئەوەی پاشەکشە بکات، پێش ئەوەی بخنکێنرێت و جەستەی لە ترشی کیمیاییدا بتوێتەوە. هەرچەندە دەستگیرکردنی دێنارۆ لەم دواییە ئاماژەیه بۆ سەرکەوتنی پۆلیس، بەڵام ئێستا هەندێک لە شارەزایان گرنگییەکەی دەخەنە ژێر پرسیارەوە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ئەو "سەرۆکێکی ناوچەیی بووە لە تراپانی بۆ مافیاکان و هەرگیز سەرۆکی هەموو باندەکان نەبووە". جیۆرگا مێلۆنی، سەرۆکوەزیرانی ئیتاڵیا گەشتێکی بۆ سیسیلیا کرد بۆ سڵاوکردن لە هێزەکانی پۆلیس کە دێنارۆیان دەستگیرکرد
هاوڵاتی ئاندرێ مێڤێدێڤ، فەرماندەی پێشوی گرووپی نیمچە سەربازی ڤاگنەری ڕوسیا ڕۆژی هەینی بە نایاسایی چوەتە ناو وڵاتی نەرویج، ئەوەش دوای بەجێهێشتنی ئۆکرانیا بەهۆی بینینی پێشێلکاریەکانی مافەکانی مرۆڤ و تاوانەکانی جەنگ لە ئۆکرانیا. برینجولوف ڕیسێنس، پارێزەری ئاندرێ مێدێدیڤی تەمەن ٢٦ ساڵ کە ڕۆژی هەینی بە نایاسایی سنورەکانی نەرویجی تێپەڕاندووە وداوای مافی پەنابەری لەو وڵاتە کردووە، ڕایگەیاند، ئاندرێ بەهۆی بینینی تاوانەکانی جەنگ لە ئۆکرانیا ڕووسیای بەجێهێشتووە وداوای پەنابەری لە نەرویج کردووە. هەروەها پارێزەرەکەی ئاندرێ مێدێڤێدێ ئاماژەی بەوەش دا دوای ئەوەی موەکیلەکەی ڕۆژی هەینی سنورەکانی نەرویجی تێپەڕاندووە لەلایەن پاسەوانانی سنورەوە دەستگیرکراوە وئێستاش لە ئۆسلۆیە و لێکۆڵینەوەی لەگەڵ دا دەکرێت، هاوکات پۆلیسی سەر سنوری نەریویجیش ڕایگەیاندووە، ئەو سەربازە ڕووسیە بە درێژای ١٩٨ کم لە ڕووسیاوە بۆ نەرویج سنورەکانی ئەو وڵاتەی تێپەڕاندووە وهاوکات وتیشی ناتوانین بەهۆی ئاسایش و ئەمنی وناسنامەی ئەو سەربازە زانیاری زیاتر بدەین. لەبارەی دەستبەکاربوونی ئاندرێ مێدڤێدێڤەوە وەک فەرماندەی گروپی ڤاگنەر، ڤلادمێر ئوسێچکین، دامەزرێنەری گروپی مافەکانی مرۆڤی ڕووسی گولاکۆ نێت ڕایگەیاندووە" ئاندرێ مێڤێدێڤ لە مانگی تەمموزی ساڵی ٢٠٢١ دا پەیوەندی گروپی نیمچە سەربازی ڤاگنەری ڕوسیاوە کردووە بە گرێبەستێکی چوار مانگی، بەڵام بەهۆی بینینی تاوانەکانی جەنگ لە ئۆکرانیا ڕوسیای بەجێ هێشتووە". هەروەها ڤلادمێر ئوسێچکین باسیشی لەوەکردووە کە مێڤێدێڤ لە گرتە ڤیدیۆییەکدا لە ماڵپەڕی گولاکۆ نێت بڵاوبۆتەوە باسی لەوە کردووە کە لە مانگی تشرینی دووەمدا ئۆکرانیای بەجێهێشتووە دوای بینی تاوانەکانی جەنگ و هەروەها دوای ئەوەی زانیویەتی کە ئەو گروپە دەیانەوێت گرێبەستەکەی ئاندرێ درێژ بکەنەوە. گروپی ڤاگنەر، گروپێکی نیمچە سەربازی ڕوسیایە کە چەندین لقیان لە وڵاتانی جیهاندا هەیە وبەشدارن لە هەر ئەۆپەراسیۆنێکی سەربازی ڕوسیادا و چەندین سەربازیان لە گرتوخانەکانەوە هێناوەتە ناو گروپەکە، هەروەها لە ئێستادا بەپێی ڕاگەێندراوی گوتەبیژی ئاسایشی نیشتیمانی ئەمریکا نزیکەی ٥٠ هەزار سەربازی ڤاگنەر لە ئۆکرانیادا هەیە ومانگانە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن دۆلار بۆ ئەو گروپە دابین دەکرێت لەناو جەنگی ئۆکرانیادا.
هاوڵاتی ئەوروپا رایگەیاند هەوڵی سەپاندنی سزای زیاتر بەسەر ئێراندا دەدات و سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا پشتیوانیی خۆی بۆ بە تیرۆریست لەقەڵەمدانی سوپای پاسدارن دەربڕی. ئورزولا فۆن دێر لاین، سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا ئەمڕۆ سێشەممە لە کۆڕبەندی داڤۆس لە وڵاتی سویسرا رایگەیاند؛ پشتیوانیی دەکات لەوەی کە سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلای ئێران بخرێتە لیستی تیرۆر لە یەکێتی ئەوروپا. ئەو لە پەراوێزی کۆڕبەندەکە بە رۆژنامەوانانی راگەیاند؛ کاردانەوەی ئێران بۆ خۆپیشاندەران و خەڵکی وڵاتەکە دڕندانە و مەترسیدار بوە و مافەکانی مرۆڤی پێشێل کردوە، بۆیە ئەوروپا هەوڵی سەپاندنی سزای نوێ بەسەر کۆماری ئیسلامیدا دەدات. سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا جەختی لەوە کردەوە کە پشتیوانیی لە هەر هەنگاوێک دەکات بۆ ئەوەی یەکێتییەکە ناوی سوپای پاسداران بخاتە لیستی تیرۆرەوە. وتەکانی ئورزولا فۆن دێر لاین لە کاتێکدایە رۆژی دوشەممە زیاتر لە 12هەزار چالاکوانی کورد و ئێرانی نیشتەجێی ئەوروپا لەبەردەم پەرلەمانی یەکێتی ئەوروپا لە شاری ستراسبۆرگ لە فەڕەنسا دژی سوپای پاسداران و کۆماری ئیسلامی ئێران خۆپیشاندانیان کرد و داوایان کرد پەرلەمانی ئەوروپا وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی مامەڵە لەگەل سوپای پاسداران بکات و سزا بدرێت. بە پێی ئەو بەڵگانەی لە ماوەی چوار مانگی ناڕەزایەتییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران تۆمار کراون ، سوپای پاسداران رۆڵی سەرەکیی گێڕاوە لە سەرکوت و کوشتنی خۆپیشاندەران ئەوەش ناڕەزایەتیی نێودەوڵەتیی لێکەوتوەتەوە.
هاوڵاتی بەهای تمەن بەرامبەر دۆلار جارێکی دیکە رو لە دابەزین دەکات و نرخی یەک دۆلار لە ئێران بۆ نزیکەی 42 هەزار تمەن بەرزبوە و یەک مەتر زەوی لە پایتەختی وڵاتەکە 500 دۆلار گران دەبێت. زیاتر لە دو هەفتەیە بەهای هەر دۆلارێک لە ئێران لە سەروی 40 هەزار تمەنەوەیە و ئەمڕۆ سێ شەممەش بەهای یەک دۆلار لە کاتی داخستنی بازاڕەکان بۆ 41 هەزار و 700 تمەن بەرز بوەوە. بەهای یەک یۆرۆ لە ئێران گەیشتە 45 هەزار و 175 تمەن و یەک پاوەن-ی بەریتانیا بۆ 51 هەزار و 115 تمەن بەرز بوەوە. لەگەڵ بەرزبونەوەی دۆلار بەرامبەر تمەن نرخی یەک لیرەی ئاڵتون لە وڵاتە بۆ 22 ملیۆن و 150 هەزار تمەن بەرز بوەوە و نیولیرە-ش نرخی 12 ملیۆن و 950 هەزار تمەنی تۆمار کرد. لە ماوەی 15 رۆژی رابردودا ئێران بەهەموشێویەک هەوڵی داوە رێگریی لە بەرزبونەوەی بەهای دۆلار لە بەرامبەر تمەن بکات و لەو چوارچێوەیەشدا پارێزگاری بانکی ناوەندیی وڵاتە گۆڕدرا بەڵام هەوڵەکان بۆ بەرزکردنەوەی بەهای تمەن سەرکەوتو نەبوە بە تایبەت کە دەسەڵاتی تاران بەهۆی سەرکوت و سێدارەی خۆپیشاندەران کەوتوەتە ژێر فشارە نێودەوڵەتییەکانەوە. هاوکات عەبدوڵڵا ئۆتادی ، ئەندامی ئەنجومەنی روێژکارانی خانوبەرە لە تاران رایگەیاند؛ بەرزبونەوەی بەهای دۆلار لە دو مانگی رابردودا نرخی یەک مەتر زەویی لە تاران لە نێوان پێنج ملیۆن بۆ 20 ملیۆن تمەن بەرز کردوەتەوە.
دەزگای دژەتیرۆری عێراق، ڕایگەیاند: بەهاوکاری دەزگای گشتی دژە تیرۆر چەند داواکارێکیان دەستگیرکردوە ئەمڕۆدەزگای دژەتیرۆری عێراق لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەدا، بەیانی ئەمڕۆ لە پارێزگای کەرکوک هێزەکانیان "تیرۆرستێکیان" دەستگیرکردوە. لە سلێمانی داواکراوێک دەستگیرکراوە ئاماژەی بەوەشکردوە، لەلایەکی دیکەشەوە بەهاوکاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی دژەتیرۆر (CTG)، هێزەکانیان داواکراوێکی دیکەیان بە تۆمەتی "تیرۆر" لە سنوری پارێزگای سلێمانی دەستگیرکردوە. جێی ئامەژەیە 13ی ئەم مانگەش دەزگای دژەتیرۆری عێراق رایگەیاند، هێزەکانیان بە هاوکاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی دژەتیرۆر (CTG) لە قەزاکانی کەلار و بازیان لە سنوری پارێزگای سلێمانی، دو چەکداری داعشیان دەستگیرکردوە کە لەلایەن دادگای عێراقەوە داواکراو بون.
دکتۆر بڕیار ڕەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، سەردانی مەحمود تەمیمی سەرۆکی ئەنجومەنی ڕاژەیی حکومەتی عێراقی کرد و گفتوگۆیان کرد سەبارەت بە دامەزراندنی یەکەمەکانی زانکۆ و پەیمانگە حکومیەکان و هەڵگرانی بڕوانی باڵا. پەرلەمانتارەکەی عێراق ڕاگەیاندوە: ئەنجومەنی ڕاژە نوسراوێکیان بۆ وەزارەتی خوێندنی باڵای عێراق کردوه، ئەوانیش ناردویانە بۆ وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، وەزیری خوێندنی باڵای هەرێمیش ناوەکانی ناردوەتەوە بۆ وەزارەتی خوێندنی باڵای فیدڕاڵ. بەوتەی پەرلەمەنتار بڕیار ڕەشید: خوێندکارانی هەرێم کە خوێندنیان تەواو کردوە لە زانکۆ پەیمانگای حکومی داددەزرێن ، پاش ئەوەی هەفتەی ئایندە ناوەکانیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەنجوومەنی گستی ڕاژەی حکومەتی فیدڕاڵ.
.jpg)
