هاوڵاتی گوتهبێژی وهزارهتی بهرگریی رووسیا، ئیگۆر كۆناشێنكۆڤ زانیاریی لهبارهی چالاكییهكانی سوپای رووسیا لهمیانی جهنگی لهگهڵ ئۆكراینا، بڵاوكردهوهو ڕایگەیاند لهرێگهی چهكی ئێجگار ههستیاری دوور مهوداوه له دهریا و ئاسمانهوه هێرشیان كردووهته سهر سیستمهكانی ئیدارهی سهربازیی و وزه له ئۆكراینا. ئیگۆر كۆناشێنكۆڤ له بارهی هێرشه مووشهكییهكانی رووسیا له ژمارهیهك شاری ئۆكراینا، رایگهیاند: "له ماوهی ٢٤ كاتژمێری رابردوودا هێرشهكانی سوپای رووسیا لهرێگهی چهكی ئێجگار ههستیاری دوور مهوداوه له دهریا و ئاسمانهوه بۆ سهر سیستمهكانی ئیدارهی سهربازیی و وزه له ئۆكراینا بهردهوام بوو. سهرجهم پێگه دهستنیشانكراوهكان كرانه ئامانج". كۆناشێنكۆڤ بانگهشهی ئهوهی كرد كه هێرشهكانی سوپای ئۆكراینا له ههریهك له ئاڕاستهكانی كوپیانسك، لیسیچانكس، میكۆڵایڤ و كریڤی تێكشكێندراون و لهو پێكدادانانهدا زیاتر له ٣٠٠ سهربازی سوپای ئۆكراینا له چالاكی خراون و ژمارهیهكی زۆریش پێداویستیی سهربازیی لهناوبراون. جهختی لهوهش كردهوه لهماوهی ٢٤ كاتژمێری رابردوودا، دوو ناوهندی بهڕێوهبردن، شهش كۆگای سووتهمهنی و ناوهندێكی نۆژهنكردنهوهی پێداویستیی سهربازیی له میكۆڵایڤ لهناوبراون و نۆ فڕۆكهی بێفڕكهوانیش خراونهته خوارهوه. ئیگۆر كۆناشێنكۆ رایگهیاند: "تا ئهمڕۆ ٣٢٣ فڕۆكه، ١٦١ هێلیكۆپتهر، دوو ههزار و ٢٥٦ فڕۆكهی بێفڕۆكهوان، ٣٨٠ سیستمی بهرگریی ئاسمانیی، پێنج ههزار و ٨٥٥ تانك و زرێپۆش، ٨٧١ مووشهكهاوێژی فرهلووله، سێ ههزار و ٤٨٤ تۆپ و هاوهن، شهش ههزار و ٦١٠ ئۆتۆمبیلی تایبهتی سهربازیی سوپای ئۆكراینا لهناوبراون".
هاوڵاتی دوای دیارنەمانیی بڕی ٢ ملیار و ٥٠٠ ملیۆن دۆلار لەدەستەی گشتی باجی عێراق، نێردەی تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق داوادەکات ئەو پارە دزراوانە بگەڕێننەوە بۆ خاوەنی راستەقینەی خۆیان، هەروەها چەند پێشنیازێکیش دەداتە لایەنەکان کە چۆن ئەو پارەیە بۆ خزمەتی هاووڵاتیان بەکاربهێنن. جێنین پلاسخارت، نێردەی تایبەتی سکرتێری گشتیی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق لە تویتێکدا لەبارەی "دزین"ـی 3.7 تریلیۆن دیناری عێراقی، کە دەکاتە نزیکەی 2.5 ملیار دۆلار تویتێکی کرد و تێیدا نووسیویەتی: "عێراق دەتوانێت چی بە پارە دزراوەکانی بکات کە چەندین ملیار دۆلارە؟ بۆ قوتابخانە، نەخۆشخانە، وزە، ئاو و رێگە و هی دیکەش." پلاسخارت هەروەها داواکارییەک لە بەرپرسانی عێراق دەکات و دەڵێت: "ئەو پارانە بگەڕێننەوە بۆ خاوەنی راستەقینەی خۆیان." جێگای ئاماژەیە رۆژی 15ى تشرینى یەکەمى 2022، ئیحسان عەبدولجەبار، وەزیری نەوتی عێراق لە روونکردنەوەیەکدا رایگەیاند: "ئەو کاتەى وەزیرى دارایی بووە بەوەکالەت، لێکۆڵینەوەى لە دزرانى 3.7 ترلیۆن دینارى عێراقى (2.5 ملیار دۆلارى) پارەى باج کردووە لە بانکى رافیدەین و ئەنجامەکەى رادەستى لایەنە پەیوەندارەکان و لیژنەى دارایی پەرلەمانى عێراق کردووە."
هاوڵاتی وتهبێژی تهندروستی سلێمانی رایگهیاند: ئهو منداڵهی ورچهكهی چاڤیلاند پهلاماری دا تهندروستی جێگیره. سامان شێخ لهتیف وتهبێژی تهندروستی سلێمانی به هاوڵاتی راگهیاند: ئهو منداڵهی ورچهكهی چاڤیلاند پهلاماری دا لهنهخۆشخانهی شار نهشتهرگهری بۆ كراو لهئێستادا تهندروستی جێگیره. وتیشی: دهبێت ئهمشهو ئهو منداڵه له نهخۆشخانه بمێنێتهوه، بهڵام تائێستا بهگشتی تهندروستی جێگیرهو لهژێر چاودێرییدایه.
ئێوارهی ئهمڕۆ دووشهممه 2022/10/17 نێچیرڤان بارزانی، سهرۆكی ههرێمی كوردستان، له ڕێوڕهسمی دهرچوونی خولی بیست و حهوتی زانكۆی دهۆكدا بهشدار بوو و وتاریكی دهربارهی خوێندن و پهروهرده ئاراستهی دهرچووان و ئامادهبووان كرد. نێچیرڤان بارزانی دووپاتی كردهوه كه ههرچهنده ژمارهی دهرچووان و پێویستیی بازاڕی كار هاوسهنگ نین و ڕهنگه ههمووان نهتوانن زوو كار بدۆزنهوه، بهڵام نابێ دهرچووان بێهیوا ببن، بهڵكو دهبێ بهردهوام تواناكانیان پێشبخهن، بۆ ئهمهش لهوانهیه ههندێكیان بتوانن خۆبهخشانه له ڕێكخراوهكانی كۆمهڵگهی مهدهنی كار بكهن تا باشتر خۆیان پێبگهیهنن و شانسی دۆزینهوهی كاریان زیاتر بێت. ههروهها به بیری دهرچووانی هێنایهوه ههرگیز وا بیر نهكهنهوه كه به تهواوكردنی زانكۆ ئیتر پێویستی و ههوڵدانیان بۆ فێربوون كۆتایی دێت، چونكه فێربوون و فراوانكردنی ئاستی زانین و تێگهیشتن دنیانبینیی مرۆڤ، ههرگیز كۆتایی نایهت و تاكو مرۆڤ زیاتر بزانێت، باشتر لهوه تێدهگات كه هێشتا زۆری ماوه بزانێت. بۆیه پێویسته دهرچووان بهردهوام ئاستی فێربوون و زانین و شارهزایییان بهرزتر بكهنهوه و ببنه چرایهك بۆ ڕووناككردنهوهی دهوروبهریان. سهرۆك نێچیرڤان بارزانی ئاماژهی بهوه كرد كه پێشكهوتنی خێرای زانست وتهكنهلۆژیا وای كردووه ژیانیش زۆر خێرا پێشبكهوێت، ئهوهش پێویست دهكات مرۆڤ لهگهڵ ئهو پێشكهوتنانهی سهردهم پێشكهوێت و خۆی نوێ بكاتهوه. ههروهها گوتی: ئهوه وهك تاكهكهس ئهركی ئێوهیه و وهك سیستمی پهروهرده و خوێندن و فێركردنیش ئهركی لایهنه پهیوهندارهكانه. ههر لهمبارهیهوه جهختی لهوه كردهوه كه: ئهمه بۆ ئێمه پێویستییهكی ژیانییه و وهك پێشتیرش گوتوومانه كلیلی سهركهوتن، سیستمێكی باشی پهروهردهیه. چونكه به تهنیا سیستمێكی باشی پهروهرده دهتوانێت ئێستا و داهاتوومان مسۆگهر و گهشتر و باشتر بكات و كۆمهڵگهیهكی پێشكهوتوو بنیات بنێت و گوتی: زانین و زانست و فێربوون، هێزێكی لهبننههاتووه، ئهو هێزهی كه ئێستا و داهاتوومان دهپارێزێت. نێچیرڤان بارزانی ههروهها دووپاتی كردهوه كه وێڕای ههموو پێشكهوتنهكان هێشتا زۆر كار ماوه له كوردستان بكرێت و دهبێ له زۆر باری جیادا بنیات بنێین، ههر له بنیاتنانی مرۆڤ و مرۆڤسازییهوه تا دهگاته سوودوهرگرتن له ههموو دهوڵهمهندییهكانی وڵات. بایهخدانی زیاتریشی به خوێندنی پیشهیی و كردنهوهی ئامادهیی و پهیمانگه و كۆلێژی پیشهیی به پێویست زانی. بۆ دروستكردنی هاوسهنگیی نێوان بازاڕی كار و بوارهكانی خوێندنیش، دووپاتی كردهوه كه دهبێ سێگۆشهی (حكوومهت ـ بازاڕ ـ زانكۆ) پێكهوه هاریكار و ههماههنگ بن. ههروهها جهختی له پێویستیی سوودوهرگرتن له دهوڵهمهندیی سروشتی و مرۆیی و پتهوكردنی ژێرخانی كشتوكاڵی، گهشتیاری و پیشهسازی و بایهخدان به كار و بزنسی ئۆنلاین كردهوه. سهرۆكی ههرێم جهختی لهوه كردهوه كه هێز و لایهنه عێراقییهكان دهبێ وانه و پهند له ههڵهكانی ڕابردوو وهربگرن، حكوومهتی نوێی عێراقیش دهبێ دۆخی وڵات واقعیانه و وهك خۆی ببینێت و كێشهكان چارهسهر بكات، بهتایبهتی كێشهكان لهگهڵ ههرێمی كوردستان كه ئهمهی به كلیلی ئارامی و سهقامگیریی عێراق له قهڵهم دا.
هاوڵاتی بانكێك ئیفلاسبوونی خۆی رادهگهیهنێت و ئامادهش نیه پارهش بۆ هیچ كهس و لایهنێك بگهرِێنێتهوه. د.نهرمین مهعروف غهفور، ئهندامی لیژنهی دارایی پهرلهمانی عێراق، بە هاولآتی راگهیاند: بابهتی ئیفلاسبوونی بانكی (دیجله و فورات)، كێشهیهكی گهورهی دروستكردووه لهو شارانهی كاری لقی ههبووه، ئهو بانكه بانكێكی ئیسلامییه و ههشت لقی ههبووه له عێراق، كه دووانیان له ههولێر و سلێمانی بووه. وتیشی "ئهم بانكه له (2016)هوه تووشی قهیرانی نهختینه بووه و نهتوانیووه كارهكانی خۆی باش بهڕێوه ببات، بۆیه خراوهته ژێر چاودێری بانكی ناوهندییهوه، بهڵام سهرباری ئهوهی تووشی بووه بهردهوام بووه له مامهڵهكان له پێدانی قهرز و وهرگرتنی ئهسپاردهی بانكی تاوهكو مانگی 12ی ساڵی رابردوو". د.نهرمین مهعروف، ئاماژهی بهوهشیدا "یهكێك له مامهڵهكارانی سهرهكی بانكی (دیجله و فورات)، زانكۆی گهشهپێدانی مرۆییه له سلێمانی، ئهم زانكۆیه پارهیهكی زۆری وهك داهاتی زانكۆكهی ئهسپاردهی ئهم بانكه كردووه و ماوهی 13 ساڵه حسابی بانكیان تێیدا ههیه". باسی لهوهشكرد "بانكی (دیجله و فورات) له مانگی یهكی ئهمساڵ به نووسراوێك ههموو مامهڵهكانی دانان و راكێشانی پارهی له ههموو لقهكانی راگرتووه، بۆیه لهدوای مانگی یهكی ئهمساڵهوه زانكۆی گهشهپێدانی مرۆیی له سلێمانی، نهیتوانیووه پاره له ههژماری بانكییهكهی رابكێشێت". ئهو پهرلهمانتاره ئهوهشی خستۆتهڕوو "بههۆی ئهو بابهتهوه زانكۆی گهشهپێدانی مرۆیی تووشی قهیرانی دارایی بووه، لهمانگی یهكی ئهمساڵهوه نهیتوانییوه خهرجییهكانی خۆی دابین بكات، بۆیه لهمانگی 8ی ئهمساڵ ئهم زانكۆیه به نووسراوێك داوایان لهمن كردووه وهك پهرلهمانتار بهدواداچوون بۆ ئهو كێشهیهیان بكهم، بۆ ئهوهی بتوانن پارهكهیان لهو بانكه وهربگرنهوه، لهكاتێكدا له ئێستادا بانكهكه ئاماده نیه هیچ پارهیهك بگێڕێتهوه بۆ ئهسپارده بانكییهكانی". د.نهرمین مهعروف، هێمای بۆ ئهوهشكردووه "بۆ ئهم مهبهسته ئهمڕۆ دووشهممه (17ی ئۆكتۆبهری 2022)، نووسراوێكم ئاڕاستهی لیژنهی دارایی پهرلهمان كرد، كه خۆشمم ئهندامم تێیدا، چونكه ئهم كێشهیه پهیوهندی به كۆمهڵێ خهڵكی زۆرهوه ههیه لهسهر ئاستی عێراچ نهك تهنها زانكۆیهك، بهدڵنیاییهوه مافی ههزاران مامهڵهكاری بانكهكهیه كه ههموو پارهكهیان بۆ بگهڕێندرێتهوه". ئهو پهرلهمانتاره كوردهی ئهنجومهنی نوێنهرانی عێراق، جهختیشی كردهوه "لهبهر رۆشنایی نووسراوهكهی من بۆ لیژنهی دارایی، سهرۆكی لیژنهی دارایی پهرلهمانی عێراق نووسراوێكی ئاڕاستهی بانكی ناوهندی كردووه، بۆ رونكردنهوهی رێكارهكانی چۆنیهتی مامهڵهكردن لهگهڵ ئهو بانكانهی كه ئیفلاسبوونی خۆیان راگهیاندووه، بهمهبهستی گێڕانهوهی ماف بۆ خاوهن ئهسپارده بانكییهكان". رونیشیكردهوه "ئێمه له لیژنهی دارایی چاوهڕێی وهڵامی بانكی ناوهندی دهكهین، سهبارهت بهم پرسه كه ئهمه بابهتێكی گرنگه و پهیوهندی ههیه به مافی مامهڵهكارانی ئهو بانكه و ههموو بانكه هاوشێوهكانی، كه ئیفلاسبوونی خۆیان راگهیاندووه".
بەهۆی بڕینی ئینتەرنێت لە ئێران زیانی بە زۆربەی کار و بازاڕە ئۆنلاینەکان دەگات و هەزار کاریش رادەگیرێن. پێگەی (ئیقتیساد 24) لە ئێران بڵاوی کردوەتەوە بڕینی ئینەترنێت و فیلتەرکردنی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان بە هۆی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتیی لە وڵاتەکە لانیکەم 350 هەزار کار و پیشەی نەهێشتوە و پێدەچێت شەوپۆلێکی بێکاریی رو لە وڵاتەکە بکات. پسپۆڕانی ئابوریی ئێران ئاماژەیان بەوە کردوە کە لەناوچونی ئەو کارانە زیان بە گەشەی ئابوریی وڵاتەکە دەگەیەنێت. ئیقتیساد 24 رونی کردوەتەوە حکومەت لە ئەنجامی سیاسەتێکی هەڵەدا پەنای بۆ بڕین و فیلتەرکردنی هێڵەکانی ئینتەرنێت کردوە لە کاتێکدا سیستمی ئابوریی جیهان بەرەو ئۆنلاینبونی تەواوەتیی دەڕوات. پێشتر بڵاو کرابوەوە بڕینی ئینەرنێت زیانی بە 400 هەزار فرۆشگای ئۆنلاین لە ئێران گەیاندوە و لە هەر کاتژمێرێکدا نزیکەی 150 دۆلار زیان بەو فرۆشگایانە گەیشتوە.
یەکێتی ئەوروپا سزا بەسەر بەرپرسی کۆماری ئیسلامی ئێران و چوار دامەزراوەی وڵاتەکەدا دەسەپێنێت کە ژمارەیەکیان بەرپرسیاری سەرەکیی سەرکوتی خۆپیشاندانەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بون. رۆژی دوشەممە وەزیرانی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا بڕیاریان دا بە سزادانی 11 بەرپرسی پۆلیس و هێزە ئەمنی و سەربازییەکانی ئێران و چوار دامەزراوەی دەسەڵات لە وڵاتەکە. بە پێی راگەیەنراوی یەکێتی ئەوروپا هەر یەکە لە دامەزراوەکانی پۆلیسی ئەخلاق و فەرماندەیی هێزە ئەمنییەکان و ناوەندی بەرگریی ئەلیکترۆنی و ناوەندێکی پشتیوانیی سەر بە سوپای پاسدارانی سزا داوە. لەو 11 بەرپرس و فەرماندەیەی ئێران کە سزا، دروان پێنج فەرماندەی پۆلیس لە شارەکانی سنە و دیواندەرە و سەقز و بۆکان بەهۆی سەرکوت و کوشتنی خۆپیشاندەران لە رۆژهەڵاتی کوردستان سزایان بەسەردا سەپێنراوە. پێشتر پەرلەمانی یەکێتی ئەو ئەوروپا رایگەیاندبو کە سەرجەم وڵاتانی ئەندام رێککەوتون لەسەر سەپاندنی سزا بەسەر بەرپرسان و دامەزراوەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران کە تەنها پێویستە وەزیرانی دەرەوە بڕیاری کۆتایی لەو سزایانە بدات. بە پێی ئەو سزایانە گەشتی ئەوروپا لە سەرجەم ئەو 11 بەرپرسەی ئێران بۆ وڵاتانی ئەوروپا قەدەغە دەکرێت و دەست بەسەر سەروەت و سامانی ئەو بەرپرسانەشدا دەگیرێت.
.jpg)
هاوڵاتی كونسوڵی گشتی ئهمهریكا له ههرێمی كوردستان نیگهرانه له دهستگیركردن و ڕاگرتنی ڕۆژنامهنوسان بهتۆمهتێك كه پهیوهسته بهكاری ڕۆژنامهنوسیانهوه. دهقی پهیامهكهی ئێرڤن هیكس كونسوڵی گشتی ئهمهریكا له ههرێمی كوردستان برهودان به دیموكراسی و مافهكانی مرۆڤ و ئازادی ڕاگهیاندن له كاره ههره له پێشهكانی كونسوڵخانهی گشتی ئهمهریكان له ههرێمی كوردستانی عێراقدا. ئهو كاره له پێشانه به شیوهیهكی كاریگهر به دیدێن له ڕێی كاردكردنهوه له گهڵ هاوبهشهكانمان له حكومهت و كۆمهڵگای مهدهنی و ئهو پێكهاتانهی بهپێی پێویست نوێنهرایهتی نهكراون و ڕێكخراوه دینیهكان و ههروهها دهزگاكانی ڕاگهیاندن بۆ هاندانی حكومهتی ههرێمی كوردستان له دڵنیابوون لهوهی كه بنهما و بهها دیموكراسیهكان بناغهن بۆ میدیای ئازاد و ئازادی كۆبونهوهی ئاشتیانهو ڕێگرتن له توندوتیژی لهسهر بنهمای جێندهری و دهرفهتی یهكسان بۆئهو كۆمهڵگایانهی كه بهپێی پێویست نوێنهرایهتی نهكراون و لێپرسینهوه لهوانهی له توندوتیژی دژی ژنان تێوهگلاون. كونسوڵخانهی گشتی ئهمهریكا له ههرێمی كوردستانی عێراقدا نیگهرانه له دهستگیركردن و ڕاگرتنی ڕۆژنامهنوسان بهتۆمهتێك كه پهیوهسته بهكاری ڕۆژنامهنوسیانهوه. نیگهرانیهكانمان سهبارهت بهو ههواڵانهشه كه باس له دهستگیركردنی ڕۆژنامهنوسان بهبێ هۆ و بهبێ دادگاییكردنی دادپهروهرانهو ههروهها پهلاماردان و ههڕهشه و یانیش پشكنینی ئامێره ئهلیكترۆنیهكانیان به بێ ههبوونی فهرمان دهكهن. بهههمان ڕاده نیگهرانی ئهوهشین كه ههندێك ڕۆژنامهنوس و كهناڵی ڕاگهیاندنی دیاریكراو، بهتایبهتیش ژنان و ئهوانهی سهر بهو كۆمهڵگایانهن كه بهپێی پێویست نوێنهرایهتی نهكراون، رێگهیان پێنادریت بهشداری كۆنگرهی ڕۆژنامهنوسی ڕهسمی بكهن و یانیش زانیاری یاسایی دژیهكیان پێدهدرێت كه ئاستهنگ دهخاته بهردهم پرۆسهی خۆ تۆماركردنیان. چاوهڕوانیمان له حكومهتی ههرێمی كوردستان جێبهجێكردنی یاسای بهدهستهێانی زانیاریه بۆ هاندانی بهرپرسیارێتی و بههێزكردنی توانای ڕۆژنامهنوسان بۆ بهدهستهێانی زانیاری له وهزارهتهكانهوه.
هاوڵاتى لهڕاگهیهندراوێکدا عهمار حهكیم جارێكی دیكه جهخت دهكاتهوه، رهوتهكهی بهشداری له حكومهتی نوێی عێراق ناكات. بهگوێرهی راگهیهندراوێكی نووسینگهی عهمار حهكیم، سهرۆكی رهوتی حیكمه، له كۆبوونهوهیهكدا لهگهڵ محهمهد شیاع سوودانی، راسپێردراو بۆ پێكهێنانی حكومهتی نوێی عێراق، عهمار حهكیم جهختی كردووهتهوه، کە رهوتهكهی له حكومهتی داهاتوودا بهشدار نابێت. راگهیهندراوهكه ئاماژهی بهوهشداوه، سوودانی سهردانی حهكیمی كرد و له دیدارهكهدا سهرۆكی رهوتی حیكمه دووپاتیكردهوه، پێویسته تیمی حكومهتی داهاتوودا یهكگرتوو بێت و له كهسانی پسپۆڕ و لێهاتوو و دهستپاك و شارهزا له ئیدارهدانی وڵات پێكبێن. بەگوێرەی راگەیەندراوەکە، لهو دیدارهدا جهخت له گرنگیی دهستنیشانكردنی ئهولهویاتهكان كرایهوه، کە پێویسته حكومهتی داهاتوو حكومهتی خزمهتگوزاری بێت و لهئاست پێویستییهكانی هاووڵاتییاندا بێت و گرنگی به راستكردنهوهی ههڵهی حكومهتهكانی پێشوو بدات، هەروەها پارێزگاری له سهروهری عێراق بکات.
.jpg)
هاوڵاتی وهزیری دهرهوهی عێراق رایدهگهیهنێت، عێراق دژی شهڕ و سیاسهتی خۆسهپاندن و ئابڵوقهدانی گهلانه. له راگهیهندراوێكی وهزارهتی دهرهوهی عێراقدا هاتووه، فوئاد حوسێن وهزیری دهرهوهی عێراق پێشوازی له ئیلبرۆس كۆتراشیف باڵیۆزی رووسیا له عێراق كردووهو له دیدراێكدا گفتوگۆیان لهبارهی پهیوهندییه دووقۆڵییهكانی ههردوو وڵات كردووه. ئاماژە بەوەکراوە لهدیدارهكدا وهزیری دهرهوهی عێراق رایگهیاندووه، عێراق بێبهش نییه له كاریگهرییه خراپهكانی شهڕ، بۆیه بهههموو جۆرێك دژی شهڕ و سیاسهتی خۆسهپاندن و سزای ئابوورییه بهسهر گهلاندا بسهپێنرێت و دووپاتیكردووهتهوه، بهردهوامبوونی شهڕ له ئۆكرانیا قهیرانهكانی ئاسایش و وزهو ئابووری و ئاسایشی خۆراك لهجیهاندا زیاتر قووڵ دهكاتهوه. لهبهرامبهردا باڵیۆزی رووسیا بهبۆنهی ههڵبژاردنی سهرۆككۆمار و راسپاردنی سهرۆك وهزیرانی عێراق بۆ پێكهێنانی حكومهتی نوێ، پیرۆزبایی له گهلی عێراق كرد و هیوای سهركهوتنی بۆ خواستن.
هاوڵاتی هاوسەرۆکی کۆدار ڕایگەیاند، گەلانی رۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران پشت بە هیچ هێزێک نابەستن، بە هێزی خۆیان بۆ ئازادی تێدەکۆشن و وتیشی، ئەگەر دەوڵەتی ئێران گوێ لە گەل بگرێت ئەوا دەتوانێت بە شێوەیەکی دیموکراسییانە کێشەکان چارەسەر بکات. گوڵان فەهیم لە دیداریکدا لەگەڵ ئاژانسی فورات ڕایگەیاند، ماوەیەکی زۆرە خۆپیشاندانەکان بەردەوامن. هەزاران کەس لە جیهاندا پشتیوانی لەم بەرخۆدانە دەکەن. بەتایبەتی بە پێشەنگایەتیی ژنان لە سەرتاسەری جیهاندا چەندین چالاکی جۆراوجۆر بۆ پشتیوانیکردن بەڕێزەوە سڵاو لە ژنان و هەموو ئەو کەسانە دەکەین، کە بەشدارییان لەو چالاکییانەدا کردووە. هاوسەرۆکی کۆدار ڕایگەیاند، ئەوەی رێگەدەدات سەرکەوتن و بەرخۆدانی تێکۆشان مسۆگەر و زامن بکرێت، یەکگرتنی گەلانە و بەردەوامیی دا وتیشی: ئەو خۆپیشاندانانە، کە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران دەستیانپێکرد و ئەم هەڵوێستە بەرەنگارانە و تێکۆشەرانە، کە لە لایەن ژنان و گەلانەوە ئەنجامدرا، دەکرێت بڵێین، جارێکی تر هیوای ئازادی، یەکسانی، تێکۆشان و هیوای ژیانێکی پڕ لە مانای زیندوو کردەوە. بۆیە دەبینین لە هەموو شوێنێکی جیهاندا ورە و ڕۆح، پەرۆشی، جۆش و خرۆشێکی گەورە هەیە، چونکە هەمووان ئازادیی خۆیان لەم هەڵوێستە خۆڕاگر و تێکۆشەرانەی گەلی ڕۆژهەڵات و ئێراندا دەبینن. ئاماژەی بە کۆبوونەوەی ژنان و گەلان لە دەوری دروشمی ‘ژن، ژیان، ئازادی’ کرد و وتی: ئەم دروشمە تەنها لەسەر یەک بنەما بەرز نەکراوەتەوە، بەڵکو هاوکات گوزارشت لە فەلسەفە و ئایدۆلۆژیا و پارادایمی ژیانێکی نوێ دەکات، بۆیە هەر چەندە ڕاپەڕین بە داخوازیی ئازادیی ژنان دەستی پێکرد، بەڵام لە بنچینەدا ڕاپەڕینی داخوازیی ئازادی کۆمەڵگایە، ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران سەرکەوتنێکە لەسەر بنەمای هەموو کۆمەڵگا، واتە ئەوە کراوە بە ئامانج. ئەمە بابەتێکی زۆر گرنگە. هاوکات لە بەهاریی عەرەبی، کە لە ساڵی ٢٠١٠ – ٢٠٢٢ لە وڵاتانی عەرەبی دەستی پێکرد گۆڕانکاریی بەرچاو ڕوویاندا. ئەمڕۆ هەمان شت لە پێشەنگایەتیکردنی ژنان دا لە ڕۆژهەڵات و ئێران دەبینین. وەک دەزانرێت لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٠دا گەنجێکی تونسی خۆی لە دژی دەسەڵات سوتاند. لەوانەیە کەسێک بێت، بەڵام لە ئەنجامدا لە بەرامبەر دەسەڵاتدا جەستەی خۆی سوتاند. گەل لە دژی دەسەڵات داوای ئازادیی خۆیان دەکەن و بۆ ئەوە ڕادەپەڕن. هەرچەندە لە وڵاتانی عەرەبیدا گۆڕانکارییەکی بەرچاو ڕوویدا، بەڵام لەبەر ئەوەی لە بنەڕەتدا ئازادی ژن و کۆمەڵگا ڕووی نەدا گۆڕانکاری لە سیستم دا ڕووی نەدا. گوڵان فەهیم ڕاشیگەیاند: خەڵکی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەزانن، کە داواکارییەکی تاکلایەنە بەس نییە. بۆ ئەم مەبەستەش بەگشتی لەسەرانسەری ڕۆژهەڵاتدا، داوای گەلان بە شێوەیەکی بەرفراوان لەسەر بنەمای ئازادی بەرەوپێش دەڕوات. ڕژێمی ئێران توانیی ئەو خۆپیشاندان و ڕاپەڕینانە، کە لە ساڵانی ڕابردوودا ئەنجامدران، سەرکوت بکات، تا ڕادەیەکیش ئەنجامێکی بۆ خۆی لێوەرگرتن، بەڵام لە خۆپیشاندانەکانی ئەمجارەدا، بەهۆی ئەوەی، کە هەموو نەتەوەکانی ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە یەک دەنگی تێدەکۆشن و بەش و پێکهاتەکانی کۆمەڵگا ناڕەزایی خۆیان لە دژی ڕژێمی ئێران دەردەبڕن، ئەوە دەبێتە هۆی گۆڕانکاریەکی زۆر گرنگ. لە قسەکانیدا هاوسەرۆکی کۆدار باسی لەوەشکرد: ئەگەر ئەمڕۆ هەموو بەشێكی كۆمەڵگە جێگای خۆیان لەخۆپیشاندان و چالاكیە ناڕەزایەتیەكاندا دەگرن، دەبێت بزانین كە ئەوە بەهۆی قەبوڵ نەكردنی رژێمی ئێرانە. وەكو نموونە، ژن، گەنج، كرێكار، مامۆستا، خوێندكار هەموویان لەو رژێمە ناڕازین. مرۆڤ دەتوانێت بڵێ كە هەموو بەشەكانی كۆمەڵگە نارازیبوونێكی زۆر گەورەیان لەبەرامبەر بە رژێم هەیە. هاوسەرۆكی كۆدار بەبیریهێنایەوە كە دەوڵەتی ئێران جارێكی تر هەوڵدەدات ناڕازیبوونەكان بەهێزە دەرەكیەكانەوە ببەستێتەوە و بەو شێوەیە دەیەوێت هێرشەكانی بۆ سەر رەوایەتی پێ بدات. فەهیم ووتیشی؛ پێویستە بزانین، ئەو تێكۆشانەی ئەمڕۆكە بەناڕازیبوون و بڕیاری ئازادی گەل گەیشتووەتە ئاستێك، لەبەر ئەوەش گەل ئەمڕۆكە بە جەسارەت و ئازایەتی پڕ مەزننەوە لەكۆڵان و لەسەر شەقامەكان تێدەكۆشێت. گەل دەیەوێت ئەنجامێك بەدەست بهێنێت و بۆ ئەوەش تێكۆشانی خۆی بەردەوام دەكات و زۆر قۆربانی دراوە. بەڵام گەلەكەمان دەزانێت كە سەركەوتن بەبێ قوربانی بەدەست نایەت. ئەو تێكۆشانەی گەل، زۆر بەنرخە و لەگەڵ خۆشیدا سەركەوتنی مەزن بئافرێنێت. هاوسەرۆكی كۆدار دەستنیانشی كرد كە بابەتی هەرە گرنگ و ئەساسی لەو سەرهەڵدانەشدا ئەوەیە كە گەل لەرۆژهەڵاتی كوردستان و ئێران پشت بەهیچ هێزێك نابەستن و رایگەیاند؛ بەپێچەوانەی ئەوە پشتی بەهێزی خۆی بەستووە و لەسەر ئەساسی زانابوونی پاراستنی خۆیی تێكۆشانی جەوهەری خۆی دەكات. گەل هیچ كاتێك رێگەی توندوتیژی تاقی نەكردۆتەوە، بەڵام كاتێك رژێمی ئێران چارەسەركردنی كێشەكان بەبنەما نەگرێت، گەلیش بۆ ئەوەی داواكاری خۆی بداتە قەبوڵكردن، ماف و ئازادی خۆی بەدەستبخات، چ شێوەیەك لەتێكۆشان پێویست بكات بەگوێرەی ئەوە تێدەكۆشێت. بۆیەش تێكۆشان و بەرخۆدان و رێبازی چالاكی گەل رەوایە. ئەگەر رژێمی ئێران لەسەر رێبازی چارەسەركردن راوەستەی كردبا یا خود رای گەلی بەئەساس وەربگرتبا، دەتوانرا كێشە و پرسەكانی گەل بەشێوەی دیموكراتیك چارەسەر بكردبا.
هاوڵاتی وهزیری بهرگریی سعوودیه، شازاده خالید بن سهلمان ئاشكرایكرد هۆكاری بڕیارهكهی ئۆپیك پڵهس تهنها ئابوورییه و سهریان سووڕماوه لهوهی كه بههۆی بڕیارهوه سعوودیه به پشتیوانییكردنی رووسیا دژی ئۆكراینا تاوانبار كراوه. خالید بن سهلمان له ههژماری خۆیهوه له تۆڕی كۆمهڵایهتی تویتهر پهیامێكی بڵاوكردهوه و تێیدا رایگهیاند: "سهرمان سووڕما لهوهی كه تاوانباركراین به پشتیوانییكردنی مۆسكۆ له جهنگی ئۆكراینا-رووسیادا. جێگهی خۆیهتی باسی ئهوه بكهین كه ئهم لێدوانه بێ بنهمایانه لهلایهن حكوومهتی ئۆكرایناوه سهرچاوه ناگرن. ئهگهرچی بڕیارهكهی ئۆپیك پڵهس تهنها هۆكاری ئابووریی ههیه بهڵام ههندێك كهس سعوودیه به پشتیوانییكردنی رووسیا تاوانبار دهكهن". بن سهلمان ههروهها رایگهیاندووه: "ئێرانیش ئهندامی ئۆپیكه، ئهمه بهو مانایه دێت كه سعوودیه به ههمان شێوه پشتیوانیی ئێرانی كردووه؟". رۆژی ٥ی تشرینی یهكهم وهزیرانی وزه و نهوتی رێكخراوی ئۆپیك پڵهس كه له وڵاتانی ئهندامی ئۆپیك و ژمارهیهك وڵاتی دهرهوهی رێكخراوهكه پێكدێت له ڤیهننا پایتهختی نهمسا، بڕیاریان دا له مانگی تشرینی دووهمهوه بڕی رۆژانهی بهرههمهێنانی نهوت دوو ملیۆن بهرمیل كهم بكهنهوه.
هاوڵاتی بەگوێرەی راپۆرتێکی بلومبێرگ، سەرۆکی نوێی حکوومەتی سوید کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو دەستبەکاربێت، خواستی خۆی بۆ جێبەجێ کردنی رێککەوتنێک لەگەڵ تورکیا بۆ رادەستکردنەوەی ناڕازییەکورد کان راگەیاند، ئەوەش لە بەرامبەر ڕازی بوونی ئەنقەرە بە ئەندامێتی ستۆکهۆڵم لە ناتۆ. ئاژانسی هەواڵی بلومبێرگ بڵاوی کردووەتەوە کە ئولف کریستێرسۆن کە بڕیارە هەفتەی داهاتوو وەکوو سەرۆک وەزیرانی نوێی سوید سوێندی یاسایی بخوات، ڕایگەیاندووە کە ڕێز لە ڕێککەوتنی نێوان سوید و تورکیا دەگرن سەبارەت بە ئەندامێتی ئەو وڵاتە لە ناتۆ. سوید و فینلاند لە مانگی حوزەیرانی رابردوودا بە سەرپەرشتیی ناتۆ، رێککەوتنێکیان لەگەڵ تورکیا واژۆ کرد، بەپێی ئەو رێککەوتنە تورکیا رازی دەبێت بە ئەندامبوونیان لە ناتۆ لە بەرامبەر بەڵێنی ئەم دوو وڵاتە سەبارەت بە هەڵگرتنی گەمارۆی چەک لەسەر تورکیا و رادەست کردنەوەی ئۆپۆزیسیۆنی تورکیا بە تایبەت کوردەکان. لە کۆی 30 وڵاتی ئەندامی ناتۆ، 28 وڵات لەسەر ئەندامێتی سوید و فینلاند رێککەوتوون، بەڵام تورکیا و هەنگاریا تا ئێستا رێککەوتنی کۆتایی خۆیان رانەگەیاندووە. کریسترسۆن ڕایگەیاندووە کە ئێمە ئەم بەڵێنانە جێبەجێ دەکەین، کە پەیوەندییان بە سوید و فینلاندەوە هەیە. جەختیشی لەوە کردەوە کە پەیوەندیی لە نێوان ئەم سێ وڵاتەدا (تورکیا،فینلاند و سوید) لە ئاستێکی بەرزدایە و پرۆسەکە بە باشی دەڕواتە پێش.
هاوڵاتی سەرچاوەیەکی سوپای پاسداران ئاشکرای دەکات لە روداوی زیندانی ئێڤین لانیکەم حەوت زیندانیی بە تەقینەوەی مین کوژراون و سەرچاوە فەرمییەکانیش دەڵێن ئاگرکەوتنەوەی ئەو زیندانە چوار کوژراو و 61 برینداری لێکەوتەوە. پێگەی مەشرق نیوز کە نزیکە لە سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاندوە؛ شەوی شەممە لەگەڵ ئاگرکەوتنەوە لە زیندانی ئێڤین حەوت بەندکراو کە ویستویانە لە بەشی باکوری زیندانەکە هەڵبێن کەوتونەتە ناو مین و بەهۆی تەقینەوەی مینەکان کە بۆ پارێزگاریی لە زیندانەکەیە، کوژراون. بڵاوبونەوەی ئەو هەواڵەش لە کاتێکدا کە بەرپرسانی زیندانەکە رایانگەیاندوە رودواەکە بەهۆی ئاگرکەوتنەوە لە بەشی درومانی زیندانی ئێوین رویداوە و چوار کەس بە هۆی دوکەڵی ئاگر خنکاون و 61 کەسیش بریندارن کە دۆخی چوار کەسیان ناجێگرە.
هاوڵاتی لهڕاگهیهندراوێکدا هەپەگە ڕایگەیاند، لە ئەنجامی چالاكیی گەریلاكانی ئازادیی كوردستاندا لە ناوچەكانی بەرخۆدان پێنج سەربازی داگیركەری تورك كوژراون و دوو سەربازی تریش بریندار بوون، هاوكات سەنگەرێك و فڕۆكەیەكی سیخوڕیش تێكشكێندراون. ئەمڕۆ ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنیی هێزەكانی پاراستنی گەل-هەپەگە لە ڕاگەیەنراوێكدا ئاماری چالاكییەكانی گەریلاكانی ئازادیی كوردستانی لە نێوان دوێنێ و ئەمڕۆ لە ناوچەكانی بەرخۆدانی زاپ و خواكورك بڵاوكردەوە. لە ڕاگەیەنراوەكەی هەپەگەدا هاتووە، “لە ئەنجامی چالاكیی هێزەكانماندا پێنج داگیركەر سزادران و دوو داگیركەریش برینداربوون، لەهەمان كاتدا سەنگەرێك و فڕۆكەیەكی سیخووڕیش تێكشكێندران”. هەر بەپێی ڕاگەیەنراوەكەی هەپەگە، “سوپای داگیركەری تورك هەرێمەكانی بەرخۆدانی ١٦ جار بە بۆمبی قەدەغەكراو و چەكی كیمیایی و دەیان جار بەتۆپ، تانك، هاوەن و چەكی قورس بۆردوومان و تۆپباران كردووە”.
