ئیدی کۆهن، نووسەر و رۆژنامەنووسی ئیسرائیل، باسی رۆژاڤا و رۆژهەڵاتی کوردستان دەکات و دەڵێت: هەموویان پاڵەوانن و دەبێت دەوڵەتیان هەبێت.
لە چوارچێوەی هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ ڕێگرتن لە هەڵگیرسانی ململانێیەکی سەربازیی بەرفراوان لە نێوان سوپای عەرەبیی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات، بڕیارە ڕۆژی شەممە تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سووریا، لە شاری هەولێر لەگەڵ مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کۆببێتەوە. هەینی، 16ـی کانوونی دووەمی 2026، چەند سەرچاوەیەک بە رۆژنامەی ئەلمۆنیتەریان ڕاگەیاند: سبەی لە شاری هەولێر، هەر یەکە لە تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمەریکا بۆ سووریا لەگەڵ مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات کۆدەبێتەوە. بە گوێرەی سەرچاوەکە، کۆبوونەوەکەی نێوانیان بە نێوەندگیریی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستانە، هەروەها ئامانج لە کۆبوونەوەکە تاوتوێکردنی دۆخی سووریا و ڕێگەگرتنە لە پەرەسەندنی گرژیی زیاتر لە نێوان سوپای عەرەبیی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات.
دەزگای ئاسایشی هەرێم دەڵێت، هەڤاڵ فارس بە مادەی 240 لە یاسای سزادانی عێراقی راگیراوە. هەر کەسێک فەرمانبەری حکومی بێت یان راسپێردڕابێت بۆ خزمەتی گشتی و سەرپێچی لە کارەکەی بکات دەکرێت بەم مادەیە دەستگیربکرێت و سزا بدرێت. سزاکەی چییە؟ ئەگەر لەکاتی دادگاییکردن سەلمێنرا سەرپێچی لە پیشەکەی کردووە سزا دەدرێت بە زیندانیکردن کە لە شەش مانگ زیاتر نەبێت، یان پێبژاردن کە لە 100 دینار زیاتر نەبێت. تێبینی: سزای پێبژاردنەکە بە چاپی کۆنی دراوی عێراقی دیاریکراوە کە دەکاتە 15 هەزار دینار.
ئاسایشی سلێمانی راگەیێندراوێکی لەبارەی مامۆستا ئایینییەکەی گەڕەکی راپەڕین بڵاوکردەوە و دەڵێت، "لە گوتارەکەیدا، هەندێک دەستەواژەی نەشیاوی بەرامبەر کوردانی رۆژئاوا بەکارهێناوە." کارزان شێرکۆ، گوتەبێژی دەزگای ئاسایشی هەرێم رایگەیاند، نیوەڕۆی ئەمڕۆ 16-01-2026 لە مزگەوتی بەختەوەریی گەڕەکی راپەڕینی شاری سلێمانی، گوتاری رۆژی هەینی بووە هۆی دروستبوونی ناڕەزایی و گرژی و ئاڵۆزی لە مزگەوتەکەدا. گوتەبێژی دەزگای ئاسایشی هەرێم دەشڵێت، بەڕێوەبەرایەتیی ئاسایشی سلێمانی دەستبەجێ بۆ کۆتاییهێنان بە ئاڵۆزییەکان، "گوتاربێژەکەیان گواستەوە بۆ ئاسایشی سلێمانی." کارزان شێرکۆ ئاماژەی بەوە کردووە، "(هەڤاڵ فارس مەولوود) پیشەی ئەندازیارە و خۆبەخشانە گوتاربێژی (مزگەوتی بەختەوەری)یە، دوای لێکۆڵینەوەکان دەرکەوت ناوبراو لە گوتارەکەی ئەمڕۆیدا هەندێک دەستەواژەی نەشیاوی بەرامبەر بە کوردانی رۆژئاوا بەکارهێناوە، ئەمەش بووەتە هۆی ناڕەزایی لای نوێژخوێنانی ئەو مزگەوتە." بەپێی گوتەی گوتەبێژی دەزگاکە، ئێستا ئەو مامۆستا ئایینییە بە بڕیاری دادوەری لێکۆڵینەوەی ئاسایش تۆمەتبارە بە ماددەی (240) لە یاسای سزادانی عێراقی و راگیراوە و لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکەی بەردەوامە. روونکردنەوەی مادەی 240 لە یاسای سزاکانی عێراقی مامۆستا ئایینییەکە بەپێی مادەی (240) لە یاسای سزاکانی عێراقی (ژمارە 111ی ساڵی 1969) راگیراوە. ئەم مادەیە دەکەوێتە چوارچێوەی "سەرپێچیکردنی فەرمانە فەرمییەکان" و ناوەڕۆکەکەی بەم شێوەیە: دەقی یاساکە: سزا دەدرێت بە بەندکردن (الحبس) کە لە 6 مانگ تێپەڕ نەکات، یان بە پێبژاردن (غەرامە) کە لە (100) هەزار دینار زیاتر نەبێت (بەپێی هەموارکردنەوە نوێیەکان بڕەکەی گۆڕاوە)، هەر کەسێک سەرپێچی بکات لە فەرمان یان بڕیارێک کە لەلایەن فەرمانبەرێک یان دەسەڵاتێکی گشتییەوە دەرچووبێت، یان خۆی لە جێبەجێکردنی فەرمانەکە دزیبێتەوە. بۆچی ئەم مادەیە بەکارهاتووە؟ لە دۆسیەی ئەم مامۆستا ئایینییەدا، مادەی 240 بەکارهاتووە چونکە: 1- گوتاربێژی لە مزگەوتەکاندا رێنوێنی و یاسای تایبەتی هەیە، کە لەلایەن وەزارەتی ئەوقاف و لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە دەردەچن، بەکارهێنانی مینبەر بۆ "ناوزڕاندن" یان "دروستکردنی ئاڵۆزیی کۆمەڵایەتی" وەکو سەرپێچیکردنی ئەو رێنوێنییە گشتییانە ئەژمار دەکرێت. 2- دروستکردنی پشێوی لە شوێنێکی گشتیدا (مزگەوت) وەکو سەرپێچیکردنی فەرمانی پاراستنی ئاسایشی گشتی سەیر دەکرێت.
دوای ئارامییەکی کاتی لە ڕۆژانی هەینی و شەممەدا، لە دوای نیوەڕۆی ڕۆژی یەکشەممەوە هەرێمی کوردستان دەکەوێتە ژێر کاریگەریی یەکێک لە بەهێزترین شەپۆلەکانی بەفربارین لەمساڵدا، کە تێیدا سپێتیی بەفر زۆربەی ناوەندە شارەکان دادەپۆشێت. بەگوێرەی پێشبینییەکان لە دوای نیوەڕۆی یەکشەممە (18-1-2026): شەپۆلێکی نوێی بەفر و باران دەستپێدەکات و چاوەڕوان دەکرێت بەفر بگاتە سەنتەری شارەکان. شێخ دارا، شارەزای کەشناسیی ئاڤا میدیا گوتی: بە ئەگەری 80% لەناو سەنتەری شارەکانی هەولێر، سلێمانی، دهۆک و دەوروبەری کەرکووک بەفر دەبارێت. باسی لەوەشکرد، تێکڕای پلەکانی گەرمای ئەمساڵ بە شێوەیەکی بەرچاو لە ساڵانی ڕابردوو کەمترە؛ پلە بەرزەکان 4 بۆ 6 پلە و پلە نزمەکان 6 بۆ 12 پلە جیاوازییان هەیە.
دۆخی ڕۆژئاوای کوردستان لە قۆناغێکی مەترسیداردایە، دوای شکستهێنانی پلانێکی ئەحمەد شەرع چاوەڕوان دەکرێت ئەمشەو یان سبەینێ شەڕێکی قورس و خوێناوی ڕووبدات. بەهۆی هەڵکشانی مەترسییەکانیش ڕۆژئاوای کوردستان سێ دەروازەی گەورەی لەگەڵ سووریا داخستووە. دۆخی ڕۆژئاوای کوردستان و ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی هەسەدە تا دێت خراپتر و مەترسیدارتر دەبێت، بەتایبەت لە دێر حافر و مەسکەنە و بەنداوی تشرین. گرووپە چەکدارەکانی سەر بە حکومەتی سووریا و تورکیا، لە 24 سەعاتی ڕابردوودا هێرشەکانیان چڕتر کردووەتەوە بەتایبەت بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان. بەپێی زانیارییە مەیدانییەکان، ئێستا هێزەکانی هەسەدە و گرووپە چەکدارەکان بەرامبەر یەک لە سەنگەرن، سوپای عەرەبی سووریا هەڕەشەی هێرشێکی تووند و یەکلاکەرەوە دەکات. زەنگی دەستپێکردنی هێرشەکەیشی لێداوە، چاوەڕوان دەکرێت دوای تەواوبوونی مۆڵەتە 8 کاتژمێرییەکە، ئەمشەو تا بەیانی شەڕێکی قورس و خوێناوی ڕووبدات. مەترسیدارترین شوێن بۆ شەڕەکە دێر حافرە، زیاتر لە 100 هەزار کەس لەو شارۆچکەیە دەژین و زۆربەیان عەرەبن، لەگەڵ مەسکەنە و بەنداوی تشرین لەلایەن سوپای سووریا بە ناوچەی سەربازی داخراو دانراون. سوپای عەرەبی سووریا دوێنێ ڕایگەیاند بۆ پاراستنی خەڵک ڕێڕەوێکی مرۆیی دەکەنەوە. مۆڵەتێکی 8 کاتژمێریشی دانابوو لە کاتژمێر 09:00ی بەیانی ئەمڕۆوە بۆ کاتژمێر 05:00ی ئێوارە، بۆ ئەوەی خەڵک ناوچە سەربازییەکان چۆڵ بکەن، بەڵام ئەو پلانەی ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سووریا و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان شکستی هێنا، بەدرێژایی ئەمڕۆ یەک کەس لە ڕێڕەوە مرۆییەکە دەرنەچوو. سوپای عەرەبی سووریا هەسەدە تۆمەتبار دەکات بەوەی ڕێگری لە خەڵک کردووە لەڕێگەی ڕێڕەوەکەوە لەو ناوچانە دەرچن و بگوازرێنەوە بۆ شوێنێکی سەلامەت. هەسەدەش ئەو تۆمەتە ڕەت دەکاتەوە و دەڵێت: خەڵک خۆیان ڕایان نەکردووە و ڕازی نەبوون بە زۆرەملێ ئاوارە بکرێن و لەژێر هەڕەشە و فشار ماڵ و حاڵیان جێبهێڵێن، چونکە هیچ متمانەیەکیان بە سوپای سووریا و گرووپە چەکدارەکان نییە. ئێستا دۆخەکە ئاڵۆز و مەترسیدارە، سوپای سووریا و گرووپە چەکدارەکان هەزاران چەکداریان کۆکردۆتەوە، هەرچی چەکی قورس هەیانە هێناویانە بۆ هێرشکردنە سەر هەسەدە. هەسەدەش سەنگەرەکانی قایم کردووە و هەڕەشە دەکات هەر هێرشێکیان بکرێتە سە بەتووندی وەڵامیان دەدەنەوە بۆ ئەوەی جارێکی تر بووێرییان نەبێت بیر لە داگیرکردنی ڕۆژئاوای کوردستان بکەنەوە. نوێترین پێشهاتەکان: ئێوارەی ئەمڕۆ گرووپە چەکدارەکان بە دوو درۆنی بۆمبڕێکراو هێرشیان کردە سەر دەوروبەری بەنداوی تشرین. ٠ هەسەدە دەڵێت درۆنی بەیرەقداری تورکی بەشێوەیەکی چڕ و بەردەوام بەسەر ئاسمانی دێرحافر و مەسکەنەدا دەسووڕێننەوە.
بافڵ تاڵەبانی، وەڵامی دەستپێشخەرییەکی شاسوار عەبدولواحید دەداتەوە و دەڵێت: شەممە خۆم دێمە حزمەتت. شاسوار عەبدولواحید سەرۆكی جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا وتى: ئێمەو یەكێتی 40 كورسیمان هەیەو یەكگرتوو كۆمەڵ بێن 50 كورسیمان هەیە - ئێستاش وەرن با پێكەوە سەرۆك وەزیرانێك هەڵبژێرین
ئەنجوومەنی باڵای فەتوای هەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، جیاوازی لە نێوان دۆلاری سپی و شین حەرامە و ئەمڕۆ لە بازاڕی دۆلار فرۆشانی هەولێر، جیاوازیەکەی بۆ 900 دینار کەمبووەوە. کەیفی خۆشناو، گوتەبێژی بازاڕی دۆلارفرۆشانی هەولێر، ئەمڕۆ پێنجشەممە، 15ـی کانوونی دووەمی 2026، بە هێرۆ مەولوودی پەیامنێری کوردستان24ـی ڕاگەیاند: فەتوای دوێنیی ئەنجوومەنی باڵای فەتوانی هەرێمی کوردستان زۆرباش و پێویستبوو، چونکە خەڵکانێکی زۆر خانوویان دروستدەکرد یان ئۆتۆمبێلیان دەکڕی یاخود مامەڵەی دیکەیان هەبوو، زۆر زیاتر لەسەریان گران دەبوو. گوتەبێژی بازاڕی دۆلارفرۆشانی هەولێر ئاماژەی بەوە دا، ماوەیەکبوو جیاوازی نێوان دۆلاری سپی و شین چوار هەزار دیناربوو، بەمەش خەڵکێکی زۆر زەرەرمەندبوون، بەڵام ئەمڕۆ جیاوازیەکە لە چوار هەزارەوە بۆ 900 دینار کەمیکردووە، دوای چەند ڕۆژێکی دیکە ئەم جیاوازیەش نامێنی. کەیفی خۆشناو داوا دەکات، چارەسەری پارەی دڕاویش بکرێت، بەتایبەتی لە بانکەکان، چونکە بەمەش کارئاسانییەکی زۆر بۆ هاووڵاتییان دروست دەبێت. دوێنێ چوارشەممە، 15ـی کانوونی دووەمی 2026، ئەنجوومەنی باڵای فەتوای هەرێمی کوردستان، دەربارەی جیاوازی نێوان دۆلاری سپی و شین فەتوایەکی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند: نابێت جیاوازی لە نێوانیان بکرێت، چونکە لە یەک ڕەگەزن و نابێت جیاکاریی لەنێوانیاندا بکرێت. لەگەڵ ئەمەشدا دەرچەیەکی شەرعی هێناوەتەوە. هەروەها عەبدوڵڵا شێرکاوەیی، گوتەبێژی ئەنجوومەنی باڵای فەتوای هەرێمی کوردستان، تایبەت بە ماڵپەڕی کوردستان24ـی ڕاگەیاند: "لەکاتی گۆڕینەوەی دۆلاری شین بە سپی، وەرگرتنی هەر بڕە پارەیەک بە بیانووی جیاوازیی جۆرەکەیان، حەرامە." ناوبراو ڕوونی کردەوە، کە لە ڕووی یاساییەوە دۆلاری سپی و شین یەک بەهان و یەک ڕەگەزی دراون؛ بۆیە دەبێت ئاڵوگۆڕەکە دەستبەدەست و بە هەمان بڕ بێت، هەر زیادەیەک لەم نێوەندەدا وەربگیرێت، حەرامە.
بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر رایگەیاند، حکومەتی سوریا هێزێکی زۆری پڕچەکی رەوانەی دێرحافر و مەسکانە لە لادێکانی حەلەب کردووە، ئاماژەی بەوەشکرد؛ قسە دزەپێکراوەکانی ئەحمد شەڕع راگەیاندنی شەڕە دژی کورد و ئەوەشی لە شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە روویدا، دەرئەنجامی رێککەوتنە نێودەوڵەتییەکان بوو. ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند؛ ئەوان دەزانن حکومەتی سوریا هێزێکی زۆری ناردوە بۆ دێر حافر و لە پەیوەندیدان لەگەڵ ئەمریکا و تورکیا و چەندین دەستپێشخەریان بۆ کەمکردنەوە و رێگریکردن لە پەرەسەندنی گرژییەکان کردوە و چاوەڕوانی وەڵامن. ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە، حکومەتی ئەمریکا دەرگایەکی فراوانی بۆ حکومەتی کاتی سوریا کردوەتەوە و پێویستە کۆنگرێسی ئەمریکا بەدواداچوون بۆ ئەو مەرجانە بکات بۆ هەڵگرتنی سزاکان. ئیلهام ئەحمەد بەرپرسی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا: * حكومەتی دیمەشق هێزێكی زۆرەی رەوانەی (دێرحافر)و (مەسكەنە) كردووە لە ریفی حەلەب. * لەگەڵ ئەمریكاو توركیا لە پەیوەندیداین و، چەند دەستپێشخەرییەكمان پێشكەشكردووە بۆ ئارامكردنەوەی دۆخەكەو چاوەڕوانی وەڵامی ئەوان دەكەین. *قسە دزەپێكراوەكانی ئەحمەد شەرعی سەرۆكی راگوزەری سوریا بەواتای راگەیاندنی جەنگە دژ بە كورد (مەبەستی بڵاوكردنەوەی چاوپێكەوتنەكەیەكی لەگەڵ كەناڵی شەمس) *ئەمریكا بوارێكی گەورەی بە حكومەتی راگوزەری سوریا داوە، دەبێت كۆنگرێس چاودێری مەرجەكانی هەڵگرتنی سزاكان بكات. *بانگەشەی حكومەتی دیمەشق لەبارەی ئەوەی گوایا ئێمە رێككەوتنی 10ی ئازارمان جێبەجێ نەكردووە، ناڕاستەو لایەنە نێودەوڵەتییەكانیش ئەوە ئەزانن. *هەموو كۆبوونەوەكان لەگەڵ بەرپرسانی دیمەشق لەژێر فشاری ئەمریكاو فەرەنسا بۆسەر حكومەت بەڕێوەچوون، لایەنە نێودەوڵەتییەكان بەباشی ئەمە ئەزانن. *حكومەتی دیمەشق پێكهێنانی دەستەی دانوستانەكانی قبوڵ نەكرد. *حكومەت چەندجارێك پەیوەندی بڕی تاوەكو لایەنی ئەمریكی دەستوەردانی كردو پەیوەندی دروستكردەوە. *حكومەت خۆی بەسەر سوریادا سەپاندووەو بۆخۆیان دەستورێكیان راگەیاندووەو ئەنجومەنی گەلیان دروستكردووە. *دەبێت وڵاتانی عەرەبی یارمەتی سوریا بدەن بۆ ئەوەی نەخزێتە ناو شەڕی ناوخۆییەوە.
کۆمپانیای سۆمۆ ڕایگەیاند، لە سێ مانگی ڕابردوودا 19 ملیۆن بەرمیل نەوتی لە هەرێمی کوردستانەوە هەناردە کردووە. جەختیشی کردەوە، بەردەوامن لە وەرگرتنی نەوتی هەرێم بەپێی ئەو ڕێککەوتنەی کە کراوە. ئەمڕۆ پێنجشەممە، 15ـی کانوونی دوومەی 2026، عەلی نزار شەتەری، بەڕێوەبەری گشتیی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) بە ئاژانسی هەواڵی عێراق (واع)ـی ڕاگەیاند: "پرۆسەی وەرگرتنی نەوتی هەرێمی کوردستان بەردەوامە بەپێی ئەو ڕێککەوتنەی کراوە". جەختیشی کردەوە "هەموو لایەنەکان هەوڵی خۆیان دەدەن بۆ پابەندبوون بە جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتنەکە، بەپێی ئەو بارودۆخە کارپێکردنەی کە بۆ کێڵگە نەوتییەکان و پرۆسە لۆجستییەکان دیاریکراوە." ئەلشەتەری ڕوونیکردەوە "ئەو بڕە نەوتەی کە لە سەرەتای جێبەجێکردنی ڕێککەوتننامەکەوە لە 27ی ئەیلوولی 2025 تا کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی 2025 وەرگیراوە و هەناردەکراوە، گەیشتووەتە نزیکەی 19 ملیۆن بەرمیل،" ئاماژەی بەوەش کرد "تێکڕای مانگانەی نزیکەی 6 ملیۆن بەرمیلە." ناوبراو گوتیشی: "سرووشتی پیشەسازی نەوتی جیهانی گۆڕانکاری لە ڕێژەکانی بەرهەمهێنان و هەناردەکردندا دروست دەکات، ئەمەش بەهۆی گۆڕانکارییە تەکنیکی و کارپێکردنەکانەوەیە." ڕوونیشیکردەوە "بڕی ئەو نەوتەی مانگانە لە هەرێمەوە وەردەگیرێت، و ڕێژەکەی لە کۆی گشتی هەناردەکردنی عێراقدا، بە ڕێژەیەکی سادە دەگۆڕێت و لە سنووری قبوڵکراودایە بەپێی پێوەر و ڕێکارە جیهانییەکانی پیشەسازی نەوت." 22ى ئەیلوولی 2025، بەغدا و هەولێر و کۆمپانیاکانى نەوت ڕێککەوتنێکى سێ قۆڵییان بۆ هەناردەکردنەوەى نەوتى هەرێمى کوردستان واژۆ کرد؛ ماوەی ڕێککەوتنەکە تاوەکو کۆتایی ساڵی 2025 بوو. دوێنێ ڕۆژی چوارشەممە 14ی کانوونی دووەمی 2026، پێشەوا هەورامانی، گوتەبێژی حکوومەتی هەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا، لەبارەی ئەگەری درێژکردنەوەی ڕێککەوتنەکە، گوتی "ڕێککەوتنەکەی نێوان هەرێمی کوردستان و حکوومەتی فیدراڵ لە سەرەتاوە بەو جۆرە بوو، بۆ ماوەی سێ مانگ بێت؛ ئەگەر لە ماوەی سێ مانگدا هیچ لایەنێک تێبینی لەسەر نەبوو، ئەوا ڕێککەوتنەکە بەشێوەیەکی ئۆتۆماتیکی جارێکی دیکە تازە دەبێتەوە." شەوی ڕابردوو (چوارشەممە، 14ـی کانوونی دووەمی 2026)، ڕێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکی حکوومەتی هەرێمی کوردستان بۆ کاروباری دارایی بە کوردستان24ـی ڕاگەیاند، لە 27ی ئەیلوولی 2025، تاوەکوو 31ی کانوونی یەکەم، 19 ملیۆن و 594 هەزار بەرمیل نەوتی کوردستان لە لایەن کۆمپانیای 'سۆمۆ'ـەوە هەناردە کراوە و داهاتەکەی هەمووی چووەتە سەر هەژماری وەزارەتی دارایی عێراق، بەمەش مووچەی فەرمانبەران بە ڕێژەی %70 لەلایەن خودی حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە دابین دەکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لە ڕاگەیەندراوێکدا وەڵامێکی توندی قسەکانی سەرۆکی دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عێراق دەداتەوە و ڕایدەگەیەنێت، هۆکاری کەمبوونەوەی داهاتی دەروازەکانی عێراق بۆ "گەندەڵی و دەستتێوەردانی میلیشیاکان" دەگەڕێتەوە، نەک هەرێمی کوردستان. ئەم وەڵامەی وەزارەتی دارایی دوای ئەوە دێت کە ڕۆژی 11ـی ئەم مانگە، لە دانیشتنێکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقدا، عومەر وائیلی، سەرۆکی دەستەی دەروازە سنوورییەکانی عێراق میوانداری کرابوو، بەگوێرەی ڕاگەیەندراوەکەی وەزارەتی دارایی، ناوبراو "بەبێ ئامادەبوونی نوێنەری حکوومەتى هەرێم و دوور لە هەموو عورفێکی یاسایی، هۆکاری کەمیی داهاتی دەروازەکانی عێراقی خستووەتە ئەستۆی هەرێم و ژمارەیەک تۆمەتی بێ بنەمای ئاراستە کردووە". هۆکارە ڕاستەقینەکانی دابەزینی داهاتی عێراق وەزارەتی دارایی بە چەند خاڵێک وەڵامی تۆمەتەکان دەداتەوە و ئاشکرای دەکات کە ئەگەر داهاتی دەروازەکانی عێراق کەمی کردبێت، هۆکارەکەی بۆ ئەمانە دەگەڕێتەوە: 1-گەندەڵی ئیداری و دارایی و نەبوونی دەسەڵاتی حکوومەت بەسەر بەشێک لە دەروازەکاندا. 2- دەستتێکەڵکردن لەگەڵ قاچاخچی و سەرۆک هۆزەکان بۆ هێنانەناوەوەی کاڵا بەبێ گومرگ. 3- وەرگرتنی بەرتیل و گەندەڵی ڕێکخراو لەژێر ناوی "تەرکیات" بۆ بارهەڵگرەکان. 4-بەرزکردنەوەی لەناکاو و بەرچاوی باج لەسەر کاڵاکان (زیاتر لە 30 هێندە)، کە بووەتە هۆی گۆڕینی ڕێڕەوی بازرگانی. تۆمەتی قاچاخچێتی و خاڵە گومرگییە نایاساییەکان سەبارەت بە تۆمەتی هێنانەناوەوەی کاڵای قەدەغەکراو، وەزارەتەکە ڕەتیدەکاتەوە و دەڵێت: "پێچەوانەکەی ڕاستە، چەندین کاڵا لە هەرێم قەدەغەن کەچی لە دەروازەکانی عێراقەوە بە قاچاخ دەهێنرێنە نێو هەرێم". هەروەها وەزارەتی دارایی ڕەخنە لە دانانی خاڵە گومرگییەکانی (ئەلسەد، چیمەن و دارەمان) دەگرێت لە نێوان شارەکانی عێراق و هەرێم و بە "نایاسایی و سەرچاوەی گەندەڵی و بەرتیل" ناویان دەبات، کە بوونەتە هۆی دووجار باج وەرگرتن لە بازرگانان، شتێک کە لە هیچ یاسایەکی دنیادا بوونی نییە. مووچە و نەوت لە بەشێکی دیکەی وەڵامەکەدا، وەزارەتی دارایی وەڵامی قسەکانی وائیلی دەداتەوە سەبارەت بە مووچە و نەوتی بەسڕە و دەڵێت: "ناردنی پشکی هەرێم دەستوورییە و خێر نییە، دەوڵەتی عێراق لەسەر نەوتی کەرکووک و کوردستان دامەزراوە کاتێک نەوتی بەسڕە بوونی نەبوو، بۆیە دەبێت عێراق قەرەبووی تاوانەکانی ڕژێمەکانی پێشوو بەرامبەر کورد بکاتەوە نەک (منەت) بەسەردا بکات". وەزارەتەکە وەبیر عێراقی دەهێنێتەوە کە لە شەڕی داعش و سەردەمی کۆرۆنا مووچەی خەڵکی کوردستانیان بڕیوە، لەکاتێکدا "لە کۆی 94 ترلیۆن دیناری پشکی هەرێم لە 7 ساڵی ڕابردوودا، تەنها 33 ترلیۆن نێردراوە". دزی سەدە و هەڕەشەی یاسایی لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکە، وەزارەتی دارایی دەپرسێت: "ئەگەر دابەزینی داهات لە ئەستۆی هەرێمە، ئەی کێ بەرپرسە لە دزی سەدە و دەستکاریکردنی سندوقی چاودێری کۆمەڵایەتی؟". وەزارەتەکە ئامادەیی خۆی بۆ وردبینی و شەفافیەت دووپات دەکاتەوە و هۆشداریش دەدات کە مافی خۆیانە ڕێکاری یاسایی بەرامبەر هەر بەرپرسێک بگرنەبەر کە تۆمەتی بێ بنەما ئاراستەی هەرێمی کوردستان بکات.
هێزەکانی سووریای دیموکرات 'هەسەدە' هۆشداری دەدات لەوەی کە پەرەسەندنی گرژییەکان و هێرشی گرووپەکانی سەر بە دیمەشق، مەترسی بۆ سەر ئاسایشی زیندانەکانی داعش دروست کردووە. ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەکانی سووریای دیموکرات، ئەمڕۆ پێنجشەممە، 15ـی کانوونی دووەمی 2026، لە ڕاگەیەندراوێکدا هۆشداری دا، بەهۆی ئەم دۆخە ئەمنیی و هێرش و کۆکردنەوەی هێز لەلایەن گرووپەکانی سەر بە دیمەشقـەوە بۆ سەر ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دروست بووە، جموجۆڵی شانەکانی داعش دەستی پێکردووەتەوە. ئاماژەی بەوەشکردووە، "شانە تیرۆریستییەکانی داعش هەوڵ دەدەن ئەم ئاڵۆزی و گرژییە سەربازییانە بقۆزنەوە بۆ ئەنجامدانی هێرش بۆ سەر ئەو زیندانانەی کە چەکدارەکانیانی تێدایە." سەبارەت بە دۆخی ئێستای زیندانەکان، هەسەدە دڵنیایی داوە کە هێزەکانیان لە ئامادەباشی و وریایی تەواودان و سەرجەم ڕێوشوێنە پێویستەکانیان گرتووەتەبەر، جەختیشیان کردووەتەوە،"ئێستا زیندانەکان ئارامن و لەژێر کۆنتڕۆڵی تەواودان و ڕێگە بە هیچ پێشێلکارییەکی ئەمنی نادرێت." لە کۆتایی ڕاگەیەندراوەکەدا، هەسەدە هۆشدارییەکی توندی داوە لەوەی کە بەردەوامی ئەم گرژییە سەربازییانە دەبێتە هۆی تێکدانی سەقامگیری گشتی و دروستبوونی مەترسی ڕاستەقینە لەسەر زیندانەکان، ئەمەش هەڕەشەی گەڕانەوەی ناوچەکە دەکات بۆ خاڵی سفر دوای ساڵانێک لە قوربانیدان بۆ لەناوبردنی تیرۆر.
پێشنيوهڕۆى ئهمڕۆ پێنجشهممه 2026/1/15 بهڕێز نێچيرڤان بارزانى، سهرۆكى ههرێمى كوردستان، پێشوازیى له دهستهى بهڕێوهبهرى كۆمهڵهى ئامهدسپۆر كرد. له ديدارێكدا دهستهى بهڕێوهبهرى ئامهدسپۆر ئامانجى سهردانهكهيان بۆ ههرێمى كوردستان خسته ڕوو كه بۆ پتهوكردنى پهيوهندييهكانى كۆمهڵهكهيانه لهگەڵ لايهنه پهيوهنديدارهكانى بوارى وهرزش و ڕێكخراوه مهدهنييهكان له ههرێمى كوردستان. ههروهها پوختهيهكيان لهسهر مێژووى دامهزراندن و كار و چالاكييهكانى ئامهدسپۆر و پهيامى كۆمهڵهكهيان خسته ڕوو كه پهيامى ئاشتى و برايهتييه. لاى خۆيهوه سهرۆك نێچيرڤان بارزانى دهستخۆشیى له ئامهدسپۆر كرد و ههموو پشتگيرييهكى بۆ سهرخستنى كار و چالاكييهكانيان نيشان دا. بهڕێزيان ههروهها جهختى له گرنگيى وهرزش كردهوه وهك كهناڵێك بۆ گهياندنى پهيامى ئاشتى و برايهتى و كاركردن لهپێناو پێشخستنى گيانى وهرزشى و هاوكارى و پرهنسيپه مرۆييیهكاندا.
وەزیری سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ئاڤا ئاشکرای کرد لە ساڵی ڕابردوودا 22 ملیۆن بەرمیل نەوت لە ڕێگەی سۆمۆوە هەناردەکراوە و ڕۆژانە 250 بۆ 270 هەزار بەرمیل ڕەوانە دەکرێت، لەو ڕێژەیە 50 هەزار بەرمیلی بۆ بەکاربردنی ناوخۆی هەرێمی کوردستانە. کەمال محەممەد، وەزیری سامانە سرووشتییەکانی کوردستان بە وەکالەت، بە ئاڤای ڕاگەیاند، ڕێککەوتنی سێقۆڵی هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێمی کوردستان، بۆ مانگی سێی ئەمساڵ درێژکراوەتەوە و لە ماوەی ڕابردوو و ئیستاش حکومەتی هەرێمی کوردستان پابەندی تەواوی ڕێککەوتنەکە بووە، بەڵام لەبەرامبەردا حکومەتی فیدراڵی عێراق، پابەندی ڕێککەوتنەکە نییە، ئەمەش وایکردووە مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دوابکەوێت. ئاماژەی بەوەشکرد، دەبێت لەمەودوا لە حکومەتی فیدڕاڵ بوودجە بنێرێت نەک مووچە، ئەو مووچەیەی بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان دەنێرێت 58%ـی داهاتی نەوتی و نانەوتی هەرێمی کوردستانە.
کەشى پێشبینیکراوى 48 کاتژمێرى داهاتوو ئەمڕۆ پێنچ شەممە 15-01-2026 کەش / ئاسمان پەڵە هەور بۆ نیمچە هەور دەبێت لە ناوچە شاخاوییەکان ئەگەری بارینی کەمێک نمە باران هەیە لە ناوچە سنورییەکان ئەگەری بارینی کەمێک بەفر بارین هەیە . خێراى با / لەسەرخۆ ( 5– 10 ) کم/ک. ئاراستەی با / باکوورى ڕۆژئاوا دەبێت مەوداى بینین / ( 8 – 10 )کم دەبێت پلەکانی گەرما / نزیک دەبێتەوە لە تۆمارەکانی دوێنێ هەولێر : 8 پلەی سیلیزی پیرمام : 3 پلەی سیلیزی سۆران : 5 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران : 1 پلەی سیلیزی سلێمانی : 5 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ : 6 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 5 پلەی سیلیزی دهۆک : 7 پلەی سیلیزی زاخۆ : 7 پلەی سیلیزی ئاکرێ : 6 پلەی سیلیزی سبەى هەینی 16-01-2026 کەش/ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت . خێراى با / لەسەرخۆ ( 5– 10 ) کم/ک. ئاراستەی با / باکوورى ڕۆژئاوا دەبێت پلەکانی گەرما/ نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمرۆ مەوداى بینین / لە نێوان 8 – 10 کم. بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی هەولێر : 9 پلەی سیلیزی پیرمام : 3 پلەی سیلیزی سۆران : 5 پلەی سیلیزی حاجی ئۆمەران : 0 پلەی سیلیزی سلێمانی : 6 پلەی سیلیزی چەمچەماڵ: 7 پلەی سیلیزی هەڵەبجە : 5 پلەی سیلیزی دهۆک : 7 پلەی سیلیزی زاخۆ: 8 پلەی سیلیزی ئاکرێ: 7 پلەی سیلیزی
