ماکرۆن و مەزڵووم و شەرع پێشهاتەکانی سووریایان تاوتوێ کرد

بارەگای بارزانی بڵاوی کردەوە، رۆژی یەکشەممە 1ی شوباتی 2026، لە پیرمام سەرۆک مەسعود بارزانی پێشوازی لە جۆشوا هاریس هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە عێراق و خاتوو ویندی گرین کونسوڵی گشتی ئەمەریکا لە هەرێمی کوردستان کرد. لە دیدارەکەدا هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمەریکا بەناوی سەرۆک و حکوومەتی ئەمەریکا سوپاس و پێزانینی ئاراستەی سەرۆک بارزانی کرد بۆ هەموو ئەو پشتیوانی و پاڵپشتیانەی کە بۆ دوایین ڕێککەوتنی نێوان حکوومەتی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات خستویەتەڕوو.  دەقى ڕتاگەیەندراوەکە.. سەرۆک بارزانی پێشوازی لە هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە عێراق دەکات رۆژی یەکشەممە 1ی شوباتی 2026، لە پیرمام سەرۆک مەسعود بارزانی پێشوازی لە بەڕێز جۆشوا هاریس هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمەریکا لە عێراق و خاتوو ویندی گرین کونسوڵی گشتی ئەمەریکا لە هەرێمی کوردستان کرد. لە دیدارەکەدا هەڵسوڕێنەری باڵیۆزخانەی ئەمەریکا بەناوی سەرۆک و حکومەتی ئەمەریکا سوپاس و پێزانینی ئاراستەی سەرۆک بارزانی کرد بۆ هەموو ئەو پشتیوانی و پاڵپشتیانەی کە بۆ دوایین ڕێککەوتنی نێوان حکومەتی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات خستویەتەڕوو. لەبارەی پڕۆسەی سیاسیی عێراق جارێکی دیکە پاڵپشتی و پشتیوانی و هەڵوێستی ئەمەریکای بۆ هەرێمی کوردستانی بەهێز لە چوارچێوەی عێراقدا دووپاتکردەوە. سەرۆک بارزانی وێڕای بەخێرهێنان، سوپاسی ڕۆل و هەڵوێستی ئەمەریکای کرد بۆ پشتیوانییەکانیان بۆ گەلی کوردستان و ئاماژەی بۆ ئەوە کرد کە ئەگەر هەڵوێست و پشتیوانی ئەمەریکا نەبوایە لە ساڵی 1991 نەماندەتوانی دەستکەوتەکانی ڕاپەڕین و پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی کوردستان بپارێزین. لەبارەی پڕۆسەی سیاسیی عێراقەوە بیروڕای ورد ئاڵوگۆڕ کرا و هەردوولا جەختیان لە گرنگیی پابەندبوون بە دەستور کردەوە و هاوڕا بوون کە عێراقییەکان خۆیان بڕیار لە ڕەوشی وڵاتەکەیان لەسەر بنەمای هاوبەشی و هاوسەنگی و سازان بدەن. لەم چوارچێوەیەدا، هەردوولا پێشوازییان لە گفتوگۆ و راوێژکارییەکانی ئەم دواییانەی بەغدا کرد بۆ هینانەئارای رێکار و سیناریۆ سیاسیەکان کە تێیدا بەرژەوەندیی عێراقییەکان رەچاو بکرێت و لە هەموو ڕوویەکیشەوە شەراکەتی ئەمریکا و عیراق بەهیزتر بکرێت.

مارک ساڤایا وەڵامی راپۆرتەکەی رۆیتەرزی دایەوە و دەڵێت، لە ئەرکەکەم وەک نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ عێراق بەردەوامم. ساڤایا دەشڵێت، دوێنێ شەممە سەرۆک ترەمپ پێداچوونەوەی بە ئەگەری وەرگرتنی پۆستەکە و پێدانی بە تۆم باراک کردووە، بەڵام هێشتا بڕیاری کۆتایی نەدراوە. مارک ساڤایا لە (X) دەنگۆکانى رەتکردەوە: • وەک نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ عێراق بەردەوامم لە جێبەجێکردنی تەواوی ئەرکەکانم • بە توندی ئەو دەنگۆیانە ڕەتدەکەمەوە لەسەر پۆستەکەم بڵاوبوونەتەوە  • وەک نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ عێراق، بەردەوامم لە جێبەجێکردنی تەواوی ئەرکەکانم • دوێنێ، دۆناڵد ترەمپ دەستی کرد بە تاوتوێکردنی ئەگەری راسپاردنی 'تۆم باراک' بە دۆسییەی عێراق • باراک خاوەنی ئەزموونێکی فراوانە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و شارەزاییەکی قووڵی لەسەر ناوچەکە هەیە • لەگەڵ ئەوەشدا، تا ئێستا هیچ بڕیارێکی کۆتایی نەدراوە • ئەرکەکە بە سەرپەرشتی من بەردەوام بێت یان باراک، ئامانجەکە نەگۆڕە، رووبەڕووبوونەوەی ئەو میلیشیایانەی ئێران پشتیوانییان دەکات لە عێراق، کۆتاییهێنان بە گەندەڵی سیستماتیك و پشتیوانیکردنی گەلی عێراق بۆ بونیادنانی دەوڵەتێکی سەقامگیر، خاوەن سەروەری و گەشەسەندوو

عەلی خامنەیی، ڕیبەری باڵای شۆڕشی ئیلامی ئێران هۆشداری دایە ئەمریکا و ڕایگەیاند؛  دەبێت ئەمریکییەکان بزانن، ئەگەر ئەمجارە شەڕ لە دژمان هەڵگیرسێنن دەبێتە جەنگ لە ناوچەکەدا. ئەمڕۆ یەکشەممە، 1ـی شوباتی 2026، عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران، لە میانی دیدارێکدا لەگەڵ چین و توێژە جیاوازەکانی وڵاتەکەی، سەبارەت بە ئەگەری هەڵگیرسانی جەنگ رایگەیاند: "ئێمە دەستپێشخەری هیچ جەنگێک ناکەین، بەڵام بە توندی وەڵامی هەر هێرش و دەستدرێژییەک بۆ سەر وڵاتەکەمان دەدەینەوە." خامنەیی هۆشداریی دایە ئەمریکییەکان و گوتی: "پێویستە بزانن ئەگەر جەنگ دەستپێبکەن، ئەمجارە تەنیا لە سنوورێکدا نامێنێتەوە، بەڵکو دەبێتە شەڕێکی ناوچەیی و سەرانسەری ناوچەکە دەگرێتەوە." هەروەها سەبارەت بە هەڕەشەکانی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد؛ قسەکانیان جدی نییە و گوتی: "ئەوەی باس لە بژاردەی سەربازی و فڕۆکە و کەشتی دەکەن، تەنیا قسەیە. لە رابردوودا چەندینجار وتوویانە هەموو بژاردەکان لەسەر مێزن، بەڵام ئەمانە قسەی جدی نین."

بەهۆی قەیرانی داراییەوە نەتەوە یەکگرتووەکان بەناچاری بارەگای سەرەکی خۆی لە نیویۆرک دادەخات و داوا لە وڵاتانی ئەندام دەکات، هەتا زووە قەرزە دارارییەکانیان بدەنەوە، پێش ئەوەی بە تەواوی تووشی داڕمانێکی سەختی ئابووری بن.  نەتەوە یەکگرتووەکان، ناسراو بە 'UN' هاواری لێ هەڵساوە و بە وڵاتانی ئەندامی وتووە، "تووشی قەیرانی ئابووری بووین قەرزەکانتان بدەنەوە"، نەتەوە یەکگرتووەکان ئاماژەی بەوەش داوە، ئەگەر وڵاتانی ئەندام، بەتایبەت ئەمریکا، پابەندییە داراییەکانیان نەدەن، ڕەنگە تا مانگی حەوتی ئەمساڵ بودجەکەیان بە تەواوەتی ببڕێت و تووشی قەیرانی دارایی بن. ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی، ڕاپۆرتێکی لەبارەی کێشە داراییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بڵاوکردووەتەوە و نووسیوویەتی:  "بەرپرسانی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان وتوویانە، ئەگەر بودجەیان بۆ دابین نەکرێت ناچار دەبن لە مانگی هەشتی ئەمساڵ بارەگای سەرەکیان لە نیویۆرک دابخەن."  فەرهان حەق، جێگری وتەبێژی سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەڵێت: "ئەگەر نەتەوە یەکگرتووەکان بارەگای سەرەکی دابخرێت، ئەوا کارە مرۆییەکانیان لە جیهاندا پەکیان دەکەوێت و بەردەوام نابن." هەبوونی بارەگەی سەرەکی نەتەوە یەکگرتووەکان تایبەتمەندی خۆی هەیە چونکە کۆبوونەوەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان و کۆبوونەوەی ساڵانەی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکانی لێ ئەنجام دەدرێت، تیایدا سەرۆکی وڵاتانی جیهان کۆدەبنەوە و وتاری جیاواز لەبارەی کێشە نێودەوڵەتییەکان، پرسە مرۆییەکان، ئاسایشی نێودەوڵەتی و چەندین پرسی جیاواز پێشکەش دەکەن، بەڵام لە ئەگەری داخرانی بارەگاکە، ئەوا ئەمساڵ هەردوو کۆبوونەوەکە هەڵدەوەشێتەوە. ڕۆژنامە ئەمریکییەکە دەڵێت: "ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس، سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، لە نامەیەکدا بۆ باڵیۆزانی هەر 196وڵاتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان، هۆشداری داوە کە دۆخی داراییان لە هەموو قۆناغەکانی پێشوو جیاوازتر و مەترسیدارترە."

رۆژی شەممە کاتژمێر 12:01ـی شەو بەکاتی واشنتن (08:01ـی بەیانی بەکاتی هەولێر) دوایین ماوە بوو بۆ ئەوەی کۆنگرێسی ئەمریکا بودجەی 2026 پەسند بکات، بەڵام دیموکراتەکان و کۆمارییەکان رێکنەکەوتن و هەربۆیە حکومەتی ئەمریکا داخرا. داخرانەکە هەموو حکومەت ناگرێتەوە  و تەنیا کاریگەری لەسەر بەشێک لە دامەزراوەکانی دەبێت.  چاوەڕوان دەکرێ، لە رۆژانی داهاتوودا ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمریکا کۆبێتەوە و رێککەوتنێک پەسند بکات کە ئەنجوومەنی پیران پشتیوانی لێدەکات، ئەمەش هیوای ئەوە دەدات کە ببێتەهۆی کردنەوەی حکومەت. ئەم پچڕانەی بودجە دوای شکستهێنانی گفتوگۆکان هات کە هۆکارەکەی تووڕەیی دیموکراتەکان بوو لەسەر کوژرانی دوو خۆپێشاندەر لە شاری مینیاپڵس لە ویلایەتی مینیسۆتا، لەلایەن پۆلیسی (ICE)ـی تایبەت بە رووبەڕووبوونەوەی کۆچبەران، ئەمەش گفتوگۆکانی لەبارەی تەرخانکردنی پارەی نوێ بۆ وەزارەتی ئاسایشی نیشتمانی پەکخست. دوایین جار رۆژی 01-10-2025 بەهۆی ناکۆکیی قووڵی نێوان کۆماری و دیموکراتەکان و رێکنەکەوتنی کۆنگرێس و کۆشکی سپی لەسەر بودجە، حکومەتی ئەمریکا داخرا. داخرانی ئەمجارەی حکومەتی ئەمریکا دەبێتە 16ـیەمین داخران لە ساڵی 1981ـەوە و پەککەوتنی راگەیاندنی ئامارە گرنگە ئابوورییەکانی ئەمریکا، سستبوونی گەشتە ئاسمانییەکان و وەستانی توێژینەوە زانستییەکانی لێدەکەوێتەوە. دوایین داخران بووە هۆی ناردنەوەی 750 هەزار کارمەندی فیدراڵی بۆ ماڵەوە بەشێوەیەکی کاتی، کە کۆی مووچەی رۆژانەی ئەو کارمەندانە 400 ملیۆن دۆلار بوو.

لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا بۆ کاروباری سووریا، بە ناوی خۆی و سەرۆکی ئەمریکا، سوپاس و پێزانینی گەیاندە سەرۆک بارزانی، ئەوەش بەرانبەر بەو هەوڵە چڕانەی سەرۆک بارزانی خستوویەتییە گەڕ بۆ سەرخستنی دیالۆگ و گەیشتن بە ئاشتی لە سووریا. ڕۆژی هەینی 30ـی کانوونی دووەمی 2026، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەنێوان سەرۆک مەسعود بارزانی و تۆم بەڕاک، نێردەی تایبەتی ترەمپ بۆ کاروباری سووریا ئەنجام درا. بارەگای بارزانی بڵاوی کردەوە، لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا، تۆم بەڕاک بە ناوی خۆی و دۆناڵد ترەمپەوە، سوپاس و پێزانینی تایبەتی ئاراستەی سەرۆک بارزانی کرد بۆ ئەو رۆڵ و هەڵوێستە بەرچاوانەی لە هێنانەدی ئاگربەست و پشتیوانی دیالۆگ لە نێوان حکوومەتی سووریا و هێزەکانی سووریای دیموکراتدا خستوویتییە ڕوو. هەروەها رۆڵی سەرۆک بارزانی لە هێنانەدی رێککەوتنی ئەمڕۆی نێوان حکوومەتی سوریا و هێزەکانی سووریای دیموکرات بەرز نرخاند. لای خۆیەوە، سەرۆک بارزانی، وێڕای دەربڕینی سوپاس و پێزانین بۆ سەرۆکی ئەمریکا و سەرجەم ئەو لایەنانەی بەشدارییان لە پرۆسەی ئاشتییەکەدا کردووە، پشتیوانیی تەواوەتی خۆی بۆ رێککەوتنەکەی ئەمڕۆ (30ـی کانوونی دووەمی 2026) دووپات کردەوە و بە هەنگاوێکی گرنگی دانا لە پێناو چەسپاندنی سەقامگیری و کۆتاییهێنان بە نەهامەتییەکان. هەروەها سەرۆک بارزانی ڕۆڵی تۆم بەڕاکی لە نزیککردنەوەی لایەنەکان و گەیشتن بەم ئەنجامە بەرز نرخاند. تەوەرێکی دیکەی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکە، تەرخان کرابوو بۆ تاوتوێکردنی دۆخی سیاسیی عێراق، تۆم بەڕاک بە فەرمی داوای لە سەرۆک بارزانی کرد، وەک چۆن لە دۆسیەی سووریادا رۆڵی ئەرێنی هەبووە، ئاواش ڕۆڵی کاریگەر و پێشەنگانەی خۆی لە دۆخی سیاسیی ئێستای عێراقدا بگێڕێت بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەکان. لە وەڵامدا، سەرۆک بارزانی تێڕوانینی خۆی بۆ چارەی ڕیشەیی کێشەکانی عێراق خستەڕوو و جەختی کردەوە کە: "مەرجی سەرەکی بۆ سەقامگیری و چارەی کێشەکان، بریتییە لە جێبەجێکردنی تەواوەتی دەستوور، پاراستنی سەروەریی وڵات و ڕێزگرتن لە پرەنسیپی ئەوەی کە پێکهاتەکانی عێراق خۆیان بڕیار لە چارەنووسی خۆیان بدەن."

 تۆم باراک لە هەژماری خۆی لە پلاتفۆرمی “X” نووسیویەتی، یەکخستنی سوپا و کارگێڕییەکان و بەشداریپێکردنی کورد لە ئاستە باڵاکانی دەوڵەت، نیشانەی ئیرادەیەکی بەهێزە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ و بونیادنانی سووریایەکی یەکگرتوو. ئاماژە بەوە شدەکات، ناساندنی کوردی وەک زمانی نیشتمانی و گەڕاندنەوەی رەگەزنامە بۆ کوردەکان، راستکردنەوەی هەڵە مێژووییەکانە، ئەم هەنگاوە شکۆ بۆ هەموو پێکهاتەکان دەگەڕێنێتەوە و بناغەی دەوڵەتێکی مۆدێرن و دادپەروەر دادەمەزرێنێت. دەشڵێت، ئەم ئاشتییە دەرگا بۆ وەبەرهێنان و ئاوەدانکردنەوە دەکاتەوە، زامنکردنی گەڕانەوەی ئاوارەکانی عەفرین و سەرێ کانی بۆ ناوچەکانیان، کلیلی سەقامگیرییەکی هەمیشەییە کە سووریا دەگەڕێنێتەوە ناو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.

یاسای رزگارکردنی کورد، كە لەلایەن سیناتۆر لیندسی گراهام و ریچار بلومینتاڵەوە ئەمڕۆر پێشكەش بە كۆنگرێسی ئەمریكا كراوە له‌ ماڵپه‌ڕی فه‌رمیی ئه‌نجومه‌نی پیرانه‌وه‌. به‌نده‌ سه‌ره‌كییه‌كان ئه‌مانه‌ن: - سزا بەسەر بەرپرسانی حکومەتی سوریا و دامەزراوە داراییەکان دەسەپێنێت، هەروەها لەسەر هەر تاکێکی بیانی تێوه‌ بگلێت له‌گه‌ڵ مامه‌ڵه‌ و پشتیوانی سەربازی یان دارایی لەگەڵ حکومەتی سوریا. - داننان بە هه‌سه‌ده‌دا بە سەرۆکایەتی کورد بۆ بەشداریکردنیان لە کارکردن لەگەڵ ئەمریکا بۆ نەهێشتنی داعش - دووباره‌ ناساندنه‌وه‌ی هه‌یئەت تەحریر شام (HTS) وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی بیانی (FTO).   - پێویستی بە پێداچوونەوەی کۆنگرێس هەیە بۆ لابردنی دەستنیشانکردنی سوریا وەک سپۆنسەری دەوڵەتی تیرۆر. - ده‌سه‌ڵات ده‌دات بە سەرۆكی ئه‌مریكا کە سزاکانی سه‌ر سوریا ڕبگرێت به‌مه‌رجێك دووپاتی بكاته‌وه‌ بۆ کۆنگرێس کە حکومەتی سوریا هەموو هێرشەکانی بۆ سەر هه‌سه‌ده‌ بە سەرۆکایەتی کورد و هاوبەشەکانیان ڕاگرتووە. - ڕێوشوێنی پێویست لەخۆدەگرێت، کە پێویستە سەرۆکی ئه‌مریكا دەستبەجێ سەرجەم سزاکان بسەپێنێتەوە ئەگەر حکومەتی سوریا هەموو هێرشەکانی هه‌سه‌ده‌ بە سەرۆکایەتی کورد یان هاوبەشەکانیان دەستپێده‌كاته‌وه‌. یاساکە میکانیزمێکی سناپباک لەخۆدەگرێت کە پێویستە سەرۆک کۆمار دەستبەجێ سەرجەم سزاکان بسەپێنێتەوە ئەگەر حکومەتی سوریا هەموو هێرشەکانی بۆ سەر هێزەکانی سوریای دیموکرات یان هاوپەیمانەکانی دەستپێبکاتەوە.

بەگوێرەی پرۆژە یاساکە، لە ئەگەری پەسەنکردن سزای دارایی و سەربازی دەخرێتەوە سەر حکومەتی سوریا. یاسای رزگارکردنی کورد: سزا بەسەر بەرپرسانی حكومەتی سوریاو هەر تاكێكی بیانیدا دەسەپێنێت مامەڵەی دارایی و سەربازی لەگەڵ حكومەتی سوریا بكات " دەستەی تەحریری شام دەخاتەوە ریزبەندی گروپە تیرۆرستیەكان" كۆنگرێس پابەند دەكات پێداچونەوە بە لابردنی سوریا لە ریزبەندی وڵاتە تیرۆرستیەكان بكات دەسەڵاتی هەڵپەساردنی سزاكان دەدرێتە سەرۆك كۆمار دوای پەسەندكردنی لە كۆنگرێس بەوەی دیمەشق هێرشی بۆ سەر هەسەدە راگرتووە درەو: یاسای رزگارکردنی کورد، كە لەلایەن سیناتۆر لیندسی گراهام و ریچار بلومینتاڵەوە ئەمڕۆر پێشكەش بە كۆنگرێسی ئەمریكا كراوە: سزا بەسەر بەرپرسانی حکومەتی سوریا و دامەزراوە داراییەکان و هەر تاکێکی بیانی دەسەپێنرێت کە هەر مامەڵەیەک ئەنجام بدات بە پشتیوانی سەربازی و دارایشەوە لەگەڵ حکومەتی سوریا. یاساکە ستایشی هێزەکانی سوریای دیموکرات بە سەرکردایەتی کورد دەکات بۆ بەشداریکردنیان لە کارکردن لەگەڵ ئەمریکا بۆ شکستپێهێنانی داعش. ئەم یاسایە دەستەی تەحریری شام (HTS) وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی بیانی ناوزەد دەکاتەوە. یاساکە لە کۆنگرێس پابەنددەکات بە پێداچوونەوە بە بڕیاری لابردنی سوریا لە لیستی وڵاتانی پاڵشتیكەری تیرۆر. ئەم یاسایە دەسەڵاتی هەڵپەساردنی سزاکان دەداتە سەرۆک کۆمار دوای ئەوەی لە کۆنگرێس پەسەند دەكرێت بەوەی حکومەتی سوریا هەموو هێرشەکانی بۆ سەر هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) و هاوپەیمانەکانی ڕادەگرێت. یاساکە میکانیزمێکی سناپباک لەخۆدەگرێت کە پێویستە سەرۆک کۆمار دەستبەجێ سەرجەم سزاکان بسەپێنێتەوە ئەگەر حکومەتی سوریا هەموو هێرشەکانی بۆ سەر هێزەکانی سوریای دیموکرات یان هاوپەیمانەکانی دەستپێبکاتەوە.

کایا کالاس، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا رایگەیاند، وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتییەکە هەنگاوێکی "یەکلاییکەرەوە"یان ناوە و سوپای پاسدارانی ئێرانیان وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی ناساندووە. رۆژی پێنجشەممە 29-01-2026 کالاس لە هەژماری خۆی لە ئێکس نووسی: "سەرکوتکاری ناتوانێ بێ وەڵام بمێنێتەوە. وەزیرانی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا ئێستا هەنگاوێکی یەکلاییکەرەوەیان نا، بە ناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی." بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا هۆشدارییەکی تووندیشی دایە بەرپرسانی باڵای تاران و رایگەیاند: "هەر رژێمێک هەزاران کەس لە گەلی خۆی بکوژێ، کار بۆ لەنێوچوونی خۆی دەکات." ئەم بڕیارەی یەکێتیی ئەورووپا دوای چەندین هەفتە لە گوشاری سیاسی و دیپلۆماسی دێت و بە وەرچەرخانێک لە مامەڵەی یەکێتیی ئەورووپا لەگەڵ کۆماری ئیسلامیی ئێران دادەنرێ. ئەم بڕیارە رێگە بە وڵاتانی ئەورووپی دەدات کە تەواوی دارایی و سەرمایەکانی ئەو هێزە لە ئەورووپا سڕ بکەن، چوونە ناو خاکی ئەورووپا لە ئەندامانی قەدەخە بکەن و هەر جۆرە مامەڵەیەکی بازرگانی لەگەڵ کۆمپانیاکانی سەر بە سوپای پاسداران بە "تاوانی تیرۆریستی" هەژمار بکرێ. ئەم هەنگاوەی برۆکسل هاوکاتە لەگەڵ هەڕەشە تووندەکانی دۆناڵد ترەمپ و ناردنی کەشتیی جەنگی بۆ ناوچەکە.

تۆم باراك نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ سوریا، لە تۆڕی كۆمەڵایەتی (X)، راگەیەندراوی هاوبەشی ئەمریكاو وڵاتانی ئەوروپای بڵاوكردوەتەوەو لەسەری نوسیویەتی: پاڵپشتی یەکگرتوو لەپێناو: کەمکردنەوەی گرژی نێوان حکومەتی سوریاو هێزەکانی سوریای دیموکرات؛ یەکخستنی هاوبەشی ڕێککەوتنی 18ی كانونی دووەمی 2026 لە نێوانیاندا؛ و بەردەوامی سەرەنج و هاوبەشی هەموو لایەنەکان بۆ بەرەوپێشچوون لەگەڵ هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش. رۆژی 27ی ئەم مانگەی ئەمریكاو بەریتانیاو ئەڵمانیاو فەرەنسا راگەیەندراوێكی هاوبەشیان لەبارەی دۆخی سوریاو پەیوەندی كوردو حكومەتی دیمەشق بڵاوكردەوە، لە راگەیەندراوەكەدا جەختیان كرد لەسەر:  پێشوازی لە درێژکردنەوەی ئاگربەستی نێوان هێزەکانی حکومەتی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات بۆ ماوەی 15 ڕۆژ دەکەین. پێشوازی لە دامەزراندنی ڕێڕەوی مرۆیی دەکەین بۆ دڵنیابوون لە گەیاندنی سەلامەت و بێ بەربەستی هاوکارییە مرۆییەکان. جەخت لەوە دەکەینەوە کە دەبێت ئەم کۆریدۆرانە بپارێزرێن، و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان لە شاری کۆبانێ دەست پێبکرێنەوە. پێشوازی لەو ڕۆڵە گرنگە دەکەین کە هاوبەشەکان لەوانە عێراق، حکومەتی هەرێمی کوردستان، حکومەتی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات دەیگێڕن لە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاڵنگارییانەی کە داعش دروستیان دەكات.  داوا لە هەموو لایەنەکان دەکەین بە خێرایی ڕازی بن بە ئاگربەستی هەمیشەیی، و بە زووترین کات دەست بە دانوستانەکان بکەنەوە بە ئامانجی یەكخستنی ئاشتیانە و بەردەوامی باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا لەگەڵ دەوڵەتێکی یەکگرتوو و خاوەن سەروەریی، کە ڕێز لە مافەکانی هەموو هاوڵاتیانی بگرێت و بپارێزێت، بە پشتبەستن بە ڕێککەوتنی 18ی كانونی دووەمی 2026، وەک کاریگەرترین ڕێگا بۆ سەقامگیری لە سوریا. ئێمە پێویستی پاراستن و چڕکردنەوەی هەوڵە بەکۆمەڵەکان لەسەر شەڕی دژی داعش دووپات دەکەینەوە. داوا لە هەموو لایەنەکان دەکەین دووربکەونەوە لە هەر بۆشاییەکی ئەمنی لەناو ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی داعش و دەوروبەری. بۆ چارەسەرکردنی ئەم نیگەرانیانە، ڕێککەوتین کۆبوونەوەی بەپەلەی  هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بە داعش بكەین.  ئێمە پشتیوانی خۆمان بۆ گواستنەوەی سیاسی گشتگیر لە سوریا دووپاتدەکەینەوە، کە مافی هەموو سوورییەکان بپارێزێت و جەختیشدەکەینەوە سەقامگیرکردنی باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا لەڕێگەی ئاشتیانە ئەولەویەتە بۆ ڕێگریکردن لە سەرهەڵدانەوەی تیرۆر و بەدیهێنانی ئاسایش لە ناوچەکە. جەخت لەسەر ئامادەیمان دەکەینەوە بۆ پشتگیریکردن و چاودێریکردن، بە هاوبەشی لەگەڵ هاوبەشە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، جێبەجێکردنی ڕێککەوتنی نێوان لایەنەکان، کە ئامانجی یەکخستنیگرتنی باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریایە بەشێوەیەكی ئاشتیانەو بەردەوام لەناو دەوڵەتێکی یەکگرتووی گشتگیری خاوەن سەروەریدا، بە شێوەیەک كە زامنی مافی هەموو هاوڵاتیانی بكات.

لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا، ئەمریکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا و  بەریتانیا داوا لە لایەنەکانی سوریا دەکەن بە خێرایی بگەنە رێککەوتن لەسەر ئاگربەستی هەمیشەیی و لە زوترین کاتدا گفتوگۆکان بە ئامانجی گەیشتن بە یەکگرتنی ئاشتیانە ئەنجامبدەن. ئەمڕۆ پێنجشەممە، هەریەکە لە ئەمریکا، فەرەنسا، ئەڵمانیا  و بەریتانیا راگەیەندراوێکی هاوبەشیان لەسەر رەوشی سوریا بڵاوکردەوە و داوا لە هەموو لایەنەکانی سوریا دەکەن، کە بە خێرایی بگەنە رێککەوتن لەسەر ئاگربەستی هەمیشەیی . راگەیەنداروەکە لە لایەن باڵیۆزخانەی ئەمریکاوە لە دیمەشق بڵاوکراوەتەوە و پێشوازی لە درێژکردنەوەی ئاگربەستی 15 رۆژەی نێوان هێزەکانی حکومەتی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) کراوە،  داواش لە هەموو لایەنەکان دەکات بە توندی پابەندی ئاگربەستەکە بن و خۆیان بەدور بگرن لە هەر هێرشێک بۆسەر یەکتری. ئەو وڵاتانە، پێشوازیان لەو رۆڵە گرنگە کردوە کە حکومەتی هەریمی کوردستان، عیراق، هەسەدە و حکومەتی سوریا دەیگێڕن لە روبەڕوبونەوەی داعشدا  لە راگەیەندراوەکەدا پابەندبونی هەموو لایەنەکان بۆ پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی و ژێرخانی مەدەنی دووپاتکراوەتەوە و پێشوازی لە دامەزراندنی رێڕەوی مرۆیی دەکەن بۆ دڵنیابوون لە گەیاندنی سەلامەت و بێ بەربەستی هاوکارییە مرۆییەکان. جەختیان کردوەتەوە  لە پێویستی پاراستنی هەوڵەکان بۆ روبەڕوبونەوەی  چەکدارەکانی داعش  و داوایان لە هەموو لایەنەکان کردوە، رێگەنەدەن بە دروستبونی بۆشای ئەمنی  لە دەوروبەری ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی چەکدارەکانی داعش.

تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن" بڵاویكردەوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دیراسەی ئەنجامدانی  هێرشی ئاسمانی نوێ دەكات بۆ سەر ئێران، دوای ئەوەی پەیوەندییە دیپلۆماسییە نەرمەكان نەیانتوانی پێشکەوتن بەدەستبهێنن.  ئەمریکا و ئێران لە ڕێگەی نێوەندگیریكردنی عومان  لە نێوان ستیڤ ویتکۆف و وەزیری دەرەوەی ئێران پەیامی كورتيان ئاڵوگۆڕ کردووە بۆماوەیەكی كەم، بەڵام هیچ كۆبونەوەیەكی راستەوخۆ نەكراوە . بەوتەی سەرچاوەكە، ئێستا ترەمپ پێی وایە بژاردە سەربازییەکانی فراوانتر بووە لەگەڵ بوونی گروپێک کەشتی فرۆكە هەڵگری ئەمریکی لە ناوچەکەدا.  بەرپرسان دەڵێن ئامانجە چاوەڕوانكراوەكان بریتین لە سەرکردەکانی ئێران، بەرپرسانی ئەمنی کە پەیوەندییان بە کوشتنی خۆپیشاندەرانەوە هەیە، دامەزراوە ئەتۆمییەکان و دامەزراوە حکومییەکان.  هاوكات زانیارییە هەواڵگریەكانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکات، ئێران شوێنە ئەتۆمییەکانی قووڵەكانی لە ژێر زەویدا ئاوەدان دەکاتەوەو ڕێگری لە پشکنینەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات. واشنتۆن داوای لە ئێران کردووە بۆ کۆتایی بە پیتاندنی یۆرانیۆم بهێنێت و بەرنامەی موشەکی بالیستیکی سنوردار بکات و پاڵپشتیکردنی گروپەكان لە ناوچەکە رابگرێت، بەڵام تاران سنوردارکردنی مووشەکی ڕەتکردووەتەوە و تەنیا بابەتی ئەتۆمی تاوتوێ دەکات.  لەلایەكی ترەوە، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریکا توانا سەربازییەكانی خۆی بەهێنانی چەكی نوێ‌ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەهێزتردەكات، لەو چوارچێوەیەدا تێكشكێنەرێكی موشەکی ئاڕاستەكراو و فڕۆکەیەکی نۆڕینی ئەلیکترۆنی RC-135V Rivet Joint، هێناوەتە ناوچەكە، ئەمەش توانای بەرگری موشەکی و کۆکردنەوەی زانیاری هەواڵگریی لە لە سایەی پەرەسەندنی گرژییەکانی لەگەڵ ئێراندا بەهێتركردووە. لە ئێستادا هێزی دەریایی ئەمریکا دە کەشتی جەنگی هەیە کە لە ناوچەی بەرپرسیارێتی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا (CENTCOM) کاردەکەن.

ئامادەکردنی هاوڵاتی لینزی گراهام، ئەو سیناتۆرە ئەمریکییەی بە دۆستی نزیکی کورد ناسراوە، جارێکی تر لە میدیای کوردیدا بە پاڵەوان لە قەڵەم دەدرێت، بەڵام هەر بەڕاستی ئەگەر سەیری کارەکانی پێشووی بکەین دەزانین کە نەیتوانیوە یارمەتی کورد بدات و بەڵینەکانی بەرامبەر کورد جێبەجێ نەکردووە، تەنانەت لە پشت پەردەوە قسەی تووند و ناشرینی بەرامبەر کورد کردووە. لینزی گراهام پرۆژەیاسایەکی لە هەژماری ئێکسی خۆی ڕاگەیاند بە ناوی "کوردەکان بپارێزن" و گوتی؛ ئەم هەفتەیە پێشکەشی ئەنجوومەنی پیرانی دەکەم کە ئامانج لێی ئەوەیە سزای کەمەرشکێنی ئابووری بخرێتە سەر هەر وڵاتێک کە هێرش دەکاتە سەر کوردەکان کە هاوپەیمانمانن و ئەمریکا پشتیان تێناکات.  بەڵام ئەم سیناتۆرە لە ساڵی 2019 هەمان بەڵێنی بە کورد دا و بەڵێنەکەی لەبەر بەرژەوەندی تورکیا و وڵاتەکەی شکاند، هەر وەک چۆن ئیستا بەرپرسانی ئەمریکا لەبەر بەرژەوەندی خۆیان هەسەدەیان فەرامۆشکردووە.  بۆ ئەوەی بە تەواوی لە چیرۆکەکە تێبگەین دەبێت بگەڕێینەوە بۆ ساڵی 2019، ئەو کاتەی تورکیا ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی گەورەی دژی رۆژاڤا دەستپێکرد.  لەپێش دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکە، لینزی گراهام دەنگێکی دلێر بوو لە کۆنگرێس بۆ پاراستنی کورد و دەیگوت، ناهێڵین بەهیچ شێوەیەک تورکیا هێرش بکاتە سەر کوردەکان و ئەگەر هێرش بکات باجێکی قورس دەدات، بەڵام بە بڕیاری ترەمپ هێزەکانی ئەمریکا لە رۆژاڤا کشانەوە و گڵۆپی سەوزی بۆ ئەردۆغانی سەرۆککۆماری تورکیا هەڵکرد تا ئۆپەراسیۆنەکە دەستپێبکات.  لەدوای هێرشەکەی ئەنقەرە، کە بە قوڵایی 40 کیلۆمەتر هاتە نێو خاکی رۆژاڤا، لینزی گراهام پرۆژەیاسای "رووبەرووبونەوەی دەستدرێژییکاریی تورکیا"ـی پێشکەشی کۆنگرێس کرد و لیژنەی کاروباری دەرەوەی ئەنجوومەنی پیران پەسەندیکرد و تەنها ئەوە مابوو دەنگی لەسەر بدرێت، بەڵام دواتر گراهام پەشیمان بوویەوە.  لەدوای کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، کە ئەوکات لە خولی یەکەمی سەرۆکایەتییەکەدا بوو، لینزی گراهام ڕایگەیاند، کات دەدات بە ئیدارەی ترەمپ تاوەکو دانوستانی ئاگربەست لەگەڵ تورکیا دەکات، ئەمەش بووە هۆی کوشتنی پرۆژەیاساکە. هۆکارێکی دیکە ئەوە بوو کە ئەو کاتە سەرکردەی زۆرینەی ئەنجوومەنی پیران میچ مەکۆنێڵی سەر بە دیموکراتەکان بوو، کە رێگەی نەدا پرۆژەیاساکە دەنگی لەسەر بدرێت و گوتی: سزا سەپاندن بەسەر تورکیا کە هاوپەیمانێکی ناتۆمانە وادەکات زیاتر لە روسیا نزیک ببێتەوە. بۆیە رەنگە پرۆژەیاساکەی ئێستاش هەمان چارەنووس چاوەڕێی بکات و بکەوێتە ژێرپێی بەرژەوەندییەکانەوە، بەهۆی ئەوەی ئێستا واشنتن بەرژەوەندییەکی گەورەی لەگەڵ حکومەتی نوێی سوریا هەیە.  پرۆژەیاساکەی گراهام بۆ کورد پشتگیرییەکی گەورەیە، بەڵام پرۆسەیەکی تاقەتپڕوکێن و زۆری دەوێت تا دەگاتە ئەنجام. سەرەتا دەبێت پرۆژەیاساکە لەلایەن لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەنجوومەنی پیرانەوە پەسەند بکرێت، دواتر دەخرێتە دەنگدانەوە و دەبێت ڕێژەی 50+1 دەنگەکان بەدەستبهێنێت. پاشان پرۆژەیاساکە دەخرێتە بەردەم ترەمپ بۆ ئەوەی واژۆی لەسەر بکات و ببێتە یاسا، بەڵام رەنگە ترەمپ واژۆکە نەکات بەهۆی پەیوەندی زۆر نزیکی لەگەڵ ئەحمەد شەرعدا.  ئەگەر سەرۆکی ئەمریکا پرۆژەیاساکەی ڕەتکردەوە، ئەوکات ئەنجومەنی پیران دەتوانێت جارێکی دیکە بیخاتە دەنگدانەوە، بەڵام دەبێت ئەمجارە دوو لەسەر سێی دەنگەکان بەدەستبهێنێت بۆ ئەوەی بەبێ گەڕانەوە بۆ سەرۆکی ئەمریکا پرۆژەیاساکە بکرێتە یاسا. واتە لەکۆی 100 سیناتۆر سەروو 66 سیناتۆریان، بە بەڵێ دەنگی لەسەر بدەن. سەرەڕای هەموو ئەمانەش لینزی گراهام دیوێکی دیکەی هەیە کە زۆربەی خەڵکی کوردستان لیی ئاگادار نین. لە ئابی 2019، پەیوەندییەکی تەلەفونی بۆ هات تێیدا کەسی بەرامبەر خۆی بە خلوسی ئاکار ناساند، کە ئەوکات وەزیری بەرگریی تورکیا بوو و لە گفتوگۆکەیاندا باسی کوردیان کرد.  بەڵام ئەو پەیوەندییە خلوسی ئاکار نەبوو، بەڵکو دوو کەسایەتی رووسی بوون کە گۆڤاری پۆڵەتیکۆی ئەمریکی دەڵێت، پەیوەندی گوماناویان بە دەزگای هەواڵگریی روسیاوە هەیە.  لەو پەیوەندییەدا لینزی گراهام نهێنی گەورەی لەسەر چەند بابەتێکی هەستیار ئاشکرا کرد و باسی کوردیشی کرد، بە خلوسی ئاکاری ساختەی گوت: کێشەی کورد کێشەیەکی گەورەیە، هەڵەیەکی گەورەمان کرد پشتمان بە کورد بەست.

فرێدریش مێرتس، راوێژکاری ئەڵمانیا هۆشدارییەکی تووندی دایە کۆماری ئیسلامیی ئێران و رایگەیاند، "ئەو رژێمە چەند رۆژێکی ماوە [زۆری نەماوە]." ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا جارێکی دیکە هەڕەشەی دەستوەردانی لە دژی تاران نوێ کردووەتەوە و رایگەیاندووە: "کات خەریکە تەواو دەبێت."   مێرتس لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەڤانیدا لەگەڵ ئیلی بۆلۆجان، سەرۆکوەزیرانی رۆمانیا گوتی: "رژێمێک کە تەنیا لەرێگەی تووندوتیژی و تیرۆرەوە دژی دانیشتووانەکەی خۆی لە دەسەڵاتدا بمێنێتەوە، چەند رۆژێکی کەمی ماوە. رەنگە ئەوە بابەتێکی چەند هەفتەیی بێت، چونکە ئەم رژێمە هیچ شەرعییەتێکی بۆ حوکمڕانیی وڵات نەماوە."   راوێژکاری ئەڵمانیا ئاماژەی بە کوژرانی هەزاران کەس کرد لە خۆپێشاندانەکانی دواییدا و گوتی، ئەمە نیشانەی ئەوەیە "رژێمی مەلاکان تەنیا لەرێگەی تیرۆرەوە دەسەڵاتی گرتووە".    بەپێی ئامارەکانی ئاژانسی (HRANA)، زیاتر لە شەش هەزار و 200 کەس لە شەپۆلی خۆپێشاندانەکاندا کوژراون، کە زۆربەیان لە رۆژانی 8 و 9ـی کانوونی دووەمی ئەمساڵدا بووە. مێرتس پاڵپشتیی خۆی بۆ داواکارییەکەی ئیتاڵیا دەربڕی بۆ ئەوەی یەکێتیی ئەورووپا "سوپای پاسدارانی ئێران" وەک رێکخراوێکی تیرۆریستی بناسێنێت. راوێژکاری ئەڵمانیا نیگەرانیی خۆی نیشاندا کە هێشتا یەک یان دوو وڵات لە ناو یەکێتیی ئەورووپادا ئامادە نین پشتگیری لەو هەنگاوە بکەن. لە کۆتایی ساڵی 2025ـەوە ئێران رووبەڕووی شەپۆلێکی فراوان و بێ وێنەی خۆپێشاندان بووەتەوە. خۆپێشاندانەکان لە سەرەتای کانوونی دووەمی 2026 گەیشتنە لووتکە و هێزە ئەمنییەکان بە تووندی بەرپەرچیان دانەوە. بەپێی راپۆرتە نافەرمییەکان، ژمارەی کوژراوان زۆر زیاترە لەوەی رادەگەیێندرێت، بەڵام بڕینی ئینتەرنێت پڕۆسەی پشتڕاستکردنەوەی ئامارەکانی قورستر کرد. گەڕانەوەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کۆشکی سپی لە ساڵی 2025، بووەتە هۆی گەڕانەوەی سیاسەتی "ئەوپەڕی گوشار" بۆ سەر تاران. ترەمپ چەندین جار ئاماژەی بەوە کردووە، ئەمریکا رێگە نادات دەسەڵاتی ئێران بەو شێوەیە بەردەوام بێت و هەڕەشەی دەستوەردانی کردووە ئەگەر "سەرکوتکردن و لەسێدارەدانی خەڵک" رانەگیرێت. هەڵبژاردنی مێرتس وەک راوێژکاری ئەڵمانیا گۆڕانکارییەکی گەورەی لە سیاسەتی دەرەوەی بەرلین بەرامبەر تاران دروست کردووە. ئەڵمانیا کە پێشتر رۆڵێکی میانڕۆی هەبوو، ئێستا بووەتە یەکێک لە تووندترین رەخنەگرەکانی ئێران لە ئەورووپا و بە ئاشکرا داوای رووخانی دەسەڵاتی ئایینی لەو وڵاتەدا دەکات.